Giải đáp vướng mắc pháp lý về lĩnh vực kỷ luật lao động

(Ảnh minh họa).
(Ảnh minh họa).
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Thời gian qua, Báo PLVN nhận được nhiều thắc mắc của bạn đọc là những người lao động và cả người sử dụng lao động có vướng mắc pháp lý liên quan đến việc áp dụng hình thức kỷ luật lao động, dẫn đến những tranh chấp.

Luật sư Vũ Thị Thu Hường - Giám đốc điều hành Công ty Luật E&D (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) sẽ giải đáp một số thắc mắc về một số tình huống cụ thể, nhằm giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về quy định của pháp luật trong lĩnh vực này.

* Thời gian gần đây, số vụ việc kỷ luật đối với người lao động trong doanh nghiệp có xu hướng gia tăng. Xin luật sư cho biết pháp luật quy định về kỷ luật lao động cụ thể như thế nào?

- Tại Điều 117 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định như sau:

“Kỷ luật lao động là những quy định về việc tuân theo thời gian, công nghệ và điều hành sản xuất, kinh doanh do người sử dụng lao động ban hành trong nội quy lao động và do pháp luật quy định”. Nếu người lao động vi phạm nội quy lao động hoặc vi phạm các quy định của pháp luật về lao động thì sẽ bị xử lý kỷ luật.Tùy theo tính chất, mức độ của hành vi vi phạm, luật quy định có các hình thức xử lý kỷ luật như sau:

1. Khiển trách.

2. Kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng.

3. Cách chức.

4. Sa thải.

Như vậy, sa thải là hình thức kỷ luật nặng nhất đối với người lao động. Hiện nay tranh chấp lao động liên quan đến kỷ luật sa thải có xu hướng tăng.

Luật sư Vũ Thị Thu Hường - Giám đốc điều hành Công ty Luật E&D, Đoàn luật sư TP Hà Nội.

Luật sư Vũ Thị Thu Hường - Giám đốc điều hành Công ty Luật E&D, Đoàn luật sư TP Hà Nội.

* Một bạn đọc hỏi về tình huống như sau: Công ty A tổ chức cho cán bộ nhân viên đi dã ngoại, trên chuyến xe ô tô đến nơi dã ngoại thì chị Y bị một nam nhân viên cùng công ty là anh X quấy rối tình dục. Hôm sau, chị Y đã có đơn tố cáo gửi đến lãnh đạo Công ty A, đề nghị xử lý anh X nhưng lãnh đạo công ty cho rằng hành vi của anh X xảy ra ngoài nơi làm việc của Công ty nên không xử lý kỷ luật mà chỉ nhắc nhở, rút kinh nghiệm. Xin hỏi việc lãnh đạo Công ty A trả lời như trên có phù hợp với quy định của pháp luật không thưa luật sư?

- Khoản 9 Điều 3 của Bộ luật Lao động 2019 quy định: Quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận. Nơi làm việc là bất kỳ nơi nào mà người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc phân công của người sử dụng lao động”.

Khoản 3 Điều 84, Nghị định 145/2020-ND-CP quy định: “Nơi làm việc quy định tại khoản 9 Điều 3 của Bộ luật Lao động là bất cứ địa điểm nào mà người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc phân công của người sử dụng lao động, bao gồm cả những địa điểm hay không gian có liên quan đến công việc như các hoạt động xã hội, hội thảo, tập huấn, chuyến đi công tác chính thức, bữa ăn, hội thoại trên điện thoại, các hoạt động giao tiếp qua phương tiện điện tử, phương tiện đi lại do người sử dụng lao động bố trí từ nơi ở đến nơi làm việc và ngược lại, nơi ở do người sử dụng lao động cung cấp và địa điểm khác do người sử dụng lao động quy định”.

