Vi phạm bản quyền ngữ liệu trong SGK: Đừng nghĩ không phạm luật!

(PLVN) - Hiện nay, dư luận xã hội có nhiều ý kiến về việc các soạn giả sách giáo khoa (SGK) đã dùng các tác phẩm văn học, chuyển đổi, sửa chữa, phóng tác... làm nội dung các bài học cho học sinh, thì vấn đề bản quyền sẽ như thế nào? Để làm rõ vấn đề, PLVN đã phỏng vấn nhà văn Đỗ Hàn - Phó Giám đốc Trung tâm quyền tác giả văn học Việt Nam (VLCC).
Vi phạm bản quyền ngữ liệu trong SGK: Đừng nghĩ không phạm luật! Bài 42 trong sách Tiếng Việt lớp1 bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” sử dụng thơ Nguyễn Khuyến không trích nguồn.

Thưa ông, bản quyền tác giả văn học có khác bản quyền SGK? Nếu tác giả SGK không trích dẫn nguồn khi sử dụng các tác phẩm văn học nước ngoài hoặc trong nước, hoặc “chế” tác phẩm đưa vào SGK khiến tác phẩm bị thay đổi, biến dạng về ngữ liệu và ý nghĩa, thì theo ông có được hiểu là hành vi vi phạm hay không?

- Có thể nói ngay rằng không có bản quyền loại sách này hay bản quyền loại sách khác. Quyền tác giả là duy nhất và thống nhất, được pháp luật bảo hộ. Pháp luật chỉ quy định giá tiền khi khai thác tác phẩm văn học vào từng loại hình khác nhau mà thôi, còn quyền nhân thân của tác giả là vĩnh viễn.

Điều đó có nghĩa là khi dùng các tác phẩm văn học vào các mục đích khác nhau như in tuyển tập theo một vài tiêu chí, chọn từng phần hay toàn bộ tác phẩm vào sách có mục đích, trích có phân tích hoặc trích từng phần vào ấn phẩm mới, chuyển thể sang loại hình phái sinh… đều phải được phép của tác giả hoặc của người được quyền đại diện.

So sánh với các việc làm SGK như đã nói, đó là không trích dẫn nguồn, hoặc “chế” tác phẩm khiến tác phẩm bị thay đổi, biến dạng về ngữ liệu và ý nghĩa... đều là các hành vi vi phạm sâu sắc quyền tác giả và các quyền liên quan. 

Thực tế hiện nay, có một số cách hiểu rất đơn giản về hiệu lực luật bản quyền. Họ cho rằng sau 50 năm ngày tác giả mất thì họ có quyền sử dụng vô tội vạ tác phẩm văn học của nhà văn. Họ cho rằng tác phẩm lúc này là của xã hội, họ muốn làm gì cũng được.

Họ quên rằng quyền nhân thân của tác giả là vĩnh viễn. Đó là quyền công bố, quyền đặt tên tác phẩm, công bố một phần hay từng phần, đặt tên tác phẩm, tên tác giả hay bút danh, quyền thay đổi nội dung, chỉnh sửa, quyền cho, biếu tặng... không ai có thể làm thay tác giả hoặc người được thừa kế, ủy quyền. 

Nếu chuyện này xảy ra đối với việc làm SGK hiện nay thì thật đáng buồn và phải xử lý theo đúng Luật Sở hữu trí tuệ đã được Quốc hội thông qua. Vì một khi các tác phẩm văn học của các tác giả nổi tiếng trên thế giới hay các tác giả được yêu mến của Việt Nam bị cắt xén, phóng tác, chuyển thể làm mất nội dung, tư tưởng của tác giả, thậm chí méo mó, biến dạng tác phẩm thì đó là sự thụt lùi về thực hiện quyền tác giả.  

Gần đây, đại biểu Quốc hội và công luận lên tiếng về quyền nhân thân của tác giả trong SGK Tiếng Việt lớp 1 của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, ông nghĩ thế nào về vấn đề này?

