Nữ già làng đầu tiên ở Gia Lai

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Thời chiến tranh chống Mỹ, già Ksor H’Lâm (SN 1945, làng Krong, xã Ia Mơ, huyện Chư Prông, Gia Lai) là một nữ chiến sỹ gan dạ. Thời bình, với vai trò già làng, bà đã giúp đồng bào mình phát triển kinh tế, xóa bỏ những hủ tục lạc hậu.
 Già làng Ksor H’Lâm của làng Krong, xã Ia Mơ, huyện Chư Prông, Gia Lai. Già làng Ksor H’Lâm của làng Krong, xã Ia Mơ, huyện Chư Prông, Gia Lai.

Gương sáng trong cộng đồng người Gia Rai

Ra đời trong những năm nạn đói và thất học tràn lan, chứng kiến hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc, năm 1962, khi ở tuổi “17 bẻ gãy sừng trâu”, bà viết đơn tình nguyện đi thanh niên xung phong. Từng trải qua lửa đạn chiến tranh, lằn ranh sống chết, nhưng trên gương mặt người phụ nữ ấy lúc nào cũng giữ được vẻ đẹp hồn hậu với nụ cười tỏa nắng.

Từ cô gái thanh niên xung phong thông minh, gan dạ, bà trở thành giao liên vận chuyển vũ khí, thuốc men cho bộ đội, “bất kể tổ chức cần phân công việc gì, mình đều chấp hành”. Sau 5 năm hoạt động, bà được cử ra miền Bắc học tập. Chiến tranh kết thúc, bà về công tác tại Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Gia Lai. Tuổi thanh xuân trôi theo những tháng năm cống hiến, bà quên luôn cả việc đi tìm hạnh phúc riêng cho mình. Năm 1987, bà về hưu với quân hàm Thượng úy.

Trở về làng Krong sát biên giới, nơi sinh ra và lớn lên, dù với những người Gia Rai vẫn theo chế độ mẫu hệ, nhưng chuyện người phụ nữ ngồi trên chiếc ghế Kpan giữa nhà rông để phán xử chuyện làng vẫn là “chuyện lạ”. Vậy mà cách đây cả hơn 2 thập kỷ, người làng đã chấp nhận một nữ già làng. Chuyện bà làm già làng cho đến giờ như một sự đương nhiên, chưa một ai nghĩ có thể thay thế bà kể từ ngày đó.

Với chức già làng, nhìn cảnh ngôi làng nghèo nàn, xơ xác, con đường đầy đất đỏ bazan bụi mù trời, trẻ em đa số không được đến trường… sau nhiều đêm trằn trọc, bà quyết định lấy hết số tiền gom góp mua chục con bò rồi cho bà con mượn. Mỗi năm bò mẹ đẻ ra một con bê, bò mẹ lại được đem cho nhà khác nuôi lấy giống. Bà H’Lâm cho biết: “Nhờ cho mượn bò mà nhiều người đã có bò nuôi mà không tốn tiền mua giống”.

Bà cũng hướng dẫn người dân chuyển từ trồng lúa rẫy sang trồng những cây ngắn ngày như bắp, mì… phù hợp với khí hậu nắng nóng vùng biên giới. Nhờ vậy mà cuộc sống của người dân nơi đây từng bước thay đổi, trẻ em được học cái chữ.

Với vai trò là nữ già làng, hàng ngày già H’Lâm cùng bộ đội biên phòng đi cả chục cây số đường rừng để tuần tra, bảo vệ cột mốc biên giới, bảo vệ chủ quyền. Già H’Lâm luôn nhắn nhủ, dặn dò người dân không nghe lời kẻ xấu mà vượt biên trái phép hay buôn bán các chất trái phép. Trong công tác dân vận, già H’Lâm luôn đi đầu trong tuyên truyền chị em dân tộc thiểu số về chính sách kế hoạch hóa gia đình.

Giúp dân “bước qua lời nguyền”

Chuyện của vài chục năm trước ở làng khiến người nghe như lạc vào một thế giới nào xa xưa với những hủ tục chôn chung, “chôn con theo khi người mẹ chết”, bóp chết đứa trẻ ngay khi sinh ra nếu như bị dị tật… Ngày xưa, những hủ tục ăn sâu trong tiềm thức nhiều người Gia Rai không dễ gì xóa bỏ, cho tới khi già H’Lâm “ra tay”.

Nữ già làng đầu tiên ở Gia Lai ảnh 1

Già H’Lâm đang chia sẻ cách làm kinh tế với người dân.

