Văn hóa pháp đình - sự tôn nghiêm, tính nhân văn của pháp luật Việt Nam

Văn hoá pháp đình là vấn đề cần được coi trọng và nâng cao hơn nữa. (Ảnh minh họa)
Văn hoá pháp đình là vấn đề cần được coi trọng và nâng cao hơn nữa. (Ảnh minh họa)
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Văn hoá pháp đình được hiểu là cách ứng xử, nói năng, phát ngôn của các bên tại phiên toà và nhiều vấn đề khác liên quan… Tuy nhiên, trên thực tế, vì nhiều lý do khách quan, chủ quan, văn hoá pháp đình ở nước ta vẫn còn nhiều hạn chế.

Để nâng cao văn hoá pháp đình, rất cần sự tham gia của nhiều bên để cùng hướng đến một mục tiêu đảm bảo văn hoá pháp đình, qua đó thể hiện được sự tôn nghiêm, tính nhân văn của pháp luật Việt Nam.

Muôn kiểu coi thường văn hóa pháp đình

Đương sự, người nhà lớn tiếng huyên náo phiên toà, luật sư tranh luận xúc phạm đồng nghiệp, ví von khó nghe... đó là những “hạt sạn” chốn pháp đình đã và đang được nhìn thấy.

Đơn cử, ngày 24/9/2019, TAND TP Vĩnh Long đưa ra xét xử vụ án dân sự về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn Nguyễn Đức H và bị đơn Trần Thị N. Trong quá trình Hội đồng xét xử (HĐXX) vào nghị án thì bà N thực hiện hành vi gây rối, làm mất trật tự phiên tòa bằng cách la hét, dùng lời thô thiển xúc phạm danh dự, nhân phẩm ông H. Đồng thời, bà N nhiều lần xông đến vị trí ông H khiến lực lượng cảnh sát bảo vệ phiên tòa phải liên tục can ngăn.

Ngày 29/8, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về công bố Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng pháp luật, đã được thông qua tại Phiên họp chuyên đề pháp luật tháng 8/2022 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XV. Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng gồm 4 chương, 48 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2022. Theo Pháp lệnh, có 3 nhóm hành vi cản trở hoạt động tố tụng, trong đó bao gồm cả hành vi vi phạm nội quy phiên tòa, phiên họp; hành vi khác cản trở hoạt động tố tụng.

Việc gây rối kéo dài khoảng 20 phút khiến HĐXX không thể tiến hành làm việc. Đến khi đương sự rời khỏi phòng xử án thì HĐXX mới tiếp tục xét xử được. Vì hành vi “trực tiếp xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan xét xử; gây mất an ninh trật tự tại TAND TP Vĩnh Long; gây hoang mang, bức xúc của những người tham dự phiên tòa”, sau đó bị cáo Trần Thị N bị xử phạt 9 tháng tù theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Trước đó, ngày 21/5/2014, người nhà bị cáo Ngô Thị Ngọc H ngụ ở xã Bình Minh, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước đã gào thét, quậy phá tại TAND tỉnh Bình Phước. Khi bị cáo được lực lượng hỗ trợ tư pháp dẫn giải ra xe chuyên dụng chở về trại tạm giam thì bất ngờ bà Ngô Thị Ngọc U (chị ruột của bị cáo H) đứng giữa sân gào thét, chửi rủa vì cho rằng bị cáo bị oan.

Dù được lực lượng công an và bảo vệ khuyên giải nhưng bà U vẫn không chịu rời đi, mà còn lăng mạ HĐXX và công an đang làm nhiệm vụ, buộc lực lượng công an hỗ trợ tư pháp phải dùng biện pháp cưỡng chế, đưa người phụ nữ này lên xe chở về UBND phường để xử lý hành vi vi phạm...

Không chỉ người dân bình thường mà ngay cả những người được uỷ quyền tham gia tố tụng cũng thiếu văn hoá ứng xử nơi toà án. Trường hợp Trần Thị Ngọc N ở Bình Thuận là ví dụ.

Theo bản án, bà N được ủy quyền tham gia tố tụng và giải quyết các vấn đề liên quan đến vụ án dân sự “Tranh chấp về tài sản chung sau ly hôn” do TAND tỉnh Bình Thuận xét xử phúc thẩm ngày 23/5/2018. Mặc dù đã được TAND tỉnh giải quyết, nhưng bà N không thực hiện quyền của mình theo trình tự pháp luật, mà nhiều lần đến trụ sở TAND tỉnh gây rối, chửi bới, xúc phạm các thẩm phán, chánh án TAND tỉnh.

Chiều 23/3/2021, TAND TP Phan Thiết (Bình Thuận) tuyên án 9 tháng tù giam đối với bị cáo Trần Thị Ngọc N (44 tuổi, ngụ TP HCM; tạm trú phường Mũi Né) cho hành vi hai lần đến TAND tỉnh Bình Thuận quậy phá, chửi bới rồi phát lên mạng xã hội...

