Công cha như núi Thái Sơn sự ví von bắt nguồn từ tâm linh

(PLVN) - Người Việt Nam chúng ta ai ai cũng thuộc lòng câu ca dao: “Công cha như núi Thái Sơn/Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”. Mặc dù là ca dao nằm lòng nhưng mấy ai biết được núi Thái Sơn ở đâu? Vì sao ông bà ta lại ví công ơn của người cha cao như núi Thái Sơn?
Công cha như núi Thái Sơn sự ví von bắt nguồn từ tâm linh

Núi thiêng xứ Hoa Hạ

Cách đây không lâu, có một phật tử đã hỏi Tổ biên tập của Báo Giác ngộ - cơ quan ngôn luận của Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP HCM rằng: “Từ khi còn bé, chúng tôi đã được nghe câu “Công cha như núi Thái Sơn…”. Và trong suy nghĩ của chúng tôi, Thái Sơn hẳn là ngọn núi cao lớn, vĩ đại nhất nên được ví như tình thương và công đức của người cha.

Nhưng gần đây, chúng tôi mới biết Thái Sơn là một ngọn núi ở bên Trung Quốc chứ không phải ở Việt Nam, với lại đây là một ngọn núi có chiều cao khá khiêm tốn, thậm chí còn thấp hơn một số ngọn núi ở nước ta nữa. Xin hỏi Thái Sơn có những đặc điểm văn hóa, lịch sử gì mà được người đời dành cho một vị trí và tình cảm trang trọng như thế?”.

Câu trả lời là Thái Sơn nằm về phía Bắc thành phố Thái An - thủ phủ tỉnh Sơn Đông, là Đông nhạc trong Ngũ nhạc (5 ngọn núi lớn) của Trung Quốc. Thái Sơn được người Trung Hoa tôn xưng là “Hoa Hạ thần sơn” (Núi thiêng ở xứ Hoa Hạ - Trung Quốc).

Chiều cao của Thái Sơn khá khiêm tốn chỉ 1.545m, nếu so sánh với đỉnh Phanxipăng (Việt Nam) cao 3.143m và “nóc nhà thế giới” Everest cao 8.850m thì Thái Sơn thấp hơn nhiều. Dù vậy, Thái Sơn vẫn là biểu tượng của nền văn minh và tín ngưỡng của Trung Quốc cổ đại và cả đương đại. 

Truyền thuyết về Thái Sơn, theo sách Thuật Dị Ký của Nhiệm Phưởng, thế kỷ VI, viết: “Ngày xưa khi Bàn Cổ chết, truyền rằng đầu của Bàn Cổ là Đông nhạc, bụng là Trung nhạc, tay trái là Nam nhạc, tay phải là Bắc nhạc và hai chân là Tây nhạc. Các văn nhân ngày xưa kể rằng nước mắt của Bàn Cổ là sông, hơi thở là gió, giọng nói là sấm, đồng tử trong mắt là ánh sáng...”.

Theo thần thoại Trung Hoa, Bàn Cổ là vị thần đầu tiên sáng tạo ra thế giới, vạn sự vạn vật trong trời đất. Khi Bàn Cổ chết, đầu mình và tay chân biến thành năm ngọn núi, gọi là Ngũ nhạc (bao gồm Hằng Sơn, Hành Sơn, Thái Sơn, Hoa Sơn và

Tung Sơn). Thái Sơn nằm ở hướng Đông, nơi mặt trời mọc, tương truyền là đầu của Bàn Cổ hóa thành, do đó Thái Sơn là biểu tượng cho sự ra đời, sáng tạo và hồi sinh. 

Thái Sơn chính là nơi cát tường phát sinh của muôn vật, biểu trưng cho quyền lực chính trị của vua chúa. Vì thế, Thái Sơn là ngọn núi linh thiêng nhất, đứng đầu trong Ngũ nhạc được tôn xưng “Ngũ nhạc độc tôn”.

