Hàng triệu hecta đất chưa vốn hóa: Lãng phí hàng trăm tỷ USD!

(PLO) - Muốn phát triển nền nông nghiệp hàng hóa cần sớm có cơ chế đẩy mạnh tích tụ, tập trung ruộng đất, mở rộng quy mô sản xuất, đẩy mạnh quá trình “dồn điền, đổi thửa” để hình thành các “cánh đồng mẫu lớn”. 
Đất nông nghiệp chưa được coi là hàng hóa và có thể trao đổi ngang giá khiến nguồn lực đầu tư của người nông dân bị hạn chế Đất nông nghiệp chưa được coi là hàng hóa và có thể trao đổi ngang giá khiến nguồn lực đầu tư của người nông dân bị hạn chế

Tại Diễn đàn Nông nghiệp mùa Xuân do Liên minh Nông nghiệp tổ chức hôm qua (28/3) tại Hà Nội, nhiều chuyên gia cho rằng nền nông nghiệp Việt Nam hiện vẫn dựa trên sản xuất nông hộ nhỏ, manh mún, công nghệ lạc hậu, giá trị gia tăng thấp.

Thể chế nông nghiệp đang đòi hỏi cần phải chuyển mạnh từ chủ yếu phát triển theo chiều rộng sang thể chế phát triển nền nông nghiệp hàng hóa theo chiều sâu, xây dựng nền nông nghiệp hiệu quả, chất lượng , nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. 

“Cởi trói” đất đai để mở rộng sản xuất

Thống kê của Ban Kinh tế T.Ư cho thấy, 80% số hộ sản xuất nông nghiệp hiện nay có quy mô đất nông nghiệp nhỏ hơn 1ha/hộ, bình quân/hộ chỉ có từ 0,4-0,6ha đất, song có từ 2-5 mảnh. 

Quy mô nhỏ dẫn đến quan hệ sản xuất trong nông nghiệp chậm phát triển, thiếu liên kết, kết nối giữa các khâu trong chuỗi giá trị sản phẩm từ sản xuất, thu mua, chế biến, phân phối, làm tăng chi phí trung gian, giá trị gia tăng của các sản phẩm nông nghiệp thấp.  

“Nông dân có đám ruộng trị giá khoảng 2 tỷ nhưng đi thế chấp ngân hàng chỉ vay được 200 triệu. Số tiền vay đó họ đầu tư chắc còn chưa đủ cho một vụ sản xuất, nói chi đến đầu tư lớn hơn. chúng ta đang lãng phí hàng trăm tỷ đô-la khi hàng triệu hecta đất không thể vốn hóa hoặc tính đủ giá”, ông Nguyễn Đức Thịnh - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn. 

Quy mô sản xuất nhỏ còn khiến cho đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp đạt rất thấp, thấp hơn nhiều so với vị trí, tiềm năng và nhu cầu phát triển. Số liệu đưa ra tại Diễn đàn mùa xuân năm nay cho thấy, đầu tư phát triển của toàn xã hội vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn giảm từ 8,5% năm 2000 xuống còn 6,2% GDP năm 2010 và 5,98% năm 2011.

Đầu tư từ ngân sách nhà nước và trái phiếu Chính phủ cho nông nghiệp, nông thôn cũng giảm, từ 21,5% năm 2006 xuống 21,3% năm 2010. Nếu tính riêng đầu tư từ ngân sách nhà nước thì tỷ lệ giảm khá mạnh, từ 20% năm 1990 xuống còn 13,8% năm 2000, tiếp tục giảm xuống còn 7,5^ năm 2005 và 6,45% năm 2008 và đến năm 2010 chỉ còn là 6,26%. 

Theo ông Nguyễn Văn Tiến - Vụ trưởng Vụ Nông nghiệp –Nông thôn, Ban Kinh tế T.Ư, đã đến lúc cần phải hoàn thiện cơ chế chính sách về đất đai. Cần tôn trọng và đảm bảo đầy đủ các quyền và lợi ích của hộ nông dân trong sử dụng ruộng đất, chế định rõ cơ sở pháp lý cho sự vận động của các quyền đó trong cơ chế thị trường. 

“Phải có cơ chế khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất, mở rộng quy trình sản xuất, đẩy mạnh quá trình dồn điền đổi thửa, hình thành các cánh đồng mẫu lớn để phát triển nông nghiệp hàng hóa. Hoàn thiện cơ sở pháp lý về ruộng đất để cho các hộ nông dân thực sự là đơn vị kinh tế tự chủ. Quy định rõ, đầy đủ các quyền sử dụng, chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, thế chấp, cho thuê, góp vốn...”, ông Tiến nêu quan điểm.   

Doanh nghiệp thương lượng với nông dân 

Nói về việc thay đổi thể chế để phát triển nông nghiệp hàng hóa, TS. Nguyễn Đức Thịnh - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Bộ NN&PTNT cảm thấy ưu tư khi đất nông nghiệp chưa được công nhận là tài sản của nông dân, chưa được coi là hàng hóa có thể trao đổi ngang giá. 

“Nông dân có đám ruộng trị giá khoảng 2 tỷ nhưng đi thế chấp ngân hàng chỉ vay được 200 triệu. Số tiền vay đó họ đầu tư chắc còn chưa đủ cho một vụ sản xuất, nói chi đến đầu tư lớn hơn. Chúng ta đang lãng phí hàng trăm tỷ đô-la khi hàng triệu hecta đất không thể vốn hóa hoặc tính đủ giá”, ông Thịnh nói.

