Mảng đề tài nông thôn đang bị bỏ quên?

(PLO) - Tập truyện ngắn “Cánh đồng bất tận” của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư vừa giành giải thưởng LiBeraturpreis 2018 do Hiệp hội Quảng bá văn học châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh tại Đức (Litprom, được tổ chức từ năm 1987). Tác phẩm khai thác cuộc sống người nông dân miền Tây Nam bộ, đề tài mà hiện nay dường như đang rất thiếu vắng từ số lượng đến chất lượng trong nền văn học Việt Nam đương đại.
Mảng đề tài nông thôn đang bị bỏ quên? Tác phẩm đoạt giải Cánh đồng bất tận của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư được Hội đồng Giám khảo đánh giá “một câu chuyện đủ thuyết phục, đủ hấp dẫn, và đủ súc tích”.

“Cánh đồng bất tận” giành giải thưởng văn học quốc tế

Đề tài tam nông: nông nghiệp, nông dân và nông thôn là một đề tài rộng lớn, trong đó có rất nhiều chất liệu, nhiều vấn đề, nhiều góc nhìn để người sáng tác khai thác. Ở thế kỷ trước, văn học Việt đã có không ít tác phẩm “để đời” về đề tài nông thôn, trong đó tiêu biểu như Chí Phèo, Lão Hạc (Nam Cao), Làng (Kim Lân), Thư nhà (Hồ Phương), Cái hom giỏ, Vợ chồng ông lão chăn vịt (Vũ Thị Thường), Vụ mùa chưa gặt (Nguyễn Kiên)...

Lớp thế hệ nhà văn về sau cũng cho ra đời nhiều tác phẩm nổi tiếng về đề tài này như Mưa mùa hạ (Ma Văn Kháng), Mảnh đất lắm người nhiều ma (Nguyễn Khắc Trường), Cù lao Chàm (Nguyễn Mạnh Tuấn), Khách ở quê ra, Phiên chợ Giát (Nguyễn Minh Châu), Thương nhớ đồng quê (Nguyễn Huy Thiệp), Bước qua lời nguyền (Tạ Duy Anh), Bến trần gian (Lưu Sơn Minh), Nỗi đau dòng họ (Sương Nguyệt Minh), Cánh đồng bất tận (Nguyễn Ngọc Tư)... Tất cả là những món ăn tinh thần với nhiều lớp độc giả Việt Nam ở nhiều độ tuổi, trong đó nhiều tác phẩm đã gây ấn tượng mạnh với giới văn học quốc tế.

Mới đây, tập truyện ngắn Cánh đồng bất tận (Endlose Felder), của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, được chuyển ngữ bởi Gunter Giesenfield và Marianne Ngô, vừa giành giải thưởng LiBeraturpreis 2018 do Hiệp hội Quảng bá văn học châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh tại Đức (Litprom), giải thưởng này được tổ chức từ năm 1987. Tác phẩm khai thác đời sống nông dân miền Tây Nam bộ, đã vượt qua 8 tác phẩm quốc tế khác được bình chọn để giành giải thưởng trị giá 3.000 euro (khoảng 81 triệu đồng).

Cánh đồng bất tận được viết vào năm 2005, là tác phẩm có dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp của nhà văn vùng đất Cà Mau. Sinh ra trong gia đình nghèo, Nguyễn Ngọc Tư dang dở việc học năm 15 tuổi. Chị tự rèn luyện để cầm bút, chắt chiu những mảnh đời xung quanh mình để viết. 

Vừa ra đời, Cánh đồng bất tận đã gây nhiều tranh luận trái chiều, nhưng cuối cùng được Hội Nhà văn Việt Nam trao Giải thưởng văn học năm 2006. Năm 2010, tác phẩm được chuyển thể thành phim bởi đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình, gây “sốt” phòng vé với doanh thu khoảng 17 tỷ đồng. Trước khi đến Đức, tập truyện cũng đã được dịch tại Hàn Quốc, do NXB Asia tại Seoul ấn hành 3000 bản. 

Ngày nay, đó là một hiện tượng hiếm hoi đối với đề tài nông thôn trong nền văn học đương đại Việt Nam. Dường như, không còn thấy ở các giá sách về văn học trẻ những tên tuổi, những tác phẩm đương đại nổi bật về nông nghiệp, nông thôn và người nông dân trong thời đại mới. Mặc dù vẫn có những tác giả trẻ viết về đề tài này, nhưng hoặc không được đánh giá cao, hoặc không được người đọc quan tâm tới. 