Theo quan niệm của người Trung Quốc, “Thái Sơn an thì bốn biển đều an” nên các vị đế vương của các triều đại phong kiến Trung Quốc trong hơn hai ngàn năm lịch sử đều tế lễ trọng hậu tại Thái Sơn. Lễ tế tại Thái Sơn gọi là Đại lễ phong thiền, biểu trưng cho sự ổn định, củng cố chính quyền, đất nước thịnh vượng, phát triển và đoàn kết toàn dân.

Ngoài Đại lễ phong thiền, Thái Sơn còn là nơi thánh địa với rất nhiều đền, chùa, miếu vũ và là nơi các tao nhân mặc khách của nhiều thế hệ lịch sử lưu bút, đề thơ kết hợp cùng với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp đã làm cho Thái Sơn trở thành ngọn núi uy linh bậc nhất. Người Trung Quốc rất tự hào về Thái Sơn qua hai câu ngạn ngữ: “Ngũ nhạc quy lai bất khán sơn/Thái Sơn quy lai bất khán nhạc”.

Nghĩa là những ai đã từng du ngoạn qua Ngũ nhạc thì không cần phải đến bất cứ ngọn núi nào trong thiên hạ làm gì nữa; nhưng nếu đã du ngoạn Thái Sơn trước thì 5 ngọn núi kia không cần phải tham quan làm gì. Điều đó cho thấy được sự độc đáo và hoành tráng của rặng Thái Sơn.

Năm 1987, Thái Sơn được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Hội đồng Di sản thế giới đánh giá về Thái Sơn: “Là đối tượng triều bái của các đế vương trong hơn hai nghìn năm qua, các kiệt tác nhân văn trong núi hội nhập một cách hoàn mỹ và hài hòa với cảnh quan thiên nhiên. Thái Sơn là dòng suối nguồn về tinh thần của các nhà nghệ thuật và học giả Trung Quốc, là biểu tượng của nền văn minh và tín ngưỡng của Trung Quốc cổ đại”.

Từ những giá trị văn hóa và lịch sử trên, trong tâm thức người Trung Quốc và Á Đông nói chung từ bao đời nay, Thái Sơn biểu trưng cho sự linh thiêng, to lớn, cao cả, vững chãi, phát tiết, sinh trưởng là yếu tố dương trong quan hệ âm dương, hai thành tố cơ bản của vũ trụ và cấu trúc vạn sự vạn vật. Vì vậy mà người xưa ca ngợi “Công cha như núi Thái Sơn”.

Trong một bài viết của mình, tác giả Ngọc Thu cũng lý giải thêm: “Tại sao ca dao Việt Nam lại ví công lao của người cha to lớn như núi Thái Sơn? Như chúng ta đã biết, ở Việt Nam đã có một giai đoạn lịch sử Nho giáo đóng vai trò quan trọng trong đời sống văn hoá, tinh thần của người dân Việt.

Vì vậy, không có gì lạ khi “núi Thái Sơn”, quê hương của Khổng Tử xuất hiện trong ca dao Việt Nam để nói lên công ơn của người cha cao vời vợi tựa như núi Thái Sơn, đứng giữa bầu trời trong sáng và trở thành ánh thái dương soi đường chỉ lối, dẫn dắt các con đi đúng đường hướng”. 

Hiểu tình cha mạnh mẽ, thấu tình mẹ ngọt ngào

Quay trở về với câu ca dao: “Công cha như núi Thái Sơn/Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”, có thể nói cách thể hiện tình cảm của ca dao thật trữ tình khi người xưa so sánh cái trừu tượng như công cha, nghĩa mẹ với cái cụ thể như núi Thái Sơn, nước trong nguồn. 

Mang núi Thái Sơn ví với công cha, người xưa muốn nói lên một cách cụ thể để chỉ công cha thật là lớn lao, như ngọn núi Thái Sơn hùng vĩ. Ở câu ca dao khác, người xưa từng so sánh: “Công cha như núi ngất trời”. Núi Thái Sơn hay núi ngất trời cũng cùng chung một ý nghĩa rằng công lao của cha vô cùng to lớn, chúng ta không thể nào đo đếm được. Đó là những hình ảnh chỉ một khối lượng vô tận.

