Hà Nội gia nhập mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO: Nghệ thuật công cộng không còn bị bỏ rơi?

(PLVN) - Nghệ thuật công cộng phản ánh mức độ văn minh của một thành phố, thậm chí có thể trở thành biểu tượng, nơi cung cấp những trải nghiệm ý nghĩa về văn hóa và thẩm mỹ cho cộng đồng xã hội. Thế nhưng, ở Hà Nội, có thể thấy một số không gian nghệ thuật bị các nhà quản lý, cộng đồng “bỏ rơi”. Liệu rằng thực trạng này sẽ được cải thiện khi Hà Nội chính thức gia nhập vào mạng lưới các thành phố sáng tạo?
Hà Nội gia nhập mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO: Nghệ thuật công cộng không còn bị bỏ rơi?

Đưa tác phẩm nghệ thuật đến gần công chúng

10 năm qua, Thủ đô Hà Nội xuất hiện một số tác phẩm nghệ thuật không chỉ làm đẹp thêm không gian công cộng mà còn góp phần “thổi” vào đó sức sống mới, được thành phố và người dân ghi nhận.

Công trình “Con đường gốm sứ ven sông Hồng” được khánh thành đúng dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội (tháng 10/2010), dài gần 4km đã được tổ chức Kỷ lục Guinness thế giới trao Bằng chứng nhận bức tranh gắn gốm lớn nhất thế giới. 

Con đường gốm sứ có tổng diện tích khoảng 6.500m2, khởi đầu từ Cửa khẩu Phú Thượng (Tây Hồ), xuôi theo dòng chảy con sông Hồng đến cuối phố Trần Quang Khải, giáp với đường Nguyễn Khoái. Toàn bộ công trình được ghép bằng 27 đoạn tranh gốm nối tiếp nhau theo nhiều chủ đề và các họa tiết hoa văn theo dòng chảy lịch sử từ Đông Sơn qua Lý - Trần - Lê - Nguyễn. Công trình này do 20 nghệ sĩ Việt Nam, 15 nghệ sĩ quốc tế, 50 sinh viên các trường mỹ thuật cùng 100 nghệ nhân và thợ thủ công thực hiện, mang dấu ấn của các làng gốm Bát Tràng, Chu Đậu, Phù Lãng…

Còn dự án bích họa phố Phùng Hưng được các họa sĩ Hàn Quốc và Việt Nam thực hiện từ ngày 3/1/2017, hoàn thành sau hơn 3 tháng thi công, được sự đón nhận vô cùng tích cực của mọi người. Có tổng cộng 19 vòm cầu được các nghệ sĩ Việt - Hàn thực hiện các tác phẩm hội họa, tạo ra một không gian kết nối các giá trị di sản, nghệ thuật và cộng đồng.

Các bức tranh đã tái hiện lại được một phần cuộc sống đã qua của một Hà Nội xưa. Khách du lịch Hà Nội ghé tham quan phố bích họa Phùng Hưng có thể ngắm nhìn hình ảnh Bách hóa Tổng hợp, những người phụ nữ gánh hàng hoa, tàu điện leng keng, món quà ngày Tết… trên vòm cầu. Đó là những nét đẹp của Thủ đô xưa.

Một công trình khác của Hà Nội để lại nhiều dấu ấn là con đường dài chừng 900m, một điểm nối từ ngã ba ngõ 612 Lạc Long Quân đến điểm giao với ngã ba đê Âu Cơ dường như thơ mộng hơn từ khi được mang tên cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Điểm nhấn của tuyến phố này là những bức họa mô phỏng tác phẩm của cố nhạc sĩ họ Trịnh.

Ngoài ra có thêm một không gian hội họa mở trên cầu để họa sỹ ngồi vẽ trực tiếp phục vụ khách du lịch. Cây cầu hội họa được kỳ vọng là điểm nhấn của tuyến phố với những tác phẩm cực kỳ có giá trị. Ngoài ra, có một sân khấu ngoài trời quy mô lớn rộng hơn 2.000m2 dành để biểu diễn nghệ thuật như: Âm nhạc Trịnh Công Sơn, múa rối nước, hát quan họ, dân ca và các chương trình ca nhạc.

