Chuyện vua Việt đầu tiên học theo phương Tây

(PLO) - Dân gian lâu nay vẫn có câu chê cười chuyện vua Khải Định “nịnh Tây”, thế nhưng chuyện vua cha của Khải Định là Đồng Khánh “học Tây” thì không mấy người biết. Ông vua này đã học những gì, dưới đây là một vài điều học hỏi ấy.
Chuyện vua Việt đầu tiên học theo phương Tây Vua Đồng Khánh du xuân

Ban hành quy định đầu tiên về huân chương

Vua Đồng Khánh (1885-1888) tên thật Nguyễn Phúc Ưng Kỷ. Trong thời gian trị vì, vua lấy niên hiệu Đồng Khánh. Ưng Kỷ được người Pháp dựng lê làm vua đối phó với việc vua Hàm Nghi xuất bôn khởi xướng phong trào Cần Vương.

Huân chương là một trong những hình thức dành tưởng thưởng cho các cá nhân hoặc tổ chức có những cống hiến lớn lao hay có thành tích xuất sắc trong công cuộc trị quốc an dân, giữ gìn bờ. Huân chương là vinh dự cao quý nhất. 

Tại Việt Nam, ít người biết rằng học hỏi theo và dựa vào cách thức, quy chế về huân chương của Pháp, vua Đồng Khánh nhà Nguyễn đã ban hành những quy định đầu tiên về huy chương.

Có lẽ việc đặt luật lệ làm huân chương ban thưởng này xuất phát từ việc vua Đồng Khánh được Pháp tặng huân chương. Theo đó, để “khuyến dụ, vuốt ve” ông hoàng này, chính phủ Pháp quyết định tặng huân chương Bắc Đẩu bội tinh, huân chương cao quý nhất của Pháp tặng thưởng cho những cá nhân hoặc tổ chức có đóng góp đặc biệt cho nước Pháp.

Huân chương dưới thời vua Đồng Khánh

Sách Đồng Khánh chính yếu cho biết, vào đúng ngày mồng một tháng Giêng, ngày tết và trao Bắc Đẩu bội tinh cho vua. Sách ghi rằng “Mùa xuân, tháng Giêng. Ngày tết nguyên đán, phó Đô thống Ba Duy Đam đích thân dẫn các quý quan vào bái yết, chúc mừng. Chuẩn sai quan Viện Cơ mật ra đáp lễ”.

Đến tháng 2 cùng năm, vua Đồng Khánh đã cho áp dụng kiểu cách về huân chương, sách “Đồng Khánh chính yếu” viết như sau: “Về phẩm cấp có cao có thấp, công trạng có lớn có nhỏ, nên phân biệt ra hạng văn hạng võ, mỗi hạng lại phân biệt ra hàng ngũ đẳng khác nhau. Về văn: Hạng nhất là “khôi kỳ long tinh”; hạng nhì là “Chương hiền long tinh; hạng ba là “biểu đức long tinh; hạng tư là “Minh nghĩa long tinh; hạng năm là “Gia thiện long tinh”.

Về võ, hạng nhất là “trác dị long tinh”; hạng nhì là “Thù huân long tinh”; hạng ba là “tinh năng long tinh”; hạng tư là “Tưởng trung long tinh”; hạng năm là Khuyến công long tinh”. Các loại huân chương này được gọi chung trong hệ thống Đại Nam Long tinh Viện hay Nam Việt Long bội tinh và là những kiểu huân chương đầu tiên ở nước ta.

Cho phát hành công báo đầu tiên

Công báo được hiểu là ấn phẩm thông tin pháp lý chính thức của Nhà nước, có chức năng đăng tải các văn bản quy phạm pháp luật do người đứng đầu Nhà nước; các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban và các văn bản pháp luật khác.

Nhiều người nghĩ rằng công báo xuất hiện ở nước ta trong mấy chục năm gần đây, nhưng thực ra tờ công báo đầu tiên ra đời vào tháng 3 năm Bính Tuất (1886) đời Đồng Khánh, theo vua đó là “muốn nước nhà bỏ thói quen cũ, học theo người để mưu cầu đổi mới”.

Trong sách Đồng Khánh chính yếu cho biết vua đồng ý với đề xuất của bề tôi về việc ra công báo, ông này còn lập cả một cơ quan phụ trách hoạt động này: “Quan Viện Cơ mật tâu xin phỏng theo cách làm nhật báo của các nước, thành lập ra Cục Đại Nam công báo, trao cho Sử quán kiêm quản công việc này. Cứ 10 ngày ra chung thành một tờ. Viện Cơ mật cùng với các bộ, nha tập hợp, ghi lại những công việc đã thực hiện để giao cho Cục ấy, cứ 10 ngày một lần Cục tổng hợp kiểm tra, đối chiếu với văn thư trực ban của từng ngày rồi giao cho thợ khắc in truyền bá ra ngoài. Việc bắt đầu làm từ mồng 1 tháng này”.

