Tản mạn phố Hà Nội

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Nhà sử học Lê Văn Lan từng nói đại ý, Hà Nội là cái phố làng. Ba mươi sáu phố phường là phố nghề và buôn bán. Có nhiều phố còn dây mơ rễ má với những làng nghề của đồng bằng Bắc Bộ...
Tản mạn phố Hà Nội

1. Một lần ngồi nghe nhà sử học Lê Văn Lan nói chuyện, ông ấy bảo Hà Nội là cái phố làng. Ba mươi sáu phố phường là phố nghề và buôn bán. Có nhiều phố còn dây mơ rễ má với những làng đồng bằng như nghề Hàng Bạc gốc Đồng Sâm (Thái Bình), Hà Trung có nghề da gốc Bắc Ninh… Ông bảo Hà Nội có nhiều đình chùa miếu mạo, những phường nghề tụ bạ làm ăn có của thì bảo nhau lập đình thờ vọng về quê. Người Hà Nội nào thì cũng có một gốc gác…Điều đó chắc chắn không sai.

Người xưa trọng quê hơn phố. Họ coi phố xá là nơi kiếm tiền rồi đem tiền về quê tậu đất mở cõi. Quê là cái gốc tinh thần dòng tộc bền vững đời đời. Trong một bài hát của một nhạc sĩ nào đó có ca từ “Thiếu quê hương , ta về đâu?…”. Khi tôi nói kỉ niệm ấu thơ về những ngày ở quê thì có bạn ở Hà Nội chân thành rằng mình chẳng có quê để mà về. Tuổi thơ của mình là trèo me trèo sấu, nhẩy tàu điện…”.

Ngày xưa, trâu ta ăn cỏ đồng ta, lấy vợ làng khác là bị chê bai như loại dân tứ chiếng, chẳng ra gì.

Ngày xưa, bỏ làng đi làm ăn nơi xa, bị miệt thị là “thằng bỏ làng”. Cái làng được coi trọng đến mức bảo thủ. Cái làng đã hình thành “lệ”, thành “hương ước” và đã từng có tiền lệ “phép vua thua lệ làng”.

Có nhà nghiên cứu chỉ ra rằng do cái bảo thủ đó mà phong kiến phương Bắc nhòm ngó cả nghìn năm, cả nghìn năm dồn quân xuống xâm lược đều bị bật ra. Câu nói của Quang Trung Nguyễn Huệ trên đường ra trận đại phá 20 vạn quân Thanh chỉ ra điều đó:

Đánh cho để dài tóc.

Đánh cho để đen răng.

Đánh cho nó chích luân bất phản.

Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn.

Đánh cho sử tri nam quốc anh hùng chi hữu chủ

Thì đủ thấy chỉ phong tục tập quán từ làng quê cũng là thứ tinh thần bất diệt cho một dân tộc như thế nào.…

Tản mạn phố Hà Nội  ảnh 1
Chợ hoa Hàng Lược - Hà Nội xưa (ảnh internet).  

2. Lại nhớ Hoa Kì là dân tứ chiếng hình thành nên Hợp chúng quốc. Từ những kẻ tìm vàng bỏ xứ đến vùng đất mới hoang vu với lời thề sống giàu chết bỏ. Với những lứa gen mạnh mẽ đã hình thành nên một quốc gia trẻ vài trăm năm mà hùng mạnh vô song.

Xét cho cùng nếu thế giới là một cái làng thì Hoa Kì giống như phố chợ. Pháp luật lên ngôi tối thượng vì thế mà nó hùng mạnh. Cho đến bây giờ, người Tàu giàu có vẫn tìm cách đi Mĩ định cư...

Không biết những người Mĩ gốc bắc Âu, gốc Âu châu họ nghĩ sao về cái gốc gác. Chưa thấy một nhà nghiên cứu nào nói đến phần văn hóa nội tâm này. Không biết họ có giống dân Hà Nội rằng “Chẳng thơm cũng thể hoa lài/ chẳng lịch cũng thể là người Tràng An (câu ca dao cổ là lịch, nội hàm rộng chứ không phải thanh lịch, bó lại một phần phẩm cấp người Tràng An).

