Đề nghị nâng thời hiệu khởi kiện thừa kế lên 30 năm

(PLO) - Thừa kế là một chế định lớn trong Bộ luật Dân sự, có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống của đông đảo người dân. Tuy nhiên, qua thời gian thực hiện Bộ luật Dân sự 2005, chế định này đã bộc lộ nhiều bất cập, điển hình là quy định về thời hiệu khởi kiện thừa kế. 

Một phiên Tòa tranh chấp thừa kế. Một phiên Tòa tranh chấp thừa kế.

Thời hiệu khởi kiện 10 năm là quá ngắn

Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, thời hiệu yêu cầu về quyền thừa kế 10 năm kể từ ngày người để lại di sản mất là quá ngắn, chưa đủ thời gian cho một người thừa kế hoàn thiện năng lực hành vi dân sự (NLHVDS) của mình để trực tiếp thực hiện quyền khởi kiện về thừa kế. Vì thời hạn 10 năm là quá ngắn, nhiều đương sự vì nhiều lý do chưa kịp khởi kiện đã hết thời hiệu nên TANDTC đã khắc phục tình trạng này bằng Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 (gọi tắt Nghị quyết 02). 

Theo đó, khi có tranh chấp về quyền thừa kế mà đã quá thời hạn 10 năm thì Tòa án sẽ giải quyết theo thủ tục chia tài sản chung. Quy định này vô hình trung đã làm cho việc quy định về thời hiệu khởi kiện về thừa kế trở thành không có ý nghĩa.

Bên cạnh đó, cách giải quyết vấn đề theo quy định tại Nghị quyết 02 đã nêu ở trên là không triệt để. Bởi vì, sau thời hạn 10 năm, để được Tòa án thụ lý giải quyết chia tài sản chung thì phải thỏa mãn hai điều kiện là “không có tranh chấp về hàng thừa kế” và “đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia”. Thực tế, để thỏa mãn hai điều kiện này trong khi các đồng thừa kế lại đang có tranh chấp với nhau là điều không tưởng. Điều này khiến quy định của Nghị quyết 02 chỉ mang tính hình thức.

Theo quan điểm của tôi, quy định thời hiệu yêu cầu về quyền thừa kế là 10 năm có sự chênh lệch lớn với thời hiệu xác lập quyền sở hữu. 

Theo quy định tại các Điều 171, 172 Dự thảo  thì thời hiệu xác lập quyền sở hữu đối với động sản là 10 năm, còn đối với bất động sản là 30 năm. Điều này dẫn tới một thực tế là: Nếu một người chiếm hữu bất động sản liên tục, ngay tình, công khai trong thời hạn 30 năm thì được xác lập quyền sở hữu và chủ sở hữu tài sản trước đó mất quyền đòi lại tài sản. Tuy nhiên, nếu tài sản đó được anh, em ruột cùng hàng thừa kế quản lý thì chỉ sau 10 năm không khởi kiện đã mất quyền khởi kiện đòi quyền sở hữu tài sản, đồng thời người thừa kế đang quản lý và sử dụng bất động sản cũng không thể xác lập được quyền sở hữu vì đang có tranh chấp.

Để giải quyết triệt để vấn đề, khắc phục được những vướng mắc, bất cập nêu trên, thiết nghĩ nên kéo dài thời hiệu yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế, đồng thời cho phép người đang trực tiếp quản lý, chiếm hữu và sử dụng di sản được xác lập quyền sở hữu đối với di sản theo hướng: “Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 30 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Sau thời hạn này, người đang trực tiếp quản lý, chiếm hữu và sử dụng di sản được xác lập quyền sở hữu đối với di sản đó”.

Mất năng lực hành vi dân sự, có quyền lập di chúc?  

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 630 Dự thảo BLDS thì người đủ 18 tuổi, người bị mất NLHVDS, người bị hạn chế NLHVDS và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi của mình đều có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình? Điều này dẫn tới 02 cách hiểu trái ngược: Người mất NLHVDS, người bị hạn chế NLHVDS và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi có quyền lập di chúc như người có đầy đủ NLHVDS? 

Hay người mất NLHVDS có quyền lập di chúc thông qua người đại diện theo pháp luật, còn người bị hạn chế NLHVDS và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi của mình có quyền lập di chúc với sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật? Trường hợp cần sự đồng ý thì pháp luật cũng không quy định rõ sự đồng ý đó được thể hiện vào thời điểm nào và dưới hình thức nào?

