Những nỗ lực “cứu” chữ Nôm Dao

(PLO) - Chữ Nôm Dao của dân tộc Dao có quá trình phát triển và tồn tại hàng ngàn năm. Trước thực trạng chữ Nôm Dao có nguy cơ mai một, tỉnh Thanh Hóa đã giao nhiệm vụ cho Hội Dân tộc học và Nhân học tỉnh phối hợp với các nghệ nhân dân tộc Dao, sưu tầm, biên soạn bộ chữ và chương trình giảng dạy chữ Nôm Dao.
Lớp học chữ Nôm của người Dao Lớp học chữ Nôm của người Dao

Lớp trẻ ít biết tiếng mẹ đẻ

Đồng bào dân tộc Dao đông thứ 9 trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Người Dao ở Việt Nam có trên 751.067 người, cư trú chủ yếu ở vùng rẻo cao của các tỉnh phía Bắc như: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Bắc Giang, Phú Thọ, Hà Giang, Tuyên Quang, Yên Bái, Lào Cai, Lai Châu, Thanh Hóa… 

Cộng đồng dân tộc Dao tạo dựng nên các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, từ việc canh tác nương rẫy, ruộng bậc thang đến kiến trúc làng bản, ẩm thực, trang phục truyền thống, tín ngưỡng. Trong đó nổi bật là chữ viết Nôm Dao, chữ Dao.

Đặc biệt ngôn ngữ người Dao thuộc hai phương ngữ chính là phương ngữ Miền vả (của người Dao Đỏ, Dao Quần Chẹt, Dao Tiền) và phương ngữ Mùn vả (của người Dao Quần Trắng, Dao Làn Tẻn). Hai phương ngữ này đều sử dụng chữ Nôm Dao.

Ở Thanh Hóa có 7 dân tộc anh em, trong đó có 3 dân tộc có chữ viết, người Dao là một trong số đó. Hiện toàn tỉnh có khoảng 6.000 người Dao sinh sống ở ba huyện chủ yếu là Mường Lát, Cẩm Thủy, Ngọc Lặc và còn bảo lưu được chữ viết cùng nhiều văn tự quý. Tuy nhiên, trên thực tế, đồng bào Dao đang ngày càng ít biết tiếng dân tộc mình, nhất là lớp trẻ gần như không có khái niệm gì về tiếng mẹ đẻ.

Nỗ lực bảo tồn chữ Nôm Dao

Đứng trước thực trạng chữ Nôm Dao có nguy cơ mai một, tỉnh Thanh Hóa đã giao nhiệm vụ cho Hội Dân tộc học và Nhân học tỉnh phối hợp với các nghệ nhân dân tộc Dao, sưu tầm, biên soạn bộ chữ và chương trình giảng dạy chữ Nôm Dao. Đồng thời, phối hợp với Sở GD&ĐT tổ chức hội nghị với các sở, ban, ngành liên quan để đóng góp hoàn thiện bộ chữ và chương trình dạy chữ Nôm Dao.

Ông Trần Văn Thịnh, Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học tỉnh Thanh Hóa cho biết: “Sau khi Hội hoàn thành nhiệm vụ sưu tầm, biên soạn bộ chữ và chương trình giảng dạy chữ Nôm Dao được tỉnh phê chuẩn vào tháng 3 năm 2015. Đây là bộ chữ Nôm Dao đầu tiên của cả nước được phê chuẩn. Bộ chữ đã được đưa vào giảng dạy trong cộng đồng người Dao tại huyện Ngọc Lặc, Cẩm Thủy.

Để thu hút được đồng bào tham gia học, Sở VH-TT&DL đã chỉ đạo Trung tâm Văn hóa tỉnh, phòng VHTT các huyện Ngọc Lặc, Cẩm Thủy, Mường Lát xây dựng đề án, chính sách thiết thực, động viên nghệ nhân mở các lớp truyền dạy do tỉnh, huyện tổ chức.

Năm 2015, được sự quan tâm của tỉnh Thanh Hóa, lớp dạy chữ Dao đầu tiên được tổ chức tại thôn Sơn Lập, xã Cẩm Châu, huyện Cẩm Thủy đã thu hút được đông đảo người Dao theo học. Việc mở lớp không chỉ để mọi người hiểu về ngôn ngữ, chữ viết và văn hóa người Dao mà còn góp phần giữ gìn, bảo tồn nét đẹp văn hóa của dân tộc này.

Qua đó, phong trào học chữ Dao trong cộng đồng Dao ở Cẩm Châu đã có bước đột phá tích cực. Điển hình như thôn Sơn Lập có 160 hộ là đồng bào dân tộc Dao, khi mở lớp học, bà con đều chủ động đi đăng ký tham gia học.

