Tết mùa mưa – Nét văn hóa độc đáo của đồng bào Hà Nhì ở Lai Châu

Tết mùa mưa – Nét văn hóa độc đáo của đồng bào Hà Nhì ở Lai Châu
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) -  Vào tháng 5 âm lịch hàng năm, khi bắt đầu mùa mưa, cây lúa vừa qua kỳ bén rễ, đang lúc sinh trưởng, phát triển là thời điểm người Hà Nhì (huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu) tưng bừng đón một trong những cái Tết to nhất trong năm - Tết mùa mưa.

Đối với người Hà Nhì, Tết mùa mưa (Dế Khừ Chà) là một lễ Tết quan trọng trong đời sống của cộng đồng dân tộc Hà Nhì, được tổ chức vào tháng 5 âm lịch hàng năm khi mà công việc mùa vụ mới vừa hoàn tất. Đây là dịp để người Hà Nhì cầu mong tổ tiên phù hộ cho con cháu được khỏe mạnh, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, chăn nuôi phát triển và bản làng đoàn kết.

Tết Mùa mưa được tổ chức trong 4 ngày, từ ngày Hợi, Tí, Sửu đến hết ngày Dần. Trong 4 ngày này, mọi người trong gia đình không được đi làm mà chỉ vui chơi và cùng nhau ăn uống, múa hát vui vẻ để lấy lại sức sau một năm lao động vất vả. Trong Tết mùa mưa, các nghi thức, lễ thức chủ yếu diễn ra trong ngày đầu tiên, các ngày tiếp theo diễn ra phần hội.

Để chuẩn bị cho ngày Tết, từ chiều hôm trước, phụ nữ trong nhà sẽ đi lấy lá chuối, ngâm gạo nếp, chuẩn bị các đồ dùng, vật dụng cho lễ cúng trong bản của Tết mùa mưa. Hai lễ vật quan trọng nhất và không thể thiếu trong Tết mùa mưa của đồng bào dân tộc Hà Nhì là thịt lợn và bánh dày. Gạo nếp được lựa chọn để giã bánh dày là loại gạo nếp do chính tay của những người trong gia đình cấy trồng, được lựa chọn kỹ càng của mùa vụ trước, được cất giữ, bảo quản cẩn thận nên hạt mẩy, khi đồ lên rất thơm, dẻo.

Bánh dày và thịt lợn là hai lễ vật không thể thiếu trong Tết màu mưa của người Hà Nhì

Bánh dày và thịt lợn là hai lễ vật không thể thiếu trong Tết màu mưa của người Hà Nhì

Trong ngày Tết đầu tiên, bà con thường dậy rất sớm làm bánh dày, mổ lợn để làm lễ cúng tổ tiên. Công đoạn giã bánh dày có sự tham gia của nhiều người trong gia đình, họ hàng để thể hiện tình đoàn kết, sự sẻ chia. Khi hoàn tất việc giã bánh, các gia đình sẽ nặn thành ba chiếc bánh để dâng cúng tổ tiên. Do nền kinh tế chủ đạo là nông nghiệp, chăn nuôi nên đối với người Hà Nhì, bánh dày là thành quả của quá trình lao động chăm chỉ và vất vả thể hiện tấm lòng thành kính, tri ân của thế hệ con cháu đối với các đấng sinh thành, tổ tiên.

Việc cúng lễ của người Hà Nhì, người đóng vai trò chủ lễ phải là chủ nhà, hoặc có vai trò quan trọng trong cộng đồng như già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ. Họ cúng cả hai bên nội, ngoại. Khi chủ lễ cúng xong, bánh dày sẽ được hạ lễ, chia cho các thành viên trong gia đình cùng thụ lễ.

Các trò chơi trong dịp Tết mùa mưa cũng rất đa dạng và phong phú như đi cà kheo, đánh cù, hát đối giao duyên đến chơi đu lăng, bập bênh xoay vòng... Nhưng, trò chơi được xem là không thể thiếu trong dịp này là đu lăng.

Người Hà Nhì quan niệm rằng, việc chơi đu lăng là một hình thức sám hối cho những tội lỗi mà họ vướng phải trong suốt quãng thời gian trước. Cụ thể là việc săn bắn, giết hại những con vật trên rừng, mà mỗi con vật đều có linh hồn nên phải có hình phạt nhất định để giải oan cho linh hồn của những con vật để chúng không còn tìm về làm hại bản làng.

