Số hóa… giữ gìn di sản quý hiếm

(PLVN) - Sự bào mòn của thời gian, ảnh hưởng của các yếu tố môi trường xung quanh khiến các ngôi chùa, di tích lịch sử xuống cấp trầm trọng, thậm chí còn có nguy cơ biến mất vì cơ sở vật chất yếu kém. Giải pháp hữu hiệu nhất để bảo tồn di tích lịch sử đó chính là công nghệ 3D Scanning - công nghệ tiên tiến nhất thế giới cho phép phục dựng lại không gian một cách chân thực và sắc nét. Số hóa di sản với công nghệ 3D Scannin đang trở thành một công cụ lưu giữ và quảng bá những di sản quý hiếm.
Chùa Bái Đính sử dụng công nghệ số hóa Chùa Bái Đính sử dụng công nghệ số hóa

Sử dụng công nghệ 3D dựng mô hình và chống trộm tượng Phật

Trên thế giới, việc nghiên cứu phục dựng phế tích kiến trúc cổ bằng công nghệ 3D dựa trên kết quả nghiên cứu khảo cổ học đã được thực hiện khá phổ biến. Nhờ công nghệ 3D, 3 mô hình tượng Phật ở hang đá Vân Cương, một Di sản Văn hoá Thế giới 1.500 năm tuổi được UNESCO công nhận, đang trưng bày tại thành phố Thanh Đảo (Trung Quốc).

Bức tượng ở giữa cao 10 mét, trong khi những bức bên cạnh cao 6 mét. Zhang Zhuo, người đứng đầu Viện Nghiên cứu Hang đá Vân Cương, cho biết: “Thật khó tin rằng chúng được sao chép”. Các nhà nghiên cứu chế tạo các mô hình 3D cho 3 bức tượng, sau đó sử dụng máy in 3D để tái sản xuất.

“Màu sắc đầu tiên được sơn tự động, sau đó các nghệ sĩ từ Vân Cương đã thêm màu sắc chi tiết”- ông Diao Changyu, Viện Di sản Văn hóa tại Đại học Chiết Giang nói. Hang đá Vân Cương ở thành phố Đại Đồng tự hào với 51.000 hình ảnh Phật giáo trong các hang động kéo dài 1 km dọc theo vách đá. Nơi đây được liệt kê vào Di sản Văn hoá Thế giới của UNESCO vào năm 2001. 

Nhật Bản lại sử dụng công nghệ 3D chống trộm tượng Phật. 160 bức tượng Phật đã bị đánh cắp ở Wakayama, Nhật Bản trong hai năm 2010 và 2011. Từ năm 2007-2009, Cục các vấn đề văn hóa Nhật Bản đã thống kê được 105 vụ trộm các hiện vật lịch sử. Kể từ đó, họ đã có sự quan tâm hơn trong việc chế tác các phiên bản 3D để thay thế cho các nguyên bản.

Vào năm 2015, 7 học viên Nhật của khóa thiết kế công nghiệp thuộc trường Trung cấp Kỹ thuật Wakayama đã thiết kế bản sao tượng Phật đầu tiên của mình: một phiên bản ảo của bức tượng Aizen Myoo. Họ đã mất sáu tháng để hoàn thành bản sao này. Cho đến nay, trường Trung cấp Kỹ thuật Wakayama đã sản xuất hàng chục bản sao các bức tượng nhằm chống lại việc trộm các bức tượng nguyên bản có niên đại hàng trăm năm ở các ngôi chùa Phật giáo tại nước này.

Quá trình chế tác bản sao một bức tượng bắt đầu bằng việc tạo ra các bản scan 3D bức tượng thật. Nhiều chi tiết nhỏ không thể bao quát bằng phương pháp scan - như kẽ hở ở giữa các ngón tay hoặc các vết nhăn trên y phục - đã được các học viên nhập vào sau quá trình quan sát cẩn thận. Dữ liệu kết hợp sau đó được sử dụng để in ra các mô hình 3D.

Sau đó, các sinh viên hội họa tại Khoa Giáo dục thuộc Đại học Wakayama hoàn thành các bản sao bằng cách sơn vẽ chúng cho tương đồng với các phiên bản thật. Còn các pho tượng Phật nguyên bản, các ngôi chùa có thể giao cho Bảo tàng quận Wakayama cất giữ.

