Mối tình son sắt của “đệ nhất danh cầm” Nguyễn Vĩnh Bảo

(PLVN) - Cố giáo sư Trần Văn Khê từng đánh giá nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là “hậu tổ đờn ca tài tử Nam bộ” và gọi là “đệ nhất danh cầm”. Ông là người duy nhất ở Việt Nam vừa là nhạc sư trình tấu, vừa là nhạc sư giảng dạy âm nhạc truyền thống, lại vừa là người cải tiến đàn tranh từ 16 dây thành đàn tranh 17, 19, 21 dây. Và, ít ai biết rằng, vị nhạc sư vừa rời “cõi tạm” có chuyện tình “khắc cốt ghi tâm” với người vợ hiền của mình.
Mối tình son sắt của “đệ nhất danh cầm” Nguyễn Vĩnh Bảo Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo.

Chuyện tình “khắc cốt ghi tâm”

Sau nhiều tháng chống chọi với bệnh của tuổi già, tối 7/1, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo (SN 1918 tại xã Mỹ Trà, TP Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp) đã trút hơi thở cuối cùng tại nhà riêng ở TP Cao Lãnh, hưởng thọ 103 tuổi.

Nghe tin ông mất, tiến sĩ Lê Hồng Phước (Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn - Đại học Quốc gia TP HCM) nói: “Vậy là thầy đã được hội ngộ cô - người bạn đời yêu dấu”. 5 năm làm học trò ông, tiến sĩ Phước vẫn hằng ngưỡng mộ chuyện tình trải dài hơn tám thập niên của nhạc sư và bạn đời Trâm Anh.

Sinh thời, mỗi lần nhắc đến người vợ quá cố, đôi mắt nhạc sư ánh lên niềm hạnh phúc khi hồi tưởng cuộc tao ngộ định mệnh. Ngày đó, ông 16 tuổi, còn Trâm Anh 12. Bà được một người dì thứ tám nhận về nuôi, cho đi học tiểu học nữ ở Mỹ Trà. Một lần, ôm cây măng cầm (mandoline) đến nhà người dì đờn cho vợ chồng họ nghe, ông gặp bà và lập tức “say nắng”.

Nhạc sư từng nói về ấn tượng ở cuộc gặp gỡ đầu tiên với bà Trâm Anh rằng: “Lần đầu tiên tôi gặp cô gái ấy, cô mặc chiếc áo thêu trắng xinh xắn, dáng điệu dịu dàng thùy mị. Gương mặt thanh tú, đôi mắt to, đen như luôn dò hỏi, trông thật ngây thơ mà đầy tình cảm ân cần. Khi chào tôi, cô mỉm cười thật xinh, gương mặt bừng sáng. Nụ cười ấy làm tôi muốn chao đảo, dường như trong lòng tôi đang có một cung đờn rung lên một cách êm ả, diệu kỳ... Tôi biết cô tên Nguyễn Thị Trâm Anh, con ông bà Huyện Ngự, gốc ở Bình Dương nhưng về Sóc Trăng làm việc…”. (trích sách “Nguyễn Vĩnh Bảo - Những giai điệu cuộc đời”, NXB Hội nhà văn, 2020).

 

Nhưng bà chỉ ở nhà dì tầm một năm rồi về với cha mẹ ở Sóc Trăng. Có lần, nhớ người trong mộng quay quắt, ông đón xe đò xuống quê bà. Đứng ở cầu quay Sóc Trăng, ông chờ hàng giờ, nhìn học sinh lần lượt đi qua mà không thấy bóng dáng bà đâu, đành thất thểu quay về.

Năm 1946 - sau 12 năm, Nguyễn Vĩnh Bảo lúc này đã là một tay đàn lẫy lừng từ Sài Gòn về thăm quê cha ở Đồng Tháp. Vẫn ôm mối tình vô vọng thời niên thiếu, khi gặp người quen, ông bâng quơ hỏi thăm về Trâm Anh, được cho biết bà vẫn còn độc thân ở quê nhà. 

