Xây dựng và hoàn thiện NNPQ XHCN Việt Nam: 5 yêu cầu cơ bản để xây dựng nền hành chính phục vụ

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Một trong những đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”. Để đảm bảo đặc trưng này trong thực tế, Nhà nước cần phải xây dựng nền hành chính phục vụ.
PGS, TS. Trương Hồ Hải PGS, TS. Trương Hồ Hải

Thực tiễn xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền (NNPQ) XHCN Việt Nam của nhân dân, do Nhân dân và vì nhân dân đã minh chứng rõ nét việc khẳng định nhà nước pháp quyền là nhà nước phục vụ. Điều này thể hiện xu thế vận động và phát triển tất yếu của nhà nước pháp quyền đương đại, dù cho mỗi nhà nước pháp quyền tồn tại trong mỗi chính thể khác nhau. Tuy nhiên, nếu rời xa tính “phục vụ” thì NNPQ không có “lý do gì” để tồn tại trong xã hội đương đại hiện nay, bởi bản chất của NNPQ là hướng đến phục vụ và bảo vệ tốt cho con người, hạn chế những nguy cơ đe doạ đến sự phát triển toàn diện của con người và xã hội.

Chính vì thế, NNPQ thực chất phải là nhà nước phục vụ, điều này được thể hiện rõ nét trong mô hình NNPQ XHCN. Ở đó thể hiện tính phục vụ ưu trội hơn tính cai trị. Điều này xuất phát từ bản chất của nhà nước XHCN và mục tiêu hướng đến của nhà nước XHCN, đó là lợi ích giữa giai cấp công nhân với nhân dân lao động và cả dân tộc thống nhất với nhau, cùng với đó, mục tiêu hướng đến của nhà nước này là phục vụ tốt nhất cho nhân dân, vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Để nâng cao tính phục vụ, trong quá trình xây dựng và hoàn thiện NNPQ XHCN Việt Nam cần tập trung vào những nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, tăng cường tinh giản, gọn nhẹ bộ máy hành chính nhà nước. Để bảo đảm tính phục vụ, bộ máy hành chính nhà nước nhất thiết phải thiết kế lại theo hướng tinh giản, gọn nhẹ nhằm giảm chi tiêu công, năng động, linh hoạt đáp ứng quản trị rủi ro trong bối cảnh kinh tế - xã hội luôn biến đổi. Trong đó, cơ quan hành chính phải xác định rõ việc gì nhà nước cần đảm nhận, việc gì nhà nước chuyển giao khu vực tư nhân tham gia cùng với nhà nước, việc gì nhà nước chuyển giao hoàn toàn cho khu vực tư nhân; nâng cao năng lực quản lý đa ngành, đa lĩnh vực; giảm thiểu đầu mối quản lý; xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan nhà nước, quy định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước các cấp trong tổ chức thi hành chính sách và pháp luật của Nhà nước; đảm bảo cho công tác tổ chức, cán bộ được tập trung, một đầu mối, dễ kiểm soát, khắc phục những sai phạm, tiêu cực.

Thứ hai, đảm bảo tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ của cơ quan hành chính nhà nước. Công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ là một trong những yêu cầu quan trọng của nền hành chính phục vụ, trong đó, cán bộ, công chức, viên chức phải có nghĩa vụ giải đáp theo định kỳ những việc họ đã sử dụng thẩm quyền của họ như thế nào, những nguồn lực sử dụng vào đâu và kết quả đạt được như thế nào. Bên cạnh trách nhiệm giải trình nội bộ, cần tăng cường trách nhiệm giải trình với bên ngoài nhằm bảo đảm sự kiểm soát từ bên ngoài đối với chất lượng cung ứng các dịch vụ công. Ngoài ra, phải có cơ chế quy trách nhiệm cá nhân cho cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình thực thi công vụ, đồng thời cá biệt hoá trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan hành chính.

Thứ ba , xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hành chính nhà nước chuyên nghiệp, có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, phục vụ nhân dân và sự phát triển đất nước. “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “công tác cán bộ là then chốt của then chốt”, vì thế, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hành chính nhà nước “vừa hồng, vừa chuyên” là nhiệm vụ thường trực hiện nay. Đại hội Đảng lần thứ XIII đã xác định: “Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, phục vụ nhân dân và sự phát triển đất nước”; “có cơ chế lựa chọn, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phát, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”, từ đó tạo động lực cho đội ngũ cán bộ, công chức thực sự sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, vì dân, vì nước, vì sự phồn vinh của dân tộc.

Xây dựng và hoàn thiện NNPQ XHCN Việt Nam: 5 yêu cầu cơ bản để xây dựng nền hành chính phục vụ ảnh 1

Xây dựng nền hành chính phục vụ hoàn toàn phù hợp với xu hướng của thời đại.