3D “hút hồn” di sản Việt

Nhân ngày Di sản Thế giới 18/4/2019, Google Arts and Culture công bố sẽ mở rộng dự án “Di sản Mở” bằng việc bổ sung thêm một bộ sưu tập những câu chuyện về những di tích đang có nguy cơ biến mất trên toàn thế giới. Đáng chú ý trong đó có phiên bản số hóa 3D Lăng Tự Đức.

Google cho biết, cùng với CyArk, Tổ chức Lịch sử Môi trường Scotland & Đại học Nam Florida, Google Arts and Culture  trưng bày 30 di tích mới từ 13 quốc gia, bao gồm Đài tưởng niệm Tổng thống Thomas Jefferson Mỹ, Nhà thờ Chính tòa Mexico City, Đền thờ thần Apollo Hy Lạp và Lăng Tự Đức Việt Nam. Đây là di sản Việt Nam đầu tiên có mặt trong dự án Di sản Mở do Google phối hợp cùng CyArk thực hiện.

Số hóa… giữ gìn di sản quý hiếm ảnh 1
Một số di sản chùa - đình Việt được bảo tồn nguyên trạng trong môi trường số

Lăng Tự Đức (Khiêm Lăng) là một trong những công trình đẹp nhất của kiến trúc thời Nguyễn. Lăng tọa lạc trong một thung lũng hẹp thuộc làng Dương Xuân Thượng, tổng Cư Chánh (nay là thôn Thượng Ba, xã Thủy Xuân, thành phố Huế).

Theo trang web di sản Huế, khi mới khởi công xây dựng, vua Tự Đức (1848 - 1883) lấy tên Vạn Niên Cơ đặt cho công trình nhưng sau khởi nghĩa Chày Vôi do anh em Đoàn Hữu Trưng khởi xướng, vua cho đổi tên thành Khiêm Cung, sau khi vua mất gọi là Khiêm Lăng.

Được biết, câu chuyện về việc đưa Lăng Tự Đức vào thư viện Di sản Mở bắt đầu từ mùa hè năm 2018 khi CyArk phối hợp cùng Trung tâm Bảo tồn Di tích Huế để số hóa điện Hòa Khiêm, văn bia Lăng Tự Đức và lăng Hoàng Hậu Lệ Thiên Anh, đưa ra các mô hình 3D và các bản vẽ kiến trúc nhằm hỗ trợ công tác bảo tồn và lưu trữ.

Ngoài những hình ảnh di tích được quay, chụp từ bên trong và bên ngoài lẫn trên cao từ flycam, đội ngũ chuyên gia còn dùng cả máy quét laser cùng tái hiện chính xác hơn các khắc họa bề mặt cũng như các chi tiết toàn cảnh khuôn viên, trong và ngoài khu Lăng và điện với video cũng như ảnh 360-độ.

Trước đó, đình Tiền Lệ (xã Tiền Yên, Hoài Đức, Hà Nội) nằm sát nội đô nhưng “xưa cũ như trong cổ tích”, là di tích đầu tiên được lưu giữ, trưng bày nguyên trạng bằng công nghệ tương tác 3D. Đặc biệt hơn, tác giả của công trình này là Nguyễn Trí Quang thuộc thế hệ 9x, từng được những người yêu di sản biết tới với Bảo tàng linh vật ảo 3D, giúp quảng bá linh vật Việt.

Để thực hiện công trình “ảo” này, Quang mất hơn 2 năm thử nghiệm và 4 tháng gấp rút thi công, nhiều lần tưởng như bỏ cuộc. Với hàng chục nghìn điểm đặt máy, đưa lại hình ảnh trọn vẹn ngôi đình ở nhiều góc cạnh: Nhìn từ trên cao xuống, từ dưới thấp lên, xem bản rập, mặt cắt ngang, cắt dọc...

Công trình giúp lưu giữ nguyên trạng, tạo ra “bảo hiểm” về kỹ thuật cho di tích giá trị này. Xem công trình 3D đình Tiền Lệ, nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Đức Bình vui mừng chia sẻ: “Tôi từng nghiên cứu nhiều di tích và nhiều khi vất vả đo đạc, chụp ảnh, rồi sau đó cũng không thể có cái nhìn tổng thể về di tích. Do vậy, bảo tồn nguyên trạng trong môi trường số rất có ý nghĩa”. 

3D hóa di tích được sự quan tâm của các nhà quản lý bởi nó đem lại lợi ích ở rất nhiều mặt. Các di sản Việt như: chùa, đình từ nay sẽ trường tồn trong không gian 3D. Người quản lý, tu bổ sẽ luôn có một tham chiếu chính xác với đầy đủ màu sắc, kích thước, mặt cắt ngay cả khi di tích thực đã hạ giải.

