Quốc hội cùng Chính phủ khơi thông nguồn lực phát triển Kỳ 1: Giám sát để giải quyết căn cơ những bất cập của cơ chế, chính sách

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai Kết luận số 19 của Bộ Chính trị. (Nguồn ảnh: Quochoi.vn)
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai Kết luận số 19 của Bộ Chính trị. (Nguồn ảnh: Quochoi.vn)
(PLVN) -Thời gian qua, nhất là năm 2023, hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật đã được Quốc hội quan tâm chỉ đạo với nhiều đổi mới thiết thực, hiệu quả. Qua đó, chỉ ra được những quy định không còn phù hợp để kịp thời điều chỉnh, góp phần nâng cao hiệu quả của các chính sách.

Đưa cuộc sống vào trong các đạo luật

Xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển có vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng để phát triển đất nước bền vững. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đề ra ba đột phá chiến lược, trong đó, đột phá chiến lược đầu tiên được đề cập chính là “Hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, trước hết là thể chế phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. “Tập trung ưu tiên hoàn thiện đồng bộ, có chất lượng và tổ chức thực hiện tốt hệ thống luật pháp, cơ chế, chính sách, tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, lành mạnh, công bằng cho mọi thành phần kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo; huy động, quản lý và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển”, Nghị quyết nêu rõ.

Phát biểu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai Kết luận số 19-KL/TW ngày 14/10/2021 của Bộ Chính trị và Đề án định hướng Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội (QH) khóa XV diễn ra đầu tháng 11/2021, Chủ tịch QH Vương Đình Huệ đã chỉ rõ, thể chế và hiệu lực của thể chế có vai trò quan trọng và quyết định đối với sự phát triển của tất cả các quốc gia. Trong đó, vai trò của thể chế phụ thuộc lớn vào chất lượng của hệ thống pháp luật. Nhấn mạnh yêu cầu về chất lượng các dự án luật, Chủ tịch QH cho rằng, chất lượng các đạo luật phản ánh được thực tế cuộc sống, phải đáp ứng được yêu cầu kiến tạo phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững. “Cuộc sống mà không được thể hiện trong các văn bản pháp luật thì pháp luật khó lòng đi vào cuộc sống được”, Chủ tịch QH nói.

Nhắc lại ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong bài phát biểu quan trọng tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, QH khóa XV, là “ưu tiên xây dựng mới, sửa đổi, bổ sung các đạo luật ở các lĩnh vực trọng điểm có ý nghĩa then chốt, có tính khả thi cao, tạo sự bứt phá về phát triển kinh tế - xã hội”, Chủ tịch QH nêu bật yêu cầu tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”, “nút thắt” về thể chế, khắc phục tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo, cản trở sự phát triển trong các lĩnh vực, kịp thời ứng phó hiệu quả với đại dịch COVID-19 như pháp luật về đất đai, đầu tư, đấu thầu, tài chính ngân sách, thuế…

Nhận diện những văn bản còn bất cập

Nhìn lại nửa nhiệm kỳ QH khóa XV, có thể khẳng định, QH đã và đang không ngừng đổi mới mạnh mẽ hoạt động, nâng cao vai trò là cơ quan đại diện cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất. Trong đó, cùng với các hoạt động giám sát khác, hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) đã được QH quan tâm chỉ đạo với nhiều giải pháp đồng bộ, đổi mới thiết thực, hiệu quả, thể hiện được những dấu ấn rõ nét, góp phần vào những thành công chung của hoạt động của QH.

Đầu tiên phải kể đến là việc năm 2022, Ủy ban Thường vụ (UBTV) QH đã ban hành Nghị quyết số 560/NQ-UBTVQH15 hướng dẫn việc tổ chức thực hiện hoạt động giám sát VBQPPL của Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của QH. Đây là lần đầu tiên UBTVQH ban hành Nghị quyết nhằm hướng dẫn cụ thể trình tự, thủ tục giám sát, thời gian, cách thức tiến hành giám sát VBQPPL, làm cơ sở cho việc tiến hành giám sát bài bản, thường xuyên, thống nhất ở Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của QH. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng, ban hành VBQPPL và thi hành pháp luật; đưa công tác giám sát VBQPPL đi vào nền nếp.

Trên cơ sở Nghị quyết số 560/NQ-UBTVQH15, thời gian qua, việc giám sát VBQPPL đã được Hội đồng Dân tộc, các cơ quan của QH triển khai thực hiện một cách đồng bộ, thống nhất theo đúng quy định. Thông qua các cuộc giám sát chuyên đề, các Đoàn giám sát của QH, UBTVQH đã chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế, vướng mắc của hệ thống pháp luật liên quan đến chuyên đề được giám sát, từ đó đưa ra những kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện chính sách, pháp luật có liên quan, góp phần bảo đảm tính đồng bộ, đầy đủ, kịp thời của hệ thống văn bản.

