Bí ẩn chưa lời giải sau những pho tượng nhục thân của Việt Nam

(PLVN) - Cách đây tròn 10 năm, năm 2009, PGS. TS Nguyễn Lân Cường ra mắt cuốn sách “Bí mật phía sau nhục thân của các vị thiền sư” với nội dung là sự thật về 4 pho tượng nhục thân (có cốt xương) của các vị thiền sư từng được chính tác giả cuốn sách chủ trì, tu bổ trong hai thập kỷ. Cuốn sách đã gợi mở khái niệm về “tượng táng”  một trong những khía cạnh nghiên cứu của cổ nhân học - một ngành khoa học còn ít nhiều xa lạ và bí hiểm với nhiều người.
Bí ẩn chưa lời giải sau những pho tượng nhục thân của Việt Nam PGS.TS Nguyễn Lân Cường (giữa) cùng các cộng sự tu bổ tượng gốc thiền sư Vũ Khắc Minh tại chùa Đậu

Sự thật về 4 pho tượng nhục thân 

Liên tục trong hai năm (2015 và 2016) có những thông tin về việc các nhà khoa học Hà Lan phát hiện ra nhục thân một nhà sư hơn 1000 tuổi bên trong một bức tượng Phật và tại Mông Cổ phát hiện nhục thân nhà sư ngồi thiền theo tư thế hoa sen khiến nhiều người bất ngờ.

Cụ thể,  bức tượng Đức Phật đang ngồi thiền trưng bày tại Bảo tàng Drents ở Hà Lan đã được các nhà khoa học tiến hành chụp cắt lớp bức tượng bằng công nghệ chụp CT. Tất cả mọi người đã rất kinh ngạc khi phát hiện hình ảnh bộ xương người trên màn hình máy chụp. Qua tìm hiểu, nhóm nghiên cứu đã xác định vị thiền sư trong bức tượng chính là Liuquan, một nhân vật nổi tiếng trong lịch sử phát triển Phật giáo Trung Quốc trước công nguyên.

Tại tỉnh Songinokhairkhan, Mông Cổ, xác ướp một nhà sư đang ngồi thiền ở tư thế hoa sen còn nguyên vẹn được phát hiện tại tỉnh Songinokhairkhan, Mông Cổ. Danh tính xác ướp là thiền sư Tsorzh Sanzhzhav, qua đời lúc 70 tuổi khoảng 130 năm trước. 

Tuy vậy, đây không phải là lần đầu tiên xác ướp của một nhà sư được tìm thấy nguyên vẹn bên trong tượng Phật. Ở Việt Nam, những trường hợp tương tự thường được biết tới nhiều hơn với cái tên “nhục thân” hay còn gọi là “tượng táng”.

Cuốn sách “Bí mật phía sau nhục thân của các vị thiền sư” đã đề cập tới sự thật về 4 pho tượng nhục thân (có cốt xương) của các vị thiền sư từng được chính tác giả cuốn sách chủ trì, tu bổ trong hai thập kỷ.

Đó là nhục thân thiền sư Chuyết Chuyết ở chùa Phật Tích, Bắc Ninh. Ông họ Lý, pháp danh là Viên Văn. Năm 1634, ngài trở thành trụ trì chùa Phật Tích, đến năm 1642.  Sau khi ngài viên tịch, một đệ tử đã cất giữ nhục thân của ngài vào nhà thờ tổ chùa Bút Tháp và vận động các phật tử xây tháp Báo Nghiêm để thờ vọng ngài.  

Năm 1989, người ta phát hiện nhục thân của ngài trong tháp Báo Nghiêm và nhóm của PGS. TS Nguyễn Lân Cường đã phục chế lại. Phục dựng nhục thân từ 133 mảnh xương. Toàn bộ 133 mảnh xương và 209 mảnh bồi của nhục thân thiền sư Chuyết Chuyết đã được quyết định phục dựng và đến ngày 6/5/1993, hàng nghìn người khắp nơi đã về chùa Phật Tích để nghinh đón thiền sư Chuyết Chuyết. 