Để xây dựng nền hành chính phục vụ cần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải chuyên nghiệp, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ và phải có đạo đức cách mạng, nghĩa là mỗi cán bộ, công chức, viên chức phải thật sự cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư; công khai, minh bạch và thực hiện tốt trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ. Cho nên, Chính phủ cần nghiên cứu triển khai: đổi mới cơ chế tuyển dụng, sử dụng công chức, viên chức, đảm bảo tính cạnh tranh công bằng, khách quan trong tuyển dụng, sử dụng; nghiên cứu triển khai thí điểm chế độ hợp đồng hành chính. Hoàn thiện quy định về xác định vị trí việc làm của công chức, viên chức làm cơ sở cho việc tuyển dụng, sử dụng và bổ nhiệm công chức, viên chức; từng bước chuyển dần từ mô hình hiện hành (mô hình đường chức nghiệp) sang mô hình vị trí việc làm, trước tiên áp dụng đối với đơn vị sự nghiệp công lập.

Cùng với đó, nghiên cứu, đổi mới phương pháp, quy trình đánh giá phân loại cán bộ, công chức, viên chức theo hướng dân chủ, công khai, minh bạch, lượng hóa các tiêu chí đánh giá theo kết quả đầu ra của công việc và cá biệt hoá trách nhiệm rõ ràng đối với người đứng đầu trong quá trình đánh giá phân loại cán bộ, công chức, viên chức và tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm công chức, viên chức; lấy mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo quan trọng để đánh giá, phân loại cán bộ, công chức, viên chức. Hoàn thiện các quy định về quản lý, sử dụng và thực hiện chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức; đối với viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động theo cơ chế tự chủ, nghiên cứu thí điểm áp dụng mô hình 3P (mô hình trả lương theo vị trí, năng lực và hiệu quả công việc của nhân viên) trong trả lương cho viên chức. Ngoài ra, cần sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có cơ cấu về độ tuổi, giới tính, dân tộc, trình độ phù hợp với thực tiễn hoạt động công vụ. Mỗi ngành, lĩnh vực và địa phương sẽ có những đặc thù trong hoạt động công vụ, do đó trong quá trình tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm cán bộ, công chức, viên chức phải có kế hoạch, quy hoạch nguồn cán bộ, công chức, viên chức, đảm bảo chất lượng tốt, cơ cấu phù hợp, đặc biệt về cơ cấu về trình độ; ưu tiên trình độ chuyên môn sâu cho bộ phận tác nghiệp, ưu tiên trình độ rộng, bao quát cho bộ phận quản lý, lãnh đạo chung; cơ cấu về giới tính, ưu tiên cán bộ nữ, đảm bảo tỷ lệ cán bộ nữ trong cơ quan; cơ cấu về độ tuổi, đảm bảo sự kế cập giữa các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức theo nhóm tuổi.

Thứ tư, tăng cường kỷ luật, kỷ cương đi đôi với cải thiện chế độ, chính sách, đãi ngộ, tạo môi trường, điều kiện làm việc để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phục vụ phát triển. Thực hiện hài hoà giữa khen thưởng, đãi ngộ hấp dẫn, cạnh tranh và kỷ luật nghiêm minh, kịp thời nhằm thu hút những người có tài, đức vào làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước, đồng thời sàng lọc, thay thế kịp thời những người không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm pháp luật, kỷ luật, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, không còn uy tín với nhân dân.

Thứ năm, quyết liệt đẩy mạnh xây dựng Chính phủ điện tử, từng bước chuyển sang Chính phủ số đáp ứng kịp thời quá trình chuyển đổi số quốc gia. Chính phủ chỉ đạo quyết liệt các bộ ngành, các địa phương triển khai các biện pháp nhằm xây dựng hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin, viễn thông đồng bộ; hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu ngành, cơ sở dữ liệu địa phương đồng bộ liên thông; thực hiện phổ biến các dịch công trực tuyến cấp độ 3, 4 và dịch vụ công quốc gia; giảm tối đa việc giải quyết thủ tục hành chính theo hình thức thủ công (trừ vùng sâu, vùng xa không đảm bảo về hạ tầng công nghệ thông tin, viễn thông hoặc những thủ tục hành chính đòi hỏi tính bảo mật cao).

Tóm lại, trong xã hội đương đại, xu hướng chuyển đổi từ mô hình “quản lý”, “cai trị” sang mô hình “quản trị”, “phục vụ” ngày càng phổ biến trong khu vực công, phù hợp với yêu cầu dân chủ hoá đời sống kinh tế - xã hội. Vì thế, xây dựng nền hành chính phục vụ hoàn toàn phù hợp với xu hướng của thời đại để NNPQ XHCN Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

PGS, TS. Trương Hồ Hải

Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Cùng chuyên mục
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan triển lãm.