Ngoài việc mở lớp tại các địa phương nêu trên, năm 2016, Hội Dân tộc học và Nhân học tỉnh Thanh Hóa còn phối hợp với Trường Đại học Hồng Đức mở lớp học chữ Nôm Dao nâng cao cho 44 nghệ nhân dân tộc Dao để làm giáo viên giảng dạy. Năm 2017, Hội mở thêm 9 lớp dạy chữ Nôm Dao cho 350 học viên người dân tộc Dao đến từ 7 thôn, bản trên địa bàn các huyện Ngọc Lặc, Cẩm Thủy. Tính đến nay có gần 400 học viên tham gia học chữ Nôm Dao.

Trước những tín hiệu đáng mừng trên, ông Trần Văn Thịnh phấn khởi cho biết: “Từ những lớp học này, chúng tôi hy vọng chữ Nôm Dao ở Thanh Hóa ngày một hồi sinh trong cộng đồng người Dao. Từ đó, những tri thức, bản sắc giá trị văn hoá của cha ông sẽ được tiếp thu, lưu giữ, bảo tồn và ngày càng phát triển mạnh mẽ”. 

Đức Thọ
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đề nghị miễn kiểm định lần đầu với xe ô tô mới

Hình ảnh minh hoạ
(PLVN) - Cục CSGT vừa có văn bản đề nghị Cục Đăng kiểm Việt Nam một số nội dung, trong đó đáng chú ý là việc nghiên cứu để người dân, tổ chức tại các huyện đảo được phép miễn kiểm định lần đầu trước khi thực hiện đăng ký hay cần miễn kiểm định với xe sản xuất mới.

Tin giao thông đến sáng 26/5: Người phụ nữ suýt gặp hoạ vì ngồi giữa đường; Bị đèn pha chiếu ngược chiều, ô tô lao vào hiện trường tai nạn

Tin giao thông đến sáng 26/5: Người phụ nữ suýt gặp hoạ vì ngồi giữa đường; Bị đèn pha chiếu ngược chiều, ô tô lao vào hiện trường tai nạn
(PLVN) - Xe máy va chạm với xe ben, 1 người tử vong; Ngồi giữa đường điều khiển máy tời, người phụ nữ suýt gặp hoạ; Ô tô lao vào hiện trường vụ tai nạn vì bị chiếu đèn pha gây “mù tạm thời”... là những tin giao thông đáng chú ý ngày 25/5.

Làm gì để giảm nguy cơ mất an toàn giao thông mùa mưa, lũ?

Mưa lớn trong những ngày qua khiến các con đường tại Hà Nội rơi vào tình trạng ngập sâu, phương tiện khó di chuyển.
(PLVN) -  Mưa lớn ở các tỉnh miền Bắc những ngày qua đã khiến nhiều nơi ngập sâu, nhiều tuyến giao thông bị chia cắt, các phương tiện di chuyển khó khăn, tầm quan sát hạn chế khiến dễ xảy ra va chạm, đâm vào các công trình trên đường. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn chưa nhận thức rõ những nguy hiểm tiềm tàng khi tham gia giao thông mùa mưa, lũ, từ đó dẫn đến nguy cơ gây tai nạn.

Tin giao thông đến sáng 25/5: Tài xế gặp họa vì con bò; Xe tải vượt ẩu gây tai nạn, hành động của lái xe khiến nhiều người phẫn nộ

Tin giao thông đến sáng 25/5: Tài xế gặp họa vì con bò; Xe tải vượt ẩu gây tai nạn, hành động của lái xe khiến nhiều người phẫn nộ
(PLVN) - Liên tiếp xe máy va chạm xe tải khiến 3 người tử vong ở Bắc Giang; Ô tô đâm trúng, hất văng con bò khiến một xe máy đi ngược chiều 'phải vạ'; Xe tải vượt ẩu gây tai nạn, hành động của tài xế khiến nhiều người phẫn nộ là những tin giao thông đáng chú ý ngày 24/5.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là cơ sở cho đất nước phát triển

Đoàn Chủ tịch Hội thảo.
(PLVN) - Trong bối cảnh kinh tế số, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, hội nhập quốc tế…, yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực tại chỗ là cơ sở cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước, là tiền đề quan trọng để xây dựng các mô hình học tập, góp phần thực hiện tốt chủ trương của Đảng về khuyến học, khuyến tài.

Xúc động cảnh công an Hà Nội xuống đồng giúp dân 'cứu lúa'

Hình ảnh công an các đơn vị khẩn trương xuống đồng cùng bà con gặt lúa.
(PLVN) - Mưa lớn kéo dài nhiều ngày liên tiếp vừa qua một số xã trên địa bàn huyện Thạch Thất (Hà Nội) lâm vào cảnh ngập úng nặng, lúa và hoa màu của bà con chuẩn bị đến ngày thu hoạch bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đoàn Thanh niên công an các đơn vị phối hợp công an các xã khẩn trương xuống đồng cùng bà con gặt lúa.