Nói về nghĩa mẹ, sự liên tưởng chuyển sang một mức độ cụ thể hơn, gần gũi hơn là nước trong nguồn chảy ra không bao giờ cạn. Trong một câu ca dao khác, nghĩa mẹ được so sánh như nước ngoài biển Đông. Nước trong nguồn hay nước biển Đông đều vô tận, không bao giờ hết, không bao giờ ngừng chảy, không bao giờ cạn. 

Cách so sánh đó thật tài tình và chứng tỏ người xưa rất hiểu quy luật của tự nhiên mà vận dụng vào đời sống. Hiểu tình cha mạnh mẽ, vững chắc, thấu tình mẹ thật ngọt ngào vô tận và trong sáng. Ân nghĩa đó to lớn, sâu nặng biết bao, chỉ có những hiện tượng to lớn bất diệt của thiên nhiên kỳ vĩ mới có thể so sánh bằng.

Có một câu chuyện rằng, vì bực mình với cha mình hay làm đổ đồ ăn ra bàn, làm vỡ bát cơm nên người con trai cho cha ngồi riêng một góc với chiếc bát gỗ. Cho đến ngày anh ta thấy con trai nhỏ của mình đang đẽo một chiếc bát gỗ.

“Để sau này cha già con cho cha ăn bằng chiếc bát này”. Người con trai sực tỉnh hiểu rằng “Gieo nhân nào thì gặt quả nấy”, ở hiền gặp hiền, ở ác gặp ác. Con cái chúng ta sẽ nhìn vào cách cư xử của bố mẹ với ông bà mà học tập. Bạn đối xử với bố mẹ mình thế nào thì sau này con cái bạn cũng sẽ đối xử với bạn đúng như thế. Đó chính là luật nhân quả ở đời.

Hiểu là vậy, thế nhưng ở đời vẫn luôn có một nghịch lý, chúng ta rất dễ nói lời yêu thương ai đó, ngoại trừ cha mẹ của mình. Nói một câu yêu thương vốn là điều rất dễ dàng, nhưng sao khi dành cho cha mẹ lại trở nên khó khăn như thế?

Những người con thường tự lừa dối bản thân rằng thời gian, khoảng cách đang đẩy mình và cha mẹ ngày một xa nhau. Nhưng dù có vượt qua được hàng trăm nghìn cây số, quay lại cách đây vài năm thì chắc gì mỗi người sẽ vượt qua được sự ngại ngùng và vô tâm của mình với cha mẹ.

Cuộc đời rất ngắn, chẳng mấy chốc mà cha mẹ rời xa, có khi chưa kịp thấy con mình trưởng thành, khôn lớn. Thế nên, hãy yêu thương cha mẹ mình thật nhiều khi còn có thể, vì chúng ta chỉ có mình họ trong cuộc đời này.

Diệu Hương
Cùng chuyên mục
Triển khai hệ thống vận hành thông minh trên cao tốc Bắc - Nam

Triển khai hệ thống vận hành thông minh trên cao tốc Bắc - Nam

(PLVN) - Bộ Giao thông Vận tải vừa có văn bản yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai thực hiện hệ thống giao thông thông minh (ITS), hệ thống thu phí cho dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông đảm bảo tiến độ, chất lượng.

Đọc thêm

Tiếp tục ủng hộ Bộ đội Biên phòng tuyến đầu chống dịch

Tiếp tục ủng hộ Bộ đội Biên phòng tuyến đầu chống dịch
(PLVN) - Ngày 14/8, tại Hà Nội, Công ty TNHH MTV đóng tàu Sơn Hải đã ủng hộ cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng (BĐBP) trên tuyến đầu chống dịch Covid-19 100 triệu đồng; Công ty TNHH Eco Siberia Việt Nam, tặng 200 hộp viên lộc nhung Siberia và 10 triệu đồng tiền mặt (tổng trị giá 100 triệu đồng).