Có thể nói, “Con đường gốm sứ ven sông Hồng”, “Phố bích họa Phùng Hưng” hay “Con đường bích họa giữa phố đi bộ Trịnh Công Sơn” đã góp phần tôn vinh, bảo tồn, phát huy giá trị di sản đô thị của khu phố cổ, Kinh kỳ xưa, đồng thời tạo không gian công cộng mới cho nhân dân, khách du lịch Hà Nội gần xa.

Ghé tham quan những nơi này cũng là dịp để các tác phẩm nghệ thuật công cộng gần gũi hơn với công chúng. Những công trình nghệ thuật công cộng ấy thu hút sự quan tâm đặc biệt của người dân Thủ đô và cả khách du lịch trong nước và quốc tế. Nhiều người có dịp đến Thủ đô đã không bỏ lỡ cơ hội được chiêm ngưỡng vẻ đẹp độc đáo của công trình.

Gập ghềnh từ ý tưởng tới hiện thực

Họa sỹ Nguyễn Thu Thủy cũng là người được coi là tiên phong trong các dự án nghệ thuật công cộng, từ “Con đường gốm sứ ven sông Hồng” cho đến “Đài phun nước Bông sen vàng” tại vườn hoa Mai Xuân Thưởng, “Trái tim tình yêu Hà Nội” bên hồ Trúc Bạch… Tuy nhiên theo chị, khó khăn trong việc làm thủ tục xin phép và tìm kiếm nguồn kinh phí… là những rào cản mà những nghệ sỹ tâm huyết với những công trình nghệ thuật cộng đồng gặp phải.

Đề ra ý tưởng không khó nhưng triển khai ý tưởng, tính toán tính khả thi của công trình là một bài toán phức tạp. Họa sỹ Nguyễn Thu Thủy cho biết, chị đang đề xuất với thành phố việc triển khai thực hiện quét sơn vôi trang trí, vẽ một số tranh tường bằng chất liệu acrylic để trang trí lại trục đường Âu Cơ - Nghi Tàm - Yên Phụ - Trần Nhật Duật - Trần Quang Khải… phủ màu lên bến xe buýt Long Biên… Tuy nhiên, dự án này cũng đang gặp nhiều vướng mắc. 

Ít ai biết, “Phố bích họa Phùng Hưng” tới giờ vẫn chưa được cấp giấy phép. Tại Hội thảo “Nghệ thuật trong không gian công cộng” do Hiệp hội Các viện văn hóa và Đại sứ quán châu Âu (EUNIC) phối hợp với Manzi Art Space vừa tổ chức tại Hà Nội tháng 11 vừa qua, giám tuyển dự án “Phố bích họa Phùng Hưng”- nghệ sỹ Nguyễn Thế Sơn kể hành trình làm dự án, nhiều thời điểm bị kiểm duyệt, áp đặt, công trình bị đe dọa bỏ dở; nhưng rồi đến khi ra mắt người dân phố này được hưởng lợi rất nhiều. “Nơi đây thành điểm du lịch nổi tiếng của Hà Nội nhưng thực ra đến giờ đã có giấy phép đâu” – nghệ sĩ Thế Sơn giãi bày.

Nhà điêu khắc Mai Thu Vân, tác giả tham gia nhóm nghệ sĩ sáng tạo chuỗi tác phẩm “Tháp” bày quanh hồ Hoàn Kiếm vừa khiến dư luận “dậy sóng” vì bị ứng xử thậm tệ, thì cho rằng hành trình sáng tạo của các nhóm nghệ sĩ với tác phẩm này là những kinh nghiệm đau đớn, tới lúc mang ra trải nghiệm cũng lại đau đớn. Không nhà quản lý nào chịu cấp kinh phí cho “tác phẩm nghệ thuật” quanh hồ Gươm, lý do vì đây là không gian di sản, khá nhạy cảm. Và họ chỉ được cấp kinh phí dưới danh nghĩa “mô hình chiếu sáng”.