Như vậy, Công ty A thuê xe tổ chức cho cán bộ, công nhân viên đi dã ngoại, và anh X đã có hành vi quấy rối tình dục đối với chị Y trên xe ô tô này, địa điểm mà anh X thực hiện hành vi quấy rối tình dục ở đây được coi là “địa điểm hay không gian có liên quan đến công việc như các hoạt động xã hội, hội thảo, tập huấn” theo hướng dẫn tại Nghị định 45/2020 nói trên, và địa điểm này được coi là nơi làm việc. Do đó, có căn cứ để xem xét và xử lý kỷ luật lao động đối với anh X theo quy định của pháp luật. Lãnh đạo Công ty A trả lời như vậy là không đúng quy định của pháp luật, chị Y có thể khiếu nại về vấn đề này.

(ảnh minh họa báo Lao động Thủ đô).

(ảnh minh họa báo Lao động Thủ đô).

* Xin luật sư tư vấn cho độc giả trong tình huống này: chị M bị Công ty K xử lý kỷ luật lao động với hình thức sa thải, tuy nhiên trước khi xử lý kỷ luật lao động, chị M bị Công ty K tạm đình chỉ công việc 45 ngày để xem xét, xác minh về hành vi vi phạm của chị, đồng thời Công ty K có cho chị M tạm ứng 30% số tiền lương của 45 ngày bị tạm đình chỉ công việc. Sau khi ban hành quyết định kỷ luật sa thải, Công ty K yêu cầu chị M phải hoàn lại số tiền lương đã tạm ứng thì mới làm thủ tục chốt sổ Bảo hiểm xã hội cho chị M với lý do chị M đã vi phạm kỷ luật lao động. Xin hỏi việc Công ty K yêu cầu chị M hoàn lại số tiền lương đã tạm ứng như vậy có đúng luật không, thưa luật sư?

- Tại Điều 128 Bộ luật Lao động 2019 quy định về tạm đình chỉ công việc như sau:

“1. Người sử dụng lao động có quyền tạm đình chỉ công việc của người lao động khi vụ việc vi phạm có những tình tiết phức tạp nếu xét thấy để người lao động tiếp tục làm việc sẽ gây khó khăn cho việc xác minh. Việc tạm đình chỉ công việc của người lao động chỉ được thực hiện sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở mà người lao động đang bị xem xét tạm đình chỉ công việc là thành viên.

2. Thời hạn tạm đình chỉ công việc không được quá 15 ngày, trường hợp đặc biệt không được quá 90 ngày. Trong thời gian bị tạm đình chỉ công việc, người lao động được tạm ứng 50% tiền lương trước khi bị đình chỉ công việc.

Hết thời hạn tạm đình chỉ công việc, người sử dụng lao động phải nhận người lao động trở lại làm việc.

3. Trường hợp người lao động bị xử lý kỷ luật lao động, người lao động cũng không phải trả lại số tiền lương đã tạm ứng.

4. Trường hợp người lao động không bị xử lý kỷ luật lao động thì được người sử dụng lao động trả đủ tiền lương cho thời gian bị tạm đình chỉ công việc”.

Đối chiếu với quy định của pháp luật nêu trên vào trường hợp của chị M, thì việc Công ty K yêu cầu chị M hoàn trả lại toàn bộ 30% tiền lương đã tạm ứng trong thời gian bị đình chỉ công việc là không đúng. Trường hợp này, mặc dù chị M bị sa thải thì ngoài 30% tiền lương của 45 ngày bị tạm đình chỉ công việc mà chị M đã tạm ứng, Công ty K còn phải trả thêm cho chị M 20% nữa, tổng cộng là 50%.

Về vấn đề chốt sổ Bảo hiểm xã hội cho chị M:

Tại điểm a, khoản 3 Điều 48 Bộ luật Lao động 2019 quy định người sử dụng lao động có trách nhiệm “hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại cùng với bản chính giấy tờ khác nếu người sử dụng lao động đã giữ của người lao động”;

Bên cạnh đó, tại khoản 5 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội quy định người sử dụng lao động có trách nhiệm: “Phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội trả sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động, xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc theo quy định của pháp luật”.