Ngoài ra, nhiều chuyên gia cho rằng Nhà nước cũng không nên can thiệp sâu, hay làm thay DN trong quá trình tập trung đất đai. Tất cả các nhà DN muốn tích tụ thì phải thương lượng với nông dân (để mua hoặc để họ góp đất cùng mình làm) chứ không phải như hiện nay, chính quyền đi vận động nông dân cho thuê đất.  “Chúng ta cần định nghĩa quyền sở hữu rõ ràng, quyền phân chia và quyền tự bảo vệ, khuyến khích sự thương lượng trực tiếp giữa các bên liên quan mà không cần sự can thiệp của Nhà nước, nhất là trong vấn đề đất đai” - ông Thịnh kiến nghị. 

Để hoàn thiện thể chế, chính sách đất đai phát triển nông nghiệp hàng hóa, ông Nguyễn Văn Tiến cho rằng: Với chính sách liên quan đến thu hồi, đền bù giải phóng mặt bằng cần phải khắc phục tình trạng tùy tiện, thiếu dân chủ, thiếu tôn trọng quyền và lợi ích của người dân. 

Ông Tiến khuyến nghị thực hiện chính sách mở rộng hạn mức chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp hợp lý, phù hợp với điều kiện đất đai của từng vùng và nhịp độ phát triển công nghiệp dịch vụ. Hình thành hành lang pháp lý đẩy mạnh các hình thức cho thuê, sang nhượng, ủy thác canh tác, góp vốn bằng quyền sử dụng đất…để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn. “Tuy nhiên, đồng thời phải có chế định ngăn chặn tình trạng tích tụ ruộng đất và sử dụng theo kiểu “phát canh thu tô”, ông Tiến nhấn mạnh.   

Đồng tình quan điểm này, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cũng cảnh báo: Cần chú ý bảo vệ quyền tài sản lâu dài, quyền và lợi ích của người nông dân trong quá trình tập trung ruộng đất. Tránh việc tích tụ ruộng đất lại khiến đất nông nghiệp rơi vào tay các “đại gia”, người nông dân nhận cục tiền rồi trắng tay… gây mất ổn định xã hội.

Phi Hùng
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nghe chuyên gia hiến kế chính sách dài hơi cho phát triển kinh tế hậu COVID-19

Tọa đàm tham vấn chuyên gia về kinh tế - xã hội do Văn phòng Quốc hội (QH) phối hợp với Ủy ban Kinh tế của QH tổ chức.
(PLVN) - Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải, năm 2021, kinh tế Việt Nam có dấu hiệu chưa bắt nhịp, đồng điệu với kinh tế thế giới. Trong khi kinh tế thế giới và nhiều nước đảo chiều từ tăng trưởng âm của năm 2020 sang tăng trưởng dương năm 2021 thì Việt Nam tăng trưởng năm 2021 dự báo không đạt kế hoạch và tăng không đáng kể so với năm 2020.

Đầu tư, phát triển hệ thống đường cao tốc: Kiến nghị không khống chế tỷ lệ vốn Nhà nước

Ảnh minh họa
(PLVN) - Để tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế chính sách hiện tại, nhằm triển khai các dự án đường bộ cao tốc theo phương thức PPP trong giai đoạn tới, Bộ GTVT đề nghị Thủ tướng xem xét kiến nghị bổ sung, sửa đổi quy định của một số điều Luật và Nghị định liên quan đến phân cấp thẩm quyền cho địa phương trong đầu tư cũng như việc sử dụng NSNN vào các dự án PPP.

Khởi công Dự án Trạm biến áp 500kV Vân Phong

Khởi công Dự án Trạm biến áp 500kV Vân Phong
(PLVN) - Sáng nay (26/9), tại Khánh Hòa, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đã tổ chức phát động triển khai thi công Dự án Trạm biến áp 500kV Vân Phong và đầu nối.

PV GAS có tân Tổng Giám đốc

Tân Tổng Giám đốc PV GAS - ông Hoàng Văn Quang.
(PLVN) - Ông Hoàng Văn Quang – Thành viên Hội đồng Quản trị Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS) được bổ nhiệm giữ chức vụ Tổng Giám đốc đơn vị này.

Thu hút FDI 9 tháng bất ngờ tăng

Hình minh họa
(PLVN) - Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) vừa công bố tình hình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 9 tháng đầu năm. Theo đó, vốn FDI đầu tư vào Việt Nam trong 9 tháng đạt 22,15 tỷ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm trước.

Kiến nghị phục hồi sản xuất công nghiệp

Hai nhà máy điện Cà Mau 1 & 2 giảm sản lượng, khiến số nộp ngân sách có thể chỉ đạt 32% so với hàng năm.
(PLVN) -  Giãn cách xã hội liên tục ở nhiều tỉnh, thành khiến cho tình hình tiêu thụ và sản xuất công nghiệp gặp nhiều khó khăn. Hàng loạt địa phương đã gửi kiến nghị đến Chính phủ và các bộ, ngành các biện pháp để phục hồi sản xuất.

Sáu địa phương đầu tiên thực hiện hóa đơn điện tử

Từ ngày 1/7/2022, hầu hết doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện hóa đơn điện tử.
(PLVN) -  Triển khai Nghị định 123/2020/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ, từ ngày 1/7/2022, hầu hết doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện hóa đơn điện tử. Theo lộ trình, 6 địa phương đầu tiên sẽ thực hiện giai đoạn I từ tháng 11/2021.

Nỗ lực sớm gỡ “Thẻ vàng” của EC để phát triển nghề cá bền vững

Buổi họp trực tuyến của Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh Bình Thuận sáng 24/9.
(PLVN) - Đó là lời khẳng định của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận Nguyễn Văn Phong trong cuộc họp trực tuyến sáng nay (24/9) của Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tỉnh về tình hình nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn tỉnh.