Hàng triệu Việt kiều sắp mất quốc tịch Việt Nam?

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa
(PLO) - Thời hạn 5 năm cho phép người Việt Nam định cư ở nước ngoài được đăng ký để giữ quốc tịch Việt Nam kể từ ngày Luật Quốc tịch 2008 có hiệu lực thi hành đã sắp hết. Nhiều người lo ngại đến thời điểm 1/7/2014, hàng triệu kiều bào đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài sẽ đương nhiên mất quốc tịch Việt Nam.
Báo PLVN đã có cuộc phỏng vấn Cục trưởng Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực (Bộ Tư pháp) Nguyễn Công Khanh về vấn đề này.
Nguyên tắc một quốc tịch “mềm dẻo”
Vấn đề quốc tịch có vai trò quan trọng như thế nào đối với một công dân, thưa ông?
- Trước hết, cần thống nhất nhận thức rằng, quốc tịch là vấn đề chính trị - pháp lý có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện mối quan hệ gắn bó qua lại giữa Nhà nước và công dân, làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của công dân với Nhà nước và quyền, trách nhiệm của Nhà nước đối với công dân. Tất cả các quốc gia đều có luật để xác định quốc tịch của công dân mình. 
Tùy thuộc vào hoàn cảnh lịch sử, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, lợi ích quốc gia mà pháp luật mỗi nước áp dụng một trong hai nguyên tắc cơ bản về quốc tịch: hoặc là nguyên tắc quốc tịch triệt để (chỉ công nhận một quốc tịch), hoặc là nguyên tắc quốc tịch hữu hiệu (chỉ áp dụng quốc tịch gắn với nơi thường xuyên cư trú mà không quan tâm đến các quốc tịch khác). 
Pháp luật về quốc tịch Việt Nam theo nguyên tắc một quốc tịch xuyên suốt từ năm 1945 đến nay. 
Với cơ quan quản lý Nhà nước, vấn đề này quan trọng như thế nào?
- Những biến động lịch sử với hai cuộc chiến tranh giành độc lập cùng việc điều chỉnh đường biên giới với các nước láng giềng và sự dịch chuyển quốc tế đối với một bộ phận dân cư đã tạo nên tình trạng không rõ ràng về quốc tịch, nhất là đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài, cũng như một bộ phận người di cư tự do hiện đang sinh sống trên lãnh thổ nước ta. 
Trong số những người Việt Nam định cư ở nước ngoài, nhiều người đã có quốc tịch nước ngoài. Đối với trường hợp công dân Việt Nam đã nhập quốc tịch nước ngoài, nhưng pháp luật nước ngoài không bắt buộc người đó phải thôi quốc tịch gốc và họ không xin thôi quốc tịch Việt Nam thì đến nay họ vẫn có quốc tịch Việt Nam. 
Theo thống kê tại Bộ Tư pháp, từ năm 1991 (khi công tác quốc tịch được chuyển giao từ Bộ Ngoại giao sang Bộ Tư pháp) đến nay, mới chỉ có 144.225 trường hợp được Chủ tịch nước cho thôi quốc tịch Việt Nam để nhập quốc tịch nước ngoài. Như vậy, đối với đại đa số người Việt Nam định cư ở nước ngoài hiện nay, chúng ta không có số liệu thống kê chính xác có bao nhiêu người đã có quốc tịch nước ngoài mà chưa mất quốc tịch Việt Nam, bao nhiêu người còn quốc tịch Việt Nam mà chưa có quốc tịch nước ngoài. 
Sự không rõ ràng về quốc tịch của phần lớn người Việt Nam định cư ở nước ngoài đã gây khó khăn không những cho bản thân họ trong việc tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, mà còn gây khó khăn trong việc thực hiện chủ trương, chính sách bảo hộ của Nhà nước đối với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài trong trường hợp cần thiết.
Tại sao Luật Quốc tịch năm 2008 lại quy định người Việt Nam định cư ở nước ngoài phải đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam?
- Bước sang thời kỳ mới, Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 tiếp tục khẳng định nguyên tắc một quốc tịch Việt Nam, không quy định về việc công dân Việt Nam mặc nhiên mất quốc tịch Việt Nam nếu nhập quốc tịch nước ngoài (là vấn đề nhiều nước theo nguyên tắc một quốc tịch triệt để thường quy định), đồng thời bổ sung quy định về đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam. 
So với Luật Quốc tịch các năm 1998 và năm 1988, đây là quy định mới nhằm góp phần giải quyết sự không rõ ràng về quốc tịch đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài, giúp cho Nhà nước nắm bắt được tình trạng thực tế về quốc tịch của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, từ đó có cơ sở xây dựng, hoạch định và thực hiện chính sách, pháp luật đối với công dân Việt Nam ở nước ngoài khi về nước. Như vậy, đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam là một chính sách đúng đắn theo luật pháp, công ước và thông lệ quốc tế được xác định tại Nghị quyết số 36/NQ-TW ngày 26/3/2004 của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài.
Cục trưởng Nguyễn Công Khanh
 Cục trưởng Nguyễn Công Khanh
Luật không có lỗi
