“Cào mặt ăn vạ” và “phép vua thua lệ làng”

“Cào mặt ăn vạ” và “phép vua thua lệ làng”
(PLVN) - Khi nói đến “cào mặt ăn vạ”, ai cũng hình dung ra Chí Phèo - nhân vật văn học điển hình của nhà văn Nam Cao. Cách hành xử kiểu "Chí Phèo" như tác phẩm cùng tên của nhà văn Nam Cao phản ánh một hiện thực xã hội chua chát, khi người ta không dùng luật pháp mà sử dụng một kiểu "lệ" của những người trong vai bị hại để giải quyết mâu thuẫn.

Dường như trong cuộc sống, ở bất kể vùng quê hay thành phố, từ tỉnh cho đến huyện và nhất là trong các làng, xã đâu đó đều có một “Chí Phèo”. Chỉ khác ở chỗ, Chí Phèo thời nay biến tướng thành muôn hình vạn trạng, từ một Chí Phèo điển hình đã chuyển hóa và biến tướng thành nhà Chí Phèo, làng Chí Phèo.

Trong đời sống hiện nay, ở thời kỳ mà đất nước ta đang dần tiệm cận đến nền công nghiệp 4.0, thì ở đâu đó trên đất nước vẫn còn những hành vi ứng xử cổ hủ, thiếu văn hóa gần như “vô pháp”. Hình như câu “phép vua thua lệ làng” vẫn ám vào đời sống, từ suy nghĩ đến hành động của đại đa số người dân Việt Nam nhất là những vùng quê còn đầy rẫy những hủ tục, mê tín dị đoan.

Vụ việc điển hình gần đây nhất thể hiện việc “cào mặt ăn vạ” là vụ tai nạn giao thông ngày 01/3/2019 tại huyện Sa Pa. Cụ thể, 12h15 ngày 01/3/2019, một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng đã xảy ra trên đường quốc lộ 4D, thuộc thôn Sa Pả, xã Sa Pả, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai làm em Hạng A Câu (SN 2003) tử vong tại chỗ.

Tuy nhiên, khi Công an huyện Sa Pa chuẩn bị di chuyển phương tiện, tử thi nạn nhân để phân luồng giao thông, gia đình của nạn nhân Hạng A Câu cùng nhiều người khác có mặt tại hiện trường cản trở. Những người này không cho lực lượng chức năng di chuyển phương tiện giao thông liên quan đến tai nạn, không cho khám nghiệm tử thi, đưa tử thi đến vị trí khác để tổ chức khám nghiệm và ngang nhiên đưa ra yêu sách bắt hai lái xe ô tô phải bồi thường 400 triệu đồng.

Sự việc làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc lưu thông phương tiện qua khu vực này. Chỉ đến khi chính quyền cùng các cơ quan chức năng huyện tổ chức cho hai lái xe ô tô liên quan đến vụ tai nạn hỗ trợ số tiền 200 triệu đồng, gia đình của nạn nhân mới nhất trí cho di chuyển tử thi và các phương tiện liên quan đến vụ tai nạn để thông tuyến Quốc lộ 4D.

Phải khẳng định, cách phản ứng và đòi phạt tiền của gia đình nạn nhân là hoàn toàn trái pháp luật. Tiếp đến, dư luận cũng đặt ra những câu hỏi về cách xử lý của lực lượng công an địa phương khi để xảy ra cảnh “cào mặt ăn vạ” này. Chỉ đến khi dàn xếp “nộp phạt” một nửa số tiền mà gia đình nạn nhân đòi hỏi thì sự việc mới được vãn hồi.

Đây là cách “dàn xếp” theo “thông lệ” bấy lâu nay của các vụ tai nạn giao thông đó là khi tai nạn xảy ra thì xe to phải đền xe bé, người còn sống phải bồi thường cho người đã chết bất luận đúng sai. Một tiền lệ vô cùng sai trái và vô pháp trong những vụ tai nạn giao thông vẫn hiện hữu hàng ngày hàng giờ, từ năm này qua năm khác ở đất nước ta.

