Mùng 3 người xưa tết thầy thế nào?

Cứ vào ngày mùng 3 tháng Giêng, nhà thầy đồ luôn đông vui nhộn nhịp học trò đến chúc Tết, biếu quà...
Mùng 3 người xưa tết thầy thế nào?

Từ xưa đến nay, mỗi độ Tết đến xuân về, người Việt lại truyền nhau câu thành ngữ: “Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy”.

Giáo sư Ngô Đức Thịnh - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam chia sẻ: chữ “tết” trong câu thành ngữ trên là sự rút gọn của động từ “chúc tết”. Việc chúc tết cha mẹ, thầy cô giáo đã trở thành đạo lý mà mỗi người phải hoàn thành trước khi bước vào những cuộc ăn chơi đầu năm mới.

Theo quan niệm xưa, cha là bên nội, mẹ là bên ngoại. Tức là mùng 1 vợ chồng, con cái, anh chị em ruột thịt tập trung sang chúc Tết bên nội, mùng 2 thì về nhà ngoại thăm hỏi, chúc tụng, tỏ lòng thành kính.

Theo nhiều nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, các sách xưa chỉ ghi "mùng 1 Tết cha, mùng 3 Tết thầy", không có đoạn "mùng 2 Tết mẹ". Câu có cả 3 vế là dân gian mới, được nảy sinh do cách cấu tạo tục ngữ theo kiểu nói kéo theo, bắt xắp, dài ra cho có vần vè.

Theo quan niệm xưa, cha là bên nội, mẹ là bên ngoại. Tức là mùng 1 vợ chồng, con cái, anh chị em ruột thịt tập trung sang chúc Tết bên nội, mùng 2 thì về nhà ngoại thăm hỏi, chúc tụng, tỏ lòng thành kính.

Trong sách Việt Nam phong tục (1915), cụ Phan Kế Bính (đỗ cử nhân Hán học năm 1906, là nhà báo vừa có cựu học, vừa có có tinh thần duy tân) viết về mùng 1 Tết: "Cúng gia tiên xong thì con cháu ra mừng tuổi ông bà cha mẹ, lạy hai lạy. Ông bà cha mẹ mừng cho con cháu mỗi đứa một vài xu hoặc một vài hào, gọi là tiền mừng tuổi".

Ở đây, cúng gia tiên là cúng bên nội, nhà cha, theo phong tục xưa. Mùng 1 Tết cha chính là như vậy.

Đến mùng 2 Tết, theo thông lệ, vợ chồng, con cái, anh chị em ruột thịt sang thăm hỏi và chúc Tết bên nhà ngoại.

Đến mùng 2 Tết, theo thông lệ, vợ chồng, con cái, anh chị em ruột thịt sang thăm hỏi và chúc Tết bên nhà ngoại. Các nghi thức “Tết mẹ” cũng trang trọng và thành kính như bên nhà nội: con cháu chúc Tết ông bà, cha mẹ và nhận lì xì để rước lộc đầu năm.

PGS.TS Lê Quý Đức - nguyên Phó viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh - cho biết trong quan niệm Tết xưa, chúc Tết thầy không chỉ là tình cảm mà còn là vật chất.

Ở đó, học trò đóng góp và trả công, trả lương cho thầy. Bởi trong xã hội trung đại, thầy đồ, thầy nghè, ông cống tự đứng ra tổ chức lớp học hoặc các gia đình kêu gọi nhau thành lập lớp. Thầy không có lương. Khi dạy học, các gia đình trong làng đóng góp thóc, gạo để nuôi thầy.

 Chuyện "mùng 3 Tết thầy" liên quan đến truyền thống tôn sư trọng đạo

Cứ vào ngày mùng 3 tháng Giêng, nhà thầy đồ luôn đông vui nhộn nhịp học trò đến chúc Tết, biếu quà. Người học trò được các bạn đồng môn tín nhiệm nhất sẽ đứng lên thưa với thầy về sự có mặt của bạn bè đồng môn và chúc thầy những điều tốt lành.

"Tết thầy" được coi trọng không thua kém "Tết cha", "Tết mẹ" bởi đạo lý thầy trò ngày xưa rất trọng, thầy được coi trọng như cha.

Vì thế, dù người có chức quan to đến cỡ nào, đường xa cách trở đến đâu, vào ngày mùng 3 Tết, học trò cũng lặn lội đến tỏ lòng kính trọng với người thầy từng dạy dỗ mình.

Minh Chính / phatgiao.org.vn
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Á hậu Huyền My cùng 70 người mẫu 'nhí' tham gia W-FASHION SHOW 2020

Á hậu Huyền My cùng 70 người mẫu 'nhí' tham gia W-FASHION SHOW 2020
(PLVN) - Đêm diễn của chương trình W-Fashion Show diễn ra với những màn xuất hiện ấn tượng của nhiều chân dài đình đám như: Á hậu Huyền My, mẹ con người mẫu – diễn viên Hồng Quế, mẹ con người mẫu Nguyễn Hợp, ca sĩ nhí Bùi Hà My… cùng hơn 70 người mẫu nhí trên toàn quốc.
Khởi tố, bắt tạm giam tài xế không bằng lái làm 2 cha con tử vong

Khởi tố, bắt tạm giam tài xế không bằng lái làm 2 cha con tử vong

(PLVN) - Ngày 1/12, Công an tỉnh Thái Nguyên cho biết, cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Định Hóa đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và lệnh tạm giam 4 tháng đối với Bùi Văn Nam (30 tuổi, trú xóm Quán Vuông 1, xã Trung Hội, huyện Định Hóa) để điều tra về hành vi Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Lai Châu: Công bố các quyết định bổ nhiệm cán bộ

Lai Châu: Công bố các quyết định bổ nhiệm cán bộ
(PLVN) - Ngày 1/12, UBND tỉnh Lai Châu đã tổ chức Hội nghị công bố các quyết định tiếp nhận, điều động và bổ nhiệm mới 5 Giám đốc các sở, ngành gồm: Sở Kế hoạch và Đầu tư; Giao thông Vận Tải; Y tế; Lao động Thương binh và Xã hội; Thanh tra tỉnh.

EASY CREDIT - thương hiệu tài chính vì cộng đồng

EASY CREDIT - thương hiệu tài chính vì cộng đồng
(PLVN) - EASY CREDIT,  thương hiệu vay tiêu dùng thuộc Công ty Tài chính Cổ phần Điện lực (EVNFinance), đã có nhiều hoạt động ý nghĩa vì xã hội như tích cực tham gia ngày hội hiến máu nhân đạo, chung tay quyên góp ủng hộ đồng bào lũ lụt “Vì miền Trung thân yêu”…
Ngân hàng chỉ cung cấp thông tin giao dịch qua tài khoản khi cơ quan thuế yêu cầu

Ngân hàng chỉ cung cấp thông tin giao dịch qua tài khoản khi cơ quan thuế yêu cầu

(PLVN) - Trả lời báo chí về trách nhiệm của các Ngân hàng thương mại trong việc cung cấp thông tin tài khoản của người nộp thuế, ông Đặng Ngọc Minh, Phó Thổng cục trưởng Tổng cục Thuế, khẳng định, ngân hàng chỉ cung cấp thông tin liên quan đến giao dịch qua tài khoản khi cơ quan thuế yêu cầu và cơ quan thuế phải có trách nhiệm bảo mật, an toàn thông tin khách hàng.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