Người Hà Nhì sẽ dựng hai cây đu được trong đó cây đu trong nhà cho trẻ nhỏ, còn người lớn cùng nhau chơi cây đu ở khu đất giữa bản.

Các thành viên trong gia đình cùng nhau 'thụ lễ"

Các thành viên trong gia đình cùng nhau 'thụ lễ"

Tết mùa mưa, cũng là dịp để mọi người trong bản đến nhà chúc tụng, thăm hỏi nhau. Khi đến chúc Tết bất cứ nhà nào trong bản, các vị khách đều được gia chủ đón tiếp bằng những mâm cỗ đầy rượu, thịt và sản vật mà chính gia đình mình làm ra. Đây là truyền thống hiếu khách và là một nét văn hóa đẹp trong đời sống của người Hà Nhì ở Lai Châu.

Tết mùa mưa của đồng bào Hà Nhì hiện nay đã có nhiều thay đổi trong khâu tổ chức và mang tính chất lễ hội nhiều hơn. Không gian Tết mùa mưa cũng có sự thay đổi. Trước đây nghi lễ cúng thường diễn ra tại ruộng nương, thì giờ đây nghi lễ có thể được tổ chức trong khuôn viên gia đình ông trưởng thôn, hay gia đình người sản xuất giỏi trong bản. Những phụ nữ chọn cho mình bộ trang phục mới và đẹp nhất để mặc trong ngày này.Tuy nhiên, nghi lễ vẫn giữ được không khí uy nghiêm, thể hiện sự thanh tịnh, thành kính của con người với thần linh.

Trước khi kết thúc Tết, tất cả các hộ gia đình đều mổ gà để làm lễ tạ. Trong lễ tạ này, một lần nữa bà con lại xin với đấng tối cao cho mưa thuận gió hòa, trồng cấy, chăn nuôi không sâu, không bệnh. Tết kết thúc, bà con Hà Nhì lại trở về với cuộc sống thường ngày với niềm tin vào sức khỏe dồi dào, mưa thuận gió hòa, một vụ mùa mới bội thu.

Đọc thêm

Chữa lành vết thương quá khứ bằng sự tận tụy, nhân ái

Dự án “Voices of Rwanda” lưu giữ hàng trăm lời chứng thực từ các nạn nhân diệt chủng. (Ảnh: Voices of Rwanda)
(PLVN) - Trong lịch sử, những cuộc chiến tranh, xung đột và thảm họa đã để lại những vết thương sâu sắc cả về thể chất, tinh thần. Để làm dịu đi những tổn thương này, nhiều dự án nhân đạo đã được triển khai nhằm giúp đỡ những người bị ảnh hưởng, mang lại hy vọng và khôi phục niềm tin vào cuộc sống.

Cuộc hành trình tri ân lịch sử

Huyền thoại tuổi thanh xuân khiến người xem xúc động. (ảnh: Bảo Châu)
(PLVN) - Hàng triệu cựu chiến binh, thân nhân tới thăm chiến trường xưa để nhớ lại một thời chiến đấu hào hùng, tưởng nhớ những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc. Đông đảo khách du lịch, các thanh niên, sinh viên cũng muốn đến để tham quan, học hỏi, giáo dục truyền thống yêu nước của dân tộc.

Nơi thờ tự nói không với vàng mã

Côn Đảo kiên quyết thực hiện chủ trương Nói không với hoạt động cúng, đốt vàng mã. (Ảnh: Văn Quang)
(PLVN) - Những năm qua, các phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh rất nhiều về tình trạng đốt vàng mã. Tệ đốt vàng mã đã gây ra sự lãng phí lớn về mặt kinh tế cho xã hội, ảnh hưởng tới môi trường, dễ gây hỏa hoạn. Hiện nay, một số nơi thờ tự đã nói không với vàng mã, số tiền công đức dành làm thiện nguyện.

