Mong manh nghề gốm Hương Canh

Thương hiệu gốm Hương Canh, huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc nổi tiếng cả nước từ nhiều năm, sản phẩm này đã xuất khẩu một số nước trên thế giới, được tặng bằng khen “Hình ảnh Apec và di sản văn hóa Việt Nam”. Vậy mà giờ đây toàn thị trấn Hương Canh chỉ còn một nơi duy nhất là thôn Lò Cang làm gốm. Người làm gốm đếm trên đầu ngón tay...

Thương hiệu gốm Hương Canh, huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc nổi tiếng cả nước từ nhiều năm, sản phẩm này đã xuất khẩu một số nước trên thế giới, được tặng bằng khen “Hình ảnh Apec và di sản văn hóa Việt Nam” năm 2006. Vậy mà giờ đây toàn thị trấn Hương Canh chỉ còn một nơi duy nhất là thôn Lò Cang làm gốm. Người làm gốm đếm trên đầu ngón tay, 204 hộ dân với 825 nhân khẩu còn 4 hộ gia đình theo nghề.

c
Anh Nguyễn Giang Anh giới thiệu với tác giả cách phân biệt gốm

“Không biết làm gì mới cho làm gốm”

Bà Bùi Thị Nụ một thợ gốm lâu năm ở Hương Canh, chua chát nói với chúng tôi về anh con trai hơn 40 tuổi của mình như vậy. Bà cho hay, trước kia con trai bà làm công nhân kỹ thuật ở các khu công nghiệp, nay sức khỏe giảm sút, về nhà bà truyền lại nghề gốm.

Bà cũng biết làm gốm từ hồi còn trẻ nhưng từ hồi địa phương kêu gọi, vận động hỗ trợ mới trở lại làm nghề được hơn 5 năm, thu nhập không cao song cũng đủ chi tiêu. Sản phẩm nhà bà Nụ sản xuất chủ yếu vẫn là tiểu sành, chum vại, bình đựng rượu, ngoài ra các vật dụng khác không nhiều vì khó cạnh tranh trên thị trường.

Chúng tôi được tiếp xúc khá nhiều người đã từng làm gốm nhưng nay chuyển sang bán nước, làm công nhân khu công nghiệp... Được nghe những câu chuyện “bi hài” về một nơi sản xuất gốm nổi tiếng đang có nguy cơ chìm vào lịch sử. Theo suy nghĩ của nhiều người dân, cái tên làng gốm Hương Canh bây giờ không còn nguyên vẹn của một làng nghề nữa, có chăng chỉ là thương hiệu đã được lưu truyền từ hơn 300 năm nay.

Một nghệ nhân tâm huyết giữ nghề

Được mọi người giới thiệu, chúng tôi tìm đến nhà ông Nguyễn Thanh, người có tuổi nghề lâu nhất trong thôn. Gặp ông với dáng vẻ mệt mỏi, tay run rẩy, cử động chậm chạp, người gầy gò hơn những tấm hình mà ông đã từng tham gia ở các hội thi làng nghề một, hai năm về trước.

Bà Giang Thị Nhạn, vợ ông Thanh buồn bã: “Ông bị tai biến cách đây hai tháng, không biết sức khỏe sẽ tiến triển như thế nào, chỉ mong ông khỏe lại, chứ để tiếp tục làm nghề thì chẳng nghĩ đến nữa”.

Giọng mệt mỏi, ông Thanh vẫn cố gắng nói hết niềm đam mê được làm gốm từ nhỏ, suy tư, trăn trở với thực tế hiện nay. Ông còn nói cô con gái tìm bằng được những hình ảnh ông tham gia và được tôn vinh tại Festival gốm sứ Việt Nam - Bình Dương năm 2010 cho chúng tôi xem.

Trong số 4 hộ gia đình thì nhà ông Thanh có người theo nghề gốm đông nhất. Ông Thanh đã từng bỏ rất nhiều thời gian tìm hiểu học thêm nghề gốm ở các nơi khác trong cả nước, kết hợp với những thế mạnh vốn có của làng nghề mình mà cải tiến sản phẩm.

