Sửa đổi Bộ luật hình sự: Bổ sung các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự

(PLO) - Mặc dù các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự (TNHS) đã được ghi nhận trong Bộ luật Hình sự (BLHS) hiện hành, tuy nhiên, do quy định chưa cụ thể nên việc áp dụng còn nhiều khó khăn. Sửa đổi các quy định nêu trên không những thuận lợi trong thực tiễn thi hành mà còn khuyến khích người dân phòng chống tội phạm.
Sửa đổi Bộ luật hình sự: Bổ sung các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự

Chưa cụ thể, khó áp dụng

Các trường hợp loại trừ TNHS đã được ghi nhận trong BLHS hiện hành thông qua một số điều khoản cụ thể, ví dụ như: sự kiện bất ngờ, phòng vệ chính đáng, tình thế cấp thiết... Tuy nhiên, theo Tổ biên tập BLHS thì các quy định hiện hành chưa cụ thể, ranh giới giữa trường hợp được loại trừ TNHS và trường hợp phải chịu TNHS chưa rõ ràng nên người dân còn e dè, chưa dám chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình và của người khác cũng như chủ động tham gia phòng, chống tội phạm. 

Mặt khác, ngoài các trường hợp được quy định trong BLHS thì cũng còn có một số trường hợp đặc biệt khác, tuy có thiệt hại gây ra cho xã hội, tổ chức, cá nhân nhưng người gây ra thiệt hại đó không có lỗi, nếu truy cứu TNHS đối với họ thì không thật sự hợp lý. 

Đơn cử, trường hợp gây thiệt hại trong khi bắt giữ người phạm pháp. Một thực tế hiện nay là nhiều người dân ngại tham gia bắt giữ người phạm pháp. Nguyên nhân chính phần vì lo sợ bị trả thù, phần vì lo sợ có thể bị truy cứu TNHS nếu không may lại gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản cho người bị bắt.  

Hay như trường hợp gây thiệt hại do rủi ro trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất, nghiên cứu khoa học, hoạt động nghề nghiệp. Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đòi hỏi sự năng động, sáng tạo, áp dụng thành tựu khoa học - kỹ thuật, công nghệ tiên tiến trong sản xuất, nghiên cứu khoa học, hoạt động nghề nghiệp. Thực tiễn đã chứng minh rằng, quá trình thử nghiệm, vận dụng những cái mới không tránh khỏi được hoàn toàn các trường hợp rủi ro có thể xảy ra gây thiệt hại về người và tài sản, mặc dù chủ thể đã áp dụng tất cả các biện pháp cần thiết có thể để ngăn ngừa hậu quả xảy ra. Việc truy cứu TNHS trong những trường hợp này là không thực sự công bằng và có thể làm thui chột tài năng, triệt tiêu sự năng động, sáng tạo của cá nhân, tổ chức trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước…

Làm rõ dấu hiệu phân biệt loại trừ trách nhiệm hình sự

Theo Tổ biên tập, để khắc phục những bất cập nêu trên cần sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành theo hướng làm rõ hơn các dấu hiệu để phân biệt trường hợp được loại trừ TNHS với trường hợp không được loại trừ TNHS nhằm đảm bảo tính minh bạch và thuận tiện cho việc áp dụng trên thực tế.

Bên cạnh đó, cần bổ sung vào Dự thảo BLHS (sửa đổi) 03 trường hợp loại trừ TNHS mới (1- Gây thiệt hại trong khi bắt giữ người phạm pháp; 2- Gây thiệt hại do rủi ro trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất, nghiên cứu khoa học, hoạt động nghề nghiệp; 3- Gây thiệt hại trong khi chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy); đồng thời quy định rõ, chặt chẽ  và cụ thể các điều kiện để áp dụng loại trừ TNHS trong từng trường hợp, ví dụ: Đối với trường hợp rủi ro trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất, nghiên cứu khoa học, hoạt động nghề nghiệp: đã thực hiện đầy đủ các quy trình, quy phạm theo quy định của pháp luật để ngăn ngừa và loại trừ hậu quả nhưng hậu quả vẫn xảy ra, ví dụ, trong quá trình áp dụng phương pháp điều trị bệnh mới, bác sỹ đã thực hiện đầy đủ các bước, các công đoạn, áp dụng các kỹ thuật theo quy định nhưng kết quả là bệnh nhân chết...

 Đối với trường hợp gây thiệt hại trong khi chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy, mệnh lệnh phải chấp hành là những mệnh lệnh trực tiếp liên quan đến vấn đề quốc phòng, an ninh có yêu cầu bảo mật và người chấp hành mệnh lệnh đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh, cấp trên nhưng người ra mệnh lệnh khẳng định phải chấp hành mệnh lệnh đó.

Ngoài ra, trong quá trình xây dựng Dự thảo BLHS sửa đổi, Tổ biên tập cho biết cũng có ý kiến đề xuất bổ sung quy định về loại trừ TNHS do gây thiệt hại trong trường hợp bị cưỡng bức về thể chất hoặc tinh thần./.