Hình thức giải quyết “duy tình” đã ăn sâu, bén rễ vào tâm tưởng của mỗi người dân và ngay cả các cơ quan chức năng khi đối mặt và giải quyết sự việc. Có lẽ vì thế, dù biết nộp 200 triệu đồng “tiền phạt vạ” là vô lý nhưng lực lượng chức năng và cả 2 chủ xe vẫn thực hiện như một “nghĩa vụ” phải làm.

Vẫn biết, văn hóa dân tộc Việt Nam từ xưa đến nay luôn đề cao và tôn trọng tình thương yêu, đùm bọc lẫn nhau ở khía cạnh “lá lành đùm lá rách” hay “bán anh em xa mua láng giềng gần”. Ở góc độ tích cực và phạm vi hẹp, “duy tình” tạo nên sự đoàn kết, thương yêu và chia sẻ khó khăn với nhau của mỗi người dân.

Tuy nhiên, muốn một xã hội phát triển theo đúng quỹ đạo, chúng ta cần sự “duy lý” và mọi xung đột, mẫu thuẫn phải hướng về cách giải quyết bằng lý lẽ và pháp luật. Mọi hành vi coi thường lý lẽ và pháp luật đều cần phải lên án và lên án mạnh mẽ đặc biệt là những hành vi sử dụng “lệ làng” trong mâu thuẫn, va chạm xã hội. Đã có rất nhiều vụ án thương tâm trong cách hành xử theo kiểu “lệ làng” xảy ra và cần được ngăn chặn, chấm dứt ngay lập tức.

Cần “duy lý” để các phương tiện to được đối xử công bằng với những phương tiện nhỏ; “duy lý” để đối xử công bằng giữa người sống chấp hành đúng luật và người chết vì vi phạm pháp luật; “duy lý” để xã hội đi theo đúng đường ray mà pháp luật đã vạch sẵn và cho phép. Và trên hết, thượng tôn luật giao thông khi tham gia giao thông nói riêng và thượng tôn pháp luật nói chung là nghĩa vụ mà mỗi công dân bắt buộc phải chấp hành.

Tin cùng chuyên mục

Chính phủ đã ban hành quy định mới về tiền lương, bảng lương, phụ cấp trong doanh nghiệp nhà nước. (Ảnh: Nguyệt Nhi)

Quy định mới về tiền lương, phụ cấp trong doanh nghiệp nhà nước

(PLVN) - Chính phủ ban hành Nghị định 21/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 51/2016/NĐ-CP quy định quản lý lao động, tiền lương và tiền thưởng đối với người lao động làm việc trong công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và Nghị định 52/2016/NĐ-CP quy định tiền lương, thù lao, tiền thưởng đối với người quản lý công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Đọc thêm

Phạt Cty Khai thác Chế biến Khoáng sản Lào Cai hơn 2 tỷ đồng

Công ty Cổ phần Khai thác Chế biến Khoáng sản Lào Cai bị phạt 2,1 tỷ đồng vì vi phạm lĩnh vực bảo vệ môi trường. Ảnh: TH
(PLVN) - Chánh Thanh tra Bộ TN&MT vừa ban hành quyết định xử phạt hơn 2,1 tỷ với Cty CP Khai thác Chế biến Khoáng sản Lào Cai (địa chỉ trụ sở chính Tòa nhà Palace, Khu đô thị The Manor, số 1, đường Trần Hưng Đạo, phường Bắc Cường, TP Lào Cai, tỉnh Lào Cai; người đại diện theo pháp luật là ông Vũ Hồng Nam - Chủ tịch Hội đồng Quản trị) vì 4 hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Cty Elmaco bị phản ánh gây ô nhiễm môi trường: Công an tỉnh Ninh Bình thông tin kết quả xác minh

Văn bản 164/CSKT của Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Ninh Bình. (Ảnh: Trung Thứ)
(PLVN) - Báo PLVN vừa nhận được Văn bản 164/CSKT của Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Ninh Bình do Thượng tá Trần Anh Cường ký, liên quan nội dung tố giác của công dân với Cty CP Tinh bột sắn Elmaco Ninh Bình (địa chỉ tại xã Sơn Lai, huyện Nho Quan) trong quá trình hoạt động có dấu hiệu gây ô nhiễm môi trường.