Điển hình, tại Kỳ họp thứ 6 vừa qua, QH đã giám sát tối cao về việc triển khai thực hiện các Nghị quyết của QH về các Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025, giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030. Báo cáo kết quả giám sát đã chỉ rõ tình trạng chậm ban hành VBQPPL thuộc thẩm quyền quản lý hoặc văn bản có nội dung chưa rõ ràng, làm ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý và tổ chức thực hiện các Chương trình

“Hiện còn 6 địa phương chưa hoàn thành việc ban hành quy định về cơ chế lồng ghép, huy động nguồn vốn theo quy định của Nghị quyết 25/2021/QH15 của QH; 7 địa phương chưa ban hành cơ chế tổ chức hiện hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất; 4 địa phương chưa ban hành cụ thể hóa Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025; 9 địa phương chưa ban hành quy trình thủ tục, biểu mẫu thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất”, Báo cáo chỉ rõ.

Bên cạnh đó, Đoàn giám sát cũng khẳng định còn tình trạng VBQPPL khó thực hiện, có nội dung trích dẫn dẫn đến nhiều văn bản khác. Dẫn chứng được nêu ra là Thông tư số 15/2022/TT-BTC (nay sửa đổi, thay thế bằng Thông tư số 55/2023/TT-BTC) có điều, khoản dẫn chiếu đến lần thứ 4 trong các Thông tư của Bộ Tài chính.

Từ việc xác định cụ thể những vướng mắc, bất cập, Đoàn giám sát kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành liên quan rà soát, sửa đổi, bổ sung những cơ chế, chính sách chưa phù hợp, khó thực hiện thuộc thẩm quyền của Chính phủ để triển khai đầy đủ cơ chế, nguyên tắc, nội dung chính sách trong các Nghị quyết của QH về phê duyệt Chủ trương đầu tư thực hiện các Chương trình; rà soát, sửa đổi, bổ sung các tiêu chí, chỉ tiêu trong bộ tiêu chí nông thôn mới cho phù hợp với tình hình thực tiễn. (còn nữa)

Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa. (Ảnh: PV)

Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa. (Ảnh: PV)

Thể hiện rõ chính kiến, phối hợp nâng cao chất lượng văn bản

Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) đánh giá, thời gian qua, hoạt động lập pháp của QH đã đi vào chiều sâu, với nhiều kết quả nổi bật. Có được thành tựu này một phần là nhờ sự đồng hành, phối hợp ăn khớp, nhịp nhàng của QH, các ủy ban của QH với Chính phủ trong quá trình xây dựng, ban hành các văn bản luật. “Tôi đánh giá rất cao công tác giám sát VBQPPL của QH, các cơ quan của QH trong thời gian qua. Trong quá trình xây dựng các dự án Luật, Chính phủ đã thảo luận rất kỹ, rất chín các nội dung nhưng khi trình qua UBTVQH, được UBTVQH cho ý kiến, Chính phủ đã tiếp tục có những chỉnh lý, tiếp thu ý kiến của UBTVQH để hoàn thiện dự án Luật”, Đại biểu nói.

Theo Đại biểu Phạm Văn Hòa, có thể thấy rõ, trong công tác lập pháp năm 2023, các ủy ban thẩm tra của QH đã thể hiện rất cụ thể, rõ ràng, rành mạch quan điểm. Trong trường hợp ý kiến của các ủy ban thẩm tra hoặc ý kiến của UBTVQH có khác với ý kiến của Chính phủ, hồ sơ dự án Luật khi trình ra QH nêu rất rõ nội dung nào là của Chính phủ trình, nội dung nào là của ủy ban thẩm tra để các đại biểu QH thảo luận, tìm ra phương án thích hợp nhất. “Đây là cách làm rất hay, cần phát huy trong thời gian tới. Sự phối hợp, nhịp nhàng, chuẩn bị từ sớm từ xa của cơ quan soạn thảo, các ủy ban của QH, QH giúp cho chất lượng các văn bản đạt được chất lượng cao nhất khi trình ra QH”, Đại biểu nói.

Đặc biệt, tại Kỳ họp thứ 5, để giải quyết căn cơ những bất cập của cơ chế, chính sách, QH đã quyết định giao Chính phủ chủ trì, phối hợp với các cơ quan của QH, cơ quan hữu quan, các địa phương tổ chức rà soát hệ thống VBQPPL, trọng tâm là pháp luật về đấu thầu, đấu giá, quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai, tài sản công, ngân sách nhà nước, tài chính công… Thông qua việc rà soát, xác định cụ thể những quy định chưa rõ ràng, có mâu thuẫn, chồng chéo hoặc sơ hở, bất cập, những vấn đề vướng mắc trong các luật, nghị định, thông tư, văn bản hướng dẫn… Qua đó, kịp thời chỉ đạo sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền các văn bản dưới luật không còn phù hợp; kiến nghị QH, UBTVQH sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các luật, nghị quyết có liên quan.