Do vậy, việc làm các thủ tục để cơ quan Bảo hiểm chốt sổ Bảo hiểm xã hội cho chị M là trách nhiệm của Công ty K. Công ty K không thể lấy lý do vì chị M chưa hoàn lại số tiền lương đã tạm ứng nên không làm thủ tục chốt sổ Bảo hiểm xã hội cho chị M, điều này là trái quy định của pháp luật.

* Hiện nay có rất nhiều doanh nghiệp nhỏ, thậm chí siêu nhỏ với số lượng lao động chỉ vài người, và những doanh nghiệp này thường không có nội quy lao động? Vậy khi người lao động vi phạm thì người sử dụng lao động có xử lý kỷ luật được không?

- Theo quy định tại khoản 3 Điều 127 Bộ luật Lao động 2019 thì doanh nghiệp chỉ có thể xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động có hành vi vi phạm được quy định tại một trong ba nguồn sau đây: Hành vi vi phạm quy định trong Nội quy lao động của công ty; Hành vi vi phạm quy định trong Hợp đồng lao động mà công ty đã giao kết với người lao động; Hành vi vi phạm quy định tại các văn bản Pháp luật về lao động.

Như vậy, với những doanh nghiệp không có nội quy lao động thì vẫn có thể xử lý kỷ luật đối với người lao động nếu hai bên thỏa thuận rõ về hành vi sẽ bị xử lý kỷ luật trong Hợp đồng lao động, hoặc người lao động có hành vi vi phạm quy định trong các văn bản pháp luật về lao động.

Trên thực tế, trong quá trình tư vấn cho các doanh nghiệp nhỏ khi có tranh chấp về lao động thì chúng tôi nhận thấy hầu hết trong Hợp đồng lao động đều không liệt kê các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật lao động, mà chỉ diễn đạt chung chung là: nếu người lao động vi phạm thì sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, hiện nay pháp luật về lao động chỉ quy định chi tiết đối với các hành vi sẽ bị áp dụng hình thức kỷ luật sa thải, còn đối với các hình thức kỷ luật khác như: khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng hay cách chức thì luật không quy định chi tiết là những hành vi vi phạm nào sẽ tương ứng với hình thức kỷ luật nào? Do vậy, nếu người lao động vi phạm thì doanh nghiệp cũng không có căn cứ để xử lý. Nếu doanh nghiệp vẫn ra quyết định kỷ luật mà không có căn cứ thì sẽ có rủi ro phát sinh tranh chấp, người lao động có thể khiếu nại hoặc khởi kiện người sử dụng lao động.

* Vậy doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý những điểm gì khi xử lý kỷ luật đối với người lao động?

- Qua kinh nghiệm của bản thân tôi là luật sư tham giải quyết các tranh chấp liên quan đến kỷ luật lao động tại tòa án, thì tôi nhận thấy khi doanh nghiệp phải xử lý kỷ luật đối với người lao động thì cần lưu ý đến các vấn đề sau để bảo đảm cho Quyết định xử lý kỷ luật của mình có hiệu lực pháp lý. Đó là:

1. Xử lý kỷ luật phải có căn cứ.

2. Xử lý kỷ luật lao động đúng trình tự, thủ tục luật định.

3. Tuân thủ nguyên tắc và không vi phạm điều cấm khi xử lý kỷ luật lao động.

4. Quyết định xử lý kỷ luật lao động được ban hành trong thời hạn xử lý kỷ luật lao động.

5. Quyết định xử lý kỷ luật lao động được ban hành đúng thẩm quyền.

Trong 5 nội dung trên thì người sử dụng lao động đặc biệt lưu ý nội dung “Xử lý kỷ luật lao động đúng trình tự, thủ tục luật định”.