Sách Đại Nam thực lục cũng cho biết như sau: “Viện Cơ mật tâu nói: Tục lệ các nước đều có nhật báo tân văn, việc lớn thì chính sự triều đình, sau đến tình trạng hương lý, cùng là giá hàng cao hạ, truyền bá với nhau, tuy việc hình như viển vông, nhưng lấy đó mà khen chê công cộng, tình hình trong ngoài, động có điều gì lầm lỗi, tức thì bị mọi người nghị luận, đó là một việc, mà ý khuyên răn được ngụ ở trong. Nước ta từ trước đến giờ chưa từng làm việc ấy, cho nên tình hình bên trong không thể thấu đến bên ngoài; tình hình ở trong không thể thấu được, thì dân tình ở dưới thông với trên sao được”.

“Hiện nay, việc giao thiệp nhiều, nhật báo là cần hơn cả, nhưng xem xét nhật báo ở các nước đều đặt ra Cục, người trông coi Cục ấy phần nhiều là nhàn nhân, ẩn sĩ, cho nên nghị luận thường nhiều ý kiến cao rộng, và bản in đều riêng từng chữ, xếp in dễ dàng, cho nên ngày nào cũng có, xin bắt chước phương pháp các nước, lập Cục Đại Nam công báo nhưng do Sử quan kiêm giữ việc ấy, cứ 10 ngày hợp làm 1 tờ”. Và tờ công báo đầu tiên phát hành ngày 1 tháng 3 năm Bính Tuất (tức ngày 4/4/1886).

Mở trường chuyên dạy ngoại ngữ

Ngoài ra vua Đồng Khánh còn có công trong việc chú trọng đào tạo ngoại ngữ cho thế hệ trẻ dân tộc. Bởi vua mang tư tưởng thân Pháp, cho rằng cần phải gắn kết hơn mối quan hệ này, trước tiên là phải phổ biến cho dân chúng ngôn ngữ của người Pháp. Điều này vừa khiến người Pháp hài lòng lại có thể sử dụng được những người giỏi thứ tiếng ấy phục vụ cho mối quan hệ giữa triều đình Đại Nam với chính quyền bảo hộ.

Chính vì thế vào tháng 4 năm Đinh Hợi (1887) nhà vua đã cho mở trường dạy tiếng Pháp, có thể nói đây là trường ngoại ngữ đầu tiên ở nước ta. Sách Đồng Khánh chính yếu cho biết: “Mở trường nói tiếng Đại Pháp, lấy Kiêm đốc Hành nhân ty Diệp Văn Cường, kiêm sung Chưởng giáo; Hành nhân tư vụ Nguyễn Hữu Mẫn sung làm Trợ giáo”.

Bấy giờ trường dạy tiếng Pháp chủ yếu dành cho con em của quan lại, binh lính. Rất ít con em nhà dân thường được nộp tiền vào trường nhập học. Cứ đến cuối năm, Viện Cơ mật sẽ tổ chức hội đồng sát hạch một lần, những người có biết tiếng Pháp một chút cho sung vào làm Hành nhân, chiểu cấp lương cho vào học tập theo lệ học việc. Rõ ràng việc chú trọng đào tạo ngoại ngữ của vua Đồng Khánh ít nhiều có ý ngha đến tận bây giờ.

(Còn nữa)

Vân Sơn
Cùng chuyên mục
Phải di dời ngay 14 hộ dân khi bờ sông Hậu tiếp tục sạt lở

Phải di dời ngay 14 hộ dân khi bờ sông Hậu tiếp tục sạt lở

(PLVN) - Ngày 10/7, bà Lê Thị Hải Âu - Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thạnh Trung (huyện Châu Phú, An Giang) cho biết, đoạn sạt lở tại ấp Vĩnh Thuận bên bờ sông Hậu có dấu hiệu rạn nứt mở rộng ra chiều dài khoảng 100 mét, ăn sâu vào bờ khoảng 7 mét, đã sụt lún xuống sông khoảng 0,5 - 1,1m...

Đọc thêm

Bí ẩn tính cách con người qua tháng sinh - Kỳ cuối: Những người sinh vào cuối năm tính cách ra sao?

Bí ẩn tính cách con người qua tháng sinh - Kỳ cuối: Những người sinh vào cuối năm tính cách ra sao?
(PLVN) - Mùa đông giá buốt thường gợi về nỗi cô đơn, có phải chăng vì thế mà trong cái nhìn của cổ nhân, những người sinh ra vào 3 tháng cuối năm âm lịch (nhằm mùa đông) tính cách, đường đời cũng gặp ít nhiều khó khăn, trắc trở; cho dù ở họ có nhiều phẩm chất tốt nhưng số phận vẫn long đong? Tuy vậy, cổ nhân cũng dạy "nhân định thắng thiên" nên điều cốt yếu là nếu con người ta biết hành thiện, tích phúc thì vẫn có thể chuyển nghiệp...