Qua tìm hiểu, vậy người Hà nội gốc là thế nào? Nhiều nguời hay tự hào mình là Hà nội gốc. Gốc nào thì chắc chắn cũng từ một xó quê ra, chỉ có thời gian dài ngắn khác nhau mà thôi. Dân tứ chiếng và văn hóa nhiều vùng miền hợp lại rồi văn hóa ngoại lai xâm thực vào qua giao thương, tạo thành một phong cách phù hợp với lối sống phố phường do có nhận thức về giá trị văn hóa sống mà “Người Hà Nội ưa thích sự liêm chính trong sạch không có “máu” tham nhũng, không thích hà hiếp kẻ dưới”, ” Sống bình lặng, lịch lãm, tôn trọng lẽ phải đạo đức và chính nghĩa, không dám dấn thân, không dám làm việc lớn, hay hoài vọng và mơ mộng, thích gặm nhấm nỗi cô đơn, buồn tủi của kiếp người. Đó là đặc trưng phổ quát của người Hà Nội”.

Nhận định trên của Lê Phú Khải chưa hẳn đã đầy đủ nhưng những cái ông đề cập đến khá chính xác về đặc điểm dân Hà Nội.

Cho nên ráp ranh Hà nội có văn hóa Đông – Đoài ( Bắc Ninh/ Hà Tây) rõ nét, nhưng văn hóa Hà Nội có gì? thử nghĩ xem.

Dẫu không lịch, cũng người Tràng An chính là sự tổng hợp lối sống khi ý thức được mình là ai hình thành nên thứ ứng xử phố phường, không thân mật quá như thôn quê nhiều lúc đến phiền hà, mà chỉ vùa đủ để trong thị nhau.

Vài dòng lan man trong lúc rỗi, không dám lạm bàn, xin bạn lượng thứ nếu có gì sơ sẩy.

Họa sĩ Đỗ Đức
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ký ức kinh hoàng những ngày sống giữa chiến sự tại Israel

Gia đình chị Kim ở Israel.
(PLVN) - Ngày 21/5, cả Israel và Hamas vừa ra thông báo đạt được thỏa thuận ngừng bắn vô điều kiện, chấm dứt chuỗi ngày bạo lực chết người. Tuy nhiên, trong suốt 11 ngày chiến sự leo thang tại Dải Gaza đã khiến cho những người Việt ở Israel phải học cách thích nghi với cuộc sống trong bom đạn, tìm mọi cách để làm quen với nhịp sống mới.

Nhiều đường dây tội phạm công nghệ cao bị "đánh sập"

Các đối tượng và tang vật bị bắt giữ.
(PLVN) - Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ (Bộ Công an) cho biết, đơn vị vừa chủ trì, phối hợp với các phòng nghiệp vụ của CATP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, tỉnh Hải Dương… điều tra, làm rõ nhiều đường dây tội phạm liên quan đến công nghệ cao trong toàn quốc.

Cụ bà 90 tuổi vẫn miệt mài giữ nghề đan nón lá

Tuổi cao nhưng hàng ngày cụ Nguyễn Thị Lưu vẫn miệt mài chằm nón.
(PLVN) - Dù đã 90 tuổi, nhưng cụ bà Nguyễn Thị Lưu vẫn miệt mài với đường kim, sợi chỉ để đan thành những chiếc nón lá. Cụ được xem là “di sản sống”, người “giữ lửa” nghề làm nón lá truyền thống của làng Phù Việt (Hà Tĩnh) trước thách thức của cơn lốc thị trường.

Thuốc giả và những hậu quả khôn lường

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp dược, trên thế giới tình trạng xuất hiện của những loại thuốc giả cũng đang ngày càng gia tăng, tiềm ẩn những hậu quả khôn lường.