Hiến pháp năm 2013 rất đề cao vấn đề bảo vệ quyền con người, bảo đảm quyền, nghĩa vụ công dân. Vậy theo ông, quy định về đăng ký giữ quốc tịch trên có bị coi là vi hiến không bởi sau ngày 1/7/2014 sẽ có nhiều người bị mất quốc tịch Việt Nam nếu không đăng ký giữ? 
- Chúng ta đều biết, một trong những nội dung mới, quan trọng được quy định tại Hiến pháp năm 2013 là Chương về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Nhưng cũng xin nhấn mạnh rằng, Hiến pháp lần này đã tách bạch khá rõ về khái niệm cũng như chế độ pháp lý đối với công dân Việt Nam và người Việt Nam định cư ở nước ngoài. 
Tôi cho rằng, trên cơ sở hiểu đúng tinh thần của Hiến pháp, Luật Quốc tịch Việt Nam và các đạo luật liên quan khác tới đây phải quy định rõ đối với hai chủ thể này. Đối với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài (có quốc tịch Việt Nam), Nhà nước cần tạo điều kiện để họ có cơ hội thực hiện các quyền, nghĩa vụ như công dân trong nước, kể cả quyền bầu cử, ứng cử. 
Đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài (không còn quốc tịch Việt Nam), Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để họ giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, giữ quan hệ gắn bó với gia đình và quê hương, góp phần xây dựng quê hương, đất nước. Đấy còn là sự duy trì mối dây liên hệ tình cảm với người trong nước. 
Theo tôi, vì lý do nào đó mà họ không đăng ký giữ quốc tịch thì cũng không vì thế mà ảnh hưởng đến việc duy trì mối quan hệ với gia đình, quê hương, đất nước. Ở đây cần tách bạch giữa quyền/nghĩa vụ pháp lý của công dân với quyền nhân thân/tình cảm của con người gắn với mối quan hệ huyết thống. Nghĩa là cho dù có còn giữ hay đã thôi/mất quốc tịch Việt Nam, họ vẫn là con cháu trong gia đình, vẫn có mối liên hệ về nhân thân, nguồn cội. 
Bởi thế, có thể khẳng định rằng, quy định về đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam của Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 hoàn toàn không trái với các quy định hiện nay của Hiến pháp. Trái lại, thông qua việc đăng ký giữ quốc tịch còn giúp nắm bắt, thống kê, xác định rõ thêm về tình trạng quốc tịch của người Việt Nam định cư ở nước ngoài – vốn là vấn đề tù mù từ nhiều năm nay, gây khó khăn cho công tác bảo hộ công dân, cũng như xác định chế độ pháp lý đối với công dân Việt Nam ở nước ngoài.
Như vậy, viễn cảnh sau ngày 1/7/2014 sẽ có hàng triệu Việt kiều bị mất quốc tịch Việt Nam. Liệu đó có phải là “lỗi” của luật pháp không, thưa ông? 
- Về mặt lý thuyết mà nói, viễn cảnh này chúng ta đều đã có thể nhìn thấy, tiên lượng được từ năm 2008, chứ không phải là điều bất ngờ mà hôm nay chúng ta mới giật mình nhận ra. Dự án Luật Quốc tịch năm 2008 đã được đưa ra thảo luận, trao đổi, lấy ý kiến tại nhiều phiên họp, nhiều diễn đàn và đã được Quốc hội cân nhắc kỹ khi xem xét thông qua. Mặt khác, với thời hạn 5 năm để đăng ký giữ quốc tịch, là thời gian khá dài, đủ để các cơ quan nhà nước làm công tác tuyên truyền, vận động và người Việt Nam định cư ở nước ngoài cân nhắc, quyết định. Như thế không thể coi là lỗi của luật pháp được.
Mặt khác, tôi cho rằng, pháp luật phải được thượng tôn trên nguyên tắc “pháp bất vị thân”, đã đến lúc cần rõ ràng về mặt pháp lý, ai trong số người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam. Không nên hiểu sai hoặc để vấn đề này bị lợi dụng nhằm xuyên tạc chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước. Người dân dù sống ở đâu, ngoài việc hưởng quyền, đòi hỏi Nhà nước quan tâm bảo hộ thì cũng phải làm tròn nghĩa vụ với Nhà nước. Vì thế, việc khai báo, đăng ký giữ quốc tịch cũng phải được coi là nghĩa vụ của công dân đối với Nhà nước. 
Giải pháp tình thế là báo cáo Quốc hội
Liên quan đến việc sửa đổi Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008, Bộ Ngoại giao đề xuất kéo dài vô thời hạn việc đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam hoặc hủy bỏ quy định này trong Luật. Ông có ý kiến gì về đề xuất trên?
- Tôi cho rằng, nếu tiến hành sửa đổi theo hướng kéo dài vô thời hạn việc đăng ký giữ quốc tịch hoặc hủy bỏ quy định này thì vô hình trung đã vô hiệu hóa, phủ nhận chủ trương, chính sách lớn khi xây dựng Luật năm 2008. 
Tuy nhiên, nếu để có thêm thời gian cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài thực hiện đăng ký giữ quốc tịch, theo tôi, có thể tính đến giải pháp tình thế là báo cáo Quốc hội cho phép gia hạn thời gian đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam thêm vài năm nữa. Đây cũng có thể được xem là giải pháp tối ưu nhất, khi thời hạn 1/7/2014 đang đến rất gần mà chúng ta lại không đủ cơ sở và thời gian vật chất để sửa đổi Luật.
Xin cảm ơn ông!

