Những hợp đồng nằm ngoài hệ thống luật sẽ không còn?!

(PLO) - “Điều chỉnh hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi trong phần về thực hiện hợp đồng” là một trong những qui định mới của Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) nên vẫn còn những băn khoăn về tính khả thi và cần thiết.
Những hợp đồng nằm ngoài hệ thống luật sẽ không còn?! Qui định về hợp đồng có tính khái quát cao sẽ không còn những hợp đồng nằm ngoài hệ thống pháp luật
Giữ quan hệ hợp đồng nhưng loại trừ bất công
Dẫn hai vụ việc đã gặp phải trong thực tiễn xét xử tại Việt Nam (một vụ việc tại Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam-VIAC và một vụ việc tại TAND) liên quan đến nhu cầu thay đổi giá đã được các bên thỏa thuận trong hợp đồng, PGS.TS.Đỗ Văn Đại, Trưởng Khoa Luật Dân sự - Đại học Luật TP.HCM, Trọng tài viên của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam cho rằng, điều chỉnh hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi là trường hợp xuất hiện những sự kiện không lường trước được, không làm cho hợp đồng không thể thực hiện được, nhưng khi thực hiện thì bên phải thực hiện sẽ tốn kém hơn rất nhiều so với dự tính hay bên nhận thực hiện có được giá trị thấp hơn rất nhiều so với dự tính. Nghĩa là, “Hợp đồng vẫn có thể thực hiện nhưng bất công bằng xuất hiện với một bên và có lợi cho bên còn lại”.
Vậy nên, quy định cho phép điều chỉnh lại hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi là cần thiết để loại bỏ bất công bằng giữa các bên, có tiền lệ và phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của Việt Nam, đồng thời tương thích với xu hướng chung của thế giới hiện nay. 
PGS.TS.Đỗ Văn Đại khẳng định hiện nay chưa có quy định mang tính khái quát cho việc điều chỉnh lại các hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi. Do đó, nếu theo đúng nguyên tắc, các bên phải tuân thủ hợp đồng như đã giao kết và  bất công bằng sẽ xuất hiện. Nếu cho phép điều chỉnh lại hợp đồng (tức không buộc thực hiện hợp đồng như đang tồn tại trước việc thay đổi hoàn cảnh bằng cách thay đổi hợp đồng hay chấm dứt hợp đồng như Dự thảo đang quy định sẽ loại trừ được bất công bằng và có thể vẫn duy trì được quan hệ hợp đồng giữa các bên nếu hợp đồng được điều chỉnh lại.
Thực tế, PGS.TS.Đỗ Văn Đại nhận thấy, đối với trường hợp chưa có văn bản cho phép điều chỉnh lại hợp đồng, Tòa án cũng đã tự tiến hành điều chỉnh lại hợp đồng khi các bên có tranh chấp. Đây chính là cơ sở thực tiễn để xem xét bổ sung qui định điều chỉnh hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi trong Dự thảo BLDS (sửa đổi).
“Phù hợp với nguyên tắc thiện chí” cũng là một nguyên nhân để PGS.TS.Đỗ Văn Đại khẳng định sự cần thiết của qui định này. Phân tích cụ thể, ông cho biết bên cạnh nguyên tắc tuân thủ hợp đồng thì còn nguyên tắc khác cho phép điều chỉnh lại hợp đồng. Đó là nguyên tắc thiện chí trong quan hệ dân sự đã được kế thừa qua các BLDS đến Dự thảo BLDS (sửa đổi).
Lược qui định “thừa” để qui định cô đọng
Tuy nhiên, ông Đại cho rằng việc Dự thảo đang “bỏ quên” Trọng tài khi điều chỉnh hợp đồng do hoàn cảnh thay đổi “sẽ dẫn tới bất cập trong quá trình vận dụng khi các bên có thỏa thuận trọng tài”. Vì thế, cần bổ sung Trọng tài trong trường hợp liên quan đến việc điều chỉnh lại hợp đồng. Để cùng với Tòa án, Trọng tài sẽ xác định có tồn tại sự thay đổi hoàn cảnh hay không và nếu có sự thay đổi hoàn cảnh, cách thức điều chỉnh hợp đồng như thế nào cho thỏa mãn “lẽ công bằng” nếu các chủ thể không quyết định chấm dứt hợp đồng.
Bên cạnh đó, trong Dự thảo hướng các bên tới đàm phán, thương lượng đồng thời đưa ra quy định trong trường hợp việc đàm phán, thương lượng bất thành. Song, thực ra quy định như vậy là “thừa” vì “trách nhiệm dân sự của một bên từ chối thương lượng hay chấm dứt thương lượng một cách không thiện chí có thể được triển khai thông qua việc áp dụng các quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hợp đồng” – ông Đại phân tích.
Hơn nữa, “chừng nào hợp đồng chưa được điều chỉnh lại hay chưa bị Tòa án (Trọng tài) cho chấm dứt thì hợp đồng vẫn có hiệu lực thực hiện giữa các bên” nên các bên phải thực hiện cho dù các bên tiến hành thương lượng hợp đồng. Vì vậy và trên cơ sở kinh nghiệm nước ngoài nêu trên, PGS.TS. Đỗ Văn Đại đề xuất bổ sung vào Dự thảo quy định theo đó “các bên tiếp tục thực hiện nghĩa vụ của mình trong quá trình thỏa thuận điều chỉnh hợp đồng”./.
Phương An
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Không được kiểm phiếu trước 19 giờ ngày 23/5/2021

