Tản mạn phố Hà Nội

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Nhà sử học Lê Văn Lan từng nói đại ý, Hà Nội là cái phố làng. Ba mươi sáu phố phường là phố nghề và buôn bán. Có nhiều phố còn dây mơ rễ má với những làng nghề của đồng bằng Bắc Bộ...
Tản mạn phố Hà Nội

1. Một lần ngồi nghe nhà sử học Lê Văn Lan nói chuyện, ông ấy bảo Hà Nội là cái phố làng. Ba mươi sáu phố phường là phố nghề và buôn bán. Có nhiều phố còn dây mơ rễ má với những làng đồng bằng như nghề Hàng Bạc gốc Đồng Sâm (Thái Bình), Hà Trung có nghề da gốc Bắc Ninh… Ông bảo Hà Nội có nhiều đình chùa miếu mạo, những phường nghề tụ bạ làm ăn có của thì bảo nhau lập đình thờ vọng về quê. Người Hà Nội nào thì cũng có một gốc gác…Điều đó chắc chắn không sai.

Người xưa trọng quê hơn phố. Họ coi phố xá là nơi kiếm tiền rồi đem tiền về quê tậu đất mở cõi. Quê là cái gốc tinh thần dòng tộc bền vững đời đời. Trong một bài hát của một nhạc sĩ nào đó có ca từ “Thiếu quê hương , ta về đâu?…”. Khi tôi nói kỉ niệm ấu thơ về những ngày ở quê thì có bạn ở Hà Nội chân thành rằng mình chẳng có quê để mà về. Tuổi thơ của mình là trèo me trèo sấu, nhẩy tàu điện…”.

Ngày xưa, trâu ta ăn cỏ đồng ta, lấy vợ làng khác là bị chê bai như loại dân tứ chiếng, chẳng ra gì.

Ngày xưa, bỏ làng đi làm ăn nơi xa, bị miệt thị là “thằng bỏ làng”. Cái làng được coi trọng đến mức bảo thủ. Cái làng đã hình thành “lệ”, thành “hương ước” và đã từng có tiền lệ “phép vua thua lệ làng”.

Có nhà nghiên cứu chỉ ra rằng do cái bảo thủ đó mà phong kiến phương Bắc nhòm ngó cả nghìn năm, cả nghìn năm dồn quân xuống xâm lược đều bị bật ra. Câu nói của Quang Trung Nguyễn Huệ trên đường ra trận đại phá 20 vạn quân Thanh chỉ ra điều đó:

Đánh cho để dài tóc.

Đánh cho để đen răng.

Đánh cho nó chích luân bất phản.

Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn.

Đánh cho sử tri nam quốc anh hùng chi hữu chủ

Thì đủ thấy chỉ phong tục tập quán từ làng quê cũng là thứ tinh thần bất diệt cho một dân tộc như thế nào.…

Tản mạn phố Hà Nội ảnh 1
Chợ hoa Hàng Lược - Hà Nội xưa (ảnh internet).  

2. Lại nhớ Hoa Kì là dân tứ chiếng hình thành nên Hợp chúng quốc. Từ những kẻ tìm vàng bỏ xứ đến vùng đất mới hoang vu với lời thề sống giàu chết bỏ. Với những lứa gen mạnh mẽ đã hình thành nên một quốc gia trẻ vài trăm năm mà hùng mạnh vô song.

Xét cho cùng nếu thế giới là một cái làng thì Hoa Kì giống như phố chợ. Pháp luật lên ngôi tối thượng vì thế mà nó hùng mạnh. Cho đến bây giờ, người Tàu giàu có vẫn tìm cách đi Mĩ định cư...

Không biết những người Mĩ gốc bắc Âu, gốc Âu châu họ nghĩ sao về cái gốc gác. Chưa thấy một nhà nghiên cứu nào nói đến phần văn hóa nội tâm này. Không biết họ có giống dân Hà Nội rằng “Chẳng thơm cũng thể hoa lài/ chẳng lịch cũng thể là người Tràng An (câu ca dao cổ là lịch, nội hàm rộng chứ không phải thanh lịch, bó lại một phần phẩm cấp người Tràng An).