Đọc thêm

Tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”: Định hướng rèn luyện tư tưởng, thúc đẩy hành động của cán bộ, đảng viên

Quang cảnh Hội thảo. (Nguồn ảnh: hcma.vn)
(PLVN) - Hôm qua (29/2), tại Hà Nội, Viện Hồ Chí Minh và các Lãnh tụ của Đảng thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “Tác phẩm Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân - Giá trị lý luận và thực tiễn”, nhân kỷ niệm 55 năm Ngày ra đời tác phẩm.

Xây dựng đội ngũ trí thức ngày càng lớn mạnh về số lượng và chất lượng

Xây dựng đội ngũ trí thức ngày càng lớn mạnh về số lượng và chất lượng
Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng khẳng định, Đảng, Nhà nước ta luôn đề cao, trân trọng, đặc biệt quan tâm, chăm lo xây dựng đội ngũ trí thức, các nhà khoa học và văn nghệ sĩ; tạo mọi điều kiện để đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ phát triển vững mạnh, toàn diện, đóng góp nhiều hơn nữa trí tuệ, tài năng, sức sáng tạo cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh: Cần có những cơ chế, chính sách đặc thù

Các đại biểu tại hội nghị.
(PLVN) - Tại Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp do Thường trực Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam tổ chức sáng 29/2, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến liên quan đến quy định về cơ chế, chính sách đặc thù cho CNQP, an ninh và động viên công nghiệp.

Cần nhiều chính sách để phát huy quyền làm chủ của Nhân dân

 Cần có các cơ chế, chính sách phù hợp để Nhân dân phản ánh trung thực những tâm tư, nguyện vọng của mình. (Ảnh: Hội nghị đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với cán bộ, đảng viên và Nhân dân ở Hà Nam. Nguồn ảnh: Hanamtv)
(PLVN) - Theo ông Đỗ Duy Thường, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Dân chủ và Pháp luật - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trước tiên cần quan tâm đến đời sống của Nhân dân không những về vật chất mà còn cả về tinh thần. Do đó, Đảng và Nhà nước cần có những chính sách trên nhiều lĩnh vực để Nhân dân được hưởng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Triển khai kịp thời, hiệu quả phương án cải cách chính sách tiền lương

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo tại phiên họp. (Nguồn ảnh: Quochoi.vn)
(PLVN) -  Sáng 28/2, phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc với Ban soạn thảo xây dựng Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về vị trí việc làm và chính sách tiền lương mới, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị khẩn trương hoàn thiện danh mục vị trí việc làm, bản mô tả công việc và khung năng lực đối với đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ở Trung ương và cán bộ thuộc quyền quản lý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Bổ nhiệm nhân sự tại TP HCM và 4 địa phương

Bổ nhiệm nhân sự tại TP HCM và 4 địa phương
(PLVN) -  TP HCM, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình, Sóc Trăng, UBND tỉnh Đồng Tháp, Hội đồng nhân dân thành phố Thái Nguyên... vừa tổ chức công bố và trao các quyết định công nhận, chỉ định, bổ nhiệm nhân sự mới.

Thủ tướng nêu 6 định hướng quan trọng đối với phát triển thị trường chứng khoán

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu kết luận tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán năm 2024 diễn ra sáng nay tại Hà Nội. (Ảnh: VGP).
(PLVN) -  Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các cơ quan quản lý khẩn trương triển khai các biện pháp cần thiết để nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt tập trung giải quyết các khó khăn, vướng mắc để đáp ứng tiêu chí nâng hạng với tinh thần “Đã nói là làm, đã cam kết là phải thực hiện”.

Bài viết của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Lời hiệu triệu xây dựng đất nước hùng cường

Đại biểu Tạ Thị Yên. (Nguồn ảnh: quochoi.vn).
(PLVN) - Nhân dịp kỷ niệm 94 năm Ngày thành lập Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã có bài viết: “Tự hào và tin tưởng dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, quyết tâm xây dựng một nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, văn minh, văn hiến và anh hùng”. Các nhà nghiên cứu đánh giá, đây là bài viết rất tâm huyết, sâu sắc, trí tuệ với tầm nhìn chiến lược, khoa học, được toàn Đảng, toàn dân ủng hộ và được bạn bè quốc tế trân trọng, đánh giá cao.

Thủ tướng: Nội dung các luật phải được diễn đạt rõ ý, ngắn gọn, dễ thực hiện, dễ kiểm tra

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp. Ảnh: Dương Giang/TTXVN
(PLVN) - Ngày 27/2, dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chính phủ họp phiên chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 2/2024 để thảo luận, xem xét cho ý kiến, quyết nghị đối với 9 nội dung gồm các dự án luật, đề nghị xây dựng pháp luật và về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh.

Việt Nam, Bulgaria xác định lĩnh vực hợp tác mới

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã có buổi tiếp ông Bogdan Bogdanov, Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Công nghiệp Bulgaria. Ảnh: Bộ Công Thương
(PLVN) - Bộ Công Thương cho biết, bên lề Hội nghị Bộ trưởng Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) lần thứ 13 tại UAE, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã có buổi tiếp ông Bogdan Bogdanov, Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Công nghiệp Bulgaria.