Những sai lệch, biến dạng khi sửa chữa, trùng tu sẽ dễ dàng được phát hiện và điều chỉnh... Người nghiên cứu thỏa thích bóc tách, đo vẽ cấu kiện, xem bản dập của cả khu di tích. Những bản sao 3D chất lượng cao như tòa đình này còn là sự phòng ngừa cho các di sản quí trước cuộc sống biến động, là hàng rào kỹ thuật ngăn trùng tu ẩu... 

Số hóa 3D toàn diện, lưu giữ hiện trạng, tạo ra bảo hiểm về kỹ thuật cho các di tích lớn”! Đặc biệt là số hóa 3D là bước tiến mới, sẽ giúp nhà quản lý kiểm soát được sự hư hỏng, xuống cấp của các di tích một cách chi tiết; bảo đảm độ chính xác trong tu bổ, tôn tạo. 

Bên cạnh đó, việc số hóa di tích còn phục vụ công tác thăm quan, giới thiệu di tích tới nhiều du khách trong và ngoài nước. Hiện nay đa số nhiều người, đặc biệt là giới trẻ thường không còn thích đi thăm các di tích lịch sử vì vô vàn những lý do khác nhau. Số hóa di sản với công nghệ 3D xuất hiện như một điều thần kỳ xóa bỏ hết mối lo ngại này.

Không chỉ sở hữu những ưu điểm vượt trội bên cạnh đó số hóa di sản với công nghệ 3D còn tác động không nhỏ đến sự tương tác giữa con người với các di tích lịch sử dân tộc. Số hóa 3D di sản là cầu nối loại bỏ mọi giới hạn để các bạn trẻ có thể khám phá các địa điểm trên khắp đất nước.

Đây là một sự thay đổi cách tiếp cận các di sản trong thời đại kỹ thuật số; Là nguồn tài liệu quý giá bảo tồn trong tương lai; Là một phương tiện giúp cho các du khách nước ngoài có thể tham khảo trước khi đến du lịch.

Hiện, tại Việt Nam, một số di tích đã áp dụng công nghệ 3D như: Chùa Ba Vàng; phố cổ Hội An; Văn Miếu Quốc Tử Giám; chùa Bái Đính… 

Bảo Châu
Cùng chuyên mục
Người dân sử dụng mã QR thanh toán trực tuyến phí, lệ phí thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh. Nguồn: Báo Vĩnh Phúc

Vĩnh Phúc đã thực hiện 10.000 giao dịch thanh toán trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia

(PLVN) -  Sau hơn 1 năm triển khai, tỉnh Vĩnh Phúc đã trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước trong việc thực hiện thanh toán trực tuyến phí, lệ phí trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Với phương thức mới được áp dụng, việc giải quyết các thủ tục hành chính (TTHC) của người dân và doanh nghiệp (DN) được thực hiện nhanh chóng, an toàn và tiết kiệm thời gian hơn so với trước đây.

Đọc thêm

Phú Thọ triển khai thí điểm nhắc nộp thuế tự động qua Zalo

Điện tử hóa việc nộp thuế đất phi nông nghiệp giúp hạn chế tiếp xúc trong giai đoạn dịch bệnh.
(PLVN) -  Mới đây, Cục Thuế tỉnh Phú Thọ vừa cho biết đã triển khai việc thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp bằng hình thức điện tử, trong đó có việc ứng dụng nhắc nộp thuế tự động qua Zalo tại 3 xã, phường trên địa bàn thành phố Việt Trì và thị xã Phú Thọ. Kết thúc thí điểm, Cục Thuế sẽ tổ chức triển khai diện rộng cho các địa bàn còn lại trong quý 4/2021.

Lạng Sơn phấn đấu là địa phương dẫn đầu về chuyển đổi số

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Phát triển chính quyền số, đô thị thông minh và kinh tế số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt và toàn diện. Đây là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị Lạng Sơn, trong đó, vai trò của người đứng đầu đặc biệt quan trọng. Dự kiến đến năm 2025, Lạng Sơn sẽ là tỉnh phấn đấu nằm trong nhóm top đầu của cả nước về chuyển đổi số.