Không chỉ gập ghềnh từ ý tưởng tới hiện thực mà các công trình nghệ thuật công cộng còn bị đối xử thô bạo. Sau gần 10 năm, công trình “Con đường gốm sứ” kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội đang bị xuống cấp và hư hại nặng.

 Một đoạn Con đường gốm sứ bị biến dạng.

Đó là thực trạng xuất hiện nhiều mảng gốm bị bong tróc, nứt nẻ, đen xì do việc đốt rác thải sát đoạn đường gốm vào ban đêm. Nhiệt độ từ những chiếc lốp cao su và rác bị đốt tạo khói đen, lớp gốm thì bị bong tróc, nứt toác. 

Từng mảng gốm bị phồng rộp, nứt vỡ, bong tróc, lộ rõ những mảng tường xám xịt bên trong. Chưa kể, nhiều đoạn trên con đường này không biết từ bao giờ còn là nơi người dân tập kết hàng hóa, vứt rác và cả... tiểu bậy. Các tác phẩm mỹ thuật trên “Con đường gốm sứ” bị biến dạng thê thảm. Tác phẩm nghệ thuật bỗng chốc trở thành nghệ thuật thảm họa.

Nghệ sĩ điêu khắc Mai Thu Vân thậm chí đã bật khóc khi nhắc tới “số phận” của tác phẩm nghệ thuật sắp đặt của chị mang tên “Tháp”, tác phẩm sắp đặt mô phỏng một tòa tháp nhiều màu, được lựa chọn trưng bày ở khu vực hồ Gươm dịp tháng 10 vừa qua.

Chỉ sau khi được giới thiệu đến công chúng ít ngày, tác phẩm tâm huyết của chị đã bị một số người vô ý thức biến thành... nhà vệ sinh. Hành động này không chỉ làm tổn thương người nghệ sĩ mà còn khiến cộng đồng hết sức phẫn nộ. Sự việc đồng thời đặt ra câu hỏi: Cần có quy chế như thế nào để bảo vệ những tác phẩm nghệ thuật nơi công cộng?

Năm 1997, Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội (nay là Đại học Mỹ thuật Việt Nam), với sự đồng ý của Bộ chủ quản phối hợp cùng Sở Văn hóa Thông tin Hà Nội tổ chức mô hình nghệ thuật Vườn tượng Bách Thảo nhận được sự tham gia của khá nhiều nhà điêu khắc danh tiếng đương thời, trong đó đặc biệt có nghệ sĩ Điềm Phùng Thị.

Các nghệ sĩ nước ngoài khi đó phần nhiều đã có những liên đới nhất định với Việt Nam, như Buonthan Sommali (người Lào, từng là sinh viên mỹ thuật Hà Nội), Hori Yasushi (người Nhật Bản, có bà nội là người Hà Nội), Brian Ring khi đó đã sống ở Hà Nội;... Sau 12 năm, khu nghệ thuật Vườn tượng Bách Thảo dường như bị lãng quên.

Nhiều tác phẩm sắt này đã bị gỉ sét, thủng nham nhở, hư hại rất nhiều. Bên cạnh đó, tất cả biển tên tác phẩm - tác giả  được gắn ở phần bệ tác phẩm, gần sát mặt đất nên bị bụi đất bắn lên sau các đợt mưa, bị tróc sơn càng gợi thêm cảm giác hoang tàn, bỏ lơ đối với nghệ thuật của con người.

Những người yêu văn hóa công cộng cho rằng, chứng kiến những hình ảnh này thật chạnh lòng, thậm chí có thể cảm nhận đó là sự đối xử thô bạo với một công trình văn hóa công cộng.

Để phát huy hiệu quả các công trình văn hóa, nghệ thuật công cộng, bên cạnh trách nhiệm của các đơn vị liên quan cũng rất cần ý thức, trách nhiệm của cộng đồng. Hà Nội cần phát huy hiệu quả Quy tắc ứng xử nơi công cộng trên địa bàn Hà Nội, quy định cụ thể về việc tôn trọng không gian chung của cộng đồng; tôn trọng, bảo vệ cảnh quan môi trường... 

Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay vừa ký Quyết định công nhận 66 thành phố trên thế giới tham gia ứng cử chính thức gia nhập vào mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO. Hà Nội vinh dự trở thành thành viên của mạng lưới thành phố sáng tạo (lĩnh vực thiết kế), tham gia quá trình thúc đẩy hợp tác quốc tế giữa các thành phố trong mạng lưới với mục tiêu lấy nguồn lực văn hóa và sáng tạo văn hóa làm nền tảng cho quá trình phát triển đô thị bền vững.

Tham gia mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO là bước đi đầu tiên nhưng có ý nghĩa quan trọng cho mục tiêu nâng cao vị thế và tạo dựng hình ảnh mới, hấp dẫn hơn cho Hà Nội. 

Để thực hiện cam kết, Hà Nội sẽ cụ thể hóa bằng chương trình hành động dài hạn về tầm nhìn và kết nối các chính sách của thành phố nhằm thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa nói riêng và làm giàu nguồn lực văn hóa, sức mạnh mềm của Hà Nội nói chung.

Bên cạnh đó, Hà Nội sẽ tạo tiền đề thúc đẩy các thành phố khác của Việt Nam tham gia mạng lưới thành phố sáng tạo, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của mạng lưới, khẳng định vị trí và tầm vóc Thủ đô sáng tạo của nước Việt Nam ở khu vực Đông Nam Á và thế giới.

Thùy Dương
Cùng chuyên mục
Kỳ họp thứ 15 HĐND Thành phố Hà Nội: Tăng thời gian thảo luận về phục hồi kinh tế - xã hội sau dịch Covid-19

Kỳ họp thứ 15 HĐND Thành phố Hà Nội: Tăng thời gian thảo luận về phục hồi kinh tế - xã hội sau dịch Covid-19

(PLVN) - Hôm nay, 6/7, HĐND TP Hà Nội khóa XV khai mạc Kỳ họp thứ 15 xem xét, thảo luận các báo cáo về tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng; thực hiện dự toán thu, chi ngân sách; tình hình giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo của công dân trên địa bàn TP Hà Nội; công tác phòng chống tham nhũng; hoạt động của HĐND TP…

Đọc thêm

Ngày tàn của băng đảng Sex Money Murder

Ngày tàn của băng đảng Sex Money Murder
(PLVN) - Bạo lực súng đạn ở New York ngày nay tương đối “dễ thở” hơn so với những vụ đổ máu kinh hoàng đầu thập niên 1990. Đó là một kỷ nguyên bùng phát về bạo lực và ma túy, trong đó tỷ lệ giết người hàng năm của thành phố này vượt quá 2.000, phần lớn là do sự gia tăng của các băng đảng tranh giành việc buôn bán ma túy. Trong số đó có băng nhóm Sex Money Murder (SMM - tạm dịch là "Tình, Tiền và Giết chóc"), một trong những băng đảng ma túy khét tiếng nhất của thành phố.
TMS Grand City Phúc Yên - “Dự án đáng sống năm 2020”

TMS Grand City Phúc Yên - “Dự án đáng sống năm 2020”

(PLVN) - Ngày 9/7, Tập đoàn TMS đã vinh dự được ông Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI và ông Nguyễn Văn Sinh – Thứ trưởng Bộ Xây dựng trao Chứng nhận “Dự án đáng sống năm 2020” cho Khu đô thị TMS Grand City Phúc Yên.

Cục trưởng Đặng Thanh Sơn, Bí thư Chi bộ Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật: Xúc tiến xây dựng, ban hành Luật Tổ chức thi hành pháp luật

Cục trưởng Đặng Thanh Sơn, Bí thư Chi bộ Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật:  Xúc tiến xây dựng, ban hành Luật Tổ chức thi hành pháp luật
(PLVN) - Công tác tổ chức thi hành pháp luật (THPL) là một nhiệm vụ mới của Bộ, ngành Tư pháp nên được Ban cán sự Đảng, Lãnh đạo Bộ Tư pháp rất quan tâm. Cục trưởng Đặng Thanh Sơn, Bí thư Chi bộ Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật đã có nhiều chia sẻ với Báo Pháp luật Việt Nam về công tác này.

