Nguy cơ ngôn ngữ mạng “phá hoại” sự trong sáng của tiếng Việt

Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) -  Những năm gần đây, đã có không ít cảnh báo về sự phát triển lệch lạc của ngôn ngữ mạng. Hay nói đúng hơn, một bộ phận người dùng đã lạm dụng, làm biến dạng tiếng Việt nhân danh “ngôn ngữ mạng”.

Khi ngôn ngữ mạng tràn vào đời sống

Mặc dù cũng xuất phát từ ngôn ngữ nói, viết trong đời sống hàng ngày, nhưng ngôn ngữ mạng mang nhiều “biến tấu” hơn, phát triển theo một chiều hướng khác.

“Ngôn ngữ mạng” là khái niệm thường được sử dụng để chỉ ngôn từ được sử dụng trên môi trường mạng. Đa số là ngôn từ được dùng tại các mạng xã hội hoặc kênh giao tiếp như Facebook, YouTube, Twitter, TikTok, Instagram, Zalo, Viber... , thông qua các cách thức nói, viết như comment, nhắn tin, livestream...

Thuở ban đầu, ngôn ngữ mạng hầu như là ngôn ngữ trong đời sống đem lên mạng internet dùng, nhưng dần dà, mạng xã hội phát huy sức mạnh, ngôn ngữ mạng cũng phát triển theo, thậm chí hình thành một “hệ ngôn ngữ” riêng cho cư dân mạng, đồng thời ảnh hưởng ngược lại đến ngôn ngữ chính thống trong đời sống hằng ngày của cộng đồng.

Khác với ngôn ngữ chính thống, ngôn ngữ mạng chú trọng đến cách nói nhanh, gọn lẹ, bông đùa, thiếu nghiêm túc. Nhiều từ ngữ tiếng Việt đã bị “biến tấu” thành ngôn ngữ mạng chỉ với cách thức giản lược, thay chữ.

Phổ biến nhất có thể thấy các trường hợp như chữ “ô” bị thay bằng chữ “u”, dẫn đến hàng loạt từ mang vần “ôi” cũng bị biến tướng thành “ui”, “uôn” thành “un”, ví dụ như “thui”, “rùi”, trùi ui”, “lun”... Hay chữ “c” bị thay thế bằng chữ “k”, dẫn đến hàng loạt từ lạ mắt xuất hiện như “tứk”, “thứk”, “bựk mìn”... Thậm chí, đôi khi cả một từ, cụm từ còn bị giản lược thành một, hai chữ như “ck” thay cho “chồng”, “vk” thay cho vợ...

Thứ ngôn ngữ mới này, vốn là những từ vô nghĩa, lại được dùng phổ biến hơn cả ngôn ngữ chính thống.

Đó là còn chưa kể đến cư dân mạng hết sức “sáng tạo” khi liên tục tạo ra các cụm từ cảm thán để dùng và mỗi cụm lại “làm mưa làm gió” một thời điểm như “bó tay”, “u là trời” “ết ô ết”, “ố dề”...

Ngoài giản lược chữ, biến thể chữ, sáng tạo cụm từ mới, mạng xã hội còn là nơi để thứ ngôn ngữ “lai căng” được sử dụng phổ biến hơn bao giờ hết. Những từ Việt Nam thông dụng, dễ dùng vẫn bị thay thế bằng nhiều từ tiếng Anh như một trào lưu thể hiện sự sành điệu của giới trẻ. Hàng loạt từ tiếng Anh giờ đây đã trở thành ngôn ngữ nói viết trên mạng hàng ngày của giới trẻ, rất thông dụng như “team” thay thế cho “đội”, “group” thay thế cho “nhóm”, rồi “happy”, “balance”, “sorry”... loạn xà ngầu.

Cạnh đó, tiếng Hàn, tiếng Trung cũng trở thành “mốt” của ngôn ngữ mạng xã hội. Như từ “anh” trong tiếng Việt đã được một bộ phận trong cộng đồng fan phim Hàn thay thế bằng “oppa”, nhiều cô gái, chàng trai trẻ còn lấy biệt danh tiếng Anh, tiếng Trung hoặc tiếng Hàn Quốc để cái tên nghe có vẻ “sang” hơn. Có thể dễ dàng bắt gặp những cái tên như “Jessica Phan”, Eric Tran”, “Min Hu”... nhưng hoàn toàn là người Việt.

