Chương sử đau buồn khởi nguồn từ khẩu súng hỏa mai

(PLVN) - Những cuộc xung đột trong giai đoạn 1807-1845 với gần 3.000 trận đánh lớn nhỏ giữa các bộ tộc Maori ở New Zealand đã khiến khoảng 20.000 người trong tổng số 100.000 thổ dân thiệt mạng, cùng 20.000 người khác bị bắt làm nô lệ. Đây được gọi là "Chiến tranh súng hỏa mai", cuộc chiến đẫm máu nhất lịch sử New Zealand, bắt nguồn từ việc thổ dân được tiếp cận với loại vũ khí hiện đại do phương Tây chế tạo.
Chương sử đau buồn khởi nguồn từ khẩu súng hỏa mai Chiến binh Maori được trang bị súng hỏa mai.

Trong thời kỳ này, New Zealand vẫn còn là vùng đất xa lạ với người phương Tây và là nơi chứng kiến các cuộc chiến tranh tranh giành lãnh thổ liên miên giữa các bộ tộc Maori bản địa. Những cuộc giao tranh chủ yếu được tiến hành bằng vũ khí thô sơ, không gây ra thương vong quá lớn cho các bên. Nhưng mọi thứ bắt đầu thay đổi khi súng hỏa mai được người phương Tây đưa vào vùng đất này.

Súng hỏa mai là súng cá nhân nòng trơn được phát minh khoảng giữa thế kỷ 14 và 15, trở thành vũ khí chủ yếu của quân đội phương Tây vào thế kỷ 18. Nó được chế tạo từ ống kim loại bịt chặt một đầu. Thuốc súng và đạn được nạp qua đầu nòng, thuốc súng được đốt qua một lỗ nhỏ khoét ở bên cạnh, sử dụng cơ cấu điểm hỏa bằng dây cháy chậm hoặc đá lửa.

Tù trưởng Hongi Hika của bộ tộc Ngapuhi được coi là người khởi đầu cuộc chiến súng hỏa mai, sau khi chịu thất bại trong trận đánh Moremonui trước bộ tộc Ngati Whatua vào giai đoạn 1807-1808. Dù một số chiến binh Ngapuhi đã được trang bị súng hỏa mai, tốc độ nạp đạn quá chậm khiến chúng không có hiệu quả trước những cuộc phục kích bất ngờ với vũ khí truyền thống như đao và chùy của đối phương.

Hongi sống sót nhờ nấp trong một đầm lầy, nhưng người chú và hai anh em của tù trưởng này thiệt mạng trong cuộc chiến, khiến Hongi nuôi ý định trả thù. Tới năm 1815, Hongi thâu tóm toàn bộ quyền lực trong bộ tộc và hiểu được sức mạnh vượt trội của súng hỏa mai khi được triển khai với số lượng lớn.

Ông tìm cách liên hệ với các nhà truyền giáo châu Âu, giúp họ xây dựng và bảo vệ các nhà thờ trên đất New Zealand, đồng thời đổi lương thực lấy vũ khí và công cụ hiện đại.

Năm 1821, Hongi tới Anh gặp vua George IV và được tặng nhiều món quà. Ông đổi phần lớn số quà này để mang về 300-500 khẩu súng hỏa mai, làm thay đổi hoàn toàn cán cân sức mạnh ở vùng phía bắc New Zealand và mở màn cuộc chạy đua vũ trang giữa các bộ tộc Maori trong hàng chục năm sau đó.

Trong giai đoạn 1821-1823, Hongi dẫn đầu hàng loạt cuộc tấn công bằng súng hỏa mai nhằm vào các bộ tộc người Maori khác, gây thiệt hại nặng nề cho đối phương và bắt nhiều người làm nô lệ. Năm 1825, Hongi giành chiến thắng quan trọng trước bộ tộc Ngati Whatua và truy đuổi những người sống sót để trả thù cho thất bại năm 1807.

Sở hữu loại vũ khí hiện đại của phương Tây, bộ tộc Ngapuhi cũng mở rộng lãnh thổ xuống các vùng đất phía nam. Sức sát thương của súng hỏa mai khiến nhiều bộ tộc khác tìm cách sở hữu chúng để đối phó với người Ngapuhi. Ưu thế của bộ tộc này cũng suy giảm khi đối thủ xây dựng những thành lũy kiên cố, có khả năng chống đạn tốt hơn.

