Làm gì để lao động di cư không né tránh pháp luật?

(PLO) - Ly hương, rời gia đình ra thành phố kiếm kế sinh nhai, những người đàn ông và đàn bà không thể đoán định được điều gì đang đợi mình phía trước. Có thể là đổi đời, nhưng cũng có thể là chịu thiệt vì chưa am hiểu pháp luật...
Làm gì để lao động di cư không né tránh pháp luật? Cần có giải pháp tổng thể để pháp luật bảo vệ được người lao động di cư. (Ảnh minh họa)

Đổi đời nhờ những công việc nhỏ

Đó là câu chuyện của chị Lê Thị Xuyến, một nữ lao động di cư từ Hưng Yên lên Hà Nội. Quyết định lên Hà Nội mưu sinh đến với chị Xuyến sau chuỗi ngày vất vả làm ruộng chỉ mong đủ tiền nuôi hai con ăn học cùng chồng. Công việc nặng nhọc, thậm chí chấp nhận vay nặng lãi để đầu tư vào mấy sào ngô, thước lúa nhưng rồi đến vụ thu hoạch vẫn “xôi hỏng bỏng không” khiến gia đình lâm vào nợ nần túng thiếu.

Duy trì thúng xôi ở vỉa hè Hà Nội được 3 năm, chị Xuyến chuyển sang bán quần áo rong ruổi khắp các chợ trong quận Hoàng Mai. Chăm chỉ làm việc, chi tiêu tằn tiện, ban đầu chị Xuyên đều đặn gửi tiền về cho nuôi con ăn học.

Sau đó, chị bàn với chồng chuyển cả nhà lên Hà Nội để con trai có điều kiện học tốt hơn. Khoe căn nhà 22m2 trên mảnh đất nhỏ vừa mua chị Xuyến tự nhủ: “Quyết định rời quê ngày nào là không sai lầm. Tuy hành trình mưu sinh tuy gian nan nhưng rồi cũng có  trái ngọt”.

Hôn nhân tan vỡ, chị Hà Thị Thanh ở Phú Thọ một mình cày cấy 7 sào ruộng. Nhưng ở vùng đất trung du, một năm chỉ trồng được một vụ lúa, chị phải vắt kiệt sức để lao động nuôi con. Thấy chị khổ quá, có người bạn mách mối, năm 1994, chị xuống Hà Nội làm nghề giúp việc.

Sau gần 25 năm đi làm, từ hai bàn tay trắng, chị Thanh đã tích cóp xây dựng được một căn nhà rộng rãi, khang trang và còn đầu tư được một quán cà phê cho con dâu. “Lúc đầu khi mới xuống Hà Nội cũng mặc cảm ghê lắm vì nghĩ nghề giúp việc là nghề đi ở.

Tôi giấu mọi người, chỉ nói là đi làm việc ở Hà Nội. Nhưng bây giờ với tôi nghề giúp việc gia đình là nghề có giá, thu nhập cao hơn hẳn so với làm nông nghiệp ở quê. Nhờ đó mà gia đình tôi đổi đời”, chị Thanh kể.

Câu chuyện đổi đời của chị Xuyến, chị Thanh là những ví dụ minh chứng cho vấn đề đóng góp của lao động di cư vào phát triển kinh tế - xã hội. Nói về vấn đề này, TS Trần Thị Hồng (Mạng lưới Hành động vì lao động di cư – M.net) nhấn mạnh, lao động di cư đã có những đóng góp về kinh tế, cụ thể là tăng thu nhập cho bản thân và gia đình.

Với mức thu nhập dao động 4 - 10 triệu đồng/tháng, tùy thuộc vào từng công việc, người di cư có nguồn thu nhập cao hơn đáng kể so với trước đó làm nông nghiệp, cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống và dần dần có tích lũy tài sản.

Dưới góc độ xã hội, người lao động di cư ngày càng nhận thức tốt hơn về giá trị bản thân cũng như công việc của mình. Về mặt vật chất, thu nhập từ công việc lao động  là nguồn kinh phí dành cho các thành viên trong gia đình được tiếp cận với giáo dục như đi học đại học, tham gia đào tạo nghề, học ngoại ngữ, tin học.

