Nguồn gốc và ý nghĩa của Lễ Phật đản

Lễ thả bồ câu trong đại lễ Phật đản Liên hợp quốc (Vesak 2019) tại Tam Chúc (Kim Bảng, Hà Nam).
Lễ thả bồ câu trong đại lễ Phật đản Liên hợp quốc (Vesak 2019) tại Tam Chúc (Kim Bảng, Hà Nam).
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Lễ Phật đản hay còn được gọi là Vesak là một trong những ngày lễ lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Tăng Ni, Phật tử trên thế giới và Việt Nam.

Nguồn gốc của lễ Phật đản

Theo Ban Tôn giáo Chính phủ, Đại lễ Phật đản là lễ kỷ niệm ngày sinh của Thái tử Tất Đạt Đa, sau là Đức Phật Thích Ca, Giáo chủ của đạo Phật. Sinh ngày Trăng tròn tháng Vesak theo lịch của Ấn Độ cổ, tương đương với mùng 8/4 (ÂL) theo lịch Trung Quốc cổ, vào năm 624 Trước Công nguyên.

Trước đây, một số nước châu Á với truyền thống Phật giáo Bắc truyền (Bắc tông) và theo lịch của Trung Quốc (ÂL), thường tổ chức đại lễ Phật đản vào mùng 08/4 (ÂL). Các nước theo truyền thống Phật giáo Nam truyền (Nam tông) lại tổ chức đại lễ Phật đản vào ngày Trăng tròn tháng Vesak, tương đương ngày 15/4 (ÂL). Có sự khác biệt này do các nước dùng lịch không giống nhau. Tại Đại hội Phật giáo thế giới tổ chức tại Colombo, Srilanka từ 25/5 đến 08/6/1950, có đại biểu Phật giáo 26 nước tham dự đã thống nhất lấy ngày Phật đản là ngày Trăng tròn tháng Vesak theo lịch cổ Ấn Độ, tương đương ngày 15/4 (ÂL). Từ năm 1999, Liên Hợp quốc công nhận Phật giáo là tôn giáo điển hình của nhân loại, Đức Phật là nhân vật Văn hóa Tôn giáo được Liên Hợp quốc tôn vinh. Đại lễ Vesak Đức Phật được Liên Hợp quốc tổ chức kỷ niệm hằng năm vào ngày Trăng tròn tháng 5 Dương lịch, tương đương ngày 15/4 (ÂL). Từ đây khắp thế giới cũng được rõ: đại lễ Vesak Đức Phật là đại lễ tam hợp Đức Phật (có nghĩa Đức Phật đản sinh, Đức Phật thành đạo và Đức Phật nhập Niết bàn, ba ngày trọng đại gắn với cuộc đời Đức Phật đều là ngày Trăng tròn tháng Vesak), vào ngày Trăng tròn tháng 5 Dương lịch, tương đương ngày 15/4 (ÂL).

Việt Nam thực hiện chủ trương của Liên Hợp quốc đã ba lần tổ chức Đại lễ Vesak Liên Hợp quốc vào các năm 2008, 2014, 2019.

Theo truyền thống, đại lễ Phật đản ở Việt Nam được Phật giáo tổ chức trang trọng, thành kính. Đại lễ Phật đản có thể kéo dài nhiều tuần, từ đầu tháng tới sau ngày chính là ngày 15/4 Âm lịch.

Năm nay, lễ Phật đản sẽ được diễn ra diễn ra từ ngày 15/5/2024 đến 22/5/2024. Đây cũng là dịp lễ để những người con của Phật cùng dâng hương tưởng nhớ và cầu may mắn, bình an cho bản thân và gia đình.

Ý nghĩa của lễ Phật đản

Đại lễ Phật đản có nhiều ý nghĩa đối với xã hội, đặc biệt là những người tin theo Phật giáo, qua đại lễ thể hiện: sự tôn kính, tri ân và báo ân đối với bậc chí tôn, Giáo chủ của đạo Phật, người được Liên Hợp quốc tôn vinh, được thế giới tiến bộ ca ngợi về đạo đức từ bi và tinh thần: hòa bình, hữu nghị, hợp tác, cùng phát triển bền vững, nhân văn.

Nói về đại lễ Phật đản, lúc sinh thời Hòa thượng Đệ tam Pháp chủ Thích Phổ Tuệ đã nói: hình tượng Thích Ca sơ sinh một tay chỉ lên trời, một tay chỉ xuống đất, với câu nói “Thiên thượng, địa hạ, duy ngã độc tôn” (trên là Trời, dưới là Đất, ở giữa là Ta). Ta, nhắc nhở mỗi người phải biết làm chủ cuộc sống, làm chủ nghiệp lực của mình. Tư duy, lời nói và hành động của mỗi người sẽ tạo nên nghiệp quả cho chính cá nhân họ theo “luật nhân quả”.