MobiFone đi đầu hỗ trợ Chính phủ thành lập Chính phủ số

MobiFone đi đầu hỗ trợ Chính phủ thành lập Chính phủ số
(PLVN) - Từ một đề án đầy tham vọng, việc thành lập chính phủ số đã trở thành một nhiệm vụ cấp bách trong bối cảnh cuộc cách mạng chuyển đổi số đang diễn ra. MobiFone là một trong những doanh nghiệp công nghệ cam kết hỗ trợ chính phủ mạnh mẽ nhất.

Khánh Hòa sẽ triển khai cấp 'thẻ xanh', 'thẻ vàng'

Một chốt tự quản bảo vệ “vùng xanh” ở Khánh Hòa.
(PLVN) - Chiều 18/9, ông Phạm Duy Lộc - Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Khánh Hòa cho biết, Sở này đã làm việc với Trung tâm Công nghệ phòng, chống COVID-19 quốc gia về việc ứng dụng công nghệ thông tin để cấp “thẻ xanh”, “thẻ vàng”.

Giấy đi đường nhận diện bằng mã QR-Code: Công nghệ góp phần chống dịch

Giấy đi đường nhận diện bằng mã QR-Code: Công nghệ góp phần chống dịch
(PLVN) -  Sau một tuần triển khai cấp Giấy đi đường trực tuyến bằng mã QR-Code, đã có hơn 11.000 người dân, người lao động và doanh nghiệp đăng ký thông qua địa chỉ website: congan.baclieu.gov.vn/wcatbl/giaydiduong. Điều này góp phần hạn chế tối đa việc tập trung đông người tại trụ sở UBND các xã, phường, thị trấn, đảm bảo an toàn phòng chống dịch trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu.

Công ty Thuỷ điện Bản Vẽ triển khai công tác 'Chuyển đổi số' tới toàn thể CBCNV

Ứng dụng chuyển đổi số trong công tác vận hành nhà máy
(PLVN) - Thực hiện chủ đề năm 2021: “Chuyển đổi số trong Tập đoàn điện lực Quốc gia Việt Nam”, trong 9 tháng đầu năm Công ty đã triển khai các nội dung như thành lập Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số và Ứng dụng công nghệ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 vào hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Thuỷ điện Bản Vẽ.

Gắn camera quét mã QR tại các chốt kiểm soát

Khuyến khích người dân kiểm tra cài đặt mã QR cá nhân trước ở nhà, tránh tình trạng đến chốt mới bắt đầu khai báo.
(PLVN) -  Đây là giải pháp mang lại nhiều lợi ích hơn trong việc kiểm soát tại các chốt trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Với thời gian khoảng 3 giây, việc kiểm tra không gây ra ùn ứ, hạn chế tiếp xúc gần, xác định nhân thân người lưu thông, tránh nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.

MobiFone chung tay cung cấp 'Sóng và máy tính cho em'

Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Viễn thông MobiFone Nguyễn Mạnh Thắng phát biểu tại Lễ phát động ủng hộ chương trình "Sóng và máy tính cho em".
(PLVN) - Tổng công ty Viễn thông MobiFone đã tổ chức sự kiện hưởng ứng chương trình “Sóng và máy tính cho em” do Chính phủ phát động, Bộ TT&TT, Bộ Giáo dục & Đào tạo chủ trì và phối hợp thực hiện.

Lấy công nghệ làm nền tảng trong phòng chống dịch

Người dân được đo thân nhiệt và khai báo y tế khi đi qua chốt kiểm soát đặt tại TX Phổ Yên, Thái Nguyên.
(PLVN) - Để góp phần thực hiện “mục tiêu kép” vừa phòng, chống dịch bệnh COVID - 19 hiệu quả, vừa duy trì sản xuất kinh doanh, đảm bảo an sinh xã hội trong tình hình mới, Thái Nguyên đã đưa ra nhiều phương án quyết liệt chống dịch, trong đó có việc lấy công nghệ làm nền tảng để chiến đấu với đại dịch.

Nữ lãnh đạo duy nhất được vinh danh Lãnh đạo chuyển đổi số tiêu biểu 2021

Giám đốc Sở TTTT tỉnh Quảng Ninh vinh dự được vinh danh.
(PLVN) - Hội đồng Bình chọn Lãnh đạo chuyển đổi số tiêu biểu năm 2021 vừa công bố và vinh danh 18 lãnh đạo chuyển đổi số tiêu biểu năm 2021. Bà Lê Ngọc Hân, Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Quảng Ninh, vinh dự là một trong 8 lãnh đạo khối địa phương được vinh danh lần này. Đây là lãnh đạo nữ duy nhất trong số 18 người được vinh danh!