Đó là còn chưa nói đến một “biến tướng” khác đáng lo ngại hơn của ngôn ngữ trên mạng, chính là văng tục, nói bậy. Những năm gần đây, cách nói chuyện tục, bậy, đem bộ phận sinh dục ra ví von đã bắt đầu được dùng phổ biến trên mạng, đặc biệt bởi những người trẻ. Nếu như đối với thế hệ trước kia, đối diện một câu chửi thề, nói tục có thể ngượng đỏ mặt thì người trẻ trên mạng hiện nay không hề ngại tay khi gõ lên bàn phím những câu đùa tục tằn nhất.

Hàng loạt từ lóng, viết tắt của câu chửi thề cũng xuất hiện để “hợp thức hoá” cho cách nói chuyện này. Có thể kể mãi mà không hết các từ được dùng hết sức phổ biến như: “vl”, “vcl”, “ccc”, “vcđ”, “cl”... Nhìn có vẻ chỉ là những chữ cái vô thưởng vô phạt, nhưng ý nghĩa đằng sau khiến người ta phải “giật mình”.

Giờ đây, ngôn ngữ mạng đã không chỉ được sử dụng trên internet mà có ở khắp nơi, từ trên mạng xã hội cho đến ngoài đời thực. Dễ dàng bắt gặp những từ ngữ mạng được dùng trong các biển hiệu quán ăn, bảng quảng cáo, thực đơn, thậm chí trong cả những nơi cần đến ngôn ngữ chính thống như thư xin việc, trò chuyện trao đổi công việc, hay trò chuyện giữa người trẻ và các bậc tiền bối.

Tìm lại sự trong sáng của tiếng Việt

Đáng lo ngại, ngay cả trong nghệ thuật, ngôn ngữ mạng cũng bắt đầu xuất hiện ngày một nhiều. Một số cây viết trẻ, tự xưng “nhà văn trên mạng” cũng dùng không ít ngôn từ mạng để viết nên “tác phẩm” của mình.

Trong âm nhạc, ngôn ngữ mạng “xâm chiếm” các tác phẩm. Nhiều bài rap đem cả những câu đùa dung tục, nói bậy, lối viết tắt của mạng xã hội vào trong phần lời. Một số bài hát đang nổi cũng dùng ngôn ngữ mạng với tiếng Việt – Anh rối loạn. Như bài hát Chạm đáy nỗi đau của ca sĩ Erik kết hợp nhạc sĩ Mr Siro (cũng là những cái tên đầy ngoại quốc) có những đoạn: “Babe, Kajima, Stay here with me” (em à, đừng đi, ở lại với anh), “Nỗi sợ I’m losing you” (nỗi sợ lạc mất em)...

Hay ca khúc Take it slow (Đừng vội), do một nhóm nhạc nữ trình bày có đoạn: “I like baby/ Du ri beon go ri neun concept/ Neon maeume an deu neun cheokhae/ Deop da myeon seo beot neun jacket/ Neom bam sae da/ I lay dơn”… Những bài hát như thế khiến người hoang mang nghe không biết mình đang thưởng thức âm nhạc nước nào khác chứ không phải nhạc Việt.

Tuy nhiên, với một bộ phận không nhỏ người trẻ, đó mới là “sành điệu”, là “hợp thời”. Mila Lan, 23 tuổi, nhân viên tiếp tân một công ty kinh doanh thiết bị văn phòng tại quận 10, TP HCM chia sẻ: “Mình và bạn bè mình thích sử dụng từ ngữ kiểu mạng xã hội hơn từ chính thống. Nó hài hước, đơn giản, nhanh gọn lẹ hơn. Với thời nay ai mà còn ngồi gõ ra từng chữ nữa, mất thời gian mà lại “lạc hậu”.