Từ sản xuất các vật dung gia đình đơn giản, gia đình ông đã làm ra nhiều loại sản phẩm gốm dùng cho sinh hoạt hàng ngày, rồi phục vụ cho trang trí nội thất, làm hàng mĩ nghệ... sản phẩm được xuất khẩu đi nhiều nước, bỏ mối ở nhiều nơi. Chính vì vậy mà bao năm qua gia đình ông đã sống được bằng chính nghề gốm “gia truyền”

Quyết tâm gìn giữ nghề cha ông để lại, ông Thanh đã động viên các con theo nghề. Ông có bốn người con, hai trai, hai gái thì cả bốn người đều làm gốm. Song hai cô con gái chỉ những dịp cuối năm hàng đặt nhiều, mới tranh thủ về giúp thêm với gia đình, thời gian chính là làm việc khác bên gia đình chồng.

Anh con trai Nguyễn Hồng Quang đã tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật, nay về vận dụng những kiến thức đã học để nâng cao chất lượng sản phẩm, anh Quang là một trong những thợ trẻ được tặng nhiều danh hiệu ở các hội thi thợ gốm trong nước.

Gia đình ông cũng là gia đình duy nhất có hệ thống nung gốm bằng ga, nên sản xuất được nhiều, độ đều, độ bền tốt và sản phẩm bán chạy hơn. Theo bà Nhạn, để đầu tư hệ thống nung bằng ga phải mất rất nhiều tiền nhưng khi khai thác lợi ích mang lại nhiều và ít ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.

Loay hoay tìm hướng đi

Với góc độ cá nhân gia đình ông Thanh hay gia đình bà Nụ, bà Vụ, đã cố gắng góp một phần nhỏ công sức vào khôi phục nghề gốm là vậy. Tuy nhiên, để bảo tồn và phát huy cả một thương hiệu gốm Hương Canh cần phải có sự vào cuộc, quan tâm của chính quyền địa phương, bởi giờ đây như bản thân ông Thanh sức khỏe trở lại đã khó, chứ chưa nói gì đến làm việc, còn bà Nụ năm nay đã 75 tuổi.

b
Hai sản phẩm gốm Hương Canh được sản xuất từ 200 năm trước

Ông Nguyễn Đức Hợi, phó chủ tịch UBND thị trấn Hương Canh cho biết: “Địa phương rất mong muốn phát triển nghề, nhưng thực tế bây giờ không cho phép, khi các khu công nghiệp ngày càng mở rộng, thanh niên đến tuổi trưởng thành phần đông đi làm công nhân có thu nhập cao hơn. Chúng tôi chỉ cố gắng gìn giữ để nó không mất đi, đó cũng là một điều đáng mừng”.

Từ năm 2000 đã có một tổ chức phi chính phủ đầu tư để phát triển, khôi phục lại làng gốm, song nhiều hộ gia đình không mặn mà với hướng đi này. Gốm Hương Canh rất khó cạnh tranh trên thị trường về giá bán, kiểu dáng, nếu nhiều loại sản phẩm ở chợ thị trấn khác nhau thì chắc chắn không phải hết là gốm Hương Canh, một số người biết về chất lượng sản phẩm thì họ mới biết cách chọn lựa và ưu tiên sử dụng mặt hàng này, ông Hợi giải thích thêm.

Tại chợ trung tâm của thị trấn Hương Canh, gốm được bày bán la liệt đủ mẫu mã, kiểu dáng. Nhưng thực tế cho thấy tận dụng mặt bằng, nhiều cửa hàng đã bán gốm Hương Canh xen lẫn với các loại khác.

Một số khách hàng khách quan nhìn nhận, riêng về mẫu mã, kiểu cách, giá thành của gốm Hương Canh không bằng được các loại gốm khác, xong chất liệu độ bền thì chính là ưu điểm nổi trội.

Một chủ cửa hàng gốm tại thị trấn nhận xét, nếu như để trà vào trong lọ gốm thì trà không bao giờ mốc mà giữ nguyên mùi thơm. Rượu để trong chĩnh gốm thì không bị thấm, không bay mùi hay giảm nồng độ...

Tìm hiểu thêm, tôi được thợ gốm Nguyễn Giang Anh hướng dẫn chi tiết cho cách phân biệt gốm Hương Canh và các loại gốm nơi khác. Để nhận biết, người mua quan sát sản phẩm thấy màu sắc trong ngoài như nhau, khi gõ vào cùng một sản phẩm nhưng gốm Hương Canh có tiếng thanh và vang hơn. Sở dĩ có điều đó vì đặc trưng chất liệu đất sét không pha cát và gốm Hương Canh không dùng đến chất tạo men.

