Có thể đưa vào hương ước biện pháp phạt tiền?

(PLO) - Sau 17 năm thực hiện Chỉ thị số 24/1998/CT-TTg ngày 19/6/1998 của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của làng, bản, thôn, ấp, cụm dân cư đã đạt nhiều kết quả. 
Có thể đưa vào hương ước biện pháp phạt tiền?

Bên cạnh những mặt tích cực, công tác xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước trong những năm vừa qua cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Hiện nay, Bộ Tư pháp đang xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư. Với nhiều quy định cụ thể, rõ ràng, văn bản được ban hành sẽ tạo thuận lợi cho việc phát huy vai trò của hương ước, quy ước trong đời sống.

Hiện nay, cả nước có 109.698/125.083 thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố, khu dân cư đã xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước (chiếm tỷ lệ 87,7%). Qua tổng kết cho thấy, hương ước, quy ước của thôn, làng trong thời gian qua đã đem lại những kết quả thiết thực đối với công tác quản lý xã hội tại cộng đồng dân cư, góp phần đưa pháp luật, chủ trương, chính sách của Nhà nước đi vào cuộc sống; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước; giữ gìn, phát huy truyền thống tập quán tốt đẹp của cộng đồng dân cư ở cơ sở; bài trừ các hủ tục lạc hậu; hình thành giá trị chuẩn mực xã hội phù hợp với truyền thống, bản sắc của địa phương; phát huy và mở rộng dân chủ ở cơ sở.

Tuy nhiên, một trong những vướng mắc, bất cập trong thực hiện hương ước, quy ước là các quy định hiện hành công nhận có các hình thức chế tài trong hương ước, quy ước và chủ yếu là các biện pháp mang tính giáo dục, thuyết phục. Đồng thời, quy định nguyên tắc không được đặt ra các biện pháp xử phạt nặng nề đối với trường hợp vi phạm nghiêm trọng hương ước, quy ước. Tuy nhiên, những quy định này còn chung chung, khó hiểu, đã làm nảy sinh một số bất cập như: Rất khó, thiếu cơ sở để xác định thế nào là “biện pháp xử phạt nặng nề”; có được hiểu theo hướng trong hương ước, quy ước được quy định phạt tiền, phạt vật chất hay được xử phạt cả đối với hành vi mà pháp luật đã có quy định biện pháp xử lý…

Trên thực tế, có nhiều bản hương ước, quy ước đã quy định biện pháp phạt tiền đối với các hành vi vi phạm hành chính đã được pháp luật quy định, thậm chí còn quy định mức phạt cao hơn so với quy định pháp luật đối với một hành vi tương ứng. 

Do đó, dự kiến dự thảo Quyết định nêu trên sẽ tiếp tục công nhận hương ước, quy ước có thể quy định các biện pháp chế tài nhằm giáo dục, thuyết phục, vận động và bảo đảm tôn trọng, thực hiện hương ước, quy ước. Tuy nhiên, hương ước, quy ước không được quy định chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm đã được pháp luật quy định. Có thể cho phép đưa vào hương ước, quy ước các biện pháp xử lý, phạt tiền, phạt vật chất đối với hành vi vi phạm mà chưa có quy định pháp luật nhưng không được vượt quá mức do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định. 

Riêng về thẩm quyền phê duyệt hương ước, quy ước, theo quy định của Pháp lệnh về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn năm 2007 thì UBND cấp huyện “công nhận” hương ước, quy ước, trong khi đó các văn bản pháp luật khác lại quy định là “phê duyệt” hương ước, quy ước. Quy định thẩm quyền công nhận hương ước, quy ước còn mâu thuẫn, chưa thống nhất nên gây một số khó khăn cho các cơ quan nhà nước trong xây dựng, phê duyệt hương ước, quy ước, nhất là đối với địa bàn có nhiều tổ dân phố.

Tổng kết thực tiễn, một số địa phương kiến nghị giao ủy ban nhân dân cấp xã phê duyệt hương ước, quy ước vì cấp xã nắm rõ điều kiện thực tế, đặc điểm văn hóa, phong tục, tập quán của thôn, tổ dân phố trên địa bàn; mặt khác còn để nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của cấp xã trong xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước; rút ngắn thời gian, đơn giản hóa việc soạn thảo và bảo đảm sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện, thực hiện hương ước, quy ước kịp thời hơn.