- Như tôi nói, nơi khác vi phạm bản quyền đã đáng trách, ở đây là những người am hiểu pháp luật, lại viết sách cho thế hệ tương lai, nếu sự vi phạm xảy ra thì sự đáng trách tăng lên nhiều lần. Không thể lấy sự tâm huyết với trẻ mà làm trái luật. Càng không thể để tâm hồn trẻ bị các tác phẩm văn học méo mó, biến dạng xâm chiếm. Mà sự làm biến dạng, méo mó đó lại là từ sự bất chấp, cố tình của người lớn thì càng đáng buồn hơn.

Khi  ngữ liệu làm biến dạng tác phẩm, khiến mất đi ý nghĩa câu chuyện hoặc ảnh hưởng đến sự  trong sáng của tiếng Việt, cần phải được thay thế ngay lập tức. Trẻ em cần được học những tác phẩm trong sáng, chuẩn mực về ngôn ngữ, không thể ngụy biện rằng, để từ từ sẽ xem xét, sẽ đính chính, sẽ bổ sung sau... 

Xin cám ơn ông về cuộc trao đổi này. 

Trung tâm quyền tác giả văn học Việt Nam (VLCC) được thành lập theo công văn số 2118/ BNV-TCPCP ngày 23/8/2004 của Bộ Nội Vụ và Quyết định số 80/QĐ- TCHV ngày 30/8/2004 của Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam.
VLCC có nhiệm vụ phổ biến pháp luật, chủ trương của Nhà nước trong lĩnh vực bản quyền tác giả; đại diện cho các tác giả thành viên thực hiện trong việc cấp phép, thu tiền bản quyền đối với các đơn vị, cá nhân sử dụng tác phẩm văn học; bảo vệ quyền lợi của hội viên khi xảy ra vi phạm bản quyền; hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước cũng như hoạt động khác phù hợp với luật pháp.
Nhóm PV (t/h)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đảng Cộng sản Việt Nam là đại diện thực sự của toàn thể dân tộc Việt Nam

Đảng Cộng sản Việt Nam là đại diện thực sự của toàn thể dân tộc Việt Nam
(PLVN) - Ông Pallab Sengupta - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Quốc tế Đảng Cộng sản Ấn Độ khẳng định song song với việc đẩy mạnh phát triển kinh tế và xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam sẽ tăng cường tiềm lực quốc phòng để đối phó với bất cứ mối đe dọa bên ngoài nào, giữ vững độc lập chủ quyền của đất nước.

Quảng Ninh phát hiện bãi cọc gỗ, nghi là “đại bản doanh chỉ huy trận Bạch Đằng đánh bại quân Nguyên Mông”

Quảng Ninh phát hiện bãi cọc gỗ, nghi là “đại bản doanh chỉ huy trận Bạch Đằng đánh bại quân Nguyên Mông”
(PLVN) - Trên diện tích gần 300m2 vừa được khai quật cuối năm 2020, đầu năm 2021, trong quá trình khai quật khảo cổ tại di tích Thiên Long Uyển, thuộc thôn Đức Sơn, xã Yên Đức, TX Đông Triều (Quảng Ninh), các nhà khoa học đã tiếp tục phát hiện một số cột, cọc gỗ tại khu vực đầm cách đó không xa.

Công an tỉnh Quảng Bình quyết liệt đấu tranh với tội phạm vi phạm về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo

Công an tỉnh Quảng Bình quyết liệt đấu tranh với tội phạm vi phạm về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo
(PLVN) - Với việc thực hiện hiệu quả, đồng bộ nhiều giải pháp linh hoạt trong công tác vận động thu hồi và đấu tranh với tội phạm vi phạm pháp luật về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo, Công an tỉnh Quảng Bình đã từng bước nâng cao ý thức, nhận thức và hành động của nhân dân, đặc biệt là trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm này.