Giới trẻ thì phải dùng từ trẻ trung mới hợp trend chứ”. Anh Ngô Phúc Minh, trưởng phòng nhân sự một công ty công nghệ có trụ sở tại quận 3, TP HCM thì bày tỏ: “Tôi nhận thấy, các bạn thế hệ trẻ sau này rất thích dùng ngôn ngữ mạng trong đời sống, trong công việc. Có những thư xin việc, thư trao đổi công việc tôi đọc vào không biết các bạn viết gì vì diễn đạt kiểu mạng xã hội, có khi viết tắt, chen tiếng Anh lẫn lộn tiếng Việt, lại dùng tiếng Anh sai ngữ pháp, chính tả, sai ngữ cảnh. Mà một bộ phận các bạn trẻ lại quá tự tin về cách sử dụng ngôn ngữ của mình. Có lần tôi gửi mail nhắc nhở các bạn thay đổi, rèn luyện lại cách hành văn cho nghiêm túc hơn thì các bạn ấy chụp màn hình, “bóc phốt” tôi là già, lạc hậu mà còn hay dạy đời trên các hội nhóm mạng xã hội”.

Không gian mạng có một đời sống riêng, nên dần dà hình thành nên một “hệ ngôn ngữ” dùng mới mẻ là điều hoàn toàn dễ hiểu. Nhìn nhận một cách khách quan, không phải ngôn ngữ mạng toàn bộ là xấu, lệch lạc. Có những “biến thể” rất đáng yêu, sáng tạo, thậm chí phần nào góp thêm sự phong phú cho tiếng Việt. Có những trào lưu ngôn ngữ mạng cho thấy sự thú vị của tiếng Việt, được các bạn trẻ ủng hộ, lan toả.

Nhưng cạnh đó, có không ít những trường hợp như trên, ngôn ngữ chính thống bị bóp méo, sáng tạo quá đà thành “phá hoại”. Một bộ phận nghệ sĩ trẻ lại vì đua theo trào lưu mà sáng tạo ra những sản phẩm nghệ thuật góp phần cổ suý cho thứ ngôn ngữ lệch lạc ấy. Những điều này chứa đựng nguy cơ lớn khiến tiếng Việt bị mất dần đi sự trong sáng, bị ngôn ngữ mạng xâm lấn. Có nguy cơ những thế hệ mai sau không phân biệt đâu là ngôn ngữ chính thống, đâu là ngôn ngữ mạng.

Tiếng Việt giàu, đẹp, phong phú, đủ để mỗi người Việt có thể thoải mái sử dụng bày tỏ mọi cung bậc cảm xúc, trong mọi trường hợp từ nói thông dụng, vui đùa cho đến đào sâu trong nghệ thuật, văn chương, học thuật. Sự tràn lan của ngôn ngữ mạng không có chế tài hay quy định pháp luật để quản lý, mà chỉ có cách duy nhất là mỗi một người phải trở thành “đại sứ tiếng Việt”, sử dụng thuần ngôn ngữ mẹ đẻ của mình trong cuộc sống hằng ngày, giúp tạo ra những trào lưu “ngôn ngữ thuần Việt” và toả lan.

Trong giáo dục, càng cần thiết hơn sự uốn nắn từ trên ghế nhà trường cách sử dụng câu, từ. Cần làm cho mỗi học sinh, sinh viên mở rộng kiến thức về ngôn ngữ tiếng Việt, thêm yêu tiếng Việt. Cạnh đó, nghệ sĩ chính là những “chiến sĩ” trên mặt trận văn hoá, hơn ai hết cần nâng cao ý thức bản thân, có trách nhiệm trong sáng tạo nghệ thuật. Để mỗi một sáng tác sẽ là một sự thăng hoa của ngôn ngữ tiếng Việt. Làm được điều này, nghệ sĩ không chỉ nâng tầm đẳng cấp chính mình, góp phần thực hiện trọng trách thiêng liêng là giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt cho hôm nay, cho mai sau.