Nghe vậy, ông quyết liều một phen, về nhà nhờ gia đình mang trầu cau dạm hỏi. Phút giây cha mẹ bà gật đầu đồng ý, ông miệng cười mà nước mắt tuôn rơi. Nhạc sư không dám tin từ nay sẽ sống bên người con gái ông ngỡ đã đánh mất. Một đám cưới nhỏ được tổ chức ngay trong năm.

Khi lấy nhau về, tình yêu ông dành cho bà vẫn đong đầy như thuở mới gặp. Ông thường trêu vợ để chọc bà cười. Có lần, ông được mời thuyết trình. Bà hỏi ông có đi không, ông tỉnh bơ: “Không đi, bà hôn một cái tôi mới đi”. 

7 người con ra đời đều được ông đặt theo tên vợ: Thu Anh, Trung Anh, Tam Anh, Tùng Anh, Tú Anh, Tiến Anh, Tường Anh. Dù trải qua bao thời cuộc thăng trầm, nhạc sư chưa bao giờ để vợ mưu sinh vất vả. Ông luôn là trụ cột chính cho gia đình.

Những năm cuối đời của vợ, nhạc sư không rời bà nửa bước. Lúc ấy, bà bị suy thận, phải nhập viện điều trị. Ông thường nằm bên bà để vợ bớt lẻ loi, hai cái giường chỉ cách nhau nửa gang tay. Đến khuya, bà than lạnh, ông liền leo qua nằm chung. Chứng thận yếu khiến người bà hay ngứa ngáy, phải nhờ ông gãi suốt đêm, bà mới êm giấc. Những tháng cuối cùng, biết mình khó qua khỏi, bà lần đầu tiên chủ động ôm hôn chồng. Mỗi lần muốn hôn, bà cố gượng dậy nhưng lực bất tòng tâm. Thấy cảnh đó, lòng ông đau như cắt.

Bà mất trong một chiều mùa thu năm 2014. Trong đám tang bà, ông không còn nước mắt để khóc, chỉ viết bài thơ tiễn biệt vợ: “Chiều nay em vĩnh viễn ra đi/ Tim anh rỉ máu phút biệt ly/ Sáu tám năm, nặng nghĩa sâu/ Đơn phương cởi áo qua cầu mình em…/ Từ nay lạnh lẽo kiếp phù sinh/ Biết nói gì đây hết ý tình/ Chuyến xe định mạng, đành an phận/ Bấm ruột, lệ rơi chỉ riêng mình”.

“Đệ nhất danh cầm”

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo sinh ra trong một gia đình nho học rất yêu thích đờn ca tài tử. Từ lúc 5 tuổi, ông đã biết chơi đờn kìm, đờn cò, 10 tuổi biết chơi rất nhiều các loại nhạc cụ dân tộc. Từ năm 1955 - 1964, ông dạy môn đàn tranh và cũng là Trưởng ban Nhạc cổ miền Nam tại Trường Quốc gia Âm nhạc (nay là Nhạc viện TP HCM).

Ông là người duy nhất ở Việt Nam vừa là nhạc sư trình tấu, vừa là nhạc sư giảng dạy âm nhạc truyền thống, lại vừa là người cải tiến đàn tranh từ 16 dây thành đàn tranh 17, 19, 21 dây với kích thước và âm vực rộng hơn.

Nhạc sư sử dụng thành thạo tiếng Anh, Pháp, Hoa, Nhật, Campuchia để giảng dạy nhạc tài tử Nam bộ tại tư gia hoặc qua internet cho học trò thuộc nhiều quốc tịch trên thế giới.

Ông là nhạc sư hiếm hoi của Việt Nam, trong số 6 nhạc sư có tầm ảnh hưởng trên thế giới, được vinh danh tại hội thảo Dân tộc nhạc học thế giới ở Honolulu (Mỹ) năm 2006.

Cố giáo sư Trần Văn Khê từng đánh giá nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là “hậu tổ đờn ca tài tử Nam bộ” và gọi là “đệ nhất danh cầm”. “Chưa từng nghe ngón đờn tranh nào hay hơn ngón đờn của nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo: phong phú, bay bướm, sâu sắc. Nếu ngày nào đó nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo mất đi, thế giới sẽ mất đi tiếng đờn liêu trai, phù thủy độc nhất vô nhị”, cố giáo sư Khê từng nói.