Đại lễ Phật đản là dịp mỗi người con phật nhận diện lại chính mình. Hoạt động tắm nước thơm cho tượng Thích Ca sơ sinh là động thái để mỗi người trở về với chính mình. Bởi nếu tắm Phật thì ai hiện nay tắm được cho Phật, Phật có cần tắm không? Phật có ở nơi pho tượng đâu mà tắm cho Phật? Vậy tắm tượng Phật Thích Ca sơ sinh là tắm biểu trưng, gọi là tắm Phật nhưng thật ra là tắm cho chính mình, thể hiện ước nguyện của mình. Ba gáo nước thơm tắm Phật tượng trưng: gáo nước đầu tưới vào vai và tay trái để gột rửa mọi điều sai trái, gáo nước thứ hai tưới vào vai và tay phải để những điều phải, điều tốt đã tốt càng phải càng tốt hơn, gáo thứ ba tưới vào đầu để tâm trí thanh tịnh, sáng suốt.

Vậy là mượn việc tắm Phật là để tự làm sạch mình, làm mới mình. Sau khi thực hiện nghi lễ tắm Phật, cá nhân mỗi người cảm thấy mới, sạch sẽ, tươi sáng, anh minh. Trên khắp thế giới, những người con Phật cùng nhau thành kính chăm lo cho một đại lễ, cùng thể hiện tâm nguyện tốt đẹp vì một cuộc sống hoà bình, an vui.

Đại lễ Phật đản là thể hiện đoàn kết trên tinh thần hợp tác hoà bình, hạnh phúc. Trong mùa Phật đản, những người con Phật khắp nơi thực hiện tinh thần tương thân, tương ái, giúp đỡ động viên nhau vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống. Góp phần thực hiện xoá đói giảm nghèo.

Đại lễ Phật đản cũng là đề cao tinh thần tương trợ giúp đỡ nhau, khắc phục khó khăn xây dựng cuộc sống an vui mọi người mọi nhà cùng hạnh phúc.

Vào ngày lễ, Phật tử thường vinh danh Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng (qua các hình thức như dâng cúng, tặng hoa, đến nghe thuyết giảng), và thực hành ăn chay và giữ Ngũ giới, thực hành bố thí và làm việc từ thiện, tặng quà, tiền cho những người yếu kém trong cộng đồng.

Cũng vào ngày này, các Phật tử không sát sinh, mọi người đều ăn chay, lau dọn vệ sinh nhà cửa và trang trí bàn thờ Phật thật đẹp. Các Phật tử có thể đến chùa để phụ giúp làm công quả, nghe các bài thuyết giảng về cuộc sống, tự chiêm nghiệm về hành động của bản thân để làm cho tâm hồn được thanh tịnh.

Ngoài ra, trước và trong dịp Đại lễ, Giáo hội Phật giáo các tỉnh thành, các chùa tích cực tổ chức các hoạt động từ thiện, thăm hỏi và tặng quà cho những tăng, ni, Phật tử có uy tín, có công lao với Đạo pháp hoặc những hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn, người tàn tật…. Thông qua các hoạt động này là dịp để mỗi người con Phật nhận diện về vai trò của mình đối với trách nhiệm xây dựng xã hội, xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, hạnh phúc, theo đúng phương châm của đạo Phật “sống tốt đời, đẹp đạo”.

Ngày lễ Phật đản không chỉ là dịp tưởng nhớ ngày sinh của Đức Phật mà còn là cơ hội để cùng suy ngẫm về hành trình của Ngài Thích Ca Mâu Ni, từ đó truyền cảm hứng cho bản thân trên con đường tu tập.

Đồng thời, đây cũng là thời khắc để mỗi người Phật tử thể hiện lòng biết ơn và tôn kính đối với Đức Phật. Hơn nữa, thông qua việc tham gia vào các nghi lễ cúng dường, ngày lễ này còn mang thông điệp về việc sống lành mạnh và chia sẻ sự bình yên, hạnh phúc đến mọi người.

Lễ Phật đản cũng là minh chứng cho sự vĩnh cửu của hình ảnh Đức Phật trong tâm thức của người Phật tử, một hình ảnh không bao giờ nhạt phai dù thời gian có trôi qua. Mong rằng, những thông tin này sẽ giúp mọi người hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa và nguồn gốc của ngày lễ Phật đản quan trọng này.

Tin cùng chuyên mục

Lý do Thượng tọa Thích Chân Quang bị cấm thuyết giảng trong 2 năm?

