Bảo hộ tác quyền trong môi trường số: Nhiều diễn biến phức tạp

(PLVN) - Họa sĩ Lê Linh đã được công nhận là tác giả duy nhất của bộ truyện Thần đồng đất Việt sau hơn chục năm đi tìm công lý. Đây cũng là một sự khuyến khích rất lớn đối với nhiều tác giả, họa sĩ, người làm nghệ thuật trong công cuộc bảo vệ “đứa con trí tuệ” của mình khi môi trường sáng tác ở Việt Nam hiện giờ vẫn còn rất nhiều bất cập.
Bảo hộ tác quyền trong môi trường số: Nhiều diễn biến phức tạp Họa sĩ Lê Linh và hình ảnh 4 nhân vật của truyện Thần đồng đất Việt

Tác giả được pháp luật bảo vệ

Khi Hội đồng xét xử TAND quận 1 (TP HCM) tuyên bố họa sĩ Lê Linh là tác giả duy nhất của 4 hình tượng trong Thần đồng đất Việt, xác nhận bà Phan Thị Mỹ Hạnh không phải đồng tác giả, cũng đồng nghĩa bản quyền truyện Thần đồng đất Việt không thuộc về Công ty Phan Thị; nhiều nghệ sĩ, họa sĩ và hàng ngàn độc giả đã bày tỏ sự ủng hộ, chúc mừng họa sĩ Lê Linh trên mạng xã hội.

Nhìn lại chặng đường 12 năm qua, họa sĩ Lê Linh chia sẻ với báo chí sau phiên tòa: “Tôi không biết diễn tả cảm xúc thế nào, chỉ biết nhiều lúc rất mệt mỏi. Nhưng mình đã đặt ra quyết tâm, nên kiên trì theo đuổi, cuối cùng ra kết quả như hôm nay. Tôi hài lòng và vui mừng vì nó là sự thật”.  

Vấn đề bảo hộ tác quyền trong nhiều năm qua đã gây ra nhiều bức xúc trong giới họa sĩ nói riêng và giới sáng tác nói chung, bởi thông thường sự thiệt thòi đều thuộc về tác giả - người cha, người mẹ sản sinh ra một tác phẩm.

Nhìn lại vụ kiện vừa qua, dù có những diễn biến phức tạp song có thể nói tới hai điểm nổi bật như sau. Thứ nhất, một trong những lập luận đã thuyết phục được HĐXX là theo quy định của pháp luật, quyền tác giả phát sinh từ thời điểm sáng tạo ra tác phẩm, thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định; những điều nằm trong suy nghĩ, tồn tại dưới dạng ý tưởng thì không phải là tác phẩm văn học, khoa học; vì không được thể hiện dưới dạng vật chất nhất định và không được pháp luật bảo hộ.

Do vậy, việc bà Hạnh cho rằng mình đã hình dung ra nhân vật Thần đồng đất Việt trong suy nghĩ, nhờ ông Lê Linh vẽ lại, là không có cơ sở; cho nên bà Hạnh không phải là tác giả của 4 hình tượng nhân vật nên trên. 

Thứ hai, trong quá trình giải quyết vụ án, hai bên đều thừa nhận Phan Thị tạo ra các tập truyện sau tập 79 (thời điểm ông Linh dừng làm việc với Công ty Phan Thị) dựa vào 4 hình tượng do ông Linh sáng tạo.

Đối chiếu quy định của pháp luật, việc Phan Thị tiếp tục sáng tác các tập truyện từ tập 79 là hành vi sửa chữa tác phẩm, không được sự đồng ý của tác giả, là vi phạm quyền của tác giả. Do vậy, phía Công ty Phan Thị buộc phải xin lỗi và bồi thường cho tác giả. 

Những điều trên đã cho thấy, nhận thức về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đang ngày càng được nâng cao và coi trọng, được bảo đảm bằng những biện pháp cụ thể, thái độ quyết liệt của những nhà làm luật, là vừa phải trả lại công bằng về mặt vật chất mà còn về mặt tinh thần đối với tác giả.