Nhân dân đóng góp nhiều ý kiến thực hiện “ý chí, khát vọng phát triển đất nước”

Nhân dân đóng góp nhiều ý kiến thực hiện “ý chí, khát vọng phát triển đất nước”
(PLVN) - Trong quá trình tổ chức lấy ý kiến góp ý vào dự thảo văn kiện trình Đại hội XIII của Đảng, nhân dân quan tâm và đóng góp nhiều ý kiến xác đáng cho các giải pháp thực hiện “ý chí, khát vọng phát triển đất nước”, tạo sự đồng lòng, chung sức của toàn Đảng, toàn dân xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.
Cà Mau phấn đấu đi đầu về lĩnh vực phát triển kinh tế biển gắn với phát triển du lịch

Cà Mau phấn đấu đi đầu về lĩnh vực phát triển kinh tế biển gắn với phát triển du lịch

(PLVN) - UBND tỉnh Cà Mau và Công ty Cổ phần Tập đoàn T&T đang thảo luận và tiến tới việc ký kết hợp tác chiến lược để đưa Cà Mau trở thành một trong những địa phương đi đầu về lĩnh vực phát triển kinh tế biển gắn với phát triển du lịch, thương mại dịch vụ và năng lượng tái tạo; nâng cao năng lực và tạo cơ hội cho nhân dân trong vùng tham gia phát triển kinh tế, giữ gìn và phát triển nền văn hóa địa phương và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đà Nẵng thu hút du lịch MICE dịp đầu năm mới

Đà Nẵng thu hút du lịch MICE dịp đầu năm mới
(PLVN) - Nối tiếp các hoạt động thu hút khách du lịch MICE (là loại hình du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo, triển lãm, tổ chức sự kiện, du lịch khen thưởng của các công ty cho nhân viên, đối tác) đến Đà Nẵng trong năm 2021, Sở Du lịch TP Đà Nẵng tổ chức đón đoàn khách du lịch gồm 700 nhân viên từ Công ty TNHH R&B Hà Nội do Công ty Cổ phẩn Du lịch Danasea và Công ty TNHH Dịch vụ và Du lịch Phố Việt khai thác.

Quảng Ngãi sẽ "mạnh tay" với những dự án đầu tư về nông nghiệp kiểu "để không"

Quảng Ngãi sẽ "mạnh tay" với những dự án đầu tư về nông nghiệp kiểu "để không"
(PLVN) - Những năm gần đây, tỉnh Quảng Ngãi “nở rộ” các dự án đầu tư về nông nghiệp, dịch vụ với những báo cáo được xem là “cú huých” về phát triển kinh tế cho các địa phương. Thế nhưng, thực tế sau khi được cấp phép, không ít dự án chỉ triển khai dang dở rồi … để đó, gây ảnh hưởng đời sống và bức xúc dư luận.

Đại học Luật Hà Nội :Tập trung thực hiện các giải pháp đột phá, nâng cao chất lượng đào tạo

Đại học Luật Hà Nội :Tập trung thực hiện các giải pháp đột phá, nâng cao chất lượng đào tạo
(PLVN) -Ngày 23/1, Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức Hội nghị viên chức, người lao động năm 2020 nhằm phát huy quyền làm chủ tập thể của cán bộ, viên chức trong các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập; tổng kết, đánh giá kết quả công tác của trường năm 2020, đề ra phương hướng, nhiệm vụ công tác năm 2021.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trao Quyết định thăng cấp bậc hàm Thượng tướng cho Thứ trưởng Bộ Công an

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trao Quyết định thăng cấp bậc hàm Thượng tướng cho Thứ trưởng Bộ Công an
Chiều 23/1, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, Bí thư Quân ủy Trung ương, Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh, Thống lĩnh các lực lượng vũ trang đã trao Quyết định thăng cấp bậc hàm từ Trung tướng lên Thượng tướng cho Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Sơn.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