Ngày 13/7 khai mạc Phiên họp thứ 46 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Ngày 13/7 khai mạc Phiên họp thứ 46 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Theo thông cáo của Văn phòng Quốc hội, từ ngày 13-14/7/2020, Phiên họp thứ 46 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ diễn ra tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân tham dự, phát biểu khai mạc và cùng các Phó Chủ tịch Quốc hội thay phiên điều hành nội dung phiên họp. 

Claressa Maria Shields - Nữ võ sĩ sinh ra để sở hữu “cơn mưa vàng” (Kỳ cuối)

Claressa Maria Shields - Nữ võ sĩ sinh ra để sở hữu “cơn mưa vàng” (Kỳ cuối)
(PLVN) - Ở tuổi 25, Claressa Maria Shields (SN 1995. quốc tịch Mỹ) hiện đang nắm giữ kỷ lục nhà vô địch thế giới hai và ba hạng cân trong khi thi đấu ở các trận đấu chuyên nghiệp ít nhất. Tính đến tháng 5 năm 2020, cô được xếp hạng là nữ võ sĩ tốt nhất thế giới. Ngoài thành tích hai lần vô địch Olimpic, Shields còn mệnh danh cô gái vàng khi cứ bước lên võ đài là sở hữu cơn mưa bàn thắng...
Giá vàng hạ nhiệt, quay đầu giảm

Giá vàng hạ nhiệt, quay đầu giảm

(PLVN) - Mở đầu phiên giao dịch sáng nay - 11/7, giá vàng trong nước và thế giới đồng loạt giảm phiên thứ 2 liên tiếp sau những ngày thiết lập đỉnh cao kỷ lục.

Trên 15.000 người thuộc hộ cận nghèo tại Phú Thọ chưa có BHYT

Trên 15.000 người thuộc hộ cận nghèo tại Phú Thọ chưa có BHYT
(PLVN) - Theo quy định từ ngày 1/1/2020, người thuộc hộ gia đình cận nghèo phải đóng tiền mua thẻ BHYT để được hưởng quyền lợi về BHYT khi đi khám, chữa bệnh. Tỉnh Phú Thọ hiện có trên 15 nghìn người thuộc hộ gia đình cận nghèo chưa tham gia BHYT.

Xu hướng mới trong điều trị tăng huyết áp và phòng ngừa đột quỵ

Xu hướng mới trong điều trị tăng huyết áp và phòng ngừa đột quỵ
(PLVN) - Ngày 9/7, tại Hà Nội, Hội Đột quỵ Việt Nam đã tổ chức Hội thảo Khoa học: “Xu hướng Đông Tây y kết hợp trong điều trị tăng huyết áp và phòng ngừa đột quỵ” về hiện trạng và xu hướng điều trị mới để phòng ngừa đột quỵ cho người bệnh tăng huyết áp.
5 lần vào tù vì trộm cắp tài sản

5 lần vào tù vì trộm cắp tài sản

(PLVN) - Ngày 10/7, Tòa án Nhân dân huyện Phú Tân, tỉnh An Giang mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Nguyễn Văn Thẩm (40 tuổi, cư trú ấp An Ninh, xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang ) 3 năm 6 tháng tù về tội “Trộm cắp tài sản”.

Vết trượt dài của cựu thiếu tá công an mua bán gần 22 kg ma túy

Vết trượt dài của cựu thiếu tá công an mua bán gần 22 kg ma túy
(PLVN) - Từng có nhiều thành tích trong quá trình công tác nhưng Võ Văn Quý, cựu Thiếu tá công an đã thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không vượt qua được cám dỗ nên tham gia vào đường dây ma túy do Cao Xuân Thủy cầm đầu. Với số lượng ma túy lớn, Quý bị VKS tối cao đề nghị mức án tử hình. 6 bị cáo khác trong vụ án cũng phải đối diện với bản án cao nhất của pháp luật.

Trao quà khẩu trang y tế của Quốc hội Việt Nam tặng Ban Thư ký Liên minh Nghị viện thế giới

Trao quà khẩu trang y tế của Quốc hội Việt Nam tặng Ban Thư ký Liên minh Nghị viện thế giới
(PLVN) - Ngày 9/7, tại trụ sở Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) ở Geneva, Thụy Sỹ, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Lê Thị Tuyết Mai - Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh Liên hợp quốc, Tổ chức thương mại thế giới và các Tổ chức quốc tế khác tại Geneva - đã có cuộc gặp Tổng Thư ký Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) và trao quà khẩu trang y tế của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Nguyễn Thị Kim Ngân gửi tặng Ban Thư ký IPU.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