Qua tìm hiểu, vậy người Hà nội gốc là thế nào? Nhiều nguời hay tự hào mình là Hà nội gốc. Gốc nào thì chắc chắn cũng từ một xó quê ra, chỉ có thời gian dài ngắn khác nhau mà thôi. Dân tứ chiếng và văn hóa nhiều vùng miền hợp lại rồi văn hóa ngoại lai xâm thực vào qua giao thương, tạo thành một phong cách phù hợp với lối sống phố phường do có nhận thức về giá trị văn hóa sống mà “Người Hà Nội ưa thích sự liêm chính trong sạch không có “máu” tham nhũng, không thích hà hiếp kẻ dưới”, ” Sống bình lặng, lịch lãm, tôn trọng lẽ phải đạo đức và chính nghĩa, không dám dấn thân, không dám làm việc lớn, hay hoài vọng và mơ mộng, thích gặm nhấm nỗi cô đơn, buồn tủi của kiếp người. Đó là đặc trưng phổ quát của người Hà Nội”.

Nhận định trên của Lê Phú Khải chưa hẳn đã đầy đủ nhưng những cái ông đề cập đến khá chính xác về đặc điểm dân Hà Nội.

Cho nên ráp ranh Hà nội có văn hóa Đông – Đoài ( Bắc Ninh/ Hà Tây) rõ nét, nhưng văn hóa Hà Nội có gì? thử nghĩ xem.

Dẫu không lịch, cũng người Tràng An chính là sự tổng hợp lối sống khi ý thức được mình là ai hình thành nên thứ ứng xử phố phường, không thân mật quá như thôn quê nhiều lúc đến phiền hà, mà chỉ vùa đủ để trong thị nhau.

Vài dòng lan man trong lúc rỗi, không dám lạm bàn, xin bạn lượng thứ nếu có gì sơ sẩy.

Họa sĩ Đỗ Đức
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Tiếp vụ cô gái tử vong vì nâng mũi: Đình chỉ hành nghề với nhân viên Bệnh viện Ung Bướu và cách làm việc khó hiểu của Sở Y tế Hà Nội

Tiếp vụ cô gái tử vong vì nâng mũi: Đình chỉ hành nghề với nhân viên Bệnh viện Ung Bướu và cách làm việc khó hiểu của Sở Y tế Hà Nội
(PLVN) - Ông Tô Tử Anh - Phó Phòng quản lý hành nghề Y dược tư nhân (Sở Y tế Hà Nội) cho biết, liên quan đến vụ việc cô gái tử vong vì nâng mũi, Sở Y tế Hà Nội đã ra quyết định đình chỉ hoạt động chuyên môn kỹ thuật đối với ông Lê Ngọc Anh, là nhân viên Bệnh viện Ung Bướu.

Huyện Đồng Hỷ - Thái Nguyên: Trụ sở xã Nam Hòa "không người" vì cán bộ bỏ việc đi đám ma trong giờ hành chính

Huyện Đồng Hỷ - Thái Nguyên: Trụ sở xã Nam Hòa "không người" vì cán bộ bỏ việc đi đám ma trong giờ hành chính
(PLVN) - Sáng ngày 8/3, nhận được thông tin trên địa bàn xã Nam Hòa, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên đang diễn ra tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, phóng viên có mặt tại địa phương để ghi nhận thực trạng và làm việc với chính quyền, tuy nhiên khi tới UBND xã Nam Hòa thì cả xã đều tạm dừng hoạt động để đi đám ma...

Thái Nguyên: Đề thi chọn HSG quốc gia môn Văn Lớp 12 gây tranh cãi

Thái Nguyên: Đề thi chọn HSG quốc gia môn Văn Lớp 12 gây tranh cãi
(PLVN) - Cho một bức ảnh có hai hình tròn to, bên trong có 12 chấm tròn nhỏ chạy vòng quanh, giữa tâm có một que nhọn chỉ lên trên với đề bài: “Theo gợi ý của bức ảnh, anh/chị hãy trình bày cách giải quyết vấn đề của mình”. Đó là đề thi chọn thí sinh vào đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia môn Văn Lớp 12 năm 2021-2022 của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên.

Bài 2: Vụ tổ chức kinh doanh viên sủi Satuchin bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản: Cận cảnh một màn kịch… móc túi người bệnh của bác sỹ dởm!

Viên sủi Satuchin đang sử dụng trái phép hình ảnh của y, bác sỹ để quảng cáo sai công dụng?
(PLVN) - Không từ thủ đoạn, chiêu thức để “khu môi múa mép” dù có những lúc màn kịch do các bác sỹ online dàn dựng hết sức lố bịch và không có cơ sở kiểm chứng. Tuy nhiên, phần nào đó lột tả bản chất thiếu đạo đức và bất chấp của tổ chức kinh doanh viên sủi Satuchin trong vụ việc này.