Bí thư Chi bộ, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật Nguyễn Hồng Tuyến: Bộ Tư pháp đã hoàn thành nhiệm vụ chính trị quan trọng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật

Bí thư Chi bộ, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật Nguyễn Hồng Tuyến:  Bộ Tư pháp đã hoàn thành nhiệm vụ chính trị quan trọng về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật
(PLVN) - Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, Bí thư Chi bộ, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật Nguyễn Hồng Tuyến cho biết: Trên cơ sở các văn bản của Đảng, nhiệm kỳ 2015-2020, Bộ Tư pháp đã hoàn thành nhiều nhiệm vụ chính trị quan trọng, trong đó có công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhằm góp phần thể chế hóa các định hướng trong Nghị quyết số 48-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.

Viện Tim mạch làm chủ kỹ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông bằng gây tê tại chỗ

Viện Tim mạch làm chủ kỹ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông bằng gây tê tại chỗ
(PLVN) - Lần đầu tiên, tại Viện Tim mạch Quốc gia - Bệnh viện Bạch Mai, kíp bác sĩ đã tiến thành thủ thuật thay van động mạch chủ (ĐMC) qua đường ống thông (catheter) (TAVI)  bằng gây tê tại chỗ kết hợp an thần. Thành quả là sau khi thực hiện can thiệp, người bệnh nhanh chóng hồi tỉnh và phục hồi sức khỏe.
Hoà Bình kiến nghị nâng mức hỗ trợ cho học sinh khó khăn

Hoà Bình kiến nghị nâng mức hỗ trợ cho học sinh khó khăn

(PLVN) - Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo kỳ thi tốt nghiệp THPT tỉnh Hoà Bình, năm nay toàn tỉnh có 9291 thí sinh đăng kí dự thi. Trong đó, số thí sinh THPT chiếm 82,6 %, còn lại là thí sinh giáo dục thường xuyên và thí sinh tự do. Toàn tỉnh có 37 điểm thi với 398 phòng thi và 21 phòng chờ, có 2330 người tham gia các khâu tổ chức kỳ thi.
Tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia

Tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia

(PLVN) - Hôm nay (10/7), tại TP Huế, Văn phòng Chính phủ, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế phối hợp với Bộ Ngoại giao, Thương mại Australia (DFAT) và Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tổ chức Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia”.

Nâng cao hình ảnh Quân đội Nhân dân Việt Nam qua “Xạ thủ đua tài”

Nâng cao hình ảnh Quân đội Nhân dân Việt Nam qua “Xạ thủ đua tài”
(PLVN) - Chương trình ‘Xạ thủ đua tài’ mùa 3 không chỉ được phát sóng trên kênh Truyền hình Quốc phòng mà cả trên online (Youtube Mocha Gaming, Youtube) bắt đầu từ 09/07/2020. Đây là cách hiện đại và giàu tính giải trí để đưa hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam trở nên gần gũi với khán giả, nhất là giới trẻ khi thần tượng của họ đã có kỷ niệm đáng nhớ trong quân đội mùa hè này. 

Khi PLVN được Tổng cục Du lịch Hàn Quốc tín nhiệm

Khi PLVN được Tổng cục Du lịch Hàn Quốc tín nhiệm
(PLVN) - Nghe qua cứ tưởng “tréo ngoe”, khi tờ báo chuyên ngành pháp luật lại được Tổng cục Du lịch nước bạn tín nhiệm. Nhưng sự thật là như vậy, khi đại diện Báo PLVN nhiều lần được Tổng cục Du lịch Hàn Quốc tại Việt Nam mời sang thăm xứ sở Kim Chi. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