Do đó, nhiều ý kiến cho rằng, cần quy định thống nhất thẩm quyền phê duyệt hương ước, quy ước theo hướng kế thừa quy định thẩm quyền phê duyệt hương ước, quy ước thuộc về UBND cấp huyện. Quy định này bảo đảm tính thống nhất, phù hợp với Pháp lệnh về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn năm 2007 và gắn với trách nhiệm thẩm định của Phòng Tư pháp về tính hợp pháp, thống nhất của hương ước, quy ước; qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước.

Đồng thời, với việc xác định nguyên tắc xây dựng hương ước, quy ước tôn trọng sự tự nguyện và thỏa thuận của cộng đồng dân cư sẽ hạn chế việc xây dựng hương ước, quy ước hàng loạt, chỉ cộng đồng dân cư nào có nhu cầu mới xây dựng hương ước, quy ước sẽ khắc phục tình trạng quá tải cho ủy ban nhân dân cấp huyện trong phê duyệt hương ước, quy ước.

Duy Hưng
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN: Nội dung thiết yếu cần có của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN: Nội dung thiết yếu cần có của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam
(PLVN) - Những thiết kế mang tính nội dung thiết yếu cần có của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam có thể là xác định rõ những đặc trưng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; làm rõ bước phát triển về chất của Nhà nước pháp quyền trong vai trò về dân chủ, quyền con người, vai trò phục vụ, kiến tạo phát triển...

Đề nghị Hoa Kỳ hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine COVID-19

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin đang có chuyến thăm chính thức Việt Nam. Ảnh: VGP/Nhật Bắc
(PLVN) - Tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh các nội dung hợp tác về thúc đẩy thương mại, đầu tư, quốc phòng, hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine COVID-19; hỗ trợ nhân đạo cho người dân bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam/dioxin… 

Khép lại một kỳ họp đầy thành công - mở đầu tốt đẹp cho nhiệm kỳ Quốc hội mới

Khép lại một kỳ họp đầy thành công - mở đầu tốt đẹp cho nhiệm kỳ Quốc hội mới
(PLVN) - Kỳ họp thứ nhất với tính chất quan trọng cho cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV đã diễn ra trong bối cảnh cũng hết sức đặc biệt khi cả nước đang chung tay đồng lòng, đồng sức để chống dịch COVID-19. Sau 9 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ, Kỳ họp đã hoàn thành rất thành công toàn bộ chương trình đề ra, dù rút gọn tới 8 ngày làm việc so với dự kiến.

Chủ tịch nước: "Chính phủ sẽ đẩy lùi đại dịch, sớm đưa đất nước trở về ‘trạng thái bình thường mới’

Chủ tịch nước: "Chính phủ sẽ đẩy lùi đại dịch, sớm đưa đất nước trở về ‘trạng thái bình thường mới’
(PLVN) - Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc bày tỏ tin tưởng, Chính phủ nhiệm kỳ 2021-2026 sẽ hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao; trước mắt là chỉ đạo ngăn chặn, đẩy lùi cho được đại dịch COVID-19, sớm đưa nước ta trở về “trạng thái bình thường mới”… 

Thủ tướng: "Chúng ta có quyền hy vọng và tin tưởng bình minh của cuộc sống bình thường sẽ sớm trở lại"

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Lễ công bố thành viên Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, chiều ngày 28/7. Ảnh: VGP/Nhật Bắc
(Chinhphu.vn) – Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, phòng chống dịch bệnh COVID-19 được coi là công việc quan trọng, cấp bách nhất hiện nay. Để ngăn chặn và đẩy lùi dịch bệnh, Chính phủ sẽ cùng cả hệ thống chính trị và nhân dân cùng nhau kiềm chế sự lây lan của dịch bệnh bằng cách thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống dịch và nhất là thực hiện Chiến lược vaccine. Chúng ta có quyền hy vọng và tin tưởng, bình minh của cuộc sống bình thường sẽ sớm trở lại. -