Trả thưởng 200.000 USD cho ứng viên trả lời đúng câu hỏi

APEC GROUP sẵn sàng trả lương 200.000 USD cho ứng viên
(PLVN) - Tập đoàn APEC gây bất ngờ với tuyên bố sẵn sàng trả lương 200.000 USD (tương đương khoảng 5 tỷ đồng Việt Nam) cho ứng viên nào trả lời chính xác và sâu sắc hai câu hỏi:”Có những phương pháp sáng tạo nào?” và “Nguồn gốc của sáng tạo là gì?”

Gần 1 năm không kè nổi 100 mét ngòi tiêu ở Phú Thọ (Bài 2): Công ty Tuấn Phúc làm ăn gian dối, đổ lỗi do “ông trời”?

Gần 1 năm không kè nổi 100 mét ngòi tiêu ở Phú Thọ (Bài 2): Công ty Tuấn Phúc làm ăn gian dối, đổ lỗi do “ông trời”?
(PLVN) -  Sau gần 1 năm loay hoay không thi công nổi 100 mét ngòi tiêu Tam Cường (xã Vạn Xuân, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ), trao đổi với phóng viên qua điện thoại, ông Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Tuấn Phúc cho rằng nguyên dân dự án bị sạt lở, chậm tiến là do "trời mưa".

Phú Thọ: Gần 1 năm không kè nổi 100 mét ngòi tiêu, cần xem xét lại năng lực của Công ty Tuấn Phúc

Phú Thọ: Gần 1 năm không kè nổi 100 mét ngòi tiêu, cần xem xét lại năng lực của Công ty Tuấn Phúc
(PLVN) - Gần 1 năm trôi qua Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Tuấn Phúc - đơn vị thi công Dự án nâng cấp, cải tạo kết hợp đường giao thông ngòi tiêu Tam Cường (xã Vạn Xuân, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ) loay hoay làm vẫn chưa được 100 mét ngòi tiêu. Dự án đến nay bị chậm tiến độ, gây cản trở giao thông khiến người dân vô cùng bức xúc.

Cần “thượng phương bảo kiếm” trị tội phạm trong đấu giá quyền sử dụng đất

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Theo số liệu Bộ Tư pháp công bố mới đây, số lượng các cuộc đấu giá Quyền sử dụng đất (QSDĐ) chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số các cuộc đấu giá tài sản (ĐGTS) ở Việt Nam. Tổng giá trị các cuộc đấu giá QSDĐ chiếm trên dưới 90% giá trị các cuộc ĐGTS. Tuy nhiên, đằng sau hoạt động này còn nhiều “góc khuất” cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của các cơ quan chức năng.

Y Tý “chuyển mình” trong mây trắng

Y Tý mùa săn mây.
(PLVN) - Y Tý là một xã rẻo cao quanh năm mây phủ của huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, được ví như nàng tiên mới tỉnh giấc giữa núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, hoang sơ...

Người dân vẫn tin dùng mì Hảo Hảo vì không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam

Người dân vẫn tin dùng mì Hảo Hảo vì không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam
(PLVN) - Cuối tháng 8, dư luận xôn xao với thông tin Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland (FSAI) ra thông báo thu hồi một số lô sản phẩm ăn liền Hảo Hảo vì có chứa chất Ethylene Oxide (EO). Sau sự cố này, người dân vẫn sử dụng mì Hảo Hảo hàng ngày vì sản phẩm được khẳng định không vi phạm tiêu chuẩn Việt Nam.

Vì sao giải Bóng rổ chuyên nghiệp Việt Nam phải “vượt rào” tổ chức giữa đại dịch?

Vì sao giải Bóng rổ chuyên nghiệp Việt Nam phải “vượt rào” tổ chức giữa đại dịch?
(PLVN) - Theo thông báo chính thức của giải Bóng rổ chuyên nghiệp Việt Nam (VBA 2021), được sự cho phép của tỉnh Khánh Hòa, cuối tháng 6/2021 Ban tổ chức giải đã di chuyển toàn bộ 8 đội bóng từ các tỉnh thành như Hồ Chí Minh, Hà Nội, Cần Thơ, Đà Nẵng... vào Nha Trang và thi đấu theo mô hình tập trung cách ly.