Nới hay giữ giới hạn “trần” số lượng bất động sản bán cho người nước ngoài

Nới hay giữ giới hạn “trần” số lượng bất động sản bán cho người nước ngoài
(PLVN) -Đang tồn tại nhiều ý kiến trái chiều về vấn đề có nên nới giới hạn “trần” quy định tỷ lệ nhà ở mà tổ chức, cá nhân người nước ngoài được sở hữu trong dự án nhà ở thương mại (căn hộ chung cư, biệt thự, nhà phố) và cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài được mua và sở hữu căn hộ du lịch, biệt thự du lịch, nhà phố du lịch hay không.
Triển khai hệ thống vận hành thông minh trên cao tốc Bắc - Nam

Triển khai hệ thống vận hành thông minh trên cao tốc Bắc - Nam

(PLVN) - Bộ Giao thông Vận tải vừa có văn bản yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai thực hiện hệ thống giao thông thông minh (ITS), hệ thống thu phí cho dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông đảm bảo tiến độ, chất lượng.

WHO: Không có bằng chứng Covid-19 lây lan qua thực phẩm

WHO: Không có bằng chứng  Covid-19 lây lan qua thực phẩm
(PLVN) - Trước bối cảnh Trung Quốc trong những tháng gần đây liên tục phát hiện virus SARS-CoV-2 xuất hiện trên bao bì các sản phẩm đồ ăn đông lạnh nhập khẩu từ các nước Mỹ Latinh, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố hiện vẫn chưa có bằng chứng về việc virus SARS-CoV-2 lây qua thực phẩm.

Chủ dự án Tân Hải Minh làm giả bản đồ quy hoạch: Thanh tra TP HCM vào cuộc

Chủ dự án Tân Hải Minh làm giả bản đồ quy hoạch: Thanh tra TP HCM vào cuộc
(PLVN) - Thanh tra TP HCM vừa có quyết định thành lập tổ công tác liên ngành để kiểm tra, xác minh quá trình triển khai thực hiện Dự án Khu dân cư phường Linh Tây (còn gọi là Dự án Khu dân cư Tân Hải Minh), quận Thủ Đức do Cty TNHH Sản xuất Thương mại Xây dựng Khách sạn Tân Hải Minh làm chủ đầu tư.

Tạm giữ 2,1 triệu găng tay y tế đã qua sử dụng

Tạm giữ 2,1 triệu găng tay y tế đã qua sử dụng
(PLVN) - Ngày 14/8, qua công tác kiểm tra tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn MCKINLEY RESOURCES (Khu phố 1, phường Tân Định, Thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương), Cục Quản lý thị trường tỉnh Bình Dương cùng Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Bình Dương phát hiện hơn 2,1 triệu chiếc găng tay y tế đã qua sử dụng đang được lưu giữ tại nhà xưởng của công ty này.
Tin “hot” giải trí ngày 15/8

Tin “hot” giải trí ngày 15/8

(PLVN) - Hà Hồ nhắn lời động viên Âu Hà My, Trịnh Thăng Bình chỉ theo dõi một mình Vũ Khắc Tiệp?, H'Hen Niê lái trực thăng chở Đen Vâu trong MV mới?, Miley Cyrus tung MV hậu chia tay bạn trai,...

Đổi biển số vàng cho xe kinh doanh: Vẫn còn vướng mắc

Đổi biển số vàng cho xe kinh doanh: Vẫn còn vướng mắc
(PLVN) - Từ 1/8/2020, Thông tư số 58/2020/TT-BCA ngày 16/6/2020 của Bộ Công an quy định quy trình cấp, thu hồi, đăng ký biển số phương tiện cơ giới đường bộ, các xe kinh doanh vận tải đổi biển từ nền màu trắng sang nền màu vàng có hiệu lực. 

Nợ nần vì mua sản phẩm của cơ sở thẩm mỹ Venesa: Sở Công Thương mời các sở ngành họp tìm hướng xử lý

Nợ nần vì mua sản phẩm của cơ sở thẩm mỹ  Venesa: Sở Công Thương mời các sở ngành họp tìm hướng xử lý
(PLVN) - Ngày 12/8, Báo PLVN có đăng tải bài viết “Cần Thơ: Lâm cảnh nợ nần vì mua sản phẩm của cơ sở thẩm mỹ” phản ánh việc một số người dân nhẹ dạ nghe lời ngon ngọt của các cơ sở thẩm mỹ vay ngân hàng nhiều chục triệu đồng mua sản phẩm để rồi lâm vào cảnh nợ nần, khốn khó.