Pho thượng nhục thân thứ hai là của thiền sư Như Trí ở Chùa Tiêu, Bắc Ninh. Theo các tài liệu còn lưu lại ở chùa, thiền sư Như Trí là đệ tử nối pháp của thiền sư Chân Nguyên và là người cho khắc in lại bộ Thiền Uyển Tập Anh. Chính PGS.TS Nguyễn Lân Cường là người đã trực tiếp phục dựng lại pho tượng nhục thân của thiền sư Như Trí tại chùa Tiêu.

Điều vô cùng ngạc nhiên với TS. Nguyễn Lân Cường khi tu bổ pho tượng táng này, đó là ông đã phát hiện ra một khối hợp chất bằng quả bưởi nằm trong bụng thiền sư Như Trí.  Tin chắc khối vật chất này chính là nội tạng của thiền sư Như Trí, song ông Cường và các nhà khoa học vẫn lấy mẫu chuyển đến Viện Khoa học Tự nhiên và Công nghệ Quốc gia để phân tích.  

Nhục thân thiền sư Chuyết Chuyết sau khi phục dựng

Đúng như dự đoán, kết quả phân tích hóa học cho thấy, hợp chất lấy từ bụng thiền sư Như Trí chính là các chất còn lại của phần phủ tạng.  Việc tu bổ pho tượng táng nhục thân thiền sư Như Trí đã hoàn thành từ năm 2004. Thiền sư đã trở lại dáng vẻ gần như ban đầu và tiếp tục “ngồi kiết già” trong nhà thờ Tổ với sự bảo quản vô cùng kỹ lưỡng của khoa học hiện đại. 

Nói đến cặp tượng nhục thân của hai thiền sư Vũ Khắc Trường và Vũ Khắc Minh ở Chùa Đậu, Thường Tín, Hà Nội thì nhiều người biết câu chuyện về hai vị thiền sư sau 100 ngày không ăn, không ngủ, dù linh hồn đã lên cõi Phật, song còn để lại nhân gian một xá lợi bất hoại, được lưu truyền trong dân gian.

Nhục thân thiền sư Vũ Khắc Minh từng được đưa về phòng chụp X-quang của Bệnh viện Bạch Mai. Qua các phim chụp, các nhà khoa học hàng đầu Việt Nam đã rất ngạc nhiên khi không phát hiện được vết đục nào trên hộp sọ.  

Qua các tài liệu nghiên cứu về ướp xác, đặc biệt là các xác ướp nổi tiếng của Ai Cập, những nhà chuyên môn biết rằng, để ướp được xác, người ta thường đục thủng phần xương lá mía và nền sọ hoặc đỉnh sọ để lấy não. Sau đó, người ta độn vải hoặc những chất bảo quản vào trong xương sọ. Từ việc không có vết đục ở sọ, các nhà khoa học khẳng định rằng, não của thiền sư Vũ Khắc Minh đã không bị lấy ra khỏi cơ thể.

Họ còn tìm ra chất liệu làm tượng giữ thi hài thiền sư Vũ Khắc Minh và thiền sư Vũ Khắc Trường khá đơn giản, gồm sơn ta, đất tổ mối, mùn cưa, giấy bản… Hiện tại, nhục thân hai vị thiền sư đã được tu bổ thành công và yên vị trong ngôi nhà tổ và được bảo quản kỹ càng trong tủ kính với môi trường khí ni-tơ đậm đặc. Với sự bảo quản kỹ lưỡng như thế này, nhục thân hai vị thiền sư sẽ là bất hoại. 

Điều bí ẩn vẫn chưa có lời giải

Tuy được phục dựng và bảo quản, nhưng việc trả lời cho câu hỏi: “Tại sao nội tạng, da thịt của các vị thiền sư không bị thối rữa, trong khi các vị thiền sư này không dùng bất cứ một loại chất ướp xác nào?” hiện vẫn đang là điều bí ẩn cần tìm hiểu của các nhà khoa học Việt Nam và thế giới. Bản thân PGS. TS Nguyễn Lân Cường, tác giả của cuốn sách “Bí mật phía sau nhục thân của các vị thiền sư” cũng đã nhiều lần đề cập đến bí ẩn này khi trả lời phỏng vấn trước, trong và sau thời gian cuốn sách phát hành.