Khó khăn về hậu cần cho những cuộc chinh chiến liên miên khiến xung đột suy giảm vào nửa cuối thập niên 1820. Hongi bị thương nặng và liệt một phần cơ thể sau trận đánh năm 1827, trước khi chết vào tháng 3/1828. Sự kiện này chấm dứt những chiến dịch tấn công quy mô lớn, việc các bộ lạc được trang bị nhiều súng hỏa mai cũng khiến họ tìm kiếm giải pháp ngoại giao, thay vì sa lầy vào xung đột mà không thu được kết quả rõ rệt.

Các trận đánh đẫm máu và sức sát thương quá lớn của súng hỏa mai trong cuộc chiến đã làm suy giảm nghiêm trọng dân số của người Maori bản địa, đồng thời làm thay đổi ranh giới giữa các bộ tộc, tạo điều kiện cho chính quyền thực dân Anh áp đặt ách đô hộ tại New Zealand vào năm 1840. Các sử gia đều cho rằng cuộc chiến này là một ví dụ điển hình về hậu quả nguy hiểm khi thổ dân bản địa được tiếp cận với những vũ khí hiện đại của châu Âu vào thời kỳ đó.

Hiện tại, New Zealand vẫn được cho là quốc gia có luật sở hữu súng đạn thuộc diện "thoáng" nhất thế giới.

Theo luật này, tất cả những người sở hữu súng tại New Zealand đều phải có giấy phép sử dụng súng do chính quyền cấp. Tuy vậy, công dân từ 16 tuổi đã có thể sở hữu súng ngắn và từ 18 tuổi có thể sở hữu súng bán tự động kiểu quân sự.

Để mua và sở hữu súng trường bán tự động, người dân chỉ cần xin giấy phép sử dụng súng loại E với yêu cầu là thành viên một câu lạc bộ súng hoặc có lý do khác như kiểm soát dịch hại hoặc sưu tập súng.

Người nộp đơn xin giấy phép sử dụng súng thời hạn 10 năm phải vượt qua vòng kiểm tra lý lịch về tiền án tiền sự, sức khỏe tâm thần, y tế, tình trạng nghiện hút và bạo lực gia đình. Tỷ lệ duyệt hồ sơ xin giấy phép sử dụng súng ở New Zealand ở mức cao. Cảnh sát nước này năm 2017 nhận 43.509 hồ hơ và cấp 43.321 giấy phép sử dụng súng. 

Tuy nhiên, New Zealand lại không bắt buộc người sở hữu súng phải đăng ký với chính quyền những khẩu súng mình đã mua. Vì quy định này, chính phủ New Zealand không biết chính xác có bao nhiêu khẩu súng đang được lưu hành hợp pháp và bất hợp pháp ở nước này. Cảnh sát New Zealand ước tính có tổng cộng khoảng 1,2 triệu khẩu súng đang được sở hữu trên cả nước, đồng nghĩa với việc cứ ba người dân New Zealand lại có một khẩu súng.

Luật New Zealand quy định cá nhân phải có lý do chính đáng khi mang súng ngắn theo người hoặc nổ súng, nhưng không quy định rõ về các lý do và lực lượng hành pháp phải xác định với từng trường hợp cụ thể. Luật cấm để súng trên xe khi không có người bên trong và chỉ cho phép chủ sở hữu mang súng với băng đạn rỗng ra ngoài.

Nguyễn Hà
Loading...

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Vụ cô phạt nhốt bé mầm non vào tủ: Học phí đắt 'mua' nỗi sợ cho con?

Vụ cô phạt nhốt bé mầm non vào tủ: Học phí đắt 'mua' nỗi sợ cho con?
(PLVN) - Hình ảnh cháu bé bị cô giáo Trường mầm non Maple Bear Westlake Point (nằm trong hệ thống Trường mầm non quốc tế Canada Maple Bear) nhốt vào trong tủ quần áo khiến dư luận bức xúc. Và với tuyên ngôn “Tinh hoa giáo dục Canada cho tương lai toàn cầu”, để cho con theo học Trường mầm non quốc tế Maple Bear, các bố mẹ sẽ phải chi ra số tiền học phí cao ngất ngưởng, thậm chí có chương trình học lên tới mức phí hơn 200 triệu đồng/năm…

Xung quanh đề xuất bỏ Quỹ Bình ổn xăng dầu: Vì sao nhiều doanh nghiệp không lên tiếng?

