Thủy điện cắt lũ hay gây lũ?

(PLVN) - Sau tai nạn xảy ra ở thủy điện Rào Trăng 3, vấn đề thủy điện gây ra lũ lụt lại một lần nữa được nhắc đến. Nhưng bản chất của thủy điện là gì? Gây lũ, xả lũ hay cắt lũ? 
Thủy điện cắt lũ hay gây lũ? Thủy điện gây ra tác động môi trường nhưng không tăng rủi ro về lũ. (Ảnh minh họa)

Phải trồng bù diện tích rừng mất do làm thủy điện

Tại tọa đàm “Thủy điện nhỏ và vấn đề lũ lụt” do Hiệp hội truyền thông số tổ chức hôm qua, 30/10, ông Nguyễn Tài Sơn, chuyên gia đã có 40 năm gắn bó với công tác thủy điện cho biết, thủy điện là công trình sử dụng năng lượng của dòng chảy để chuyển thành điện năng. Ở Việt Nam, năng lượng thủy điện cung cấp cho hệ thống thủy điện quốc gia chiếm 30-40% tổng sản lượng điện. Thủy điện không tiêu hao lượng nước của dòng chảy, sau khi phát điện thì nước được trả lại cho dòng sông.

Thủy điện là nguồn năng lượng tái tạo và quý giá, có thể nói là năng lượng sạch nhất trong các nguồn năng lượng cho nên tất cả các quốc gia đều tìm cách khai thác hiệu quả nguồn năng lượng này. Ví dụ, sông Đa-nhip có hơn 800 thủy điện nằm trên dòng sông này, quốc gia xây dựng nhiều nhà máy thủy điện nhất là Đức, trong đó có vô số thủy điện nhỏ. 

Về số liệu thống kê diện tích rừng làm thủy điện ở Việt Nam, ông Sơn cho biết, từ năm 1970 đến nay, tổng diện tích các loại đất, cả diện tích đất rừng để làm thủy điện là 285.000 ha. Như vậy, bình quân công suất hiện nay thì khoảng tầm 14,5 ha/MW. Nhưng từ khi có Luật Bảo vệ và phát triển rừng (bắt đầu từ năm 2006 đến nay), khi sử dụng 1m2 rừng thì phải trồng bù 1m2 rừng. Theo số liệu thống kê năm 2019 của ngành lâm nghiệp, diện tích rừng phải trồng bù hơn 30.000ha, thì hiện nay đã trồng bù được 33.000 ha.

Thêm nữa, từ khi có Nghị quyết 62 của Quốc hội về quản lý thủy điện, thống kê cho thấy, năm 2014 tổng tất cả diện tích làm thủy điện, bao gồm cả đất, sông, suối, rừng mất 1,89 ha/1MW, trong đó rừng chỉ chiếm hơn 4% và rừng sản xuất là chính. 

Ông Sơn khẳng định, ở Việt Nam, quản lý thủy điện xuất hiện từ thập kỷ 70. Hiện nay, tất cả các nghiên cứu, đầu tư, xây dựng đến các vấn đề liên quan đến Nhà nước, các văn bản quy phạm pháp luật đều đã làm dần dần tốt lên và đến bây giờ là tương đối đầy đủ. Như quy hoạch bậc thang sông Đà, khi lập quy hoạch, các cơ quan nghiên cứu, tư vấn phải xem xét tất cả phần có lợi, có hại, lĩnh vực phát điện, cấp lũ,  giao thông thủy, các vấn đề môi trường… đều được nghiên cứu, đánh giá xem phương án nào phù hợp với điều kiện Việt Nam nhất. 

Ví dụ như khi xây dựng thủy điện Sơn La và sau này là Lai Châu, Tuyên Quang, mục đích chính lại là chống lũ cho Đồng bằng sông Hồng, đặc biệt là Hà Nội. “Khi Nhà máy thủy điện Hòa Bình được xây dựng, chúng tôi thấy rằng có thể chống lũ cho Hà Nội được khoảng hơn 200 năm. Sau khi thêm 2 nhà máy thủy điện Sơn La và Lai Châu thì khả năng chống lũ thêm khoảng 500 năm”- ông Sơn nói.

Đập thủy điện tác động lớn nhưng không làm tăng rủi ro về lũ

PGS.TS. Vũ Thanh Ca (Khoa Môi trường, Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội) - thành viên nhóm chuyên gia quản lý các hồ chứa khu vực Kanto của Nhật Bản, khẳng định, khi xây dựng, khi thực hiện bất kỳ một hoạt động phát triển nào đều có tác động, không có cách nào không tác động.

Ông Ca cũng không ngần ngại khẳng định, trong thực tế, các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam cho thấy thủy điện đúng là gây ra rất nhiều hệ lụy môi trường, sinh thái và làm gia tăng xói lở bờ biển do chặn dòng bùn cát chảy ra biển. Thủy điện cũng có những nguy cơ gây lũ quét rất lớn nếu đập bị vỡ. “Nhưng không có cơ sở khoa học nào để nói thủy điện làm tăng lũ. Nếu không có đập thủy điện lũ vẫn thế, thậm chí cao hơn. Đối với nhiều trường hợp, không có hồ thủy điện lũ cao hơn rất nhiều. Các đập thủy điện đúng là tác động môi trường cực lớn, nhưng không làm tăng rủi ro lũ lụt” - ông Ca khẳng định.