Đông Bình
Cùng chuyên mục
Cục Thi hành án dân sự Nam Định triển khai công tác năm 2022

Cục Thi hành án dân sự Nam Định triển khai công tác năm 2022

(PLVN) - Chiều ngày 30/11/2021, Cục THADS Nam Định tổ chức Hội nghị triển khai công tác THADS năm 2022. Dự và chỉ đạo Hội nghị có ông Nguyễn Minh Đức, Cục trưởng Cục THADS tỉnh, cùng tham dự có các thành viên lãnh đạo Cục, lãnh đạo các phòng, Chi cục trưởng THADS trực thuộc.

Đọc thêm

Tiếp tục hoàn thiện pháp luật, tạo chuyển biến trong thi hành pháp luật

Toàn cảnh Hội thảo
(PLVN) -Tại Hội thảo Khoa học cấp quốc gia “Định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần văn kiện Đại hội XIII của Đảng”, nhiều đại biểu đã kiến nghị nhiều giải pháp để tạo chuyển biến mạnh trong công tác xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật thời gian tới.

Đẩy mạnh hoàn thiện pháp luật gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật

Đồng chí Phạm Bình Minh, Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ.
(PLVN) -Đồng chí Phạm Bình Minh, Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã nhấn mạnh như trên tại Hội thảo Khoa học cấp quốc gia “Định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần của Văn kiện Đại hội XIII của Đảng" được tổ chức vào sáng 29/11.

Cần gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương
Đó là nhấn mạnh của GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương tại Hội thảo Khoa học cấp quốc gia “Định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần văn kiện Đại hội XIII của Đảng” diễn ra sáng ngày 29.11.

Khai mạc Hội thảo Khoa học cấp quốc gia về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật

Khai mạc Hội thảo Khoa học cấp quốc gia về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật
(PLVN) -Sáng 29/11, Bộ Tư pháp đã phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo Khoa học cấp quốc gia “Định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần văn kiện Đại hội XIII của Đảng” bằng hình thức trực tuyến tại 03 điểm cầu (Điểm cầu chính tại Trung tâm Hội nghị quốc tế; điểm cầu tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; điểm cầu tại Bộ Tư pháp).

Xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đảm bảo thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi

TS. Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp.
(PLVN) -Ngày 29/11/2021, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIII của Đảng” nhằm thiết thực triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.

Nhiều đề xuất nâng cao chất lượng công tác xây dựng, thi hành pháp luật

Nhiều đề xuất nâng cao chất lượng công tác xây dựng, thi hành pháp luật
(PLVN) -Để nâng cao chất lượng công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIII của Đảng, trước thềm Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIII của Đảng”, Báo PLVN đã ghi nhận nhiều đề xuất, kiến nghị của các vị Đại biểu.

Cục Thi hành án dân sự Thái Nguyên triển khai công tác năm 2022

Cục Thi hành án dân sự Thái Nguyên triển khai công tác năm 2022
(PLVN) -Chiều ngày 26/11/2021, Cục THADS Thái Nguyên tổ chức Hội nghị triển khai công tác THADS năm 2022. Dự và chỉ đạo Hội nghị có đồng chí Nguyễn Xuân Tùng, Cục trưởng Cục THADS tỉnh, tham dự Hội nghị có các đồng chí lãnh đạo Cục, lãnh đạo các phòng thuộc Cục, Chi cục trưởng Chi cục THADS trực thuộc.

Việt Nam - Thụy Sỹ tăng cường hợp tác về pháp luật và tư pháp

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc và đại diện Bộ Tư pháp và Cảnh sát liên bang Thụy Sỹ, ông Niklaus Meier, Vụ trưởng Vụ Tư pháp quốc tế.
(PLVN) - Bộ Tư pháp Thụy Sỹ sẵn sàng phối hợp với Bộ Tư pháp Việt Nam trong xử lý các vấn đề hộ tịch, quốc tịch, tương trợ tư pháp về dân sự; chia sẻ kinh nghiệm tham gia UNCITRAL, cũng như tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong nghiên cứu kinh nghiệm gia nhập và thực thi các Công ước quốc tế.

Chuẩn bị Hội thảo khoa học cấp quốc gia định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật

Chuẩn bị Hội thảo khoa học cấp quốc gia định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật
(PLVN) -Ngày 29/11/2021, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIII của Đảng” nhằm thiết thực triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng trong lĩnh vực tư pháp, pháp luật.

Cục Thi hành án dân sự Cà Mau có tân Phó Cục trưởng

Cục Thi hành án dân sự Cà Mau có tân Phó Cục trưởng
(PLVN) -Mới đây, Cục THADS tỉnh Cà Mau đã tổ chức Lễ công bố và trao Quyết định bổ nhiệm đồng chí Trần Đình Trường, Trưởng phòng Kiểm tra giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc Cục THADS tỉnh giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục THADS tỉnh Cà Mau.