Lý do Thượng tọa Thích Chân Quang bị cấm thuyết giảng trong 2 năm?

(PLVN) - Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho rằng những phát ngôn của Thượng tọa Thích Chân Quang không đúng chánh pháp, làm ảnh hưởng đến uy tín của Giáo hội. Do đó, yêu cầu ông không được thuyết giảng dưới mọi hình thức, không chủ trì tổ chức các sự kiện tập trung đông người tại Thiền tôn Phật Quang và các địa điểm khác trong thời gian 2 năm.

Đọc thêm

Lòng nhân ái - hạt giống nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ

Dạy con biết đối xử tốt với những người khốn khổ hơn mình chính là bài học trực quan về lòng nhân ái. (Ảnh: AX)
(PLVN) - Trong xã hội hiện nay, trẻ được chú trọng rất nhiều về kiến thức, kỹ năng, vốn sống... Và có một yếu tố nhất định cha mẹ cần nhớ, không bao giờ bỏ qua trong giáo dục con, đó là gieo những hạt mầm nhân ái trong trái tim trẻ.

Chuẩn bị hành trang gì cho các sỹ tử sau kỳ thi THPT?

Chuẩn bị hành trang gì cho các sỹ tử sau kỳ thi THPT?
(PLVN) -  Các sỹ tử 2k6 đang vào giai đoạn nước rút cho kỳ thi THPT – kỳ thi cuối cùng, vô cùng quan trọng của đời học sinh. Vào thời điểm này, cùng với việc giúp con có sức khỏe tốt, sử dụng thời gian một cách khoa học trong giai đoạn tổng ôn, có một việc tối cần thiết cha mẹ cần trang bị cho con, nhưng nhiều người lại dễ bỏ qua.

Trang nghiêm Đại lễ Phật đản tại Thừa Thiên Huế

Tổ chức Đại lễ Phật đản tại Tổ đình Từ Đàm.
(PLVN) - Ngày 22/5, tại Tổ đình Từ Đàm (thành phố Huế), Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức Lễ Chính thức Đại lễ Phật đản Phật lịch 2568 - Dương lịch 2024 với sự tham dự của đông đảo Tăng Ni, Phật tử các giới.

Đức Tăng thống Myanmar đến thăm Việt Nam nhân dịp Phật Đản 2024

Đại diện GHPGVN cùng Tăng đoàn Myanmar thực hiện nghi lễ tắm Phật (ảnh GHPG).
(PLVN) - Vừa qua, tại Trụ sở Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (Hà Nội), Ngài Tăng thống - Tiến sĩ Sayadaw Sandimar Bhivamsa - Bậc Đại Thiện Trí Cao Thượng, Bậc Đại Xiển Dương Chánh Pháp Cao Thượng; cùng Tăng đoàn Myanmar đã đến thăm và chúc mừng Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhân dịp Phật đản PL.2568 - DL. 2024.

Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm: Hướng tâm về Đức Phật, vì mọi người mà phục vụ

Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Hoằng pháp T.Ư, Trưởng ban Trị sự GHPGVN TP Hà Nội. (Ảnh: giacngo.vn).
(PLVN) -  Nhân dịp Đại lễ Phật đản, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Hoằng pháp T.Ư, Trưởng ban Trị sự GHPGVN TP Hà Nội mong muốn tất cả mọi người hãy hướng tâm về Đức Phật, lấy đạo hạnh của Ngài để soi rọi bản thân, sống vô ngã vị tha, vì mọi người mà phục vụ.

Rộn ràng không khí mừng Lễ Phật Đản khắp cả nước

Rộn ràng không khí mừng Lễ Phật Đản khắp cả nước

(PLVN) - Hòa vào không khí vui tươi của Tuần lễ Phật đản Phật lịch 2568, trong hương sen dịu ngọt mùa hè, nhiều ngôi chùa trên khắp cả nước được trang hoàng rực rỡ cờ hoa, phẩm lễ với mong muốn đón một đại lễ thật ý nghĩa, trang trọng.

Diễu hành thuyền hoa trên sông Hương mừng đại lễ Phật đản

Hoa đăng được thả trên sông Hương. Ảnh: Võ Thạnh
(PLVN) - Trong ba đêm 13 - 15/4 Âm lịch (ÂL), 32 thuyền hoa sẽ diễu hành trên sông Hương mừng đại lễ Phật đản Phật lịch 2568. Đại diện Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, tuần lễ Phật đản năm nay sẽ không có xe hoa trên đường như mọi năm, thay vào đó là 32 thuyền hoa do các đơn vị trực thuộc, các chùa tham gia diễu hành trên sông Hương.