Những tấm gương làm theo lời Bác: Hết lòng vì lợi ích cộng đồng, vì Tổ quốc

(PLVN) - Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng; Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Lại Xuân Môn; Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng cùng nhiều lãnh đạo ban, ngành, đoàn thể ngày 17/5 cắt băng khai mạc Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” và trưng bày chuyên đề “Tuổi trẻ - Mùa xuân đất nước” nhân dịp kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh…

Đọc thêm

Những đặc trưng của Nhà nước và pháp luật Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Những đặc trưng của Nhà nước và pháp luật Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh
(PLVN) -Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật là một trong những nội dung cốt yếu của tư tưởng chính trị, đường lối chính trị của Người, gắn liền chính thể với xây dựng bộ máy chính quyền nhà nước, với xây dựng hệ thống pháp luật để quản lý Nhà nước và xã hội, với đào tạo đội ngũ công chức chuyên nghiệp có kỷ luật công vụ nghiêm minh, đạo đức công chức tận tụy, trách nhiệm phục vụ Nhân dân, trong sạch, liêm khiết, giữ được tín tâm trong lòng dân.

Đưa quan hệ Việt Nam – Hy Lạp lên tầm cao mới

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc hội đàm với Tổng thống Hy Lạp Katerina Sakellaropoulou. Ảnh: TTXVN
(PLVN) - Hai lãnh đạo nhấn mạnh việc hai bên nhất trí cùng nhau phối hợp chặt chẽ đưa quan hệ Việt Nam – Hy Lạp lên tầm cao mới, đưa hợp tác trên các lĩnh vực đi vào chiều sâu, phát huy những thế mạnh bổ sung cho nhau giữa hai nước, quan tâm thúc đẩy hợp tác kinh tế, đồng thời hợp tác chặt chẽ, cùng đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chào xã giao Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chào xã giao Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith
(PLVN) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào và Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh trong thời gian tới, hai bên cần phát huy cao độ truyền thống hợp tác gắn bó, tin cậy; nỗ lực tăng cường và nâng cao hơn nữa hiệu quả hợp tác song phương trên tất cả các lĩnh vực, vì lợi ích thiết thực của nhân dân hai nước.

Việt Nam - Lào: Tiếp tục vun đắp mối quan hệ "có một không hai"

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihan.
(PLVN) - Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihan nhấn mạnh, trước những diễn biến phức tạp hiện nay trong tình hình quốc tế và khu vực, hai bên càng thấy rõ giá trị của việc duy trì và vun đắp mối quan hệ láng giềng gắn bó, thủy chung.

Thủ tướng mong kiều bào tiếp tục đóng góp nâng cao hình ảnh, ảnh hưởng Việt Nam

Thủ tướng Phạm Minh Chính và các thanh niên, sinh viên Việt Nam tại New York. Ảnh: VGP
(PLVN) - Gặp các trí thức, sinh viên Việt kiều tại New York (Mỹ), Thủ tướng Phạm Minh Chính mong bà con luôn tự hào về truyền thống văn hóa – lịch sử, về những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử mà đất nước ta đã đạt được trong thời gian qua, mỗi người là một “đại sứ” tiếp tục đóng góp để nâng cao hình ảnh, ảnh hưởng Việt Nam trong mắt bạn bè, đối tác quốc tế.

Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng: Phải thấy rõ tác hại khôn lường của chủ nghĩa cá nhân

Các đại biểu thăm gian trưng bày tại Triển lãm ảnh và sách “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Ảnh: Thành Đạt
(PLVN) - Yêu cầu trên được Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng nhấn mạnh tại Hội thảo khoa học quốc gia “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, do Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Báo Nhân dân, Đảng ủy Khối Doanh nghiệp Trung ương vừa tổ chức.

Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt cộng đồng người Việt ở Bờ Đông Hoa Kỳ

Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt cộng đồng người Việt ở Bờ Đông Hoa Kỳ
(PLVN) - Sáng 14/5 (theo giờ địa phương), nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN - Hoa Kỳ, thăm và làm việc tại Hoa Kỳ và Liên hợp quốc, tại thủ đô Washington, D.C, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gặp gỡ cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ và các cơ quan đại diện trực thuộc Đại sứ quán; tiếp đại diện cộng đồng người Việt ở khu Bờ Đông Hoa Kỳ.

Quan hệ Việt Nam - Lào là tài sản chung vô giá của hai nước

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đón Chủ tịch Quốc hội Lào Saysomphone Phomvihane, tháng 12/2021.
(PLVN) - Quan hệ Việt Nam - Lào đã được hình thành và hun đúc trong lịch sử lâu đời, đã cùng nhau chia ngọt, sẻ bùi, cùng xây đắp nên tình hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân hai nước, là tài sản chung vô giá của hai nước.