Những năm tháng trong quân đội đã giúp người phụ nữ này rèn giũa những kỹ năng vận động nhân dân. Người dân nơi đây, bất kể ai chưa hiểu gì về pháp luật, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đều tới tìm bà. Trong xóm, có những nhà hiềm khích với nhau cũng bà đứng ra hòa giải… Người làng gọi bà là “người mẹ lớn”, vừa mềm mại vừa mạnh mẽ khi giải quyết chuyện làng. Đã có khoảng hơn hai chục đứa trẻ của làng, nhờ bà mà có thể thoát khỏi cảnh suýt bị đoạt mạng bởi những hủ tục.

Như anh Rơ Lan Thul từng suýt bị chôn sống khi người mẹ sinh anh ra thì mất. Người đàn bà xấu số đó đi làm rẫy về thì sinh con ngay bên bờ suối. Sinh con xong, nước lũ lên cao khiến sản phụ nhiễm lạnh rồi mất. Khi dân làng tìm tới, chỉ thấy một đứa trẻ chưa kịp cắt dây rốn nằm trong lòng người mẹ đã lạnh toát. Theo tập tục lúc đó, đứa trẻ phải chôn theo mẹ, nếu đem về làng sẽ trở thành điềm xấu cho dân làng.

Già H’Lâm không đồng ý, quyết “bước qua lời nguyền”. Bà kể lại: “Mình tuy không lấy chồng, chưa từng sinh con nhưng nhìn đứa trẻ khóc oe oe bên cạnh mà phải chôn sống theo mẹ nó, mình không đành lòng. Tuy đó là tập tục của làng, mình đành phải làm trái lệ làng. Đứa trẻ đó phải được sống như bao đứa trẻ khác”.

Đó còn là chuyện về Rơ Châm Phót và Rơ Châm Phét, nay hai đứa trẻ đã trở thành những chàng trai nhưng bà H’Lâm vẫn nhớ như in câu chuyện. “Cách đây gần 20 năm, hôm đó trời mưa như trút nước, mình nghe tin Rơ Châm Thon sinh đôi hai con trai. Theo tập tục phải bóp chết 1 đứa vì đó là “điềm gở” của dân làng”. Mình chạy ngay đến, quyết không được bóp chết đứa nào. Thế nhưng, nhà người ta nghèo quá, sợ làng phạt vạ, không có tiền nộp phạt để tế Giàng (Trời – NV). Mình phải giải thích cho bà con làm như vậy là vi phạm pháp luật, là ác độc. Bản thân mình cũng phải hứa với gia đình hai đứa trẻ là làng sẽ không phạt vạ, không phải cúng làng”…

Làng Krông ngày trước còn tồn tại “luật tục chôn chung”, hủ tục lạc hậu kéo theo nhiều bệnh tật. Bất kể nhà nào có người chết là chôn chung một nấm mồ, người chết trước nằm dưới, người chết sau nằm chồng lên, “nêm chặt” trong một quan tài. Có người vừa chôn, thân thể chưa phân hủy thì nắp quan tài lại phải dỡ lên đưa thêm thi thể mới vào.

Già H’Lâm quyết vận động đưa người chết ra nghĩa địa, bỏ tập tục chôn chung. Lúc đầu, mọi người lắc đầu kiên quyết không chịu: “Tục ông bà rồi, sao bỏ được”. Già H’Lâm không bỏ cuộc, cứ vận động kiểu “mưa dầm thấm lâu”. Dân làng thấy già không bị Giàng phạt, dân trong làng không ai ốm đau, trâu bò vẫn sinh nở, lúa tốt, bắp nhiều hạt. Thế là già H’Lâm nói đúng, dân làng nghe thôi.

Ông Ngô Ngọc Tiến, Chủ tịch xã Ia Mơ cho biết: Tại địa phương, già làng H’Lâm luôn đi đầu trong công tác tuyên truyền chính sách của Đảng và Nhà nước. Già luôn nhiệt tình tham gia trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn và tuần tra bảo vệ đường biên cột mốc cùng với lực lượng biên phòng. Đối với những người lầm đường lạc lối vượt biên, được già vận động trở về quê hương, tu chí làm ăn cùng với gia đình. Gần đây nhất, trước ngày bầu cử, già đã cùng cán bộ xã “đi từng ngõ, gõ từng nhà” tuyên truyền cho người dân nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đi bầu cử.

