Những người tâm huyết với gốm

(PLVN) - Mỗi làng gốm ở Việt Nam có một đời sống riêng. Tuy nhiên trong dòng chảy của thời gian, rất nhiều cái cũ mất đi, cái mới ra đời, nhiều làng gốm chịu nép mình trong thời buổi đồ sắt, đồ nhựa lên ngôi. Tuy nhiên vẫn có những con người hết mình “lo cho gốm”, tâm huyết gìn giữ nghề cổ, thậm chí phát triển tinh hoa làng nghề.
Những người tâm huyết với gốm

Giữ tiếng thơm nghề cổ 

Bát Tràng là làng gốm cổ nổi tiếng của Hà Nội. Chắc lẽ đây cũng là làng gốm còn giữ được nhịp độ sản xuất sôi động nhất hiện nay. Nhiều nghệ nhân nổi tiếng như Phạm Thế Anh, Nguyễn Thắng, Trần Độ, Phạm Anh Đạo… và nhiều nghệ nhân vẫn đang thổi hồn vào các sản phẩm, tạo nên nét đẹp của hôn gốm. Nhiều người nhìn vào các sản phẩm, đã thốt lên: Chỉ những đôi bàn tay tài hoa mới có thể nhìn ra hồn đất và thổi tình yêu của mình vào để cho ra đời những sản phẩm tinh xảo.

Mới đây, giới làm gốm Bát Tràng ngưỡng mộ nghệ nhân Phạm Thế Anh - người không chỉ gìn giữ tinh hoa gốm, mà còn sáng tạo và giữ bản quyền gốm đất “Hồng sa”. Thế Anh sinh sống ở ven sông Hồng. Anh luôn trăn trở với quê và phát triển làng nghề. Khi chất liệu gốm đi vào lối mòn, anh ao ước mình có thể tìm ra chất liệu mới và phải thật sự dễ tìm, gắn với châu thổ sông Hồng càng tốt. Và thế là anh đã lấy phù sa sông Hồng về nhào nặn để thử nghiệm. Cuộc thử nghiệm diễn ra trong nhiều tháng, bởi sau khi sản phẩm được đưa vào lò nung thì bị nứt toác. Lại nghiên cứu cách pha đất, điều chỉnh nhiệt độ.

 Nghệ nhân Phạm Thế Anh tâm huyết với gốm Bát Tràng

Trời không phụ lòng người. Đầu năm 2019, Thế Anh đã sáng tạo thành công chất liệu mới và bảo vệ thành công sáng chế của mình: luyện đất từ phù sa sông Hồng để làm gốm. Nghệ nhân Phạm Thế Anh tâm sự: “Đất phù sa khi luyện đủ chất và nung ở nhiệt độ vừa đủ, sẽ ánh liên vẻ đẹp riêng. Tôi đặt tên dòng gốm này là Hồng sa”.

Cũng hết lòng với gốm, nghệ nhân Trần Độ có một lối đi riêng. Ông đã dành thời gian tìm tòi phục chế những hình khối, màu men cổ. Đến nay, trong gia tài Trần Độ đã có được 72 bài men cổ. Riêng dòng men ngọc, ông có tới 12 công thức, tạo ra 12 biến tấu của loại men này. Rồi men lam, men rau, men đá, men chảy, men nâu, men đen... Men nâu là mầu nâu trầm rất lạ chưa thấy có ở Bát Tràng. Nghệ nhân Trần Độ đã tái phục chế nhiều sản phẩm gốm cổ từ thời Lý - Trần - Lê. 

Xuôi xuống tỉnh Hải Dương, tìm về làng Cậy (xã Long Xuyên, Bình Giang), gặp nghệ nhân Vũ Xuân Năm, tôi càng hiểu thêm dòng gốm vẫn có người tâm huyết. Ông Năm là một trong hai người ở làng có bằng nghệ nhân ưu tú, và còn đốt lò thủ công. So với thời hoàng kim, sản phẩm truyền thống gốm làng Cậy giờ chỉ 1%. Ông Năm tâm sự: “Trải qua mấy trăm năm, thời hưng thịnh của gốm Cậy có thể sánh ngang những làng gốm nổi tiếng như Phù Lãng, Bát Tràng, Chu Đậu… Khi ấy, cả làng Cậy theo nghề, trẻ em sinh ra, lên 10 tuổi tuổi đã tham gia những công việc đơn giản của nghề gốm. Tuy nhiên, từ 30 năm nay chỉ còn vài hộ đốt lò”.