Góc khuất điện mặt trời nhìn từ dự án Xuân Thiện – Ea Súp

Nhà máy điện mặt trời Xuân Thiện - Ea Súp với gần 2 triệu tấm pin mặt trời (Nguồn ảnh - Daklak.gov.vn)
(PLVN) - Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Đắk Lắk, nhà máy điện mặt trời Xuân Thiện - Ea Súp giai đoạn 1 có gần 2 triệu tấm pin mặt trời, công suất 600MWac/831 Mwp, tổng mức đầu tư gần 20.000 tỷ đồng, là nhà máy điện mặt trời lớn nhất Đông Nam Á. Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án này cũng đặt ra những vấn đề cần góc nhìn đa chiều.

Sập app trang trại tiết kiệm, nhà đầu tư mất hơn 44 tỷ đồng

App trang trại bò Úc xuất hiện sau khi Trang trại tiết kiệm sập.
(PLVN) - Mới đây trên khắp các mạng xã hội lan truyền nhau về app kiến tiền thu nhập khủng có tên là trang trại nuôi bò. Với những lời quảng cáo có cánh như kiếm tiền online đơn giản, lợi nhuận khủng, thao tác đơn giản chỉ mất 5 phút/ ngày App đã thu hút được số lượng người chơi cực khủng lên tới hơn 20.000 người. 

Bí quyết giữ cơ thể trẻ khỏe trong mùa nắng nóng

Bí quyết giữ cơ thể trẻ khỏe trong mùa nắng nóng
(PLVN) -  Thời tiết nắng nóng làm cơ thể dễ mất nước, có thể gây ra tăng khát, suy nhược, chóng mặt, ngất xỉu thậm chí tử vong. Bởi vậy cần chú trọng chăm sóc bản thân để giữ cơ thể khỏe mạnh, tràn đầy năng lượng trong ngày hè oi ả là bí quyết không phải ai cũng có.  

Tai nạn đuối nước: Nguyên nhân cũ, nỗi đau mới

Tai nạn đuối nước: Nguyên nhân cũ, nỗi đau mới
(PLVN) - Dù những hồi chuông cảnh báo đã gióng lên từ lâu, nhưng thời gian gần đây vẫn liên tiếp xảy ra những vụ tai nạn đuối nước ở cả miền xuôi lẫn miền núi khiến ai cũng đau lòng, xót xa. Các vụ đuối nước là do trẻ không biết bơi nhưng cũng có trường hợp trẻ bơi giỏi vẫn gặp nạn do không có kỹ năng cứu đuối.

Khách hàng phải làm sao khi mua phải mỹ phẩm giả?

(Hình minh họa)
(PLVN) - Tôi mua kem dưỡng da thương hiệu có tiếng quen dùng, song lần này bị dị ứng rất nghiêm trọng. Xem lại bao bì, tôi thấy không giống hoàn toàn nhãn mác loại đã dùng trước đó. Tôi nghi ngờ đây là hàng giả nhưng không biết phải làm sao để bảo vệ quyền lợi cho mình? 

Phong tục giữ rừng của đồng bào Mạ

Ông K’Sriu, người giữ rừng tích cực ở Tà Đùng.
(PLVN) - Từ bao đời nay, đồng bào Mạ tôn thờ và có niềm tin tuyệt đối vào rừng. Họ xem rừng như một vị thần che chở và bao bọc cho dân làng vượt qua được tất thảy những phong ba bão táp của thiên nhiên. Vì vậy, trước khi muốn chặt phá một cây nào đó thì họ phải làm lễ xin phép...  

Nguy hiểm luôn rình nghề treo mình thi công trên cao ốc

Nguy hiểm luôn rình nghề treo mình thi công trên cao ốc
(PLVN) - Treo mình bên ngoài các tòa nhà cao tầng, những người thợ làm nghề lắp đèn Led được ví như “người nhện”. Làm việc trong môi trường khắc  nghiệt, đối mặt với nguy hiểm, chỉ một sơ suất nhỏ, có thể họ không còn cơ hội sửa sai.