Bên cạnh đó, đa phần các gia đình lao động di cư đều được cải thiện về dinh dưỡng, nâng cao chăm sóc sức khỏe nhờ thay đổi nhận thức và kinh tế. Bình đẳng giới trong gia đình lao động di cư cũng được cải thiện. Ngoài ra, lao động di cư góp phần vào quá trình chuyên môn hóa nghề nghiệp trong xã hội với sự phát triển đội ngũ lao động giúp việc gia đình, thu gom rác, xe ôm… 

Khó tiếp cận việc làm bền vững vì hạn chế pháp luật

Tuy nhiên, cũng theo TS. Trần Thị Hồng: “Do trình độ học vấn thấp, thiếu kỹ năng nghề nghiệp, hạn chế hiểu biết pháp luật… nên lao động di cư gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận việc làm bền vững”. 

Bộ luật Lao động và Nghị định số 27/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Bộ luật Lao động, trong đó quy định lao động là người giúp việc gia đình phải ký kết hợp đồng lao động; quy định cụ thể về tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; thời giờ làm việc, nghỉ ngơi; an toàn vệ sinh lao động; giải quyết tranh chấp lao động...

Hợp đồng lao động bằng văn bản nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động và chủ sử dụng lao động về thỏa thuận tiền lương, chế độ an sinh xã hội. Tuy nhiên, phần lớn nữ lao động di cư, lao động khu vực phi chính thức lại rất ngại ngần nhắc tới vấn đề này.

Chị Nguyễn Thị Lộc, quê ở Nghi Xuân (Thanh Hóa) làm nghề giúp việc gia đình tại khu Royal City – phường Thượng Đình (Hà Nội) đã 5 năm và từng chuyển qua làm cho nhiều gia đình khác nhau. Tuy nhiên, chị Lộc cho biết chưa bao giờ đặt bút ký bản hợp đồng lao động nào với chủ nhà. Toàn bộ thỏa thuận về lương thưởng, chế độ nghỉ ngơi, lễ tết, ốm đau… đều được 2 bên thống nhất bằng… miệng.

Theo chị Lộc, nghề giúp việc vốn rất đặc thù là sống cùng với chủ nhà như một thành viên trong gia đình. Vì vậy, mối quan hệ làm công nhưng chủ yếu dựa trên lòng tin là chính. Trên thực tế, có những lúc xảy ra mâu thuẫn, cãi vã không thể thỏa thuận được, thì theo chị Lộc, “cũng không có cơ sở nào để mà đối chất. Thôi thì cả người giúp việc và gia chủ cùng chịu thiệt, đành tặc lưỡi cho qua và tìm kiếm nơi làm việc mới”.

Bên cạnh việc phần lớn lao động di cư, lao động tự do rất “ngại” ký hợp đồng bằng văn bản bởi chưa thật sự hiểu hết những lợi ích cũng như ngại với sự ràng buộc “giấy trắng mực đen” những vấn đề liên quan tới pháp luật, thì bà Nguyễn Thu Giang, Viện Phó Viện Phát triển Cộng đồng Ánh Sáng - LIGHT cho rằng còn lỗ hổng khá lớn là về vấn đề giám sát thực thi luật.

Hiện nay rất thiếu bộ máy giám sát, đặc biệt ở xã, phường chỉ có một cán bộ phụ trách về lao động, nhưng có tới vài ngàn lao động giúp việc. Trong khi đó, đặc thù của nghề giúp việc lại ẩn sâu trong mỗi gia đình. Chính vì vậy cần phải có giải pháp tổng thế là phối hợp, từ người dân trong tổ dân phố, tổ trưởng dân phố, chính chủ sử dụng lao động và người giúp việc… đều được nâng cao nhận thức về việc ký kết hợp đồng lao động để đảm bảo được những quyền lợi, về an sinh xã hội…

“Việc thực thi chưa tốt những quy định liên quan tới ký kết hợp đồng lao động, trước tiên phải nói tới ý thức chấp hành pháp luật chưa tốt. Đặc biệt, ý thức của người lao động về quyền của mình, nên phần lớn lao động giúp việc gia đình không yêu cầu thực hiện quyền đó.