Tin cùng chuyên mục

Quang cảnh phiên họp.

Dự án cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành: Đảm bảo cuộc sống của người dân khi triển khai thực hiện

(PLVN) - Đại biểu Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và địa phương, bảo đảm ổn định cuộc sống cho người dân trong việc thu hồi đất, đền bù hỗ trợ tái định cư để thực hiện Dự án. Còn việc triển khai các chính sách đặc thù phải tiết kiệm, hiệu quả, đẩy nhanh tiến độ thực hiện Dự án, không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực.

Đọc thêm

Thư mừng kỷ niệm Hiệp ước về quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga

Thư mừng kỷ niệm Hiệp ước về quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga
Nhân dịp kỷ niệm 30 năm Ngày ký “Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga" (16/6/1994 - 16/6/2024), ngày 16/6/2024, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao đổi thư mừng với Tổng thống Vladimir Putin, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã trao đổi thư mừng với Thủ tướng Mikhail Mishustin.

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Tập trung hoàn thiện thể chế, phát triển Tòa án điện tử

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Tập trung hoàn thiện thể chế, phát triển Tòa án điện tử
(PLVN) - Tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị giới thiệu mô hình chuyển đổi số thành công cấp bộ, ngành do Ủy Ban Quốc gia về chuyển đổi số phối hợp với TAND tối cao tổ chức, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh cần tập trung hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách để đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành TAND, phát triển Tòa án điện tử.

Quy trình xem xét, thi hành kỷ luật đối với tổ chức Đảng, đảng viên thuộc thẩm quyền của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư

Quy trình xem xét, thi hành kỷ luật đối với tổ chức Đảng, đảng viên thuộc thẩm quyền của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư
Thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Lương Cường vừa ký quyết định số 165-QĐ/TW ngày 6/6/2024 của Bộ Chính trị ban hành Quy trình xem xét, thi hành kỷ luật đối với tổ chức Đảng, đảng viên thuộc thẩm quyền của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Các DNNN '5 tiên phong' để trở thành những đầu tàu lớn, vươn tầm quốc tế

Các DNNN '5 tiên phong' để trở thành những đầu tàu lớn, vươn tầm quốc tế
Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các doanh nghiệp Nhà nước thực hiện tốt “5 tiên phong” và các bộ, ngành quan tâm, đồng hành cùng doanh nghiệp một cách thực chất để “mỗi bộ, ngành có một Viettel, mỗi tỉnh, thành có một Becamex”. Các doanh nghiệp Nhà nước trở thành những đầu tàu lớn ngang tầm khu vực và thế giới, vươn lên khẳng định uy tín, thương hiệu doanh nghiệp quốc gia, dân tộc trên trường quốc tế.

Hướng tới Kỷ niệm 100 năm báo chí cách mạng Việt Nam: Bài 3 - Linh hồn của báo chí cách mạng Việt Nam

Bác Hồ với các nhà báo năm 1960. (Nguồn: Ảnh tư liệu)
(PLVN) - Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Nói đến báo chí trước hết là nói đến cán bộ báo chí”, họ là người cán bộ cách mạng, biết đặt quyền lợi của dân tộc, của Nhân dân lên trên hết. Gần 100 năm qua, các thế hệ những người làm báo luôn xứng đáng là những người chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhân dân ta.