Với giới luật sư ở chốn pháp đình cũng có không ít vấn đề nổi cộm. Không hiếm trường hợp luật sư tranh luận xúc phạm đồng nghiệp, ví von khó nghe... mà quên mất rằng là luật sư thì bên cạnh việc tôn trọng pháp luật còn cần tôn trọng quy tắc nghề nghiệp trong Bộ quy tắc ứng xử của Luật sư. Ở phiên toà có thể là đối tụng với nhau nhưng ra ngoài vẫn là đồng nghiệp, cần giữ gìn hình ảnh luật sư.

Về vấn đề này, trao đổi với phóng viên PLVN, Luật sư Lê Văn Kiên - Trưởng Văn phòng Luật sư Ánh sáng Công lý, Đoàn Luật sư Hà Nội cho biết: “Theo tôi, luật sư tranh luận về luật pháp, trí tuệ chứ không phải đối đầu bằng thái độ tranh cãi, thù hằn nhau. Điều đó không thể hiện tính chuyên nghiệp. Bởi với luật sư, hôm nay anh bảo vệ bị cáo, ngày mai anh bảo vệ bị hại, không thể vì mục đích một bên mà có thái độ miệt thị, coi thường người bên kia”.

Làm gì để nâng cao văn hoá pháp đình?

Theo Luật sư Lê Văn Kiên, văn hoá tố tụng nói chung và văn hoá pháp đình nói riêng được thể hiện ở giữa các luật sư, luật sư với các bị cáo và giữa những người tham gia tố tụng với HĐXX.

Văn hoá tố tụng trước hết phải tôn trọng pháp luật theo sự điều hành của chủ toạ phiên toà. Thứ hai là phải có thái độ làm việc tôn trọng lẫn nhau bởi mục đích chính vẫn là bảo vệ sự đúng đắn của pháp luật, nói rộng hơn là bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Ngoài ra, trong quá trình đối đáp tại phiên toà, luật sư và đại diện Viện kiểm sát không được sử dụng từ ngữ mang tính chất mạt sát, hạ thấp danh dự, miệt thị nhau mà phải sử dụng ngôn từ có văn hoá. Điều này là đạo đức nghề nghiệp được thể hiện trong Bộ quy tắc ứng xử của Luật sư.

Ở góc độ khác, Thẩm phán Trần Nam Hà - Phó Chánh toà hình sự TAND Hà Nội nhận định, văn hoá pháp đình bao gồm cách ứng xử, nói năng, phát ngôn khi tham gia phiên toà và nhiều vấn đề khác, như chấp hành sự điều hành của chủ toạ…

Từng tham gia rất nhiều phiên toà, ông Hà cho rằng văn hoá pháp đình ở nước ta vẫn còn nhiều hạn chế. Bởi vậy, chuyện cãi chửi nhau, thậm chí lăng mạ cả người thi hành công vụ ở toà vẫn diễn ra mặc dù đã có quy tắc ứng xử tại phiên toà, thậm chí từng ngành như luật sư, kiểm sát cũng có quy định riêng.

Để nâng cao văn hoá pháp đình, theo Thẩm phán Trần Nam Hà, lực lượng hỗ trợ tư pháp cần túc trực tại phiên toà để áp dụng nghiêm các lệnh của chủ toạ phiên toà như yêu cầu mọi người rời phiên toà, bắt giữ hoặc xử phạt hành chính người có hành vi gây rối phiên toà. “Trước hết, những người tiến hành tố tụng cần nghiêm túc thực hiện đúng quy định pháp luật. Sau đó, phổ biến cho những người tham dự phiên toà, có như vậy mới có thể nâng cao văn hoá pháp đình” - Thẩm phán Trần Nam Hà nhấn mạnh.

Đọc thêm

Sẵn sàng cho “Tuần Văn hóa - Du lịch Lai Châu tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2022”

Sẵn sàng cho “Tuần Văn hóa - Du lịch Lai Châu tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2022”
(PLVN) - Tối 02/12/2022, “Tuần Văn hóa - Du lịch Lai Châu tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2022” sẽ chính thức khai mạc tại sân khấu đường Lê Lợi, phường Bến Nghé, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh với sự tham gia trên 100 diễn viên, nghệ nhân người dân tộc Thái, Mông, Hà Nhì, Lào, Lự... Đến thời điểm này mọi công tác chuẩn bị đã được hoàn tất, sẵn sàng chào đón du khách.

Phải mua 150 nghìn đồng 1 gói chè để được vào chụp ảnh vườn hoa

Phải mua 150 nghìn đồng 1 gói chè để được vào chụp ảnh vườn hoa
(PLVN) - Để được vào điểm tham quan, chụp ảnh hoa Anh đào ở khu đồi chè Ô Long, phường Ô Quy Hồ, thị xã Sa Pa, khách du lịch phải mua 1 gói chè trị giá 150 nghìn và được được đội bảo vệ của phường yêu cầu để xe vào nơi quy định của phường, sau đó thu 50.000 đồng/ô tô và 10.000 đồng/xe máy.