Trên thực tế, rất nhiều chị em lao động di cư còn tìm cách… né tránh tất cả những vấn đề về mặt pháp lý để giảm thiểu chi phí. Trong khi họ không hiểu đó chính là cơ sở pháp lý để giảm thiểu rủi ro cho cả hai bên người lao động và chủ sử dụng” – bà Giang nhấn mạnh. 

Hồng Minh

Cùng chuyên mục

Ám ảnh mùa thi

Ám ảnh mùa thi

(PLVN) - “Những ngày ôn thi như địa ngục” - câu nói đầy ám ảnh của cậu bé, khi mới chỉ đang tuổi ăn, tuổi vui chơi học hành, em lại phải chịu một áp lực nặng nề bởi sự kỳ vọng quá lớn từ gia đình…

Đọc thêm

Tụ tập đánh bài ăn tiền tại quán trà sữa Ding Tea?

Tụ tập đánh bài ăn tiền tại quán trà sữa Ding Tea?
(PLVN) - Quán cà phê, trà sữa là nơi để khách hàng thưởng thức ẩm thực, nghỉ ngơi, thư giãn, hay tán gẫu bạn bè… Nhưng tại cửa hàng trà sữa Ding Tea 148 Trần Duy Hưng (TP Hà Nội) lại xuất hiện nhóm người đến đánh bài ăn tiền ngay trên tầng 2 cửa hàng. Khi làm việc với đơn vị quản lý thì đơn vị này cho biết không thể kiểm soát được khách hàng có đánh bài hay không.

Ám ảnh mùa thi

Ám ảnh mùa thi
(PLVN) - “Những ngày ôn thi như địa ngục” - câu nói đầy ám ảnh của cậu bé, khi mới chỉ đang tuổi ăn, tuổi vui chơi học hành, em lại phải chịu một áp lực nặng nề bởi sự kỳ vọng quá lớn từ gia đình…

Những kỳ hè bị “đánh mất”

Những kỳ hè bị “đánh mất”
(PLVN) - Sẵn sàng “mở hầu bao” chi hàng chục triệu đồng cho con tham gia các khóa học trải nghiệm xa nhà, học thêm, học năng khiếu, học phát triển kỹ năng, phụ huynh có thu được kết quả như kỳ vọng hay đang vô tình “độc chiếm” mùa hè nghỉ ngơi của con cái?

Cánh báo biến chứng do chích thuốc trực tiếp vào khớp

Cánh báo biến chứng do chích thuốc trực tiếp vào khớp
(PLVN) - Mặc dù đã được cảnh báo về biến chứng có thể xảy ra khi tiêm thuốc trực tiếp vào khớp, nhưng không ít người vẫn chọn phương pháp này để nhanh chóng thoát khỏi cơn đau. Bên cạnh những bệnh nhân may mắn không xảy ra biến chứng thì có rất nhiều trường hợp phải chịu hậu quả nặng nề.
Người thầy đặc biệt trong thế giới lặng im

Người thầy đặc biệt trong thế giới lặng im

(PLVN) - Câu chuyện về người thầy khiếm thính Võ Duy Quang (sinh năm 1988), giáo viên Trường Nuôi dạy trẻ Khiếm thính Lâm Đồng là một hành trình dài của nghị lực và khát vọng vươn lên. Bằng cả nhiệt huyết và sự thông hiểu của mình, thầy đã tiếp thêm nghị lực để các học trò khiếm thính thêm tự tin, dám ước mơ và thực hiện mơ ước.

Cô gái trẻ nhảy cầu Bãi Cháy tự tử

Cô gái trẻ nhảy cầu Bãi Cháy tự tử
(PLVN) - Cô gái để lại đôi dép rồi gieo mình từ cầu Bãi Cháy xuống tự tử, vì trời tối mặc dù một số người dân phát hiện cô gái chuẩn bị nhảy cầu lao đến ngăn cản nhưng không kịp.

Washington cho phép dùng thi thể người làm phân hữu cơ

Washington cho phép dùng thi thể người làm phân hữu cơ
(PLVN) - Mới đây, bang Washington, Mỹ đã ký ban hành một đạo luật mới cho phép những người sắp qua đời tại bang này có thể lựa chọn chuyển thi thể của họ thành phân bón hữu cơ phục vụ việc trồng cây. Tuy nhiên, việc này đã nổ ra nhiều tranh cãi từ phía người dân. 