Quy định mới về tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu Thầy thuốc nhân dân, Thầy thuốc ưu tú

Cá nhân được xét tặng danh hiệu “Thầy thuốc nhân dân”, "Thầy thuốc ưu tú" phải có tài năng xuất sắc trong nghiên cứu, phát triển khoa học, kỹ thuật, công nghệ về y tế.
(PLVN) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 25/2024/NĐ-CP ngày 27/02/2024 quy định về xét tặng danh hiệu “Thầy thuốc nhân dân”, “Thầy thuốc ưu tú”; trong đó quy định cụ thể đối tượng, nguyên tắc, tiêu chuẩn, hội đồng xét tặng, hồ sơ, trình tự, thủ tục xét tặng danh hiệu “Thầy thuốc nhân dân”, “Thầy thuốc ưu tú”.

Cục THADS Nam Định chỉ đạo xác minh đề nghị của công dân

Cục THADS Nam Định chỉ đạo xác minh đề nghị của công dân
(PLVN) - Cục Thi hành án dân sự (THADS) Nam Định yêu cầu Chi cục THADS huyện Mỹ Lộc phối hợp cơ quan liên quan để xác minh, làm rõ các đề nghị của ông Nguyễn Đình Thản và bà Nguyễn Thị Sinh trước khi tiến hành các biện pháp cưỡng chế THA theo quy định pháp luật.

11 chế độ trong ngày và 3 chế độ trong tuần áp dụng cho chiến sỹ tân binh

Ảnh minh họa (Ảnh: Baoquangninh.vn).
(PLVN) -  Nhằm duy trì các hoạt động trong ngày, trong tuần của quân nhân, Quân đội nhân dân Việt Nam đã đưa ra 11 chế độ trong ngày. Với tính liên tục của các chế độ này, quân nhân không chỉ được học tập, huấn luyện, rèn luyện, vui chơi một cách khoa học mà còn bảo đảm cho toàn đơn vị hoạt động thống nhất, chính quy, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý kỷ luật của mỗi đơn vị.

Những điều cần biết khi mua đất tái định cư­

Ảnh minh họa. (Nguồn: tuoitrethudo.com.vn)
(PLVN) - Bạn Hoàng Việt (Hà Nội) hỏi: Hiện nay nhiều người dân do thấy giá đất tại các khu tái định cư (TĐC) có giá thành phù hợp nên có ý định mua để đầu tư. Tuy nhiên, đất tại các khu TĐC thường chưa có sổ đỏ (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất). Vậy khi mua đất TĐC chưa có sổ đỏ có rủi ro không? Nếu người dân vẫn muốn mua thì có cách nào để giảm bớt rủi ro?

Luật Các tổ chức tín dụng 2024: Hạn chế việc lạm dụng, thao túng từ cổ đông lớn

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Đoàn Thái Sơn.
(PLVN) - Tại cuộc họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về công bố Luật mới đây, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Đoàn Thái Sơn đã thông tin về một số điểm mới đáng chú ý của Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD) 2024. Theo đó, Luật bổ sung các quy định để bảo đảm quyền của cổ đông thiểu số; luật hóa và bổ sung tại Luật một số quy định về vốn và sử dụng vốn của TCTD, nguyên tắc ghi nhận doanh thu, chi phí...

Những điểm nổi bật của công tác tuyển quân trong lực lượng Công an nhân dân năm 2024

Trung tướng Tô Ân Xô, Người phát ngôn Bộ Công an.
(PLVN) - Thực hiện Quyết định số 74 ngày 15/9/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tuyển chọn công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân (CAND) năm 2024, Bộ trưởng Bộ Công an đã phân bổ chỉ tiêu tuyển chọn công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia CAND năm 2024 để Công an các đơn vị, địa phương tổ chức thực hiện. Nhằm làm rõ hơn những điểm mới trong công tác tuyển chọn công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia CAND năm nay, Trung tướng Tô Ân Xô, Người phát ngôn Bộ Công an đã thông tin tới báo chí về vấn đề này.