Rõ ràng, để gìn giữ nghề gốm Hương Canh, điều cần thiết lúc này không phải mở rộng làng nghề mà phải nâng cao chất lượng sản phẩm gốm về mẫu mã, kiểu dáng, cũng như cải tiến công nghệ để giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm. Đồng thời cần sự quan tâm của chính quyền địa phương định hướng phát triển làng nghề có quy hoạch cụ thể, có chính sách trợ giúp khó khăn, tạo điều kiện về mặt bằng, nơi sản xuất, có như vậy nghề gốm Hương Canh mới có thể phát huy và gìn giữ được lâu bền.

Chia tay làng gốm Hương Canh, tôi vẫn nhớ mãi giọng nói thều thào mà đầy trăn trở của ông Nguyễn Thanh: “Hơn 40 năm làm gốm, tôi chẳng mong được gọi mình là nghệ nhân, chỉ mong sao nhà nước có sự quan tâm để gốm Hương Canh vẫn còn đất sống”.

Duy Hiển

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Tìm cách triệt tận gốc nạn đua xe

Tìm cách triệt tận gốc nạn đua xe

(PLVN) - Nạn đua xe trái phép được ví như “căn bệnh trầm kha, ám ảnh” của xã hội cứ tái phát âm ỉ. Nhiều ý kiến cho rằng cần “liều thuốc” mạnh và kiên quyết để triệt tận gốc vấn nạn này.

Đọc thêm

TP HCM xét nghiệm khẩn tất cả bệnh viện trong đêm

TP HCM xét nghiệm khẩn tất cả bệnh viện trong đêm
(PLVN) - Sở Y tế TP HCM đề nghị các bệnh viện lấy mẫu ngay trong đêm 12/5, với những nhân viên y tế đang trực trong bệnh viện và người bệnh, người chăm sóc bệnh nhân và báo cáo số lượng người được lấy mẫu về Sở. Sáng nay, các đơn vị tiếp tục lấy mẫu xét nghiệm cho những nhân viên còn lại.

Bạo lực leo thang nghiêm trọng ở Dải Gaza

Bạo lực leo thang nghiêm trọng ở Dải Gaza
(PLVN) - Cho đến tối ngày 12/5, có ít nhất 53 người Palestin chết cùng hơn 300 người khác bị thương và 6 người Israel thiệt mạng trong cuộc xung đột ngày càng leo thang phức tạp ở Dải Gaza giữa Israel và lực lượng Hamas.

Tiền có khi nào trên trời rơi xuống?

Tiền có khi nào trên trời rơi xuống?
(PLVN) - Tiền có khi nào từ trên trời rơi xuống? Câu trả lời là có, nhưng cực kỳ vô cùng hiếm gặp, tương đương tỷ lệ trúng vé số hay… bị sét đánh.
Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Phát triển con người toàn diện, xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Phát triển con người toàn diện, xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc

(PLVN) - Báo cáo chính trị Đại hội XIII đã nhấn mạnh yêu cầu về “Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”. Đây chính là những yếu tố cốt yếu để xây dựng và phát huy những phẩm chất tốt đẹp, hệ giá trị chuẩn mực của con người Việt Nam trong giai đoạn tới. 

Quy định về phân cấp nhiệm vụ quản lý sức khỏe trong quân đội

Quy định về phân cấp nhiệm vụ quản lý sức khỏe trong quân đội
(PLVN) - Bộ Quốc phòng vừa ban hành Thông tư số 37/2021/TT-BQP quy định phân loại, khám sức khỏe, phân cấp nhiệm vụ quản lý sức khỏe đối với quân nhân, công chức quốc phòng, công nhân và viên chức quốc phòng. Đáng chú ý, kết luận khám sức khỏe định kỳ là một trong những cơ sở để cơ quan chức năng xem xét, tham mưu đề xuất trong phân công công tác, đề bạt, bổ nhiệm đối với quân nhân, công nhân và viên chức quốc phòng.

Hè này trẻ chơi gì?