Nguy cơ từ người nghiện sống ngoài cộng đồng

Nguy cơ từ người nghiện sống ngoài cộng đồng
(PLVN) - “Người nghiện sinh sống ngoài cộng đồng gây nguy cơ mất an ninh, trật tự an toàn xã hội ở nhiều địa phương, tạo nên những khó khăn, thách thức rất lớn trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và tệ nạn ma túy”, Đại tá Nguyễn Văn Viện, Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) phát biểu tại Hội nghị cung cấp thông tin về tình hình tội phạm ma túy (TPMT) và một số chuyên án lớn tổ chức hôm qua (14/8).
VNPT khẳng định vai trò dẫn dắt trong chuyển đổi số tại Việt Nam

VNPT khẳng định vai trò dẫn dắt trong chuyển đổi số tại Việt Nam

(PLVN) - Với những nỗ lực chung trên tinh thần “Đoàn kết, Thống nhất, Trách nhiệm”, trong nhiệm kỳ 2015-2020, Đảng bộ Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của cấp ủy, xây dựng Đảng bộ Tập đoàn trong sạch, vững mạnh, phát triển doanh nghiệp hiệu quả, khẳng định vai trò chủ lực, dẫn dắt của Tập đoàn trong Chuyển đổi số tại Việt Nam.

Độc chiêu “bắt rắn nhả ngọc” của cặp đôi siêu lừa

Độc chiêu “bắt rắn nhả ngọc” của cặp đôi siêu lừa
(PLVN) - Quá trình điều tra xác minh, Công an (CA) tỉnh Vĩnh Phúc xác định không có việc Hòa tìm được 27 tấn vàng và giao 7 khối vàng cho người khác; nên điều tra, làm rõ hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của người phụ nữ này. Mở rộng vụ án, CA xác định với thủ đoạn tương tự, Hòa còn lừa đảo chiếm đoạt hơn 20 tỷ đồng của một nạn nhân khác quê Hà Tĩnh.

Vị tướng tài ba, liêm chính sống mãi trong lòng quân dân

Vị tướng tài ba, liêm chính sống mãi trong lòng quân dân
(PLVN) - Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu không chỉ biết đến là nhà lãnh đạo có lý luận sắc bén và tâm huyết trong công cuộc cải tổ xây dựng chỉnh đốn Đảng thời kỳ đất nước đổi mới và hội nhập, mà còn là nhà lãnh đạo có nếp sống giản dị, gần gũi với nhân dân. 

Bệnh nhân số 702 mắc Covid-19 đã tử vong

Bệnh nhân số 702 mắc Covid-19 đã tử vong
(PLVN) -Sáng ngày 15/8/2020, Bộ phận thường trực đặc biệt chống dịch COVID-19 của Bộ Y tế tại Thành phố Đà Nẵng thông tin về trường hợp tử vong của bệnh nhân COVID-19.

Tuy An, Phú Yên: Cán bộ địa chính xã 'cãi' bản án tòa tỉnh

Tuy An, Phú Yên: Cán bộ địa chính xã 'cãi' bản án tòa tỉnh
(PLVN) - Tại buổi tiếp công dân định kỳ tháng 7 vừa qua của UBND tỉnh Phú Yên, ông Lương Công Thạch (SN 1975, thôn Phú Long, xã An Mỹ, huyện Tuy An) phản ánh việc UBND huyện không cấp sổ đỏ tại thôn Phú Long cho gia đình ông theo Bản án phúc thẩm ngày 26/5/2020 của TAND tỉnh Phú Yên.
Hội tụ sức mạnh hệ thống thực thi tín dụng chính sách xã hội

Hội tụ sức mạnh hệ thống thực thi tín dụng chính sách xã hội

(PLVN) - Tín dụng chính sách xã hội 5 năm qua (2015-2020) tăng trưởng bình quân 10,1% năm, với những đột phá mới về chất trong cung ứng tín dụng từ tạo việc làm đến cải thiện chất lượng sống phủ tới 100% các đối tượng chính sách, đã đưa tín dụng chính sách xã hội trở thành một kênh chủ lực góp phần giảm nghèo bền vững. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