Bà Ksor H’Lâm giữ chức già làng từ năm 1998 đến nay, được các chính quyền, đoàn thể tặng nhiều bằng khen như: Bằng khen “Già làng tiêu biểu” của UBND tỉnh, UBND huyện Chư Prông tặng Giấy khen “Có thành tích xuất sắc trong bảo vệ an ninh trật tự”; Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tặng Bằng khen “Vì thành tích xuất sắc trong xây dựng Hội”…

Uyên Thu
Cùng chuyên mục
Quang cảnh hội nghị

Chú trọng xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh

(PLVN) -Sáng 21/1, Công đoàn Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Công đoàn Bộ Tư pháp lần thứ 18 Khoá II (mở rộng) và Tổng kết công tác Công đoàn năm 2021 và triển khai công tác năm 2022 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Hội nghị diễn ra dưới sự chủ trì bà Khương Thị Thanh Huyền, Chủ tịch Công đoàn Bộ Tư pháp, ông Trần Đức Vinh Phó Chủ tịch Công đoàn Bộ Tư pháp, Phó tổng biên tập thường trực Báo Pháp luật Việt Nam.

Đọc thêm

Dấu ấn trong công tác Tư pháp Quảng Bình

Ông Hồ An Phong - Phó Chủ tịch UBND tỉnh trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho 01 tập thể và 2 cá nhân thuộc Sở Tư pháp Quảng Bình.
(PLVN) -  Chiều ngày 19/1, Sở Tư pháp tỉnh Quảng Bình đã tổ chức Hội nghị triển khai công tác tư pháp năm 2022. Tham dự và chỉ đạo hội nghị có ông Hồ An Phong – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình.

Trà Vinh: Lấy ý thức chấp hành pháp luật làm thước đo hiệu quả công tác tuyên truyền

Trà Vinh: Lấy ý thức chấp hành pháp luật làm thước đo hiệu quả công tác tuyên truyền
(PLVN) -Để công tác PBGDPL tiếp tục gặt hái được nhiều kết quả, các đơn vị cần tập trung phát huy những mặt làm được và khắc phục hạn chế, tồn tại đã được chỉ ra, đặc biệt là nội dung nhiều địa phương kiến nghị. Đặc biệt, các đơn vị cần tiếp tục vận dụng linh hoạt hình thức tuyên truyền phù hợp với từng đối tượng, từng địa phương.

Cục Thi hành án dân sự Kiên Giang vinh dự nhận cờ thi đua của Chính phủ

Cục Thi hành án dân sự Kiên Giang vinh dự nhận cờ thi đua của Chính phủ
(PLVN) -  Năm 2021, vượt qua những khó khăn, thách thức do đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, nhưng công tác thi hành án dân sự (THADS), hành chính của tỉnh Kiên Giang tiếp tục được quan tâm triển khai thực hiện đồng bộ, đạt và vượt chỉ tiêu được giao. Cục Thi hành án dân sự tỉnh Kiên Giang vinh dự được nhận cờ thi đua của Chính phủ.

Đề xuất tổ chức các kỳ họp chuyên đề về xây dựng pháp luật

Phó Chủ tịch QH Nguyễn Khắc Định phát biểu tại phiên họp.
(PLVN) - Phát biểu tại phiên họp của Ủy ban thường vụ Quốc hội (UBTV QH), cho ý kiến về tổng kết kỳ họp bất thường lần thứ nhất, Quốc hội khóa XV sáng nay, 19/1, Phó Chủ tịch QH Nguyễn Khắc Định cho rằng, từ kinh nghiệm tổ chức kỳ họp bất thường lần này, có thể có những kỳ họp đi sâu vào một chuyên đề, một số văn bản luật hoặc một vài đề án lớn về kinh tế xã hội.

Sở Tư pháp Bạc Liêu: Người “gác cửa” pháp lý đắc lực

Sở Tư pháp Bạc Liêu: Người “gác cửa” pháp lý đắc lực
(PLVN) - Trong không khí vui tươi, phấn khởi của những ngày đầu năm mới và chuẩn bị đón Tết cổ truyền dân tộc năm Nhâm Dần 2022, ngày 19/01, Sở Tư pháp tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Tư pháp và triển khai nhiệm vụ năm 2022. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Xuân Thu Vân phát biểu Chỉ đạo Hội nghị.

Chú trọng tính dự báo của chính sách

Chú trọng tính dự báo của chính sách
(PLVN) - Đây là nhấn mạnh của Thứ trưởng Phan Chí Hiếu tại Hội nghị Triển khai công tác 2022 của Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế ngày 18.1. Đồng chủ trì là Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế Nguyễn Thanh Tú.