Khi mẹ cha là 'nỗi ám ảnh thiên tài'…

Khi mẹ cha là 'nỗi ám ảnh thiên tài'…
(PLVN) - Là giáo viên ở một trung tâm ngoại ngữ, bên cạnh việc giảng dạy, hàng ngày tôi phải chứng kiến rất nhiều nỗi buồn của những đứa trẻ. Những nỗi buồn mang tên “cha mẹ”, những nỗi hoang mang mang tên “thiên tài”…
Phụ huynh 'cuồng' điểm hay con?

Phụ huynh 'cuồng' điểm hay con?

(PLVN) - Chỉ cần trường học thi xong học kỳ 2, có điểm, chuẩn bị tổng kết năm... cũng là lúc nhiều phụ huynh vui buồn theo điểm của con. Nhiều người khóc ròng khi con không giỏi toàn diện như mong muốn của mình. Và trong cuộc đua quay cuồng về điểm, về trường danh giá của phụ huynh… có một người bị “bỏ quên”, đó là học sinh…

Cuộc đua của thầy, trò lĩnh đủ

Cuộc đua của thầy, trò lĩnh đủ
(PLVN) - Dư luận chưa kịp lắng xuống trước vụ thầy giáo làm học sinh lớp 8 mang bầu, cô giáo bắt học sinh quỳ thì clip cô giáo liên tiếp đánh nhiều học sinh tiểu học trong giờ kiểm tra bài tiếp tục dậy sóng. Trước những vụ bạo hành liên tiếp xảy ra, gây hoang mang dư luận, được lý giải bởi bệnh thành tích trong giáo dục…

Đâu là nơi giáo dục trẻ em tuyệt vời nhất thế giới?

Đâu là nơi giáo dục trẻ em tuyệt vời nhất thế giới?
(PLVN) - Không trừng phạt để giáo dục trẻ. Dạy chúng hiểu sự thất bại, cách tự học hay cho trẻ rèn luyện sự tự lập từ bé như tự đi về nhà, tự sắp xếp đồ đạc cá nhân… Một số nền giáo dục thành công trên thế giới đã có cách tiếp cận khác biệt hẳn so với người Việt Nam về phương pháp giáo dục trẻ em như thế.

Em xa chốn đô thành…

Em xa chốn đô thành…
(PLVN) - Nhiều người mặc định rằng, trẻ em thành thị với đầy đủ điều kiện vật chất sẽ có cuộc sống hạnh phúc, thành đạt hơn trẻ em nông thôn. Thế nhưng, ở nhiều miền quê nghèo, vẫn có những đứa trẻ lớn lên vui vẻ, học hành thành tài…

Không còn chỗ đứng cho những 'ông quan bàn giấy'?

Không còn chỗ đứng cho những 'ông quan bàn giấy'?
(PLVN) - “Một người làm quan cả họ được nhờ”, quan niệm được nhiều thế hệ người Việt tôn sùng xưa nay có vẻ đang dần nhạt. Bởi cuộc sống hiện đại với những đặc thù mới sẽ không còn chỗ đứng cho những “ông quan bàn giấy”, “ông quan vô tích sự” nữa. 

Du lịch gia đình không còn quá khó

Du lịch gia đình không còn quá khó
(PLVN) - Bận tâm lớn nhất của các bậc phụ huynh khi lựa chọn những chuyến du lịch gia đình vào mùa hè, đó là làm sao cho con cái được thoải mái và được tiếp cận nhiều trò chơi phù hợp mà bản thân vẫn có thời gian thư giãn nghỉ ngơi. Trên thực tế, đây không phải là vấn đề nan giải!.

Từ phim 'Vợ ba' - Đừng đưa trẻ ra làm 'mồi' câu view'

Từ phim 'Vợ ba' - Đừng đưa trẻ ra làm 'mồi' câu view'
(PLVN) - Bộ phim như “Vợ ba” hay những gameshow, chương trình nghệ thuật đưa trẻ em làm “mồi nhử”, ‘câu view”, có thể vi phạm quyền trẻ em, tăng thêm vấn nạn quấy rối, xâm hại tình dục trẻ em, đã bị cấm chiếu trên toàn quốc từ tối 20/5.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%