TP Hồ Chí Minh chuẩn bị tốt cho Đại hội Đại biểu Đảng bộ lần thứ XII

Hội nghị lần thứ 31 Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh khóa XI (mở rộng) được tổ chức từ ngày 13 đến ngày 14/6.
(PLVN) - Ban Tuyên giáo Thành ủy TP Hồ Chí Minh vừa có thông báo về kết quả Hội nghị lần thứ 31 Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố khóa XI (mở rộng) được tổ chức từ ngày 13 đến ngày 14/6, trong đó nhấn mạnh về những thành tựu kinh tế, xã hội và công tác chuẩn bị cho Đại hội Đại biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ XII...

Ủy ban Kiểm tra Trung ương Cảnh cáo Ban cán sự đảng UBND tỉnh Ninh Thuận nhiệm kỳ 2016 - 2021

Từ ngày 12 đến ngày 14 / 6 /202 4, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 42.
(PLVN) -  Từ ngày 12 đến ngày 14 / 6 /202 4, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 42. Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì Kỳ họp. Tại Kỳ họp này, Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Trung ương đã xem xét, kết luận một số nội dung, trong đó có những sai phạm của  Ban cán sự đảng Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận nhiệm kỳ 2016 - 2021.

Hướng tới Kỷ niệm 100 năm Báo chí cách mạng Việt Nam: Bài 2 - Thư ký thời đại trung thành trong dặm dài lịch sử

Bác Hồ và các nhà báo tại Đại hội lần thứ II Hội Nhà báo Việt Nam, ngày 16/4/1959. (Ảnh Tư liệu)
(PLVN) - Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930 là bước ngoặt có ý nghĩa lịch sử trong sự phát triển của cách mạng Việt Nam nói chung, báo chí cách mạng Việt Nam nói riêng. Từ đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng, báo chí cách mạng Việt Nam đã chung sức, đồng lòng, lấy “ngòi bút là vũ khí sắc bén”, đóng góp vào sự nghiệp cách mạng lớn lao của dân tộc.

Hiệu quả phong trào “Cựu chiến binh giúp nhau giảm nghèo, làm kinh tế giỏi”

Ông Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Dân vận Trung ương chủ trì Hội nghị. (Ảnh: Lam Hạnh)
(PLVN) - Những năm qua, Hội Cựu chiến binh Việt Nam (CCB) luôn thực hiện hiệu quả các phong trào thi đua (PTTĐ), phát triển CCB gương mẫu gắn với phong trào “CCB giúp nhau giảm nghèo, làm kinh tế giỏi”. Để đạt được kết quả đó, Trung ương Hội đã có nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả trong kiểm tra, giám sát công tác thi đua, khen thưởng.

Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc

Chủ tịch nước Tô Lâm với các đại biểu - Ảnh: TTXVN
Chiều 14/6, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt trên 100 người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc ở khu vực biên giới, biển, đảo đang tham dự chương trình “Điểm tựa của bản làng” lần thứ hai do Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tổ chức tại Hà Nội.

Đa dạng hóa nguồn thu cho báo chí

 Kinh tế báo chí là một động lực quan trọng để phát triển báo chí - truyền thông trong thời đại kinh tế số. (Các đại biểu tham dự Hội thảo - Ảnh: Lan Phương)
(PLVN) - Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đã nêu vấn đề trên khi tham dự Hội thảo “Kinh tế báo chí truyền thông Việt Nam trong bối cảnh phát triển kinh tế số”, diễn ra ngày 14/6.

Thủ tướng Phạm Minh Chính: 500 ngày thi đua để hoàn thành 3.000 km cao tốc trong năm 2025

Thủ tướng phát biểu kết luận phiên họp thứ 12 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Đến nay, cả nước đã có 2.001 km đường bộ cao tốc, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu phát động phong trào thi đua 500 ngày để hoàn thành 3.000 km cao tốc trước ngày 31/12/2025; đồng thời chỉ rõ 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp để xử lý, giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc, tiếp tục thúc đẩy các dự án hạ tầng giao thông chiến lược, trọng điểm.

Hướng tới Kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam: Bài 1 - Cách mạng từ khởi nguồn báo chí

Hướng tới Kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam: Bài 1 - Cách mạng từ khởi nguồn báo chí
(PLVN) - Sau gần một thế kỷ, báo chí cách mạng Việt Nam đã chứng minh những đóng góp quan trọng, to lớn, sứ mệnh cao cả của mình trong công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Ngay từ khi mới ra đời, những trang báo chí cách mạng đã chứa đựng trong đó con đường, lý tưởng và tinh thần cách mạng sâu sắc.