Thiếu vắng chất liệu nông thôn trong văn học trẻ

Trên thực tế, những cuộc thi sáng tác văn học về đề tài nông nghiệp, nông thôn vẫn được tổ chức hàng năm, nhưng để tìm ra tác phẩm chất lượng như “mò kim đáy biển”. Ví dụ, cuộc thi viết truyện ngắn và ký về đề tài nông nghiệp, nông thôn 2016 - 2017 do Quỹ Văn học Nhà văn Lê Lựu tổ chức đã trao giải nhưng không có giải nhất, dù có hơn 1.200 sáng tác của các tác giả trên toàn quốc.

Hoặc có lần trao thưởng cho các tác phẩm văn học nghệ thuật sáng tác về đề tài tam nông, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng chỉ trao cho các tác phẩm từ thập niên 80 - 90 của thế kỷ trước như: Lá non (Ngô Ngọc Bội), Ma làng (Trịnh Thanh Phong), Dòng sông mía (Đào Thắng)...

Nông thôn hiện nay gắn chặt với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn, nên đề tài này cũng có nhiều biến đổi so với trước đây. Điều này đòi hỏi đội ngũ những người sáng tác phải có cái nhìn, cách tiếp cận mới về người nông dân. Để có tác phẩm chất lượng, tác giả cần xâm nhập thực tế, “sống cùng” với người nông dân ở các làng quê để có thêm góc nhìn, tư liệu.

Song, bởi quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa ngày nay, tác giả không có nhiều cơ hội để tiếp xúc sâu với người nông dân như trước đây. Bên cạnh đó, “với đề tài nông thôn, tìm vấn đề viết không dễ”, Nhà văn Vân Thảo nổi tiếng với tiểu thuyết “Bí thư Tỉnh ủy” đánh giá: “Bởi người nông dân không giống với các tầng lớp khác, họ không nổi bật, sinh hoạt thường ngày dung dị; tác giả làm sao phản ánh được tâm hồn của người nông dân với đất nước, với xã hội, thể hiện được cái “chất” của nông dân là điều khó”. 

Nhiều cây bút trẻ lo ngại viết về nông thôn sẽ không có người đọc. Thay vào đó, họ ưa chọn những đề tài về xung đột xã hội, đời sống đô thị, tình yêu lứa đôi, vừa dễ viết và dễ tiếp cận với bạn đọc ngày nay hơn.

Những tác phẩm nổi bật ngày nay có: Buồn làm sao buông (Anh Khang), Người yêu cũ có người yêu mới (Iris Cao), Yêu đi rồi khóc (Hamlet Trương), Người lớn cô đơn (Nguyễn Ngọc Thạch), Tình yêu là không ai muốn bỏ đi (Phan Ý Yên), Tạm biệt, em ổn! (Tờ Pi), Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu? (Rosie Nguyễn), Đàn bà 30 (Trang Hạ), Yêu anh bởi tất cả những gì em có (Gào), Hôm nay tôi thất tình (Hạ Vũ)… 

Từng là một đề tài lớn của văn học Việt Nam, ngày nay, chúng ta phải “chật vật” tìm kiếm một tác phẩm sâu sắc, lột tả chân thực đời sống người nông dân trong thời đại mới. Tuy vậy, đây vẫn là một đề tài lớn, có nhiều chất liệu, nội dung để khai thác.

Nhà văn Văn Chinh từng viết “nông thôn là cố hương của con người, là “cuống nhau” của những “thai nhi” văn học”. Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư chia sẻ: “Tôi không nghĩ viết về nông dân là để giới hạn cho người nông dân đọc. Cuốn sách mà để bất cứ bạn đọc nào cũng có thể hiểu người nông dân hơn, quan tâm đến họ hơn, yêu thương họ hơn, với tôi đã là một tham vọng lớn rồi”. 

Đỗ Trang
Cùng chuyên mục
Á hậu Huyền My cùng 70 người mẫu 'nhí' tham gia W-FASHION SHOW 2020

Á hậu Huyền My cùng 70 người mẫu 'nhí' tham gia W-FASHION SHOW 2020

(PLVN) - Đêm diễn của chương trình W-Fashion Show diễn ra với những màn xuất hiện ấn tượng của nhiều chân dài đình đám như: Á hậu Huyền My, mẹ con người mẫu – diễn viên Hồng Quế, mẹ con người mẫu Nguyễn Hợp, ca sĩ nhí Bùi Hà My… cùng hơn 70 người mẫu nhí trên toàn quốc.

