Cuộc trường chinh bi tráng của 3 vạn học sinh Vĩnh Linh

Để tồn tại, người Vĩnh Linh phải nai lưng trần xẻ lòng đất tìm sự sống. Họ phải chia gia đình, họ tộc ra nhiều hầm khác nhau để tránh họa diệt nòi, đưa con trẻ đi xa quê để được học hành. Một cuộc trường chinh bi tráng của hơn 3 vạn học sinh K8 Vĩnh Linh bắt nguồn từ đó.

Để tồn tại, người Vĩnh Linh phải nai lưng trần xẻ lòng đất tìm sự sống. Họ phải chia gia đình, họ tộc ra nhiều hầm khác nhau để tránh họa diệt nòi, đưa con trẻ đi xa quê để được học hành. Một cuộc trường chinh bi tráng của hơn 3 vạn học sinh K8 Vĩnh Linh bắt nguồn từ đó.
 
Hành trình bi tráng
 
Đầu năm 1965, không quân Mỹ bắt đầu oanh tạc khu vực Vĩnh Linh dữ dội. Những làng quê yên ả dưới lũy tre làng bỗng chốc bị bom đạn cày xới tan hoang. 
 
Để tồn tại, quân, người dân Vĩnh Linh đã đào hàng trăm địa đạo xuyên sâu vào lòng đất, nhưng hàng vạn con em của vùng đất lửa này không thể theo gót cha anh xuống ẩn nấp trong hầm sâu khi mà không khí, không gian không còn khá chật chội, cái chết rình rập khắp nơi như chỉ chực chờ lỗ thông hơi bị vùi lấp là cả ngàn con người mãi nằm im dưới lòng đất mẹ, đó là chưa kể đến chuyện yên ổn học hành để đánh giặc, xây dựng quê hương mai này... 
 
Trước tình hình đó, Trung ương Đảng đã quyết định đưa hơn 3 vạn thiếu nhi Vĩnh Linh 5-15 tuổi ra các tỉnh miền Bắc để gìn giữ sự sống cho các em, để gìn giữ lực lượng và nòi giống chuẩn bị cho một cuộc chiến trường kỳ và ác liệt không thể lường trước tổn thất.
 
Lúc bấy giờ, Trung ương đã lập ra một ban chuyên trách về chiến dịch gọi là Ban K8 do Bộ trưởng Phủ thủ tướng Trần Hữu Dực làm trưởng ban, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Lê Tất Đắc đặc trách chiến dịch. 
 
Trên hành trình của cuộc di dân này, tại các tỉnh từ Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Nam Hà, Ninh Bình, Nam Định, Thái Bình... đều có ban chuyên trách riêng để tiếp nhận, giúp đỡ các em. 
 
Từ tháng 8/1966 đến cuối năm 1967, hơn 3 vạn học sinh Vĩnh Linh và các vùng Gio Linh, Cam Lộ đang sơ tán tại Vĩnh Linh được đưa ra các tỉnh miền Bắc, về sống nhờ trong các hộ gia đình, các trường học, được học hành cho đến năm 1973, khi Quảng Trị hoàn toàn giải phóng mới về lại quê hương.
 
Để bảo toàn được tính mạng các em, hơn hết đó là mệnh lệnh bảo tồn nòi giống xuất phát từ trái tim, có những người anh hùng đã quên mình ngã xuống bảo vệ mạng sống cho đoàn xe.
 
Nhớ lại những giây phút sinh tử đó, anh Nguyễn Cường, nguyên là một giáo viên đã nghỉ hưu, quê Vĩnh Linh xúc động: “Một đêm đầu đông mưa rét năm 1967, chuyến xe chở chúng tôi gồm 50 bạn cùng một đoàn xe gần 20 chiếc khi vừa qua khỏi đất Vĩnh Linh đến địa bàn Lệ Thủy (Quảng Bình) thì bị máy bay địch phát hiện, oanh tạc. Ngay lập tức có một đồng chí trên xe tên Thành hét lên ra lệnh: “Tất cả quay xe về trú tại vùng đồi Vĩnh Chấp - Sen Thủy, tôi sẽ nghi binh chúng”. 
 
