Những vấn đề quan trọng của đất nước phải trưng cầu ý dân

(PLO) - Tại  Kỳ họp thứ 10 này, Quốc hôi sẽ xem xét thông qua một trong những đạo luật quan trọng, cụ thể hóa Hiến pháp 2013 về quyền con người, quyền dân chủ. Đó là Luật Trưng cầu ý dân (TCYD) - hình thức thực hiện dân chủ trực tiếp của người dân.
Những vấn đề quan trọng của đất nước phải trưng cầu ý dân Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Đinh Xuân Thảo
Theo Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Đinh Xuân Thảo, trưng cầu ý dân (TCYD) đã được ghi nhận ở các bản Hiến pháp trước đây nhưng đến nay chưa thực hiện được. Với Hiến pháp 2013 quy định rõ Nhân dân thực hiện quyền làm chủ thông qua dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Nội dung nổi bật nhất của dân chủ trực tiếp là TCYD, đảm bảo quyền dân chủ trực tiếp để người dân thể hiện trực tiếp ý chí của mình bằng lá phiếu.
Trưng cầu ý dân là việc Nhà nước đưa ra trưng cầu và người dân cầm lá phiếu để quyết định lựa chọn phương án nào theo lý trí và nguyện vọng của mình. Vậy theo ông, những vấn đề nào cần được trưng cầu ý dân?
- Trong quá trình lấy ý kiến Quốc hội (QH) lần trước và lần này cũng như các cuộc hội thảo về phạm vi, nội dung, những vấn đề quan trọng để đưa ra TCYD thì xác định cũng khá rõ. Nhưng còn ý kiến băn khoăn nếu quy định cụ thể quá thì khó vì không biết vấn đề nào là đại sự quốc gia, còn nếu quy định chung chung quá thì cũng khó cho QH quyết định vấn đề cần TCYD sau này. 
Trước đây, Dự thảo lấy ý kiến lần đầu, QH quyết định TCYD những vấn đề liên quan đến Hiến pháp, những vấn đề đặc biệt quan trọng khác. Nhưng sau khi chỉnh lý theo ý kiến của đại biểu Quốc hội (ĐBQH), Dự thảo Luật quy định rõ hơn như TCYD một số nội dung liên quan đến Hiến pháp hoặc toàn văn Hiến pháp. Điều này có nghĩa là Hiến pháp đang có hiệu lực, muốn sửa đổi nội dung nào đó hoặc toàn bộ thì QH quyết định khi có ít nhất 2/3 số ĐBQH tán thành. Nhưng để có cơ sở cho ĐB quyết định thì thấy cần thiết QH quyết định đưa ra TCYD. Nếu đại đa số người dân đồng ý thì QH quyết sửa, còn nếu người dân thấy như vậy không cần sửa thì không sửa. Hoặc để cho yên tâm hơn rằng việc sửa đổi Hiến pháp là ý chí, nguyện vọng của toàn dân thì đưa bản Hiến pháp sửa đổi ra TCYD. Những vấn đề được Hiến pháp quy định như vấn đề chính thể hay tên nước, Quốc kỳ, Quốc ca, thủ đô… muốn thay đổi thì phải TCYD.
Tiếp đó là những vấn đề quan trọng của đất nước như công trình rất lớn liên quan đến an ninh quốc gia, ngân sách lớn hay quyết định có đồng tiền chung ASEAN chẳng hạn thì phải TCYD. Theo Dự thảo mới nhất trình QH chuẩn bị thông qua thì cơ bản đã khá rõ khi chia ra 4 -5 vấn đề cần phải TCYD.
Như vậy sẽ có những vấn đề quan trọng của đất nước song chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến một hoặc một số địa phương. Lúc này đặt ra vấn đề về phạm vi TCYD, nên trưng cầu toàn dân hay chỉ người dân ở một hoặc một số địa phương đó để không lãng phí?
- Phạm vi trưng cầu luôn có 2 ý kiến: hoặc trưng cầu trên phạm vi toàn quốc; hoặc chỉ trưng cầu ở khu vực, địa phương. Nhưng qua thảo luận chung xác định nội hàm vấn đề TCYD là những vấn đề đặc biệt quan trọng của đất nước, cho nên trưng cầu phải trên phạm vi toàn quốc và cũng bao gồm cả một hoặc một số địa phương có ảnh hưởng. 
Thưa ông, theo Dự thảo Luật thì người dân có quyền đề xuất QH TCYD về một vấn đề nào đó hay không?
- Hiện cũng có ý kiến khác nhau về chủ thể có quyền đề xuất để QH quyết định TCYD. Theo Hiến pháp, Luật Tổ chức QH thì chủ thể đề nghị là Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), Chủ tịch nước, Chính phủ, có ít nhất 1/3 tổng số ĐBQH đề xuất. Dự thảo Luật không quy định người dân là chủ thể đề xuất, nhưng nếu muốn người dân có thể thông qua ĐBQH để đề xuất. Nếu thấy cần thiết thì Mặt trận Tổ quốc vẫn có thể có văn bản gửi UBTVQH để đưa ra đề xuất TCYD.
Về nguyên lý, khi đã TCYD thì lựa chọn của người dân phải là quyết định cuối cùng. Dự thảo Luật có thể hiện như vậy không, thưa ông?
 - Vấn đề này phải cân nhắc, nhất là các điều kiện để kết quả TCYD hợp lệ, hợp pháp. Dự kiến là tổng số người tham gia phải có ít nhất 3/4 tổng số cử tri đi bỏ phiếu, và có số phiếu hợp lệ quá bán. Điều này thì tùy từng nước, có nước chỉ quy định 20%, 30% trên tổng số dân đồng ý là được rồi. Nhưng Việt Nam muốn dân chủ tập trung cao thì đưa số vận động tham gia đông lên. Khi huy động được số đông tham gia thì số hợp lệ quá bán sẽ lựa chọn. Vấn đề ai sẽ quyết định kết quả cuối cùng đó là hợp lệ, hợp pháp. Dự kiến, Dự thảo Luật sẽ dành quyền này cho QH vì thực tế ở nhiều nước, quy định QH phê chuẩn thì kết quả TCYD mới có giá trị.
Trân trọng cảm ơn ông!
Hương Hương (thực hiện)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Triệu tập nguyên Thứ trưởng Nguyễn Nam Hải tới phiên xử cựu bộ trưởng Bộ Công thương

