Nhớ tác giả 'Xứ Đoài mây trắng'

(PLO) -Tham gia hoạt động sáng tác văn chương lâu nay, nhưng “Xứ Đoài mây trắng” lại là tiểu thuyết đầu tay của tác giả Nguyễn Sơn Đỗng. Khi cuốn tiểu thuyết được giới thiệu đến tay bạn đọc thì ông đã ra đi sau thời gian dài lâm trọng bệnh vào tối 28/12 tại nhà riêng thôn 4, xã Chàng Sơn, Thạch Thất, Hà Nội.
Nhớ tác giả 'Xứ Đoài mây trắng'

Ngay sau khi ra mắt, có thể nói, “Xứ Đoài mây trắng” đã có ngay “lối đi riêng” đi vào tâm thức người đọc rất đỗi tự nhiên và đó chính là thành công của tác giả Nguyễn Sơn Đỗng.

Đọc và cảm nhận về cuốn tiểu thuyết, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã viết: Tôi đọc cuốn tiểu thuyết “Xứ Đoài mây trắng” của tác giả Nguyễn Sơn Đỗng, tôi lại nhớ đến quê tôi, cũng ở một làng quê nghèo “Kẻ Rủn”, một làng cổ xứ Thanh- làng Thạch Khê, tỉnh Thanh Hóa. “Xứ Đoài mây trắng lắm” phản ánh rất đậm nét bức tranh sinh động về con người- cảnh vật- mối quan hệ xóm làng những năm đầu thế kỷ 20, người nông dân Viêt Nam bị hai tầng áp bức, bóc lột là thực dân và phong kiến.

Đánh giá của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu cũng là cảm nhận của tôi khi lật giở những trang tiểu thuyết “Xứ Đoài mây trắng”. Tác giả là một đảng viên 40 năm tuổi Đảng, nguyên Giám đốc Sở Lâm nghiệp của tỉnh Vĩnh Phú trước đây, nhưng lại rẽ ngang có vẻ trái chiều nghề nghiệp với các sáng tác văn chương.

Tiểu thuyết có 34 chương là bức tranh tổng thể về xã hội nông thôn Bắc bộ, cụ thể ở đây chính là vùng quê Chàng Sơn, Thạch Thất, Hà Nội, quê hương của ông. Cốt truyện cuốn tiểu thuyết có sự pha tạp giữa tư duy hồi cố, khởi đầu từ bối cảnh năm 1943 rồi ngược trở lại thế kỷ 16, cuối thế kỷ 19 và những năm đầu thế kỷ 20, sau đó tiếp diễn đến thời kỳ gần cận Cách mạng Tháng Tám năm 1945…

Trên nền tảng văn hóa vùng Kẻ Nủa-Chàng Sơn-xứ Đoài là câu chuyện của các dòng tộc, dòng họ với sự tiếp nối của vài ba thế hệ. Mạch truyện xòe như nan quạt, vừa xâu chuỗi vào cốt lõi thế hệ gia đình, vừa lan tỏa với chuyện tình làng nghĩa xóm, hội làng, chuyện đi làm thợ xẻ mạn ngược, đi học vẽ, đi phu đồn điền… Tuy nhiên, kể từ khoảng chương 28 đến hết, cốt truyện trở về những vấn đề xã hội tương đối quy phạm, quen thuộc thời kỳ đêm trước Cách mạng Tháng Tám…

Một điểm mạnh của tiểu thuyết “Xứ Đoài mây trắng” chính là khả năng tái hiện tính cách, tâm lý nhân vật và bối cảnh phong tục, tập quán, đời sống làng quê hồi đầu thế kỷ 20. Con người thôn quê cộng sinh trong nếp sống, nếp tâm lý và ứng xử với tất cả sự tốt đẹp và ngô nghê, cổ hủ và láu cá, trong sáng và tăm tối, chân thành đã được thể hiện một cách chân thực, sinh động.

Có thể thấy được nhiều trang viết sinh động về gia cảnh đời thường dân quê, cưới hỏi, ốm đau, vay giật; cảnh hội quê, chợ quê, tết quê, chiều quê; cảnh tát nước, đơm cá, gặt lúa, gặp gỡ bậc chức sắc, kỳ lão, phố thị, người Tây… Lại có thể gặp những mối tình chân quê, bình dị, bản năng đầu làng cuối xóm hồi đầu thế kỷ 20, nhưng đã được phân tích, soi tỏ trong tâm thức hiện đại như chuyện ông Quý, chuyện Hai Vệ với Lành… Nét phồn thực nhân tính muôn đời góp phần gia tăng phong vị đời thường và giá trị nhân văn cho tác phẩm.

Thêm một điểm mạnh khác nữa của tiểu thuyết Xứ Đoài mây trắng là văn phong thực sự giàu chất tiểu thuyết. Lời văn linh hoạt, hàm súc, chuyển đoạn nhanh, giàu phong vị điện ảnh. Có thể tìm thấy ở đây số lượng phong phú các từ ngữ gắn với đời sống sinh hoạt, lao động sản xuất thôn quê trước đây. Trong đó, nhiều lời thoại và lối sống hầu như đã chuyển về thời quá khứ hoặc chỉ còn được bảo lưu thưa thoáng ở một vài vùng quê. Tiểu thuyết đã khơi gợi, phản ánh sinh động không gian, môi trường, cuộc sống, tâm tư người nông dân nửa đầu thế kỷ 20.