Không được kiểm phiếu trước 19 giờ ngày 23/5/2021
(PLVN) - Ủy ban Bầu cử các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động xây dựng phương án, kịch bản bỏ phiếu bầu cử linh hoạt, phù hợp với khả năng thực tế của địa phương cho người đang thực hiện cách ly tại nhà, cách ly tập trung, nơi thực hiện giãn cách xã hội hoặc địa bàn bị phong tỏa; tại bệnh viện, cơ sở y tế.

Hà Nội yêu cầu người từng đến TP Đà Nẵng hạn chế tiếp xúc, chỉ ra ngoài khi thật sự cần thiết

Hà Nội yêu cầu người từng đến TP Đà Nẵng hạn chế tiếp xúc, chỉ ra ngoài khi thật sự cần thiết
(PLVN) - Hôm nay (15/5), Chủ tịch UBND TP có công điện để tăng cường các biện pháp phòng chống dịch COVID-19, khẩn trương, chủ động ngăn chặn dịch bệnh bùng phát, thực hiện mục tiêu kép, vừa đảm bảo an toàn bình yên cho Nhân dân, đồng thời tổ chức thành công bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Bắc Giang ghi nhận 3 ổ dịch COVID-19 với 177 trường hợp dương tính

Bắc Giang ghi nhận 3 ổ dịch COVID-19 với 177 trường hợp dương tính

(PLVN) - Bắc Giang vừa xuất hiện thêm 1 ổ dịch COVID-19 tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Hosiden Việt Nam, Khu công nghiệp Quang Châu, huyện Việt Yên. Như vậy, tính đến 12 giờ ngày 15/5, tỉnh Bắc Giang ghi nhận 3 ổ dịch COVID-19, với 177 trường hợp dương tính với virus SARS-CoV-2, tăng 32 trường hợp so với 7 giờ sáng nay.

Văn Hậu trở lại tập luyện cùng đội tuyển

 Văn Hậu  trở lại tập luyện cùng đội tuyển
(PLVN) - Buổi tập sáng nay (15/5), đội tuyển Việt Nam đón nhận tin vui với sự góp mặt trở lại của bộ đôi hậu vệ Đoàn Văn Hậu và Lê Văn Xuân sau thời gian phải tập riêng để đảm bảo tiến trình hồi phục chấn thương

Tập đoàn Dược phẩm AIKYA hỗ trợ khẩu trang y tế cao cấp cho đội ngũ y bác sĩ tuyến đầu

Tập đoàn Dược phẩm AIKYA hỗ trợ khẩu trang y tế cao cấp cho đội ngũ y bác sĩ tuyến đầu
(PLVN) - Chung sức ứng phó làn sóng dịch COVID-19 đang lan mạnh và diễn biến phức tạp, Tập đoàn Dược phẩm Aikya Pharma và các đơn vị thành viên Công ty Dược phẩm TV.Pharm, Công ty Mebiphar đã nhanh chóng triển khai trao tặng  80.000 khẩu trang y tế Mebilook cao cấp hỗ trợ đội ngũ y bác sĩ tuyến đầu chống dịch tại Hà Nội, Bắc Ninh…

Việt Nam hỗ trợ cấp cứu một thai phụ Lào mắc COVID-19

Việt Nam hỗ trợ cấp cứu một thai phụ Lào mắc COVID-19
(PLVN) - Đoàn chuyên gia Việt Nam hỗ trợ CHDCND Lào trong công tác chống dịch COVID-19 đã báo cáo nhanh về hoạt động cứu trợ tại đây, trong đó ngày 14/5, Đoàn đã phối hợp với cơ sở y tế địa phương cứu trợ kịp thời một ca dương tính với COVID-19 là thai phụ Lào 31 tuổi, mang thai lần hai.
Phát hiện 1 người nhập cảnh trái phép tại chung cư ở Hà Nội

Phát hiện 1 người nhập cảnh trái phép tại chung cư ở Hà Nội

(PLVN) - Đại diện Công an quận Thanh Xuân thông tin, thông qua công tác tăng cường rà soát, kiểm tra tạm trú nhằm chủ động phát hiện, xử lý kịp thời người nước ngoài nhập cảnh trái phép, cơ quan công an đã phát hiện một người Trung Quốc nhập cảnh trái phép ở trên địa bàn quận.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó Tổng biên tập: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376