Lúc sinh thời, dù hơn 100 tuổi nhưng ngón đờn của nhạc sư vẫn điệu nghệ, trầm bổng, du dương, cuốn hút người mộ điệu. Tiếng đờn ấy còn là tiếng lòng của vị nhạc sư ngoài trăm tuổi. Tiến sĩ Phước từng có hai câu thơ nói về tiếng đờn của thầy mình như sau: “Nhạc quyện vào hồn, hồn thành nhạc/ Hồn nương tiếng nhạc, nhạc hóa hồn”. 

“Nhạc sư là người trải nghiệm đầy đủ những thịnh suy của đờn ca tài tử Nam bộ và nghệ thuật cải lương từ thuở mới hình thành. Tính từ khi bắt đầu học đờn cho đến ngày tạ thế, trong làng cổ nhạc miền Nam, nhạc sư là người chơi nhạc có tuổi nghề cao nhất. Các nhạc sư thuộc thế hệ khởi đầu của cải lương đều đã về với tổ nghiệp từ lâu. Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là nhân chứng sống duy nhất của giai đoạn lịch sử này ở đầu thế kỷ XXI”, tiến sĩ Phước cho biết.

Nhắc về nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo, nghệ sĩ ưu tú Văn Hai rưng rưng: “Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo đã chơi đờn và dạy đờn đến hơi thở cuối cùng. Ngay cả khi nằm trên giường bệnh, chúng tôi đến thăm, nhạc sư vẫn nói chuyện và gửi gắm về cổ nhạc miền Nam. Tầm ảnh hưởng của nhạc sư không chỉ đối với dân trong nghề nhạc, bởi trong vô số học trò của nhạc sư có rất nhiều người không sống bằng nghề liên quan đến âm nhạc”.

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo từng được vinh danh ở nhiều giải thưởng như: Giải thưởng Đào Tấn (2005), Giải thưởng Phan Châu Trinh (2015)… Năm 2008, ông được Chính phủ Pháp tặng Huy chương Nghệ thuật và văn học bậc Officier. Năm 2014, Thủ tướng Chính phủ tặng ông bằng khen cho công tác bảo tồn, phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Đình Phùng (biên soạn) / Câu chuyện Pháp luật
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Cặp đôi Lê Uyên - Phương và câu chuyện tình đẹp trong làng nhạc Việt

Cặp đôi Lê Uyên - Phương và câu chuyện tình đẹp trong làng nhạc Việt

(PLVN) - Được xem là cặp hát đôi gây ấn tượng nhất trong làng nhạc Việt trước 1975, Lê Uyên và Phương đã để lại cho khán giả yêu nhạc nhiều tình khúc tuyệt vời cũng như những tiết mục trình diễn nồng nàn, đầy lãng mạn. Và, họ hòa vào nhau làm một, yêu nồng nàn, cuồng say đến từng phút, từng giây…

Đọc thêm

Đảm bảo an toàn tiêm chủng vaccine Covid-19 cao nhất

Đảm bảo an toàn tiêm chủng vaccine Covid-19 cao nhất
(PLVN) - Đó là nhấn mạnh của GS.TS Nguyễn Thanh Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế tại hội nghị tập huấn trực tuyến công tác tiêm chủng vaccine Covid-19 toàn quốc diễn ra cuối tuần qua. Hội nghị kết nối đến tận các tuyến huyện với tổng số hơn 700 điểm cầu trên cả nước. 
Bình đẳng giới trong chính sách, pháp luật hiện nay

Bình đẳng giới trong chính sách, pháp luật hiện nay

(PLVN) - Bình đẳng giới (BĐG) trong chính sách, pháp luật ở nước ta hiện nay là xóa bỏ phân biệt đối xử về giới, tạo cơ hội như nhau cho nam và nữ trong phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nguồn nhân lực, tiến tới bình đẳng giới thực chất giữa nam, nữ và thiết lập, củng cố quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa nam, nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và gia đình.