Sự thật đằng sau bức tranh thành công của các sao nhí

Sự thật đằng sau bức tranh thành công của các sao nhí
(PLVN) - Khi loạt phim iCarly ra mắt vào năm 2007, Jennette McCurdy - với vai diễn Sam Puckett - nhanh chóng nổi tiếng và được hàng triệu người yêu mến. Khi ấy, nhiều người nghĩ rằng cô hẳn sẽ có một cuộc sống đáng mơ ước. Thế nhưng, ở nơi máy quay không chiếu tới, cuộc sống của McCurdy lại hoàn toàn trái ngược. Cô không chỉ bị tước mất tuổi thơ, trở thành công cụ kiếm tiền, mà còn bị thao túng, lạm dụng và ngược đãi từ chính đấng sinh thành của mình.

Dưới giàn hoa sử quân tử

Ảnh minh họa: Internet
(PLVN) - Những giọt sương rơi xuống bên hiên nhà, đọng lại trên cái dậu leo phía trước ban công, căn nhà từ khi được ông giăng giàn leo ấy thì có vẻ ánh nắng khó lọt vào được bên trong nhà nhưng lại khiến không khí trở nên mát mẻ hơn nhất là ở cái tiết trời oi bức này.

Mắt khói

Mắt khói
(PLVN) - Khi Nam đến, thành phố vẫn hâm hấp nóng. Bây giờ đã là chín giờ đêm. Cái nóng ẩn mình vào gió thổi rin rít da thịt.

Thể thao Việt Nam đã sẵn sàng tới đấu trường Olympic

VĐV cầu lông Nguyễn Thùy Linh tuyên thệ tại lễ xuất quân dự Olympic Paris 2024 của Đoàn Thể thao Việt Nam ngày 17/7. (Nguồn: Cục TDTT)
(PLVN) - Ngày 23/7 tới đây, Đoàn Thể thao Việt Nam sẽ lên đường sang Pháp tham dự đấu trường đỉnh cao Olympic. Một tấm huy chương của Olympic dù là vàng, bạc hay đồng đều rất cao quý. Người hâm mộ nước nhà đang chờ đón tin vui từ các vận động viên (VĐV).

Cần Thơ tổ chức ra mắt 35 đầu sách

Cần Thơ tổ chức ra mắt 35 đầu sách
(PLVN) -  Ngày 19/7, Hội Nhà văn TP Cần Thơ tổ chức Lễ ra mắt sách tập thể với 34 đầu sách của 24 tác giả là Hội viên Hội Nhà văn TP Cần Thơ và 1 tập sách in chung.

"Sàn giao dịch trâu bò" lớn nhất Tây Bắc

Chợ trâu Bắc Hà (Lào Cai) là một trong những chợ trâu lớn nhất Tây Bắc
(PLVN) - Chợ trâu Bắc Hà (Lào Cai) là một trong những chợ trâu lớn nhất Tây Bắc. Mỗi phiên chợ có đến gần trăm con trâu được mua bán. Từ những con trâu được làm giống, cày bừa, cho tới cả những con to lớn đến độ làm thịt.

Cơ hội khám phá thiên nhiên Peru cho công chúng Thủ đô

Cơ hội khám phá thiên nhiên Peru cho công chúng Thủ đô
(PLVN) -  Ngày 18/7, tại Hà Nội, đã khai mạc triển lãm ảnh mang tên: “Khám phá Peru: Chuyến du hành thị giác từ vùng biển tới núi cao và rừng rậm”. Sự kiện do Đại sứ quán Peru, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội... phối hợp tổ chức, nhân dịp kỷ niệm 203 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Peru (28/07/1821 – 28/07/2024) và 30 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Peru - Việt Nam (14/11/1994 – 14/11/2024).

Lễ xuất quân tham dự Olympic Paris 2024 của Đoàn Thể thao Việt Nam

Lễ xuất quân tham dự Olympic Paris 2024 của Đoàn Thể thao Việt Nam
(PLVN) - Chiều 17/7, Cục Thể dục thể thao (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) và Ủy ban Olympic Việt Nam đã phối hợp tổ chức Lễ xuất quân của Đoàn Thể thao Việt Nam tham dự Olympic Paris 2024. Trường Đại học TDTT Bắc Ninh vinh dự có 04 VĐV và sinh viên tham gia thi đấu tại giải đấu danh giá này.