Nhìn lại, năm 2005 Luật Sở hữu trí tuệ ra đời, năm 2009 được điều chỉnh lại chặt chẽ hơn; nhưng từ những quy định của luật pháp trên văn bản đến việc thực thi luật pháp trên thực tế là một chặng đường dài, gặp nhiều bất cập. 

Bảo vệ tác quyền trong môi trường số rất phức tạp

Việc họa sĩ Lê Linh được công nhận là tác giả đã đem lại nhiều hy vọng cho những tác giả khác trong lĩnh vực sáng tác. Bởi bảo vệ quyền tác giả, là đem lại lợi ích hợp pháp cho các tác giả để họ có nguồn năng lượng tái tạo sức lao động, nhưng cũng chính là để duy trì và đảm bảo một cộng đồng sáng tạo trong sạch, văn minh của rất nhiều những tác giả khác.

Là một bài học đáng giá, họa sĩ Lê Linh cho biết: “Họa sĩ truyện tranh cần kỹ lưỡng hơn khi làm hợp đồng, phải thỏa thuận rõ ràng với những chủ đầu tư ngay từ khi hợp tác. Tất cả đều có quy định của pháp luật, cho dù ai có làm cách này hay cách khác để che giấu, thì nó cũng phơi bày ra thôi.”

Tuy vậy, trên thực tế trong môi trường sáng tạo nghệ thuật ở Việt Nam, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hay tác quyền và các quyền liên quan trong môi trường số đang diễn biến rất phức tạp. Vụ việc trên mới là hy hữu, chưa thể hiện hết những bất cập khác về việc ngang nhiên xâm phạm tác quyền hiện nay.

Thời đại số (Internet) đã và đang giúp cho mọi người có thể dễ dàng tiếp cận đến các tác phẩm vào bất kỳ thời gian, địa điểm nào. Song, cùng với đó, thực trạng vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan ở Việt Nam hiện nay khá nghiêm trọng.

Ví dụ, nhiều nhà xuất bản phải chi kinh phí lớn mua bản quyền nhưng lại bị các trang mạng xã hội, website trực tuyến sao chép, hoặc tải các bản scan lậu trên mạng rồi đăng tải miễn phí, phát tán tràn lan trên internet, hoặc tự in ra “sách lậu” để bán trên thị trường, mà không trả phí bản quyền. Hiện tượng này ngày càng phổ biến nhưng chưa hề có đường hướng nào giải quyết triệt để.

Một hệ lụy khác là các tác phẩm truyện phát tán trên mạng do không được biên tập kỹ lưỡng có nhiều hình ảnh, nội dung bạo lực, phản cảm hoặc dung tục, không phù hợp với độ tuổi, với thuần phong mỹ tục của người Việt Nam, nhưng lại có lượng truy cập rất lớn, đặc biệt đến từ những độc giả trẻ tuổi.

Các trang web, fan page có lượng truy cập lớn có thể thu được nguồn lợi lớn từ quảng cáo, các phụ phí khác và có thể phần nào “né” được sự “soi mói” của các cơ quan chức năng. Nhiều chuyên gia cho rằng, đây là một trong những động lực để nhiều cá nhân, tổ chức tiếp tục vi phạm bản quyền trên mạng, khiến cho việc xử lý và bảo vệ tác quyền trong môi trường số càng phức tạp hơn.

Quả thực, pháp luật Việt Nam đã có hệ thống các quy định đáp ứng yêu cầu bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan tại quốc gia trong quá trình hội nhập quốc tế.

Song, trên thực tế áp dụng đã hé lộ ra nhiều “lỗ hổng” để cho nhiều vi phạm bản quyền công khai trên môi trường Internet vẫn cứ tiếp tục diễn ra, gây bức xúc giới sáng tác nghệ thuật, gây thiệt hại cho các tổ chức xuất bản và có lẽ cũng là một thiệt thòi lớn đối với người dân Việt Nam.