Sắc màu nông thôn mới ở huyện nghèo miền núi

Sắc màu nông thôn mới ở huyện nghèo miền núi
(PLVN) - Sau nhiều năm nỗ lực phấn đấu của cả hệ thống chính trị, đến nay huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La đã gặt hái được nhiều thành công trong triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. 

Sàn thương mại điện tử 'vào cuộc' giải cứu nông sản Hải Dương

Sàn thương mại điện tử 'vào cuộc' giải cứu nông sản Hải Dương
(PLVN) - Hai sàn thương mại điện tử của 2 tổng công ty bưu chính lớn nhất cả nước đã cùng vào cuộc giải cứu nông sản cho Hải Dương. Dù chỉ là giải pháp tức thời nhưng đây sẽ được coi là một kênh tiêu thụ để có thể sớm chấm dứt hiện tượng “được mùa mất giá” và phụ thuộc vào thương lái như hiện nay…

Giải pháp nào gỡ 'nghẽn' lệnh trên HoSE?

Giải pháp nào gỡ 'nghẽn' lệnh trên HoSE?
(PLVN) - Trong bối cảnh nhiều thị trường chứng khoán (TTCK) trên thế giới “đóng băng” do ảnh hưởng của dịch Covid-19 thì TTCK Việt Nam lại đang nghẽn lệnh do giao dịch tăng đột biến. Nhiều giải pháp tình thế được đưa ra nhưng thị trường vẫn mong chờ giải pháp căn cơ, mà giải pháp này lại phụ thuộc vào Covid-19...
Thông điệp của lòng tin

Thông điệp của lòng tin

(PLVN) - “Đối thoại 2045” vừa diễn ra tại TP HCM tiếp tục thể hiện quyết tâm chung sức, đồng lòng hướng tới mục tiêu đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã đưa ra.

Truy tố cựu Tổng giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn Lê Tấn Hùng

Truy tố cựu Tổng giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn Lê Tấn Hùng
(PLVN) - Cơ quan CSĐT Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra đề nghị truy tố Tổng Giám đốc TCty Nông nghiệp Sài Gòn - Sagri Lê Tấn Hùng (58 tuổi) và các đồng phạm, trong vụ tham ô 13 tỷ đồng và sai phạm trong chuyển nhượng dự án Phước Long B, gây thiệt hại 348 tỷ đồng. 

Tiếp tục hỗ trợ giáo viên mầm non mới ra trường

Tiếp tục hỗ trợ giáo viên mầm non mới ra trường
(PLVN) - Là đề xuất của Sở GD-ĐT TP HCM trong báo cáo gửi UBND TP đánh giá tác động về chính sách hỗ trợ giáo dục mầm non TP giai đoạn 2014-2020. Mục tiêu của đề xuất này là giúp đội ngũ giáo viên mới ra trường yên tâm công tác; giáo viên tự trao đổi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp, có sáng tạo, tích cực trong tổ chức hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.
Người phụ nữ ghi lại sử Việt trên áo dài

Người phụ nữ ghi lại sử Việt trên áo dài

(PLVN) - Sinh năm 1971, học xong phổ thông, nhà thiết kế Thủy Lê (Lê Thị Thủy) bước chân vào nghề may. Ba mươi năm làm nghề, chị đã đủ tự tin thể hiện kỹ năng của mình trên nhiều sản phẩm thời trang. Tuy nhiên, chị vẫn luôn cảm thấy như mình đang thiêu thiếu một điều gì đó…

Bệnh viện Trung ương Huế hưởng ứng phong trào “Mai vàng trước ngõ”

Bệnh viện Trung ương Huế hưởng ứng phong trào “Mai vàng trước ngõ”
(PLVN) - Sáng 7/3, Bệnh viện Trung ương Huế tổ chức Lễ phát động phong trào “Mai vàng trước ngõ” nhằm hưởng ứng cuộc vận động của Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế về việc các cơ quan, người dân trồng cây mai vàng xứ Huế trước ngõ công sở; xây dựng Bệnh viện ngày càng Xanh - Sạch - Đẹp.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