Đọc thêm

Trải nghiệm không gian sống thượng lưu Châu Âu ở Hà Nội

Trải nghiệm không gian sống thượng lưu Châu Âu ở Hà Nội
(PLVN) - Với những thiết bị nội thất sang trọng đến từ các thương hiệu xa xỉ của châu Âu như Minotti, Baccarat, THG Paris, Antonio Lupi... EuroStyle thổi hồn vào không gian sống của các gia đình Việt yêu thích sự khác biệt và xa hoa.

Nguy hiểm khi tự ý tiêm truyền tại nhà

Nguy hiểm khi tự ý tiêm truyền tại nhà
(PLVN) - Nhiều người Việt có thói quen khi ốm đau lại ra hiệu thuốc kể bệnh để mua về nhà tự điều trị, thậm chí lạm dụng truyền dịch, truyền đạm. Nhiều người không đau ốm cũng truyền dịch, truyền nước hoa quả để “đẹp da, tăng cường sức khỏe”. Việc lạm dụng này dẫn đến nhiều nguy cơ cho sức khỏe, thậm chí đã có trường hợp tử vong. 

Nỗi lo hiện hữu

Nỗi lo hiện hữu
(PLVN) - Như nhiều người lo lắng, Covid-19 đã xuất hiện trở lại, sau hơn 80 ngày không có ca nào lây nhiễm trong cộng đồng.

Xây dựng lực lượng Công an nhân dân tinh nhuệ, hiện đại

Xây dựng lực lượng Công an nhân dân tinh nhuệ, hiện đại
(PLVN) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh yêu cầu trên khi phát biểu tại Hội nghị đánh giá kết quả công tác năm 2020, bàn phương hướng, nhiệm vụ công tác trọng tâm năm 2021 của Đảng bộ Công an Trung ương và những nội dung, định hướng lớn để xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại diễn ra hôm qua (1/12).

Việt Nam đẩy mạnh cải cách để ứng phó khủng hoảng

Việt Nam đẩy mạnh cải cách để ứng phó khủng hoảng
(PLVN) - Ngày 1/12, Văn phòng Chính phủ phối hợp với Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và Đại sứ quán Anh tại Việt Nam tổ chức Phiên họp trực tuyến lần thứ 3 của Hội nghị trực tuyến Mạng lưới Thực hành quy định tốt ASEAN - OECD lần thứ 6 với chủ đề: “Cải cách hệ thống quy định để chuẩn bị cho các cuộc khủng hoảng trong tương lai”.

Ai mua bằng giả?

Ai mua bằng giả?
(PLVN) - Là ai chăng nữa thì cũng không ngoài đội ngũ những người đi tìm kiếm cái danh. Ở trong một trường hợp cụ thể người mua bằng cử nhân Anh ngữ của Đại học Đông Đô phục vụ cho mục đích kiếm tìm học vị, 

Cải tạo chợ dân sinh tại Hà Nội: Cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư

Cải tạo chợ dân sinh tại Hà Nội: Cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư
(PLVN) - Mới đây, tại buổi làm việc với Ban Cán sự Đảng UBND TP Hà Nội về định hướng đầu tư công và một số nội dung về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 115/2020/QH14 của Quốc hội về “Thí điểm một số cơ chế, chính sách tài chính - ngân sách đặc thù đối với thành phố Hà Nội”, Bí thư Thành ủy Vương Đình Huệ yêu cầu, trong giai đoạn tới, cụ thể đến 2021, phải giải quyết được việc cải tạo, đầu tư 50% các chợ trên địa bàn.

Bệnh HIV/AIDS ở Việt Nam đã đang từng bước được kiểm soát

Bệnh HIV/AIDS ở Việt Nam đã đang từng bước được kiểm soát
(PLVN) - Hôm qua (1/12), Bộ Y tế đã tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết 30 năm phòng chống HIV/AIDS tại Việt Nam; mít tinh hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống HIV/AIDS và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì với sự tham gia của gần 3.000 đại biểu tại 63 điểm cầu ở 63 tỉnh, thành.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