Thủy ngân lây nhiễm qua nguồn nào, điều trị ra sao?

Chuyên gia cho biết, triệu chứng đầu tiên là sốt do khói kim loại gồm: sốt, ớn lạnh, thở khó... Thủy ngân tấn công hệ thần kinh trung ương và hệ nội tiết, đồng thời ảnh hưởng tới miệng, các cơ hàm mặt và răng. Sự phơi nhiễm kéo dài gây ra các tổn thương não và gây tử vong.
Thủy ngân lây nhiễm qua nguồn nào, điều trị ra sao?

Theo BS. Ngô Minh Hạnh - Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thủy ngân được sử dụng trong các nhiệt kế, áp kế và các thiết bị khoa học khác. Thủy ngân nguyên tố lỏng ít độc, nhưng các hợp chất và muối của nó lại rất độc. Đây là nguyên nhân gây ra các tổn thương não và gan khi con người tiếp xúc, hít thở hay ăn phải.

Thủy ngân là chất độc tích lũy sinh học rất dễ dàng hấp thụ qua da, các cơ quan hô hấp và tiêu hóa. Các hợp chất vô cơ ít độc hơn so với hợp chất hữu cơ của thủy ngân. Cho dù ít độc hơn so với các hợp chất của nó nhưng thủy ngân vẫn tạo ra sự ô nhiễm đáng kể đối với môi trường vì nó tạo ra các hợp chất hữu cơ trong các cơ thể sinh vật. Một trong những hợp chất độc nhất của nó là đimêtyl thủy ngân, độc đến mức chỉ vài micrôlít rơi vào da có thể gây tử vong.

Chứng bệnh Minamata là một dạng ngộ độc thủy ngân. Thủy ngân tấn công hệ thần kinh trung ương và hệ nội tiết, đồng thời ảnh hưởng tới miệng, các cơ hàm mặt và răng. Sự phơi nhiễm kéo dài gây ra các tổn thương não và gây tử vong. Nó có thể gây ra các dị tật bẩm sinh ở thai nhi.

Nguồn lây nhiễm thủy ngân

Kim loại thủy ngân là một chất lỏng màu xám bạc, gây hại cho con người khi tiếp xúc với không khí và được hít vào phổi, có thể sinh ra từ hoạt động của các nhà máy điện đốt than đá, lò đốt rác và đám cháy rừng.

Methyl thủy ngân (MeHg) có thể ngấm vào cơ thể khi con người ăn một số loài cá nước mặn và nước ngọt, đặc biệt là loài cá lớn ở đỉnh chuỗi thức ăn như cá mập, cá kiếm, cá vược và cá chó.

Hợp chất thủy ngân vô cơ có thể được tìm thấy trong pin, thuốc uống, thuốc mỡ, thuốc xịt muỗi và một số loại thuốc có nguồn gốc thảo mộc. Hợp chất này có thể gây hại nếu con người hít hoặc nuốt vào cơ thể.

Dạng cuối cùng là thủy ngân phenyl (phenylmercury) thường có mặt trong các loại sơn sản xuất từ nhựa mủ, sơn ngoại thất, bả chống thấm, mỹ phẩm dành cho mắt và dụng cụ vệ sinh cá nhân. Phenylmercury xâm nhập vào cơ thể khi hít vào ở dạng hơi, ngấm qua da hoặc qua đường tiêu hóa.

Việc tiếp xúc với thủy ngân diễn ra phổ biến nhất qua đường thức ăn khi tiêu thụ hải sản hoặc thực vật nhiễm độc thủy ngân.

Một khi tiếp xúc với cơ thể, thủy ngân được hấp thụ gần như hoàn toàn vào máu và phân phối tới mọi mô bao gồm bộ não. Nó cũng truyền qua nhau thai đến thai nhi và não thai nhi. Dấu hiệu đầu tiên của việc nhiễm độc thủy ngân là hiện tượng tê và đau nhói ở môi, ngón tay và ngón chân, gọi là chứng dị cảm (paresthesia).

    Việc tiếp xúc với thủy ngân trong thời gian dài dẫn đến run rẩy, mất khả năng điều hòa vận động, thay đổi tính cách, mất trí nhớ, mất ngủ, mệt mỏi, đau đầu, giảm cân, căng thẳng tâm lý và viêm lợi. Các triệu chứng này xảy ra khi một người tiếp xúc với nồng độ thủy ngân trong không khí trên 50 microgram/m3.

    Triệu chứng lâm sàng

    Tùy thuộc dạng thủy ngân (Hg) gây ngộ độc, khoảng thời gian, cường độ tiếp xúc và một vài điều kiện cơ thể mà biểu hiện lâm sàng ngộ độc khác nhau. Hít Hg nguyên tố và nuốt Hg vô cơ gây ngộ độc cấp, trong khi tiếp xúc với dạng hữu cơ như ăn phải cá chứa Hg thường gây ngộ độc mạn.