Hè này trẻ chơi gì?
(PLVN) - Kịch, phim hè năm nay dường như đã trở thành “xa xỉ phẩm” của các em nhỏ, khi tình hình dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều phụ huynh lo lắng không biết con trẻ sẽ trải qua một mùa hè thiếu vắng các thú vui giải trí như thế nào?

Tìm cách triệt tận gốc nạn đua xe

Tìm cách triệt tận gốc nạn đua xe
(PLVN) - Nạn đua xe trái phép được ví như “căn bệnh trầm kha, ám ảnh” của xã hội cứ tái phát âm ỉ. Nhiều ý kiến cho rằng cần “liều thuốc” mạnh và kiên quyết để triệt tận gốc vấn nạn này.
Đấu thầu cung cấp dịch vụ giặt là tại một số bệnh viện: Dấu hiệu Cty MEC kê khai năng lực không trung thực

Đấu thầu cung cấp dịch vụ giặt là tại một số bệnh viện: Dấu hiệu Cty MEC kê khai năng lực không trung thực

(PLVN) - Là đơn vị cung cấp dịch vụ thu gom giặt, là, hấp sấy đồ vải, chiếu bệnh nhân… tại nhiều bệnh viện trên các tỉnh, thành, mới đây Cty TNHH Đầu tư & Phát triển MEC (tiền thân là Cty TNHH Đầu tư và Thiết bị y tế miền Bắc) bị phản ánh có dấu hiệu kê khai không đúng về năng lực để tham dự các gói thầu.

Dẹp nạn lừa xuất khẩu lao động bằng cách nào?

Dẹp nạn lừa xuất khẩu lao động bằng cách nào?
(PLVN) - Tình trạng các Cty “ma” không có giấy phép vẫn đưa người đi lao động ở nước ngoài để thu tiền, lừa đảo người dân đã và đang xảy ra nhiều năm qua, và vẫn còn hết sức nhức nhối. Ông Tống Hải Nam, Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) đã có cuộc trao đổi với báo chí về thực trạng và giải pháp cho vấn đề này.

Tiếp bài “Cuộc chiến nuôi ngao tại Tràng Cát”: Đại biểu Quốc hội đề nghị thanh, kiểm tra toàn diện

Tiếp bài “Cuộc chiến nuôi ngao tại Tràng Cát”: Đại biểu Quốc hội đề nghị thanh, kiểm tra toàn diện
(PLVN) - Như PLVN đã phản ánh, khu vực Gò Công vốn là ngư trường của những ngư dân tại phường Tràng Cát, quận Hải An, TP Hải Phòng. Năm 2013, nhận thấy việc thả nuôi ngao giống mang lại hiệu quả kinh tế cao, bà con dọn bãi, đầu tư nuôi ngao tổng diện tích gần 500ha với số tiền đầu tư con giống và trang thiết bị giá trị nhiều tỷ đồng. 

Thu thuế VAT với hoạt động thư tín dụng: Không dễ bóc tách!

Thu thuế VAT với hoạt động thư tín dụng: Không dễ bóc tách!
(PLVN) - Đại diện Tổng cục Thuế khẳng định không có chuyện hồi tố trong thu thuế giá trị gia tăng (VAT) với hoạt động thư tín dụng (L/C) và ngân hàng chỉ phải nộp thuế đối với phần thanh toán. Nhưng để bóc tách được đâu là phần gắn với tín dụng, đâu gắn với thanh toán không đơn giản.

Chủ tịch Quảng Bình chỉ đạo lập đoàn thanh tra xác minh tố cáo về công trình sai phạm

Chủ tịch Quảng Bình chỉ đạo lập đoàn thanh tra xác minh tố cáo về công trình sai phạm
(PLVN) - Như PLVN đã phản ánh, ông Hoàng Duy Lộc (thôn Nội Hải, xã Hải Phú, huyện Bố Trạch, Quảng Bình) bị cho là đã xây dựng nhà kiên cố hai tầng và tường rào bao quanh trên thửa đất số 140 có diện tích 623,5m2. Bên cạnh là thửa đất 147 có diện tích 305m2 là nhà cũ của ông Lộc. Cả hai thửa đất đều chưa đăng ký kê khai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN) theo quy định.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó Tổng biên tập: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376