Dẫn báo cáo về đánh giá khả năng giảm nhẹ lũ lụt của đập (ra đời năm 2010) của nhóm Công tác châu Âu về đập và lũ lụt, ông Ca cho biết, trên cơ sở tính toán về mức độ giảm nhẹ lũ lụt của tất cả các nước châu Âu đã thấy đập (cả thủy điện, thủy lợi và cấp nước) đã giúp giảm nhẹ lũ lụt ở tất cả các nước châu Âu. 

Tuy nhiên, mức độ giảm nhẹ lũ tùy thuộc vào dung tích hồ và quá trình vận hành hồ. Các hồ lớn, dự báo tốt để có thể xả nước trước khi lũ lụt sẽ giúp giảm rất nhiều lũ lụt ở hạ du, trong khi các hồ nhỏ thì hầu như không có khả năng giảm lũ lụt. Thủy điện không xả quá lượng nước về vì nó vẫn cần tích nước phục vụ phát điện. “Nước trong hồ là tài sản của thủy điện, là tiền nên các nhà quản lý thủy điện không xả bừa bãi để gây ngập lụt ở hạ du” - ông Ca khẳng định.

Báo cáo này cũng cho thấy các hồ chứa chỉ có khả năng giảm lũ, lụt nhưng không có khả năng loại trừ hoàn toàn lũ, lụt. Nếu mưa lớn, hồ chứa không đủ sức điều tiết thì lũ lụt vẫn xảy ra. Hơn nữa, nếu hồ chứa không được xây dựng đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, có khả năng đập bị vỡ gây ra thảm họa khôn lường.

Nhật Thu
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Anland Lakeview: Thiết kế tối ưu, nâng tầm cuộc sống

Anland Lakeview: Thiết kế tối ưu, nâng tầm cuộc sống
(PLVN) - Tận dụng những lợi thế từ vị trí đắc địa mang lại, các căn hộ tại Anland Lakeview đều được thiết kế thông minh và gần gũi với thiên nhiên, góp phần mang đến cho những cư dân tương lai trải nghiệm cuộc sống trọn vẹn.

Thu hồi toàn quốc thuốc Atibutrex vi phạm mức độ 2

Thu hồi toàn quốc thuốc Atibutrex vi phạm mức độ 2
(PLVN) - Ngày 24/11, Cục Quản lý dược, Bộ Y tế vừa đưa ra văn bản thu hồi toàn quốc dung dịch đậm đặc để pha tiêm truyền Atibutrex của Công ty cổ phần Dược phẩm An Thiên sản xuất do không đạt tiêu chuẩn chất lượng. 

Vingroup trao học bổng trị giá gần 40 tỷ đồng đào tạo Thạc sĩ, Tiến sĩ Khoa học Công nghệ

Vingroup trao học bổng trị giá gần 40 tỷ đồng đào tạo Thạc sĩ, Tiến sĩ Khoa học Công nghệ
(PLVN) - Ngày 23/11/2020, Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup (VinIF), thuộc Tập đoàn Vingroup trao tặng 293 suất học bổng trị giá gần 40 tỷ đồng cho các học viên, nghiên cứu sinh trong các lĩnh vực Khoa học Công nghệ (KHCN). Đây là năm thứ 2 liên tiếp, Vingroup trao học bổng  thạc sĩ, tiến sĩ trong nước, nhằm góp phần phát triển nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao cho đất nước.
Trong khó khăn Covid-19, du lịch Việt Nam vẫn thăng hạng

Trong khó khăn Covid-19, du lịch Việt Nam vẫn thăng hạng

(PLVN) - Giữa những ảm đạm khi cánh cửa ra thế giới đóng lại gần như 9 tháng của năm 2020 và cũng chưa biết ngày nào sẽ mở cửa, thì những giải thưởng từ các tổ chức uy tín quốc tế dành cho du lịch Việt Nam giống như điểm sáng. Rõ ràng, chưa bao giờ vị thế của du lịch Việt lại vững vàng như bây giờ.

Rơi thang máy, cô gái mắc kẹt hoảng loạn

Rơi thang máy, cô gái mắc kẹt hoảng loạn
(PLVN) - Kẹt trong giếng thang máy một thời gian, người phụ nữ trẻ khá hoảng loạn, được lực lượng chức năng giải cứu đưa đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe...
Hỏa hoạn thiêu rụi 7 căn nhà ở An Giang

Hỏa hoạn thiêu rụi 7 căn nhà ở An Giang

(PLVN) - Sau tiếng nổ lớn, căn nhà ông Ròn bốc cháy rồi lan sang 7 nhà bên cạnh. Vụ hỏa hoạn may mắn không có ai bị thương nhưng ước tính thiệt hại hơn 1 tỷ đồng.

NAPAS vinh danh Techcombank là "Ngân hàng tiêu biểu năm 2020”

NAPAS vinh danh Techcombank là "Ngân hàng tiêu biểu năm 2020”
(PLVN) - Ngân hàng Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) vừa được Công ty Cổ phần thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) vinh danh là Ngân hàng tiêu biểu của năm (Outstanding Performance Bank), đồng thời được trao Giải thưởng “Ngân hàng dẫn đầu về dịch vụ chuyển tiền nhanh liên ngân hàng 24/7” và “Ngân hàng có tập khách hàng năng động nhất năm 2020”. 
HLV Ljupko Petrovic trở lại CLB Thanh Hóa

HLV Ljupko Petrovic trở lại CLB Thanh Hóa

(PLVN) -Thông tin mới nhất được Ban lãnh đạo CLB Thanh Hóa, đội bóng xứ Thanh sẽ được HLV Ljupko Petrovic dẫn dắt sau khi 2 bên đã đạt được thỏa thuận ở mùa giải 2021.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