Theo PGS. TS Nguyễn Lân Cường, trong các hình thức ướp xác ở Việt Nam, có hai loại ướp xác . Một là ướp xác trong quan ngoài quách, hai là kiểu tượng táng. Ấn tượng nhất là loại tượng táng bởi vì hình thức ướp xác trong quan ngoài quách thì ở Trung Quốc cũng có.

Nhục thân của thiền sư Vũ Khắc Minh sau khi phục dựng

Tuy các tượng táng này cũng chỉ 300 năm nhưng độc đáo ở chỗ làm theo cách của dân tộc Việt, như cách làm hoành phi câu đối. Kỹ thuật làm tượng táng cũng dùng sơn, vải màn, đất mối đùn... , nhưng đặc biệt ở chỗ là giữ lại được hình vẻ của người đã mất vì chỉ quét một lớp rất mỏng và quan trọng là bảo vệ được bộ xương bên trong vì sơn ta rất bền, rất tốt, kết hợp với giấy dó, vải màn. 

Pho tượng nhục thân thiền sư Vũ Khắc Minh ở chùa Đậu (Hà Nội) đã chứng minh được đó là một phương thức táng độc đáo được các nhà khoa học đặt tên là thiền táng hay tượng táng chỉ có ở Việt Nam và Trung Quốc. Với thiền sư Như Trí ở chùa Tiêu Sơn (Bắc Ninh) thì phát hiện ra hai tấm đồng đặt trước ngực và sau lưng cùng những dải băng bằng đồng cuốn trên đầu và vai.

Đây là cách làm bảo vệ nhục thân độc nhất vô nhị chưa từng gặp trên thế giới. Còn thiền sư Chuyết Chuyết thì lại phát hiện được những đoạn dây đồng để liên kết những đoạn xương và các mảnh bồi...

“Chúng tôi đánh giá nó rất độc đáo. Chỉ ở Việt Nam và Trung Quốc có, các nước khác trên thế giới không có. Tượng táng chỉ gặp ở các thiền sư, có giá trị minh chứng cho một thành tựu tu luyện. Cho đến nay bốn bức tượng táng được phát hiện đều là các vị sư”, theo PGS. TS Nguyễn Lân Cường.

Như đã nói trên, trên thế giới, một số nơi người ta cũng tìm thấy nhục thân của các nhà tu hành, nhưng theo PGS. TS Nguyễn Lân Cường, nhục thân của các vị thiền sư ở Việt Nam có điều đặc biệt. Đó là ở Ai Cập khi thực hiện ướp xác người ta phải lấy não, phủ tạng (trừ trái tim) ra khỏi cơ thể. Trong khi đó, tượng nhục thân của chúng ta không có chuyện này vì hộp sọ không bị đục vỡ. Thậm chí ở nhục thân Như Trí lại còn tìm thấy được nội tạng dưới thể cô đọng lại. 

Được biết, để bảo vệ nguyên trạng các tượng táng, thì theo PGS. TS Nguyễn Lân Cường, lúc đầu các nhà khoa học định dùng phương pháp nguyên tơ, tức là dùng khí thổi vào liên tục. Nhưng cái dở là khi đặt vào chùa máy tạo ra tiếng ì ì, làm hỏng sự yên tĩnh của ngôi chùa.

Sau đó đã tìm ra phương pháp khác, đó là làm khám, lắp kính, sau khi để nhà sư vào thì hàn kín lại, có một cái van, đưa khí nitơ vào. Dùng khí nitơ bảo đảm lâu dài, giá thành rất rẻ, hai hoặc ba năm thay khí nitơ một lần.

Diệu Hương
Cùng chuyên mục
Cao Bằng: Đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông

Cao Bằng: Đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông

(PLVN) - Ngày 2/7, Đoàn Giám sát Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi làm việc với UBND tỉnh về việc thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015 - 2020.