Đoàn xe hối hả chở chúng tôi nhanh chóng quay đầu, còn anh Thành nhảy lên xe chỉ huy bật đèn pha nhằm hướng bắc Quảng Bình lao tới. Máy bay địch bám theo thả bom ồ ạt. Khi dừng lại thì chiếc xe của anh đã bị đạn xé gần như nát tươm, anh bị thương rất nặng. Nhờ đó, chúng tôi được bảo vệ an toàn. Và có lẽ cũng từ giờ phút chứng kiến sự dũng cảm của người chiến sĩ ấy, chúng tôi luôn tâm niệm phải làm một điều gì đó cho quê nhà”. 
 
Đi để được trở về
 
“Trên thực tế, việc đưa các em đi trên hành trình đầy gian khổ ấy hẳn không thể tránh khỏi thương vong. Kết thúc chiến dịch có 70 con em Vĩnh Linh ngã xuống, trong đó có 59 thiếu nhi. Đó là sự mất mát không hề nhỏ, nhưng vẫn phải đi vì nếu ở lại Vĩnh Linh con số hi sinh vì bom đạn sẽ nhiều hơn nữa. Chỉ có đi mới có ngày trở về”, ông Trần Đức Hạnh, 86 tuổi, nguyên Trưởng Ban K8 đặc khu Vĩnh Linh bộc bạch.
Giọt nước mắt hạnh phúc gặp lại người thân sau ngày im tiếng súng.
Giọt nước mắt hạnh phúc gặp lại người thân sau ngày im tiếng súng.
Không thể kể hết nỗi gian truân, vất vả của cuộc hành trình dài hàng trăm cây số kéo dài từ tháng này qua tháng khác mà những đứa trẻ đang tuổi ăn tuổi chơi phải trải qua, lúc đi bộ hàng chục km, lúc lại chen trên phà, trên thuyền, nhồi nhét trên những chuyến ô tô dằn xóc, đội mưa rét để ra tận Thái Bình, Hà Nội. Mỗi giây phút trên chuyến hành trình bi tráng ấy các em luôn phải đối mặt với cái chết từ bom đạn giặc rình rập. 
 
Tiếp chúng tôi trong căn nhà ấm áp ở thành phố Đông Hà một ngày mưa tầm tã, anh Trần Văn Khỏe rưng rưng nhớ lại: “Chuyến xe hôm ấy cả thảy có 40 bạn, khi vừa chạy đến làng Mỹ Trung của tỉnh Quảng Bình thì bất ngờ bị địch phát hiện thả bom. Lúc tỉnh dậy, tôi thấy mình nằm trên giường bệnh xá, mặt mày được các bác sĩ băng bó trắng xóa. Sau này nghe các bác kể lại mới biết, chuyến đi ấy chỉ còn mình tôi sống sót”. 
 
Năm ấy cậu bé Trần Văn Khỏe vừa tròn 8 tuổi. Anh chưa hiểu gì về khái niệm “sơ tán”. Chỉ biết rằng, ngày đi mẹ giấu giọt nước mắt sau làn nón tả tơi, bảo “con cố gắng nghe lời các bác đi ra Bắc học hành cho tử tế để về phục vụ quê hương”. Rồi anh được mẹ khoác lên vai dải ruột tượng bằng vải xanh thẫm đựng gạo đã rang sẵn, một cái ống tre nút lá chuối đựng nước”. 
 
“Đận ấy, ở nhà bố mẹ nghĩ tôi đã mất cùng chuyến xe chở các bạn nên lập ban thờ cho tôi. Thật may, vài năm sau khi tôi không còn nhớ cụ thể quê mình ở đâu thì tình cờ gặp anh trai cũng đi trong chiến dịch đang đi nhận sách giáo khoa ngang qua nơi tôi ở, anh nhận ra và gọi tôi thật to. Giây phút ấy tôi nhảy lên vì sung sướng”, anh Khỏe cho biết thêm. 
 
Cô giáo Trần Thị Vui, quê ở Gio Linh, một học sinh K8 bồi hồi kể lại: Năm đó cô mới 10 tuổi, quê ở huyện Gio Linh (nam sông Bến Hải). Trên chuyến xe chạy dưới làn bom đạn năm ấy có thầy giáo Tuyên lo cho học sinh như một người cha. Ngày lên đường cô được thầy giáo bồng ẵm, dỗ dành mỗi khi nhớ mẹ nằm khóc. 
 