Vì trên thực tế, có rất nhiều trường hợp người lao động đã có hành vi vi phạm nội quy lao động nghiêm trọng, tương ứng với hình thức xử lý kỷ luật sa thải. Doanh nghiệp đã ban hành quyết định xử lý kỷ luật thõa mãn đầy đủ các nội dung nêu trên, trừ duy nhất nội dung “xử lý kỷ luật không bảo đảm đúng trình tự, thủ tục luật định”. Do vậy khi có tranh chấp xảy ra tòa án đã tuyên hủy Quyết định xử lý kỷ luật của doanh nghiệp, và buộc doanh nghiệp nhận người lao động trở lại làm việc và phải trả đủ tiền lương theo hợp đồng lao động cho người lao động tương ứng với những ngày nghỉ việc khi bị áp dụng hình thức sa thải.

Ngoài ra, người sử dụng lao động có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại khoản 1 Điều 6; điểm đ, khoản 2 Điều 19 Nghị định 12/2022/NĐ-CP như sau: doanh nghiệp sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi xử lý kỷ luật lao động không đúng trình tự; thủ tục; thời hiệu theo quy định của pháp luật.

Như vậy để hạn chế tối đa những tranh chấp có thể phát sinh trong quan hệ lao động thì cả người lao động và người sử dụng lao động cần tuân thủ nội quy lao động của doanh nghiêp, quy định của pháp luật trong lĩnh vực lao động nói riêng và pháp luật nói chung. Đồng thời tổ chức công đoàn cơ sở cần phát huy tích cực vai trò, trách nhiệm của mình, là cầu nối để người sử dụng lao động và người lao động đối thoại, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

*Xin cảm ơn Luật sư!

Tin cùng chuyên mục

Luật sư Đoàn Trung Hiếu.

Có hủy được giấy khai sinh bị cấp sai?

(PLVN) - Bạn Bùi Dương (Thái Nguyên) hỏi: Trước đây bố mẹ tôi đi đăng ký khai sinh cho tôi ở xã A là họ Đỗ, sau đó không rõ nguyên nhân gì mà lại tiếp tục đăng ký khai sinh ở xã B mang tên họ Bùi (họ Bùi là đúng theo tên họ của bố và mẹ tôi), do vậy mà tôi có đến 2 giấy khai sinh. Giờ tôi muốn giữ lại giấy khai sinh họ Bùi thì có hủy được giấy khai sinh họ Đỗ đã được đăng ký trước đó hay không? Thủ tục thực hiện như thế nào?

Đọc thêm

Có được xây 2 căn nhà trên cùng một thửa đất không?

Luật sư Đoàn Trung Hiếu.
(PLVN) - Bạn Quang Huy (Ba vì, Hà Nội) hỏi: Gia đình tôi có một mảnh đất rộng 500m2. Trước đó bố tôi đã xây nhà một phần trên mảnh đất đó. Nay tôi lấy vợ muốn xây thêm một căn nhà bên cạnh để ở riêng. Vậy cho tôi hỏi, có thể xây 2 căn nhà trên 1 thửa đất của bố tôi hay không? Nếu không được xây thì tôi phải làm gì để được xây thêm nhà trên thửa đất đó?

Nói xấu, bôi nhọ người khác bị xử lý như thế nào?

Luật sư Trần Thị Loan
(PLVN) - Bạn Nguyễn Tùng (Bắc Ninh) hỏi: Vừa qua trên các trang mạng xã hội đang lùm xùm về vụ việc của Tiktoker “Vua quạt”. Anh này có hành vi nói xấu và bôi nhọ người khác. Vậy Tiktoker “Vua quạt” có thể bị xử lý như thế nào theo quy định của pháp luật?

Nộp phạt muộn có bị thu hồi giấy phép lái xe không?

Ảnh minh họa (Nguồn: laodong.vn).
(PLVN) - Tôi bị vi phạm giao thông lỗi quá tốc độ, bị áp dụng hình thức là tước quyền sử dụng giấy phép lái xe 2 tháng. Sắp tới tôi bận việc ở xa không trực tiếp để nộp phạt theo đúng thời hạn quy định được. Vậy tôi đến nộp phạt muộn có thể nhận lại bằng lái xe không?

Vợ có được sử dụng thiết bị định vị để theo dõi chồng?