Nhận xét về cuốn tiểu thuyết, Giáo sư, Tiến sĩ Bae Yangsoo, Trưởng khoa Tiếng Việt, Đại học Ngoại ngữ Busan, Hàn Quốc, một nhà nghiên cứu văn học Việt Nam đã viết: “Tiểu thuyết “Xứ Đoài mây trắng” đã thực sự giúp tôi hiểu biết nhiều hơn về văn hóa và con người Việt Nam. Thiết chế làng, xã đúng là nhân tố làm cho văn hóa Việt Nam mãi trường tồn trước tất cả các cuộc xâm lăng văn hóa trong lịch sử, từ chủ ý đồng hóa của thời Bắc thuộc nghìn năm đến cuộc xâm lược của văn hóa phương Tây từ thực dân Pháp.

Thông qua các xung đột nội tâm ở các nhân vật, Nguyễn Sơn Đỗng đã cho chúng ta thấy ở bên ngoài xã hội Việt Nam thời đó đang xảy ra cuộc đấu tranh cam go chống ngoại xâm, giành độc lập dân tộc, thì trong mỗi con người cũng là cuộc đấu tranh không kém phần khốc liệt giữa các lề thói phong kiến của Nho giáo quy định trong xã hội như cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy trong hôn nhân, và những khát khao cháy bỏng của người con gái trong tình yêu nam nữ đòi hỏi được thực sự là mình. Ở góc nhìn văn chương về xã hội, “Xứ Đoài mây trắng” đáng để cho những người nước ngoài như tôi nghiền ngẫm và càng đọc càng cuốn hút...”.

PGS-TS. Nguyễn Hữu Sơn - Phó Viện trưởng Viện Văn học
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chỉ xem xét giãn cách những khu vực có nguy cơ cao dịch Covid-19

Chỉ xem xét giãn cách những khu vực có nguy cơ cao dịch Covid-19

(PLVN) - Liên quan đến tình hình dịch Covid-19 ở TP HCM, Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường cho biết, TPHCM đề xuất giãn cách, nhưng Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo, những khu vực nào có nguy cơ cao sẽ xem xét giãn cách, còn lại vẫn hoạt động bình thường. 

Con nghiện vừa hiếp dâm vừa cướp tài sản

Con nghiện vừa hiếp dâm vừa cướp tài sản
(PLVN) - Sau khi đột nhập vào nhà chị B. Thưởng sử dụng dao nhọn để khống chế nạn nhân rồi thực hiện hành vi hiếp dâm. Trước khi tẩu thoát, Thưởng còn  cuỗm 2 điện thoại của nạn nhân. 

Người viết lên “câu chuyện cổ tích” giữa đời thường

Người viết lên “câu chuyện cổ tích” giữa đời thường
(PLVN) - Sinh ra và lớn lên tại một làng quê nghèo ở huyện Thường Tín (TP Hà Nội),  ông Nguyễn Hữu Đường - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hòa Bình không dám nghĩ mình lại làm được những điều kỳ diệu và vô cùng tuyệt vời ngày hôm nay. 

Vướng mắc trong lắp đặt hệ thống thu phí tự động

Vướng mắc trong lắp đặt hệ thống thu phí tự động
(PLVN) - Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 11 chiều 2/12, trả lời về vấn đề hiện vẫn còn 4 tuyến thu phí đường cao tốc của Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) chưa lắp đặt hệ thống thu phí tự động không dừng, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Ngọc Đông cho biết, từ nay đến hết 31/12 chưa thể hoàn thành lắp đặt hệ thống thu phí tự động không dừng tại các trạm thu phí.

“Sai một ly, đi một dặm”

“Sai một ly, đi một dặm”
(PLVN) - Sau 120 ngày không ghi nhận ca mắc Covid-19, trong bốn ngày từ 28/11 đến 1/12, TP HCM ghi nhận bốn ca mắc mới nội địa.

Thiệt hại 30.000 tỷ đồng do thiên tai dị thường

Thiệt hại 30.000 tỷ đồng do thiên tai dị thường
(PLVN) - Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 11/2020 , Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường đã báo cáo về tình hình khắc phục hậu quả thiên tai lịch sử diễn ra trong thời gian vừa qua và đề xuất một số giải pháp cấp bách.
Mô hình du lịch homestay tại xã Nghĩa An có khả năng trở thành sản phẩm OCOP 4 - 5 sao

Mô hình du lịch homestay tại xã Nghĩa An có khả năng trở thành sản phẩm OCOP 4 - 5 sao

(PLVN) - Thăm các mô hình du lịch cộng đồng tại xã Nghĩa An, thị xã Nghĩa Lộ (Yên Bái), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Trần Thanh Nam cho biết, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - cơ quan chủ trì của Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang tập trung thúc đẩy mô hình homestay phát triển trong thời gian tới.

Bạc Liêu: Đề nghị cài đặt Bluezone để phòng dịch Covid-19

Bạc Liêu: Đề nghị cài đặt Bluezone để phòng dịch Covid-19
(PLVN) - Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Bộ Giao thông vận tải, Sở Giao thông vận tải tỉnh Bạc Liêu đã công văn hỏa tốc các cơ quan, đơn vị, hộ kinh doanh vận tải tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch nhằm chủ động kiểm soát, ngăn chặn sự lây lan dịch bệnh trong hoạt động vận chuyển hành khách.

Khai trừ ra khỏi Đảng đối với  bà Hồ Thị Kim Thoa

Khai trừ ra khỏi Đảng đối với bà Hồ Thị Kim Thoa

(PLVN) - Ngày 2/12/2020, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Ban Bí thư đã họp dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng để xem xét, thi hành kỷ luật bà Hồ Thị Kim Thoa, nguyên Ủy viên Ban Cán sự Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công Thương. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