Nhưng rồi thay cho tiếng khóc là nỗi khiếp sợ khi cô chứng kiến một chiếc xe đi trước bị bom hất tung lên trời, từng người bạn của cô trên chuyến xe định mệnh đó vương vãi khắp nơi. 
 
Năm 1973, hòa bình lập lại, cô được trở lại quê nhà Gio Linh và làm nghề dạy học. “Thế hệ chúng tôi vì sự sống, vì con chữ đã phải nhọc nhằn, bây giờ còn sống ngày nào tôi nguyện đem hết sức mình chỉ bảo cho các em nên người”, cô Vui bộc bạch.
 
Từng đi qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt, thấm thía giá trị cuộc sống. Hầu hết thế hệ  K8 năm xưa giờ đang là những đảng viên, cán bộ chủ chốt, giáo viên giỏi của các trường học trên khắp mọi miền đất nước. 
 
Cô Trần Thị Nhượng, hiện là giáo viên ở Huế tâm sự: “Lớp chúng tôi giờ đây đã trở thành những ông, những bà tóc ngả màu tiêu muối nhưng câu chuyện về cuộc trường chinh vĩ đại những năm 60 vẫn được truyền lại cho lớp cháu con. Và trong số những “đứa trẻ K8” may mắn được trở về ấy, còn có những cô cậu lúc đi tuổi còn quá nhỏ, được cha mẹ nuôi “thay tên đổi họ”, rồi lửa đạn chiến tranh cũng cướp mất người thân ở quê nhà nên mãi đến gần 40 năm sau ngày hòa bình mới tìm lại được người thân, nơi chôn nhau cắt rốn, cảm động lắm".
 
Thanh Ba

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Vì sao nhiều di sản đìu hiu du khách?

Vì sao nhiều di sản đìu hiu du khách?

(PLVN) - Theo khảo sát của Tổng cục Du lịch, hơn 70% khách quốc tế đến nước ta để khám phá những nét văn hóa độc đáo thông qua các di sản. Đây là tín hiệu đáng mừng, nhưng du lịch di sản Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức về xây dựng bản sắc, thương hiệu, nhất là ở các đô thị lớn.

Đọc thêm

1.600 người bị ghi hình ở các khách sạn tình yêu Hàn Quốc: Dịch vụ “tẩy rửa kỹ thuật số” đối phó “đại dịch” quay lén

1.600 người bị ghi hình ở các khách sạn tình yêu Hàn Quốc: Dịch vụ “tẩy rửa kỹ thuật số” đối phó “đại dịch” quay lén
(PLVN) - Chính phủ Hàn Quốc năm ngoái cấp 4,5 triệu USD cho các chính quyền địa phương để tăng cường kiểm tra nhà vệ sinh và phòng thay đồ công cộng. Cảnh sát và các tình nguyện viên gồm nữ sinh và bà nội trợ dành nhiều giờ sử dụng máy quét hồng ngoại để tìm kiếm camera giấu kín. 

Xứ nghệ - Điểm đến mới cho các bạn trẻ yêu khám phá

Xứ nghệ - Điểm đến mới cho các bạn trẻ yêu khám phá
(PLVN) - Nghệ An, miền đất mới cho những tâm hồn yêu du lịch. Nơi đây đâu chỉ có những danh thắng mang giá trị tâm linh, văn hoá mà còn có muôn vàn góc nhỏ đặc biệt dành cho những bạn trẻ yêu dịch chuyển, thích khám phá những miền đất mới. Những địa danh này hứa hẹn sẽ mang đến kỳ nghỉ lễ 30/4 trọn vẹn. Đặc biệt, với mức giá vé siêu ưu đãi 149.000 VND cho chặng bay từ Hà Nội – Vinh của hãng hàng không Bamboo Airways, chuyến hành trình của bạn sẽ phần phần lý thú.
Các luật sư nhận định việc thua lỗ triền miên, gây thiệt hại hơn 4.000 tỷ đồng của Hãng hàng không Jestar Pacific gần giống như trong vụ án Trịnh Xuân Thanh