Vợ có được sử dụng thiết bị định vị để theo dõi chồng?
(PLVN) - Bạn Văn Ngọc (Hà Nội) hỏi: Tôi thường xuyên phải đi công tác, vợ tôi cứ hay nghi ngờ tôi có người tình ở ngoài. Do vậy, vợ tôi bảo là sẽ gắn chíp định vị trên ô tô để tiện theo dõi và giám sát chồng khi đi công tác xa. Xin hỏi, vợ tôi mà làm như vậy thì có được không? Nếu không được thì có thể sẽ đối diện với chế tài xử lý nào theo quy định của pháp luật?

Chỉ có thông tin người cha trên Giấy khai sinh có được không?

Cảnh sát lấy lời khai đối tượng Katerynchyk Roman. (Ảnh: Công an cung cấp)
(PLVN) - Bạn Trần Văn Toán (Hà Nội) hỏi: Tôi và bạn gái quen nhau chưa đăng ký kết hôn thì chúng tôi có con. Hiện nay bạn gái cùng gia đình nhà bạn ấy không chấp nhận, họ đã gửi con tôi vào cô nhi viện. Tôi biết vậy nên đã đến cô nhi viện nhận lại con và dự định sẽ nuôi con. Vậy xin hỏi trong trường hợp này, tôi có thể tự đi làm Giấy khai sinh cho con được không? Thủ tục thực hiện như thế nào?

Tiếp tục phạm tội trong thời gian được hoãn thi hành án thì xử lý thế nào?

Tiếp tục phạm tội trong thời gian được hoãn thi hành án thì xử lý thế nào?
(PLVN) - Bạn đọc Trịnh Hoàng Thuý (Hà Tĩnh) hỏi: Tôi thấy tại địa phương tôi có trường hợp bị can sau khi bị khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đối tượng được cơ quan điều tra cho tại ngoại vì đang mang thai nhưng tiếp tục thực hiện hành vi trái pháp luật, thực hiện các thủ đoạn gian dối liên quan đến mua bán đất đai rồi chiếm đoạt hàng trăm tỉ đồng. Vậy cho tôi hỏi hành vi phạm tội của bị can trong thời gian này có phải chấp hành hình phạt tù hay không và biện pháp ngăn chặn như thế nào?

Thủ tục đăng ký thường trú khi chưa được cấp sổ đỏ

Hướng dẫn thủ tục đăng ký thường trú cho người dân. (Ảnh minh họa - Nguồn: VGP)
(PLVN) - Bạn Tiến Minh (Hà Nội) hỏi: Tôi có ngôi nhà cấp 4 xây tạm, hiện nay khi tôi ra chính quyền cấp xã để làm thủ tục đăng ký thường trú thì bị từ chối với lý do tôi chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, vấn đề phát sinh là đất nhà tôi đang sử dụng lại không đủ diện tích tối thiểu để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Vậy trong trường hợp này của tôi phải xử lý như thế nào để có thể đăng ký được nơi thường trú?

Trồng cây gai dầu có vi phạm pháp luật không?

Cây gai dầu - Ảnh: Internet
(PLVN) - Bạn đọc thắc mắc: "Quy định của pháp luật Việt Nam về việc trồng và làm các sản phẩm từ cây gai dầu như thế nào? Nếu được phép trồng thì thủ tục và quy định cụ thể ra sao?"

Khi đã nghỉ hưu, có được hưởng trợ cấp bệnh nghề nghiệp?

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bạn Quang Mến (Khánh Hòa) hỏi: Bố tôi là người lao động tại một công ty về ngành công nghiệp nặng, hiện nay đã nghỉ hưu, được hưởng lương hưu 4 năm rồi. Dạo gần đây sức khỏe của bố giảm sút nên đi khám và phát hiện bố tôi bị nhiễm độc chì do ảnh hưởng từ công việc cũ. Xin hỏi, bố tôi có được hưởng chế độ bệnh nghề nghiệp nữa không? Nếu được thì hồ sơ cần chuẩn bị những gì?