Triệu tập nguyên Thứ trưởng Nguyễn Nam Hải tới phiên xử cựu bộ trưởng Bộ Công thương
(PLVN) -  Theo kế hoạch, sáng 18/1, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mở lại phiên tòa xét xử sơ thẩm cựu Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng trong vụ án "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" và "Vi phạm các quy định về quản lý đất đai" xảy ra tại Bộ Công Thương và Thành phố Hồ Chí Minh.

Những tội ác kinh hoàng của băng đảng khét tiếng tàn bạo nước Mỹ

Những tội ác kinh hoàng của băng đảng khét tiếng tàn bạo nước Mỹ
(PLVN) - Vấn đề tội phạm và người nhập cư bất hợp pháp tiếp tục lại hâm nóng bầu không khí chính trị tại Mỹ. Mới đây 14 thủ lĩnh băng đảng MS-13 tàn bạo nhất thế giới bị truy tố tội khủng bố và đây là hành động toàn diện nhất nhằm vào băng đảng nguy hiểm này. Tổng thống Donald Trump trước đây không ngần ngại dùng từ “súc vật” khi đề cập đến băng nhóm MS-13 (Mara Salvatrucha) nổi tiếng tàn bạo.

Tạm giữ hình sự tài xế xe tải ngủ gật gây tai nạn liên hoàn

Tạm giữ hình sự tài xế xe tải ngủ gật gây tai nạn liên hoàn
(PLVN) - Trong 6 người bị xe tải tông liên hoàn trên QL 91 thì 1 nữ sinh lớp 7 đã tử vong tại bệnh viện. Kết quả điều tra ban đầu cho thấy vào thời điểm xảy ra tai nạn, tài xế chỉ bị ngủ gật chứ không có nồng độ cồn hay sử dụng chất ma túy.  

Mối tình son sắt của “đệ nhất danh cầm” Nguyễn Vĩnh Bảo

Mối tình son sắt của “đệ nhất danh cầm” Nguyễn Vĩnh Bảo
(PLVN) - Cố giáo sư Trần Văn Khê từng đánh giá nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là “hậu tổ đờn ca tài tử Nam bộ” và gọi là “đệ nhất danh cầm”. Ông là người duy nhất ở Việt Nam vừa là nhạc sư trình tấu, vừa là nhạc sư giảng dạy âm nhạc truyền thống, lại vừa là người cải tiến đàn tranh từ 16 dây thành đàn tranh 17, 19, 21 dây. Và, ít ai biết rằng, vị nhạc sư vừa rời “cõi tạm” có chuyện tình “khắc cốt ghi tâm” với người vợ hiền của mình.

Hiệp hội Súng trường Mỹ nộp đơn phá sản

Hiệp hội Súng trường Mỹ nộp đơn phá sản
(PLVN) - Ngay sau khi Hiệp hội Súng trường Mỹ (NRA) thông báo nộp hồ sơ phá sản và tìm cách hợp nhất ở Texas, một trong những nhà tài trợ của tổ chức này đã lên tiếng kiện chống phá sản do lãnh đạo NRA gian lận. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