Các luật sư nhận định việc thua lỗ triền miên, gây thiệt hại hơn 4.000 tỷ đồng của Hãng hàng không Jestar Pacific gần giống như trong vụ án Trịnh Xuân Thanh

Mặc dù Hãng hàng không Jestar Pacific làm ăn thua lỗ, dẫn tới thiệt hại hơn 4.000 tỷ đồng. Nhưng, những cán bộ lãnh đạo của Jestar Pacific trong thời gian làm ăn thua lỗ hiện nay lại trở thành lãnh đạo cấp cao tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines). Điều này không khỏi khiến dư luận băn khoăn và đặt nhiều dấu hỏi về quy trình bổ nhiệm cán bộ tại Vietnam Airlines.... Liên quan đến vụ việc này, báo điện tử Tổ Quốc đã ghi nhận ý kiến của một số luật sư.

Du lịch Quảng Ninh: Cần cơ chế để doanh nghiệp tư nhân tiếp tục phát triển

Du lịch Quảng Ninh: Cần cơ chế để doanh nghiệp tư nhân tiếp tục phát triển
(PLVN) - "Đưa du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn của Quảng Ninh, nếu tư nhân đóng vai trò quyết định thì rất cần cơ chế thích hợp để doanh nghiệp tư nhân tiếp tục phát triển", ông Trịnh Văn Quyết, Chủ tịch Tập đoàn FLC nhận định tại  hội thảo “Du lịch Quảng Ninh - Vươn tầm di sản" do UBND tỉnh Quảng Ninh và Hiệp hội các tổ chức dịch vụ và phát triển kinh doanh Việt Nam (VABO) phối hợp tổ chức ngày 19/4/2019 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế FLC Hạ Long, Quảng Ninh.

Cổ phiếu ngân hàng chờ những nhân tố mới

Cổ phiếu ngân hàng chờ những nhân tố mới
(PLVN) - Sau một thời gian dài lặng sóng và suy giảm, dòng cổ phiếu ngân hàng trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang chờ đợi những nhân tố mới, sức hấp dẫn mới. Tâm điểm kỳ vọng đặt vào quý 3/2019 khi có ngân hàng đang rục rịch nộp hồ sơ chào sàn.
Đồng Nai: Tranh cãi chuyện xe quá tải tàn phá “con đường nhà họ Hà”

Đồng Nai: Tranh cãi chuyện xe quá tải tàn phá “con đường nhà họ Hà”

(PLVN) - Gọi là “con đường nhà họ Hà” vì đây là khu đất của cụ Lang, tám hộ gia đình sinh sống trên đó đều là con cháu cụ. Con đường do cụ Lang xây đi qua khu đất nhà mình cũng khó xếp thuộc dạng nào trong sáu loại đường quy định trong Luật Giao thông đường bộ. Tranh cãi xảy ra khi cụ Lang bán dải đất cuối khu đất cho người khác và xe quá tải ầm ầm lưu thông tàn phá.

Vì sao nhiều di sản đìu hiu du khách?

Vì sao nhiều di sản đìu hiu du khách?
(PLVN) - Theo khảo sát của Tổng cục Du lịch, hơn 70% khách quốc tế đến nước ta để khám phá những nét văn hóa độc đáo thông qua các di sản. Đây là tín hiệu đáng mừng, nhưng du lịch di sản Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức về xây dựng bản sắc, thương hiệu, nhất là ở các đô thị lớn.
Sắp tổ chức diễn đàn thương mại Việt Nam - Đông Âu

Sắp tổ chức diễn đàn thương mại Việt Nam - Đông Âu

(PLVN) - Tin từ Bộ Công Thương cho biết, ngày 08/5/2019 Bộ sẽ phối hợp cùng các bên liên quan tổ chức Diễn đàn Thương mại Việt Nam - Đông Âu, với chủ đề “Thúc đẩy xuất khẩu nông sản, dệt may và da giày Việt Nam vào các nước Đông Âu trong tình hình mới”. Diễn đàn sẽ diễn ra tại TP Hồ Chí Minh. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%