Đọc thêm

Việt Nam đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ trên cương vị Ủy viên Không thường trực HĐBA

Việt Nam đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ trên cương vị Ủy viên Không thường trực HĐBA
(PLVN) - Ngày 2/7, Tổ công tác Liên ngành về việc Việt Nam đảm nhận cương vị Ủy viên Không thường trực HĐBA LHQ (TCTLN) đã tổ chức họp định kỳ dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung - Tổ trưởng Tổ Công tác - nhằm sơ kết công tác tham gia HĐBA của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2020 và thảo luận về phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian tới. 

Phấn đấu tăng trưởng kinh tế, Thủ tướng dặn phải làm tốt việc bảo hộ công dân

Phấn đấu tăng trưởng kinh tế, Thủ tướng dặn phải làm tốt việc bảo hộ công dân
(PLVN) - Kết luận Hội nghị trực tuyến toàn quốc Chính phủ với địa phương vào chiều 2/7, Thủ tướng quả quyết phải làm càng sớm càng tốt để tận dụng cơ hội phục hồi phát triển kinh tế-xã hội nhưng người đứng đầu Chính phủ không quên công tác bảo hộ công dân trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19.
Cao Bằng: Đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông

Cao Bằng: Đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông

(PLVN) - Ngày 2/7, Đoàn Giám sát Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi làm việc với UBND tỉnh về việc thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015 - 2020.

Điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất để đón dòng đầu tư

Điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất để đón dòng đầu tư
(PLVN) - Ngay sau khi kết thúc Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương, chiều 2/7, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lại tiếp tục chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2020. Trong đó, Thủ tướng đồng ý điều chỉnh chỉ tiêu sử dụng đất để đón dòng đầu tư.

Xác định tiêu chuẩn phù hợp để bổ nhiệm Thừa phát lại

  Xác định tiêu chuẩn phù hợp để bổ nhiệm Thừa phát lại
(PLVN) -Chiều 2/7, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo về việc xây dựng, chỉnh lý dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị định số 08/2020/NĐ-CP ngày 8/1/2020 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại (TPL). 
Rà soát kỹ cơ sở pháp lý liên quan đến các biện pháp giao dịch bảo đảm

Rà soát kỹ cơ sở pháp lý liên quan đến các biện pháp giao dịch bảo đảm

(PLVN) -Chiều 2/7, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Khánh Ngọc đã chủ trì buổi làm việc với một số đơn vị về dự thảo Nghị định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và sửa đổi Thông tư số 08/2018/TT-BTP ngày 20/06/2018 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn một số vấn đề về đăng ký, cung cấp thông tin và biện pháp bảo đảm, hợp đồng và trao đổi thông tin về đăng ký biện pháp tại Trung tâm Đăng ký giao dịch, tài sản của Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm thuộc Bộ Tư pháp (Thông tư 08). 

Đã đến lúc doanh nghiệp gỗ phải thay đổi cách vận hành

Đã đến lúc doanh nghiệp gỗ phải thay đổi cách vận hành
(PLVN) - Khi Hiệp định đối tác tự nguyện về Thực thi Luật lâm nghiệp, quản trị rừng và thương mại lâm sản (VPA/FLEGT) giữa EU và Việt Nam thực thi, các doamh nghiệp tiêu thụ các sản phẩm gỗ tại thị trường nội địa hoặc xuất khẩu sang thị trường khác ngoài EU vẫn phải tuân thủ các quy định của Hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp (VNTLAS). 

Công ty XSKT Cần Thơ tái cơ cấu sau dịch Covid-19

Công ty XSKT Cần Thơ tái cơ cấu sau dịch Covid-19
(PLVN) - Ngày 2/7, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Dương Tấn Hiển làm việc với Cty TNHH NN MTV Xổ số kiến thiết (XSKT) Cần Thơ về tình hình hoạt động kinh doanh những tháng đầu năm 2020 và triển khai đề án tái cơ cấu 6 tháng cuối năm.
Xuất nhập khẩu thủy sản trong tháng 6 tiếp tục giảm

Xuất nhập khẩu thủy sản trong tháng 6 tiếp tục giảm

(PLVN) - Thông tin từ Hiệp hội chế biến và xuất khẩu Thủy sản (VASEP) cho biết, tình hình xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang các thị trường trong quý II/2020 tiếp tục giảm do dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp tại các quốc gia trên thế giới.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