Chúng tôi cho rằng, người bị mất NLHVDS là người không thể nhận thức và làm chủ được hành vi của mình nên họ không thể minh mẫn, sáng suốt và tự nguyện trong việc lập di chúc được. Do đó, cần có quy định người mất NLHVDS không được lập di chúc.

Theo Khoản 2 Điều 630 Dự thảo thì người từ đủ 15 tuổi đến 18 tuổi muốn lập di chúc phải được sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ về việc lập di chúc. Tuy nhiên, điều luật cần quy định rõ về thời điểm và hình thức sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo hướng: Sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ được thừa nhận vào thời điểm nào, trước, trong hay sau khi con lập di chúc, hay cả 03 thời điểm đều có giá trị pháp lý? Sự đồng ý đó thể hiện bằng miệng hay văn bản? 

Từ các phân tích trên, theo tôi, Điều 630 Dự thảo cần được sửa đổi theo hướng: “1. Người đã thành niên có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình, trừ người bị mất NLHVDS; 2. Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi được lập di chúc, nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý bằng văn bản riêng hoặc có bút tích của cha, mẹ hoặc người giám hộ vào cuối bản di chúc do người này lập ra. Sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ được thể hiện trước, trong hoặc sau khi di chúc được lập đều có giá trị pháp lý"./.

Phạm Thanh Bình
Cùng chuyên mục
Việt Nam đã nhận được 83,86 triệu liều vắc xin từ nguồn viện trợ quốc tế

Nguồn lực phòng, chống dịch COVID-19 còn bao nhiêu?

(PLVN) - Tổng nguồn lực cho phòng, chống dịch COVID-19 huy động đến cuối tháng 9 đạt hơn 142 ngàn tỷ đồng, ngoài phần lớn được bố trí từ ngân sách, số còn lại được huy động từ nguồn Quỹ COVID-19, nguồn vận động của MTTQ các cấp và nguồn viện trợ, tài trợ quốc tế.

Đọc thêm

“Chìa khóa” phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện trong đại dịch COVID-19

“Đi từng ngõ, gõ từng nhà” để tuyên truyền chính sách BHXH tự nguyện cho NLĐ
(PLVN) - Đại dịch COVID-19 đã tác động tiêu cực đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội nói chung và công tác vận động, phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) nói riêng. Trong bối cảnh khó khăn đó, vẫn có những điểm sáng về công tác BHXH, BHYT được các đại biểu Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao, trong đó nổi bật là công tác phát triển người tham gia BHXH tự nguyện tiếp tục tăng.

Cuộc sống và thích ứng

“Tập trung thực hiện linh hoạt, hiệu quả mục tiêu vừa phòng, chống dịch COVID-19, vừa phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội."
(PLVN) - Đất nước đã bước sang giai đoạn bình thường mới, vừa khôi phục sản xuất kinh doanh, đời sống; vừa đảm bảo mục tiêu chống dịch.

Kiến nghị xây dựng Luật về hoạt động từ thiện

Luật sư Nguyễn Tiến Lập
(PLVN) - Nhiều ý kiến cho rằng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 64 về Vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ nhân dân khắc phục khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo vẫn chưa đạt được kỳ vọng, giải quyết vấn đề phát sinh.

Giao địch qua thương mại điện tử: Kiến nghị miễn kiểm tra chuyên ngành đối với một số loại hàng hóa

Ảnh minh họa
(PLVN) - Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua thương mại điện tử (TMĐT) trong thời gian vừa qua tăng nhanh, thời gian để tiến hành giao dịch mua bán hàng hóa đơn giản, nhanh chóng, được giao đến tận địa chỉ của người mua, lượng giao dịch tăng cao tại các thời điểm giảm giá. Trong khi, theo quy định hàng hóa mua qua TMĐT đưa về Việt Nam vẫn thực hiện thủ tục hải quan như đối với hàng hóa thông thường nên gặp nhiều vướng mắc.

Vĩ mô và vi mô

Theo ý kiến của nhiều bác sĩ từ tâm dịch, đồ bảo hộ là không cần thiết bằng kính chống giọt bắn, khẩu trang loại tốt và găng tay.
(PLVN) - Chiều qua (25/10), lãnh đạo Chính phủ đã làm việc với các bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo (BCĐ) quốc gia phòng chống COVID-19 về dự thảo Chiến lược tổng thể ứng phó hiệu quả đại dịch COVID-19 trong tình hình mới.