    Hít phải thủy ngân gây bệnh phổi nặng cấp tính. Triệu chứng đầu tiên là sốt do khói kim loại gồm: sốt, ớn lạnh, thở khó. Những triệu chứng khác gồm: viêm miệng, lơ mơ, co giật, nôn ói và viêm ruột. Những triệu chứng này thường dịu đi trong vòng 1 tuần. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, diễn tiến nặng hơn phù phổi cấp, suy hô hấp và tử vong.

    Ngộ độc mạn do hít thủy ngân gây tam chứng kinh điển: viêm lợi và chảy nước miếng, run giật tay và rối loạn tâm thần kinh. Trẻ thường mất ngủ, hay quên, tâm lý không ổn định, kém ăn, vẻ buồn bã.

    Nuốt phải thủy ngân vô cơ (điển hình là pin) gây phỏng niêm mạc miệng, đau bụng, buồn nôn, nôn ra máu. Diễn tiến sau đó vài ngày hoại tử ống thận cấp, gây suy thận, rối loạn nước và điện giải có thể gây tử vong.

    Ăn thức ăn chứa thủy ngân hữu cơ như cá biển gây ngộ độc mạn, xuất hiện sau nhiều ngày đến nhiều tuần.

    Biểu hiện thần kinh là dị cảm, thất điều, suy nhược thần kinh, giảm thính giác, loạn vận ngôn, thu hẹp thị trường, rối loạn tâm thần, run cơ, rối loạn cử động và có thể tử vong. Đặc biệt, rất độc đối với thai nhi có mẹ thường xuyên ăn cá biển chứa nhiều thủy ngân gây sẩy thai, khuyết tật thần kinh, chậm phát triển tâm thần, bại não, biến dạng chi.

    Điều trị thế nào?

    Điều trị ban đầu ngộ độc Hg tương tự những ngộ độc khác, phải nhanh chóng đánh giá tình trạng hô hấp, tuần hoàn. Loại thải chất độc ở da bằng cách cởi bỏ quần áo bị nhiễm bẩn, rửa da, mắt nếu bị nhiễm. Ngộ độc do nuốt không gây nôn và cũng không rửa dạ dày, do nguy cơ thủng dạ dày và thủng thực quản. Không dùng than hoạt do không có tác dụng hấp phụ kim loại. Trường hợp ngộ độc Hg vô cơ cần được truyền dịch ngăn ngừa trụy tim mạch. Nếu tổn thương niêm mạc hầu họng gây phù nề nhiều, nên đặt nội khí quản để ngăn ngừa tắc nghẽn hô hấp. Khi có triệu chứng toàn thân là chỉ điểm có sự chuyển đổi Hg hữu cơ thành vô cơ trong cơ thể, phải được dùng thuốc giải độc đặc hiệu ngay.

    Biện pháp phòng tránh

    Vì các ảnh hưởng nguy hiểm tới sức khỏe do phơi nhiễm Hg, cần có những qui định giới hạn chất thải chứa Hg ra môi trường sống, kiểm soát ngưỡng cho phép tiếp xúc với các dạng khác nhau của Hg để phòng chống ngộ độc Hg trong môi trường. Những qui định hạn chế những sản phẩm chứa Hg dễ vỡ, các sản phẩm thuốc, phấn trong thành phần có chứa Hg để hạn chế nguy cơ trẻ tiếp xúc với Hg. Để phòng tránh trẻ nuốt phải Hg tại nhà, các bậc phụ huynh cẩn thận với nhiệt kế Hg: không đặt trên bàn, kệ trong tầm nhìn, tầm tay của trẻ. Không cho trẻ chơi nghịch với nhiệt kế. Khi đo nhiệt độ cho trẻ, luôn bên cạnh trẻ và quan sát trong suốt thời gian đo, cho đến khi có kết quả nhiệt độ. Cất giữ nhiệt kế trong tủ cao có khóa hoặc chốt cài cẩn thận.

    Nếu phát hiện trẻ nuốt Hg trong nhiệt kế, các bậc phụ huynh tuyệt đối không móc họng, gây ói vì sẽ gây biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ. Nếu không hít sặc, chỉ cần theo dõi phân của trẻ trong vài ngày để xác định và đánh giá lượng Hg đã nuốt được bài tiết ra ngoài. Lưu ý cho trẻ ăn uống đầy đủ để tránh táo bón.