Xung quanh đề xuất bỏ Quỹ Bình ổn xăng dầu: Vì sao nhiều doanh nghiệp không lên tiếng?
(PLVN) -  “Tôi không có cảm xúc gì vì đã kiến nghị quá nhiều lần nhưng các nhà quản lý vẫn quyết định dùng Quỹ Bình ổn xăng dầu (BOG) như một công cụ điều tiết thị trường. Thậm chí, trong nhiều cuộc họp, tất cả các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đều đã trình bày sự cần thiết phải bỏ nhưng quỹ này vẫn được sử dụng…”, một doanh nghiệp chia sẻ với PLVN xung quanh đề xuất nói trên. 

Tổng kết 15 năm Chỉ thị 32-CT/TW: Chuyển biến tích cực từ Yên Bái

Tổng kết 15 năm Chỉ thị 32-CT/TW: Chuyển biến tích cực từ Yên Bái
(PLVN) - Qua 15 năm, triển khai thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân” và Luật PBGDPL, công tác tuyên truyền pháp luật trên địa bàn tỉnh Yên Bái đã có sự chuyển biến rõ rệt.
Loading...

Hàng nghìn thanh niên nghèo vùng cao Tuyên Hóa được vay vốn chính sách

Hàng nghìn thanh niên nghèo vùng cao Tuyên Hóa được vay vốn chính sách
(PLVN) - Hàng ngàn đoàn viên thuộc đối tượng hộ nghèo ở vùng cao Tuyên Hóa (Quảng Bình) đã được vay vốn chính sách để tạo việc làm, phát triển sản xuất, xây dựng nhà ở…, góp phần khẳng định chính sách an sinh quan trọng của Chính phủ ở vùng quê còn nhiều khó khăn này.

Quảng Ninh: Chính quyền đồng thuận - Doanh nghiệp đồng hành

Quảng Ninh: Chính quyền đồng thuận - Doanh nghiệp đồng hành
(PLVN) - Xuyên suốt một tinh thần, một mục tiêu cao nhất là “việc gì có lợi cho dân, cho nước thì hết sức làm”, tỉnh Quảng Ninh thời gian qua đã thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới công tác lãnh đạo, chỉ đạo; nắm chắc, bám sát các chỉ đạo của Trung ương, cụ thể hóa một cách sáng tạo, sinh động vào thực tế của địa phương. 

Hà Nội dành hơn 4,7 tỷ đồng tặng quà đối tượng chính sách

Hà Nội dành hơn 4,7 tỷ đồng tặng quà đối tượng chính sách
(PLVN) - Theo tin từ Văn phòng UBND TP Hà Nội, nhằm thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ ưu đãi của Đảng, Nhà nước đối với người có công (NCC), UBND TP đã ban hành kế hoạch về việc tặng quà tới các đối tượng chính sách là người có công, cơ sở cách mạng nhân dịp kỷ niệm 74 năm Ngày Quốc khánh (2/9/1945 -2/9/2019).

Thói quen ăn uống 'xấu xí' cần thay đổi

Thói quen ăn uống 'xấu xí' cần thay đổi
(PLVN) - Bất chấp luật lệ đem thức ăn cấm qua nước ngoài, tự ý lấy đồ đang bán trong siêu thị nếm thử, bắt vật nuôi của người khác để làm thức ăn cho mình… Đó là những hành động “xấu xí” mà nhiều người Việt cần thay đổi.

Người dân tin khi có tấm gương thực sự

Người dân tin khi có tấm gương thực sự
(PLVN) - Những ngày này, từ Trung ương đến địa phương có nhiều hội nghị, tuyên dương nhân sắp đến ngày kỷ niệm 50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ngành du lịch cần làm gì để không 'tụt hậu'?

Ngành du lịch cần làm gì để không 'tụt hậu'?

(PLVN) - Du lịch thế giới chuyển dịch mạnh, du lịch Việt Nam phải làm gì? Câu hỏi này đã được phần nào trả lời trong hội thảo “Xu hướng phát triển của du lịch thế giới và tác động đối với du lịch Việt Nam” do Tổng Cục Du lịch, Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch tổ chức ngày 20/8.

Lớn lên bằng tình yêu và trách nhiệm

Lớn lên bằng tình yêu và trách nhiệm
(PLVN) - Xuất phát từ nhu cầu của một người mẹ, họ đã xây dựng nên hàng loạt cơ sở đào tạo đáp ứng nhu cầu của cả nghìn bà mẹ, nơi những đứa con trai, con gái được tiếp cận khoa học máy tính bằng tất cả các giác quan. Từ tình yêu với con trẻ, Học viện sáng tạo công nghệ Teky đang lớn lên bằng trách nhiệm đối với tương lai đất nước.