Sửa đổi Nghị định về từ thiện: Đề xuất cá nhân phải công khai tài chính

Sửa đổi Nghị định về từ thiện: Đề xuất cá nhân phải công khai tài chính
(PLVN) -Bộ Tài chính đánh giá, bởi Nghị định 64/2008/NĐ-CP chưa bao quát hết công tác vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện để khắc phục khó khăn cho người dân do thiên tai, định họa. Đồng thời, chưa điều chỉnh đối với hoạt động của quỹ từ thiện, cá nhân thực hiện vận động, tiếp nhận nguồn đóng góp tự nguyện chính vì thế, việc sửa đổi, bổ sung là điều cần thiết.

Bài toán về cơ chế phòng ngừa

Bài toán về cơ chế phòng ngừa
(PLVN) - Báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật và báo cáo của hai cơ quan VKSNDTC và TANDTC về công tác năm 2021 có lẽ là những báo cáo được đại biểu Quốc hội và cử tri quan tâm ở các kỳ họp cuối năm của Quốc hội.

Chủ doanh nghiệp tư nhân muốn vào Đảng cần điều kiện gì?

Chủ doanh nghiệp tư nhân muốn vào Đảng cần điều kiện gì?
(PLVN) - Tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân (DNTN) phát triển lành mạnh, hiệu quả, bền vững theo quy định của pháp luật. Đồng thời khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Ban Tổ chức Trung ương vừa ban hành số Văn bản số 08-HD/BTCTW hướng dẫn một số nội dung về kết nạp chủ DNTN vào Đảng.

600 ngày phi thường của sự đồng lòng, yêu thương, đùm bọc

Đoàn Y bác sỹ Hải Dương chụp ảnh lưu niệm trước khi chia tay TP HCM.
(PLVN) -Đợt dịch lần thứ tư đang dần được kiểm soát. Các thầy thuốc chi viện lần lượt trở về nhà với người thân. Để tri ân các y bác sĩ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch COVID-19 gặp mặt đại diện lực lượng y tế tuyến đầu tiêu biểu trong công tác phòng chống dịch COVID-19.

Thắng lợi cuối cùng mới quan trọng

"Trước đại dịch COVID-19, không có người dân nào an toàn khi vẫn còn người dân khác mắc bệnh COVID-19; không có quốc gia nào an toàn khi còn các quốc gia khác vẫn phải chống dịch COVID-19."
(PLVN) - Dịch bệnh COVID-19 cơ bản đã được đẩy lùi, cả nước đang dần chuyển sang “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát có hiệu quả dịch COVID-19” theo Nghị quyết 128/NĐ-CP. Các hoạt động xã hội, sản xuất kinh doanh đang từng bước được khôi phục.

Có nên giao công an xã quyền xác minh tin tố giác tội phạm?

Bộ trưởng Công an Tô Lâm phát biểu tại cuộc họp tổ của Quốc hội chiều 20/10.
(PLVN) -  Trong cuộc thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng Hình sự, theo tờ trình của VKSNDTC, trong đó có việc thêm trách nhiệm tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ tố giác, tin báo về tội phạm cho công an xã; các đại biểu Quốc hội đã cho nhiều ý kiến về vấn đề này.

Đừng giết chết tiếng Việt bằng sự lai căng

Trác Thúy Miêu và Dustin Nguyễn - 2 MC trong một chương trình có một cô gái “hiện đại” bắn tiếng Anh trong phần trò chuyện bằng tiếng Việt khiến khán giả ngán ngẩm.
(PLVN) - Tiếng Việt dùng lẫn lộn cùng tiếng Tây đã là một thói quen hay thấy trong nhiều người trẻ, thậm chí cả lên sóng truyền hình. Những cách dùng từ này có nguy cơ làm giảm sự trong sáng của tiếng Việt.

Xin đừng cát cứ!

Xe tải được lực lượng chức năng chốt kiểm soát khu cảng Cái Lân dán tem kiểm soát
(PLVN) - Chỉ một mảnh giấy niêm phong dán trên cửa xe buộc người ngồi trong xe không được ra khỏi xe trong địa phận của tỉnh đó mà gây bão dư luận. Không một ai đồng tình với kiểu “niêm phong” đó cả bởi một lẽ đơn giản là nó đã tước đi chức năng tối thiểu và tối cần thiết của con người là bài tiết.