Đọc thêm

Tăng cường an ninh trật tự tại các lễ hội xuân

Đông đảo người dân đổ về miếu Bà Thiên Hậu (Bình Dương) tham gia lễ rước kiệu Bà.
(PLVN) -  Sau Tết là đến thời điểm rộn ràng của các lễ hội trên cả nước. Ngay từ đầu năm, lượng người đổ về các lễ hội, danh thắng… tăng đột biến so với những năm trước. Nhưng đây cũng chính là cơ hội để những kẻ xấu lợi dụng để trục lợi du khách.

Độc đáo ẩm thực Tây Bắc “thưởng thức là mê”

Đặc sắc ẩm thực Tây Bắc.
(PLVN) -  Từ lâu, Tây Bắc không chỉ được biết đến là vùng đất có cảnh thiên nhiên núi rừng hoang sơ, hùng vĩ tuyệt đẹp mà còn được biết đến là vùng đất hội tụ nhiều nét đẹp văn hóa ẩm thực đặc sắc, phong phú của đồng bào các dân tộc. Với những món ăn đặc trưng vô cùng độc đáo mang đậm chất núi rừng, luôn để lại nhiều ấn tượng khó quên đối với du khách mỗi khi đến nơi đây.

Hải Dương: Khai hội truyền thống mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc

Lãnh đạo tỉnh Hải Dương cùng nhiều đại biểu, tăng, ni phật tử cùng nhân dân tham dự
(PLVN) - Sáng nay (6/2), tại đền Kiếp Bạc (TP Chí Linh, tỉnh Hải Dương) diễn ra Lễ khai hội truyền thống mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2023 và tưởng niệm 689 năm ngày viên tịch của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả đã thu hút rất nhiều du khách thập phương và người dân đến dự.

Chụp đìa bắt cá - nét văn hóa đặc thù của nông dân Cà Mau

Chụp đìa bắt cá - nét văn hóa đặc thù của nông dân Cà Mau
(PLVN) - Chụp đìa bắt cá là một hoạt động rất thú vị, là phương thức đánh bắt sáng tạo của người dân Cà Mau. Đặc biệt trong đó là huyện Trần Văn Thời, huyện U Minh, Thới Bình… nổi tiếng xưa nay vì nhiều cá đồng, nhất là mùa khô, ruộng đồng khô cạn nên các loài cá đồng tìm về những cái đìa (ao) để trú ngụ… mà không phải nơi đâu cũng có.

Hơn 4000 nghìn du khách đội mưa xem rước sinh thực khí tại Lễ hội Ná Nhèm

Nghi lễ rước sinh thực khí nam (Tàng thinh)
(PLVN) -  Được coi là một trong những lễ hội độc đáo nhất Việt Nam, tổ chức vào ngày Rằm tháng Giêng hằng năm, tại xã Trấn Yên , huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, lễ hội Ná Nhèm theo tiếng dân tộc Tày gọi là "mặt nhọ" độc đáo với màn rước sinh thực khí, nghi thức để cầu may mắn, bình an, sinh sôi nảy nở.

Mở lại Lễ hội chọi trâu Hải Lựu

Chọi trâu Hải Lựu được xem là lễ hội chọi trâu lâu đời nhất Việt Nam, diễn ra vào ngày 16 và 17 tháng Giêng hàng năm.
(PLVN) - Lễ hội chọi trâu Hải Lựu (Sông Lô, Vĩnh Phúc) được tổ chức trở lại vào dịp đầu xuân Quý Mão với 20 "ông cầu" tham dự. Sân chọi mở cửa tự do để du khách dự khán.

Trang trọng lễ Khai ấn đền Trần Xuân Quý Mão 2023

Trang trọng lễ Khai ấn đền Trần Xuân Quý Mão 2023
(PLVN) - Trước ban thờ Trung Thiên, Đền Thiên Trường, đại diện lãnh đạo Trung ương và lãnh đạo tỉnh Nam Định đã dâng hương tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn của các vị Vua Trần và Đức Thánh Trần - Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, qua đó động viên cán bộ và nhân dân trong tỉnh tiếp nối truyền thống tốt đẹp của cha ông...

Giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống qua điệu múa cổ

Giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống qua điệu múa cổ
(PLVN) -  Trong không khí lễ hội mùa xuân náo nức, điệu múa trống bồng hay “Con đĩ đánh bồng” đã hơn một ngàn năm tuổi chốn kinh kỳ xưa có một sự quyến rũ kỳ lạ. Vũ công là những “nam thanh” được chọn lọc khắt khe trong làng để thực hiện điệu múa cổ xưa mà vô cùng hiện đại trong cuộc sống hôm nay…

Những lễ hội xuân riêng có của dân tộc Việt

Lễ hội Yên Tử đầu xuân.
(PLVN) -  Cứ độ mùa xuân, trên cả nước lại diễn ra nhiều lễ hội rộn ràng, gắn với văn hóa các vùng miền. Trong số đó, có những lễ hội đến từ sự giao thoa văn hóa, nhưng cũng có những lễ hội được ra đời từ bản sắc Việt, làm nên nét đẹp độc đáo chỉ riêng có của nước ta.

Tháng Giêng, mùa lễ hội

Mong lễ hội xuân Quý Mão không có cảnh chen lấn, tranh ấn, cướp lộc.
(PLVN) -  Cứ mỗi mùa lễ hội, nỗi lo bị chen lấn, bạo lực, giẫm đạp xin ấn, cướp lộc, “chặt chém”, ngắt hoa, bẻ cành, ăn xin bủa vây, ngộ độc thực phẩm, chứng kiến cảnh xẻ thịt thú rừng… khiến nhiều người chùn bước. Để thu hút khách thập phương, rút kinh nghiệm từ những năm trước, ban tổ chức một số lễ hội đã đưa ra kế hoạch nhằm “trong lành” hóa lễ hội.

Vì một mùa lễ hội an toàn, văn minh

Mùa lễ hội, sẽ xử lý nghiêm những vi phạm. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Vào mỗi dịp đầu năm, hoạt động lễ hội có ý nghĩa đặc biệt, với nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, bên cạnh những ý nghĩa tích cực của lễ hội, vẫn còn những mặt hạn chế, hoạt động biến tướng.

Trò chơi dân gian, còn đó ký ức xưa của người Việt

Trò chơi dân gian, còn đó ký ức xưa của người Việt
(PLVN) -  Với các thế hệ 8X trở về trước là cả bầu trời ký ức tuổi thơ về những trò chơi cùng chúng bạn như: Nu na nu nống, Chồng đống chồng đe… Cùng với những trò chơi trong ký ức ấy là gia đình, bạn bè, làng mạc, quê hương và một giai đoạn nào đó của lịch sử đất nước.

Hà Nội vào xuân

Lễ hội gò Đống Đa - một trong những lễ hội diễn ra sớm nhất ở Hà Nội.
(PLVN) -  Hà Nội - mảnh đất nghìn năm văn hiến đã trải qua biết bao thăng trầm lịch sử. Mùa xuân và những lễ hội mùa xuân càng khiến Hà Nội thêm đẹp, thêm tươi tắn và rạng ngời. Với 1.206 lễ hội trải dài trong năm, trong đó tập trung chủ yếu vào mùa xuân, Hà Nội là một trong những địa phương có nhiều lễ hội nhất cả nước.

Cõi thơ ở đất Kinh kỳ ngàn năm

Ngày thơ Việt Nam những năm trước được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
(PLVN) - Mùa lễ hội Quý Mão, “Ngày thơ Việt Nam” được diễn ra tại Hoàng Thành Thăng Long – Di sản quốc gia đặc biệt được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản Văn hóa Thế giới. Người yêu thơ và du khách lạc vào “Cõi thơ” để thưởng thức, thưởng lãm thơ với nét truyền thống hòa quyện công nghệ 4.0, góp phần tô thắm thêm nét đẹp văn hóa của dân tộc.

Hai mối tình sâu đậm của “người viết tình ca” Phan Huỳnh Điểu

Cố nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu.
(PLVN) - Mặc dù được biết đến như là tác giả của nhiều ca khúc cách mạng nổi tiếng, nhưng thực sự, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu vẫn được mệnh danh là một trong những nhạc sĩ viết tình ca ngọt ngào nhất. Ông từng trải qua vài mối tình đẹp, trong đó, tình yêu sâu sắc, trọn đời dành cho người vợ tào khang.