Diệu Bảo
Cùng chuyên mục
Mang trạm xe buýt về gần bạn

Mang trạm xe buýt về gần bạn

(PLVN) - Ngày 10/7/ 2020, Sở Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai - chính thức công bố “Ứng dụng cung cấp thông tin vận tải hành khách công cộng trên thiết bị di động và kết nối với ứng dụng Grab - Go!Bus trên hai hệ điều hành di động phổ biến hiện nay là Android và iOS.

Đọc thêm

Thêm người, thêm chuyện

Thêm người, thêm chuyện

(PLVN) - Cho đến thời điểm hiện tại, khi chỉ còn vài tháng là diễn ra cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, tổng thống đương nhiệm Donald Trump đã gây dựng xong hình ảnh ở nước Mỹ là người không có đủ khả năng hoặc vẫn không có đối sách thích hợp dẫn dắt nước Mỹ ra khỏi cuộc khủng hoảng này...

Hội chợ du lịch quốc tế 2020 trở lại Hà Nội

Hội chợ du lịch quốc tế 2020 trở lại Hà Nội
(PLVN) - Đại dịch Covid-19 đã cho ngành du lịch nước ta một bài học quan trọng: Cần phải đẩy nhanh ứng dụng công nghệ 4.0 để làm thay đổi căn bản trong quản lý, điều hành và tổ chức hoạt động quản lý và kinh doanh du lịch. Đó cũng là chủ đề chính của Hội chợ Du lịch quốc tế Việt Nam - VITM Hà Nội 2020 (Hội chợ VITM Hà Nội 2020) - “Du lịch Việt Nam hướng tới tương lai”.

Giấc mộng trời Âu với cầu thủ Việt Nam

Giấc mộng trời Âu với cầu thủ Việt Nam
(PLVN) - Từ Công Phượng cho tới Văn Hậu đã giã từ môi trường bóng đá đắng cấp nhất thế giới vì không thể thích ứng. Qua họ, có thể thấy chất lượng của bóng đá Việt Nam đang ở đâu trên thế giới...

Những băng đảng một thời khét tiếng Hà Thành - Kỳ 8: “Siêu trộm” nửa ngày treo trên cây vẫn vượt tường như chớp

Những băng đảng một thời khét tiếng Hà Thành - Kỳ 8: “Siêu trộm” nửa ngày treo trên cây vẫn vượt tường như chớp
(PLVN) - Trong các “nghề” của dân du đãng, có lẽ hình thành sớm nhất là “nghề” trèo tường khoét vách. Thậm chí, cái việc trộm cắp còn có cả ông tổ, đã được lưu truyền trong dân gian: lão Đạo Chích. Bài viết này muốn nhắc đến một đồ tử đồ tôn vào hạng cao thủ của Đạo Chích. Băng nhóm của gã từng một thời làm loạn Hà thành.
Thầy phù thủy trong thế giới cổ đại phương Tây - Kỳ 1: Tín ngưỡng kỳ dị của người cổ Babylon

Thầy phù thủy trong thế giới cổ đại phương Tây - Kỳ 1: Tín ngưỡng kỳ dị của người cổ Babylon

(PLVN) - Từng tồn tại rất hưng thịnh với nhiều màu sắc bí ẩn, thậm chí có phần man rợ của thầy phù thủy trong thế giới cổ đại phương Tây, nhưng sự phát triển của đạo Cơ đốc giáo, dần dần, phù thủy bị coi là mê tín dị đoan và dần lụi tàn... Tuy vậy, xét về phương diện nào đó, ngay trong thời hiện đại ngày nay, thuật phù thủy vẫn tồn tại trong đời sống tâm linh của người phương Tây...

Nhiều cán bộ ở Đắk Lắk bị xem xét kỷ luật

Nhiều cán bộ ở Đắk Lắk bị xem xét kỷ luật
(PLVN) -Ngày 10/7, tại kỳ họp 83, Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Tỉnh ủy tỉnh Đắk Lắk cho biết: Vừa ban hành kết luận một số nội dung liên quan đến việc thẩm tra, xác minh, xem xét, đề nghị thi hành kỷ luật với một số lãnh đạo trên địa bàn.