    Sức khỏe & Đời sống
    Cùng chuyên mục

    Đọc thêm

    Thủ tướng: "Bộ Giao thông vận tải phải thấy nóng ruột để thúc đẩy cuộc cách mạng về đường sắt"

    Thủ tướng: "Bộ Giao thông vận tải phải thấy nóng ruột để thúc đẩy cuộc cách mạng về đường sắt"
    (PLVN) - Chiều nay, 28/10, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về dự thảo báo cáo trình Bộ Chính trị về tổng kết 10 năm thực hiện Kết luận số 27-KL/TW về Chiến lược phát triển GTVT đường sắt Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh hệ thống đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

    Xã Yên Viên, huyện Gia Lâm, TP Hà Nội: Xây dựng nông thôn mới đi ngược lại với chủ trương của Thành ủy

    Xã Yên Viên, huyện Gia Lâm, TP Hà Nội: Xây dựng nông thôn mới đi ngược lại với chủ trương của Thành ủy
    (PLVN) - UBND xã Yên Viên (huyện Gia Lâm, TP Hà Nội) trong quá trình cải tạo, nâng cấp đường giao thông vấp phải nhiều phản đối của người dân tại xóm Mới. Bởi con đường có hình dáng ngoằn nghèo, một người đi lại còn khó khăn, không phát huy được hiệu quả phục vụ đời sống nhân dân. Điều này đã đi ngược lại với chủ trương mà Thành ủy TP Hà Nội đã đề ra trước đó.

    Ninh Thuận phấn đấu đến 2025 là tỉnh phát triển khá của khu vực cả nước

    Ninh Thuận phấn đấu đến 2025 là tỉnh phát triển khá của khu vực cả nước
    (PLVN) - Với mục tiêu đẩy mạnh cơ cấu lại kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, ứng dụng khoa học - công nghệ, huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển kinh tế nhanh và bền vững, kinh tế biển là động lực. Đặc biệt, ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, du lịch. Ninh thuận phấn đấu đến năm 2025 là tỉnh phát triển khá của khu vực và cả nước.

    Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu trúng cử Ban Chấp hành Đảng bộ Khối

    Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu trúng cử Ban Chấp hành Đảng bộ Khối
    (PLVN) - Chiều 28/10, Đại hội đại biểu Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã công bố kết quả bầu Ban Chấp hành Đảng bộ Khối và lấy phiếu giới thiệu Bí thư Đảng ủy Khối khóa XIII. Theo đó, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đã trúng cử Ban Chấp hành Đảng bộ Khối khóa mới.

    Nga bắt toàn dân đeo khẩu trang từ ngày 28/10

    Nga bắt toàn dân đeo khẩu trang từ ngày 28/10
    (PLVN) -  Cơ quan Bảo vệ sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng Liên bang Nga (Rospotrebnadzor) bắt buộc người dân trên cả nước phải đeo khẩu trang nơi công cộng từ ngày 28/10.

    Cà Mau quyết tâm đẩy mạnh phát triển kinh tế biển

    Cà Mau quyết tâm đẩy mạnh phát triển kinh tế biển
    (PLVN) - Chiều nay (28/10), sau 3 ngày làm việc với tinh thần nghiêm túc với tinh thần "Đoàn kết – Dân chủ - Kỷ cương - Sáng tạo - Phát triển", Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2020 – 2025, đã bế mạc.

    Du lịch Vĩnh Phúc lấy lại “sức bật” sau dịch Covid-19

    Du lịch Vĩnh Phúc lấy lại “sức bật” sau dịch Covid-19

    (PLVN) - Với những cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, cùng sự nỗ lực của chính mình, các doanh nghiệp lữ hành tại tỉnh Vĩnh Phúc đang từng bước khôi phục hoạt động kinh doanh để lấy lại sức bật trong điều kiện “bình thường mới” hậu Covid-19.

    Giáo dục sớm cho trẻ qua sách tương tác

    Giáo dục sớm cho trẻ qua sách tương tác
    (PLVN) - Đọc sách luôn được khuyến khích bởi sự hiệu quả và tính tiết kiệm, có thể áp dụng với trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời. Một trong những loại sách được khuyên dùng cho trẻ giai đoạn này là sách tương tác. Tuy nhiên, phải biết cách sử dụng sách khoa học và phù hợp trong giáo dục sớm cho trẻ. Ý kiến trên được các chuyên gia giáo dục chia sẻ tại tọa đàm “Giáo dục sớm qua sách tương tác”, do Viện Pháp tại Hà Nội và Công ty Sách Đinh Tị phối hợp tổ chức.

    Quảng Ngãi không có thiệt hại về người do bão số 9 gây ra

    Quảng Ngãi không có thiệt hại về người do bão số 9 gây ra
    (PLVN) - Chiều 29/10, Ban Chỉ huy PCTT và TKCN tỉnh Quảng Ngãi đã có báo cáo nhanh về tình hình sau khi bão số 9 đổ bộ vào đất liền. Đồng thời, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi ra công điện khẩn, yêu cầu các lực lượng chức năng tiếp tục ứng phó tình hình sau bão.

    Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

    Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

    Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

    Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

    Phó TBT: Trần Đức Vinh

    Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

    E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

    Hotline: 0353.63.63.55

    Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