Quyết liệt “tẩy chay” nội dung phản cảm trên mạng

Hình ảnh trong clip có nội dung phản cảm đã bị cơ quan chức năng xử phạt của tiktoker Nờ Ô Nô.
(PLVN) -  Sự việc hot Tiktoker có hành vi phản cảm trong một clip đang bị “tẩy chay” gần đây không đơn giản là chuyện của một cá nhân lệch lạc, mà còn gióng lên lời cảnh báo về tác dụng độc hại của những nội dung “bẩn” đang ngày một tràn lan trên mạng với sự đón nhận của người trẻ.

Triển lãm sản phẩm sơn mài Việt Nam

Triển lãm sản phẩm sơn mài Việt Nam
(PLVN) -Triển lãm thu hút đông đảo người dân, du khách đến tham quan, thưởng lãm. Nhiều tác phẩm sơn mài được công chúng đánh giá cao như "Hai Bà Trưng," "Xích hổ tướng;" "Cá và hoa đào;" "Bạch Đằng giang"…

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh
(PLVN) -Theo Ủy ban Liên Chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, Hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đáp ứng những tiêu chí để ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Hoàn thiện thể chế, chính sách: Cách đưa hệ giá trị văn hóa thấm sâu vào xã hội

Hoàn thiện thể chế, chính sách: Cách đưa hệ giá trị văn hóa thấm sâu vào xã hội
(PLVN) -  Có nhiều định nghĩa về khái niệm văn hóa và cách hiểu, cách lý giải khác nhau, song tất cả đều thừa nhận vai trò quan trọng của văn hóa đối với lịch sử, hiện tại và tương lai; đối với mỗi con người, gia đình, cộng đồng và quốc gia, dân tộc. Vì thế, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhìn nhận văn hóa như ngọn đuốc “soi đường cho quốc dân đi”.

Trưng bày tư liệu về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam

Trưng bày tư liệu về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam
(PLVN) -Trong khuôn khổ Hội thảo Khoa học “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới”, sáng 29/11, Thư viện Quốc gia Việt Nam tổ chức triển lãm sách, tài liệu với chủ đề “Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam”.

Đưa hệ giá trị văn hóa thấm sâu vào toàn bộ xã hội

Đưa hệ giá trị văn hóa thấm sâu vào toàn bộ xã hội
(PLVN) -Ngày 29/11, Hội thảo quốc gia “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới” đã diễn ra bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 3 điểm cầu Hà Nội - Huế - TP.HCM.

Bạc Liêu xác lập Kỷ lục Việt Nam về 122 món ăn được chế biến từ tôm và muối

Bạc Liêu xác lập Kỷ lục Việt Nam về 122 món ăn được chế biến từ tôm và muối
(PLVN) - Nhằm tôn vinh giá trị của con tôm và hạt muối Bạc Liêu trong ẩm thực, UBND tỉnh phối hợp với Hiệp hội ẩm thực Việt Nam, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam tổ chức không gian tinh hoa ẩm thực tôm và muối Bạc Liêu, trong đó có lễ công bố xác lập kỷ lục Việt Nam về 122 món ăn được chế biến từ tôm và muối Bạc Liêu. Đây là cơ hội phát triển ngành ẩm thực của Bạc Liêu gắn với tôm và muối, phục vụ du lịch, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Lan tỏa hệ giá trị con người Việt Nam trong thời kỳ mới

Đại diện các dân tộc Việt Nam diễu hành tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội) dịp kỷ niệm 70 năm Quốc khánh. Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Báo QĐND
(PLVN) -Hôm nay (29/11), Hội thảo quốc gia Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới do Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ VHTTDL, Hội đồng Lý luận Trung ương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp tổ chức diễn ra tại Hà Nội và 2 điểm cầu trực tuyến tại Thừa Thiên- Huế và TP Hồ Chí Minh.

Bạc Liêu hội tụ tinh hoa di sản và khát vọng phát triển

Bạc Liêu hội tụ tinh hoa di sản và khát vọng phát triển
(PLVN) - Tối ngày 27/11, tại Quảng trường Hùng Vương, tỉnh Bạc Liêu long trọng tổ chức khai mạc Ngày hội Văn hóa - Du lịch Bạc Liêu và Lễ hội Dạ cổ hoài lang năm 2022 với chủ đề “Bạc Liêu - Hội tụ tinh hoa di sản và khát vọng phát triển”.

Phật giáo Việt Nam - Dấu ấn tinh hoa

Nguồn ảnh: Báo Giác ngộ
(PLVN) - Là tên triển lãm diễn ra trong khuôn khổ chương trình Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ IX, được Ban tổ chức đại hội khai mạc sáng 27/11 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt - Xô và đón tiếp đại biểu tham quan trong xuyên suốt quá trình diễn ra Đại hội từ 27-29/11/2022

Người dân Hải Lựu mong sớm khôi phục chùa núi Thét

 Công việc phục hồi chùa Núi Thét đang tiến hành dở dang.
(PLVN) -  Trên khu vực núi Thét (xã Hải Lựu, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc) có dấu tích của một ngôi chùa cổ. Người dân và chính quyền địa phương mong muốn sớm được khôi phục lại chùa làm nơi sinh hoạt văn hóa tinh thần.