Quảng Ngãi tiếp nhận điều trị bệnh nhân nhiễm covid -19 thứ 370

Quảng Ngãi tiếp nhận điều trị bệnh nhân nhiễm covid -19 thứ 370
(PLVN) - Theo nguồn tin từ Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật tỉnh Quảng Ngãi cho biết: Có một bệnh nhân người Serbia chuyên gia của tập đoàn Hòa Phát, nhập cảnh từ Oman về sân bay Đà Nẵng vào ngày 9/7, được cách ly tập trung tại khách sạn Harmonia thuộc huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi và sau đó được lấy mẫu xét nghiệm. Đến ngày 10/7 có kết quả xét nghiệm dương tính với virut Covid-19.

Quảng Ninh giải quyết nút thắt về nguồn nhân lực chất lượng cao

Quảng Ninh giải quyết nút thắt về nguồn nhân lực chất lượng cao
(PLVN) - Kỳ họp thứ 18 HĐND tỉnh Quảng Ninh khóa XIII đã diễn ra với phiên chất vấn, trả lời chất vấn tại hội trường. Trên cơ sở ý kiến, kiến nghị của cử tri, sự quan tâm của nhân dân, phiên chất vấn và trả lời chất vấn đã giải trình rõ các nội dung mà cử tri, người dân quan tâm.

Vợ cũ biệt tích của chồng đột ngột xuất hiện “đòi chồng”, tôi biết phải làm sao?

Vợ cũ biệt tích của chồng đột ngột xuất hiện “đòi chồng”, tôi biết phải làm sao?
(PLVN) - Tôi gặp chồng khi vợ trước của anh ấy bỏ đi biệt tích, chúng tôi đã tự nguyện yêu thương và làm các thủ tục pháp lý để kết hôn với nhau. Đột ngột đầu năm nay, vợ cũ của chồng tôi bỗng trở về tranh chấp và nói tôi là kẻ cướp chồng, chị ấy dọa sẽ kiện tôi ra pháp luật để đòi lại chồng. Tôi hoang mang không biết phải làm sao? 

Lee Byung Hun - Nam tài tử “lắm tài nhiều tật” của giới giải trí Hàn Quốc

Lee Byung Hun - Nam tài tử “lắm tài nhiều tật” của giới giải trí Hàn Quốc
(PLVN) - Lee Byung Hun là tài tử được mệnh danh “ông hoàng phòng vé” Hàn Quốc là minh chứng tiêu biểu cho câu “lắm tài nhiều tật”. Bê bối tình dục, ngoại tình cùng hai cô gái trẻ trong lúc vợ mang bầu năm 2014 là vết nhơ không thể xóa nhòa của Lee Byung Hun. Trước làn sóng phẫn nộ của công chúng, nam diễn viên buộc phải cúi đầu xin lỗi. 

Vì sao người phương Tây cổ quan niệm ý nghĩa tháng sinh của mỗi người gắn với một loại đá quý?

Vì sao người phương Tây cổ quan niệm ý nghĩa tháng sinh của mỗi người gắn với một loại đá quý?
(PLVN) - Từ xa xưa, con người đã khám phá ra vẻ đẹp tuyệt vời của các loại đá quý, biết sử dụng chúng để chữa bệnh, làm đồ trang sức… và thường dùng đá quý để cúng tế các vị thần cầu may mắn, bình an. Người phương Tây cổ cho rằng mỗi tháng trong năm gắn với một loại đá quý...
Khởi tố, bắt tạm giam 2 anh em chém Công an trọng thương

Khởi tố, bắt tạm giam 2 anh em chém Công an trọng thương

(PLVN) -Cơ quan CSĐT - Công an huyện Nghi Xuân (tỉnh Hà Tĩnh) đã ra quyết định khởi tố bị can, lệnh tạm giam đối với Phan Văn Thương (SN 1992) và Phan Văn Mạnh (SN 1997) cùng trú thôn Thành Phú, xã Xuân Thành, huyện Nghi Xuân để điều tra về tội “Chống người thi hành công vụ”.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