Theo tìm hiểu, trong bản đồ gốm Việt Nam, từ lâu gốm Cậy được xếp ngang cùng những làng nổi danh như Bát Tràng, Chu Đậu, Thổ Hà, Phù Lãng... với một lịch sử lâu đời và những nét đặc trưng. Theo các cụ cao niên trong làng kể lại, nghề gốm của làng đã xuất hiện cách nay gần 500 năm. Bước vào thời kỳ đổi mới, khi cả nước được “cởi trói” thì gốm Cậy lại bước vào thời kỳ suy thoái. Có lẽ người làm gốm Cậy chậm bắt nhịp với thời cuộc. Sản phẩm làm ra không đáp ứng được nhu cầu của khách hàng, không cạnh tranh được với hàng nhập ngoại. Nghệ nhân Vũ Xuân Năm cho biết thêm, việc giữ gìn tinh hoa nghề, tiếng thơm của làng là trách nhiệm của những người được ăn lộc tổ tiên. Biết rõ điều ấy, nhưng nhiều người không thể cưỡng lại sự thay đổi khắc nghiệt của thời gian. “Giờ nhiều người ở làng đi làm dòng gốm trang trí, thờ cúng, nói chung là đồ công nghiệp chứ không phải là tinh hoa của gốm Cậy”, ông Năm nhấn mạnh.

Nặng lòng với nghề truyền thống

Những trăn trở, chia sẻ của nghệ nhân Vũ Xuân Năm cũng là tâm tư của nhiều nghệ nhân làng gốm Thổ Hà (Bắc Giang), và làng gốm Hương Canh thuộc huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc)…Bởi xét về truyền thống, làng gốm Thổ Hà và Hương Canh cũng có bề dày văn hóa hàng trăm năm. Nhưng trước sự thay đổi nhu cầu, sản phẩm của làng nghề thiếu “đất sống”, sản phẩm làm ra không bán được nên những người thợ lành nghề cũng chuyển sang làm nghề khác.

Nghệ nhân Trần Văn Hải - người gìn giữ nghề gốm Hương Canh 

Tâm sự với các nghệ nhân, chia sẻ với người làm nghề mới thấy nỗi nhọc nhằn của công việc, càng thương các nghệ nhân có óc sáng tạo, đôi bàn tay tài hoa nhưng lực bất tòng tâm. Họ vẫn sống với nỗi trăn trở, xót xa, người gầy gò, lúc nào cũng ám khói bụi, nhưng tình yêu dành cho gốm chưa bao giờ vơi cạn. Một trong những người nghệ nhân khiến giới trong nghề nể là ông Trần Văn Hải, ở xóm Lò Xang, làng Hương Canh, thị trấn Hương Canh.

Ông Hải sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống làm nghề gốm, ngay từ khi 4 tuổi, đã được làm quen với những miếng đất sét. Năm 1972, ông Hải vào làm ở Hợp tác xã (HTX) gốm Hương Canh. Vừa làm vừa học hỏi và chắt chiu kinh nghiệm của những người đi trước. “Lúc ấy, thị trấn Hương Canh nổi tiếng với nghề làm chum, vại, nồi niêu, ấm chén có độ bền cao, mang nét đặc trưng nên được ưa chuộng và có mặt rộng rãi khắp cả nước”, ông Hải bộc bạch.

Vốn được thừa kế kỹ thuật làm gốm từ người cha, cùng với sự chịu khó mày mò, tay nghề của ông nhanh chóng được nâng cao. Năm 1987, do sự cạnh tranh gay gắt của đồ nhựa và đồ kim loại, khiến gốm Hương Canh khó tiêu thụ, HTX gốm Hương giải thể. Đó là “tình trạng chung” và là một nỗi xót xa với những người yêu nghề. Song với quyết tâm gắn bó với nghề, ông Hải vay mượn tiền của bạn bè và gia đình mở xưởng sản xuất tại gia đình. Đầu ra khó khăn, nhưng với kinh nghiệm và quyết tâm khắc phục khó khăn, đến nay, sản phẩm của gia đình ông Hải được thị trường đánh giá là có chất lượng và sang trọng. Nhiều sinh viên mỹ thuật, nhà nghiên cứu đã tìm về gặp để học hỏi, nghiên cứu.

Tính đến nay, vợ chồng ông Hải đã có hơn 50 năm làm nghề, trong nhà, ngoài sân, chỗ nào cũng chất gốm, củi và góc vườn là khu lò đất nung to tướng. Ông bảo, gốm Hương Canh có độ bền cao, chịu được nhiệt độ và thời tiết khắc nghiệt, cũng bởi được làm từ đất sét xanh. Màu sắc của gốm Hương Canh ánh lên màu sành, chạm vào phát ra tiếng kêu lanh canh như kim loại. Ông Hải cho biết: “Tôi yêu nghề truyền thống nên gắn bó đến nay. Hiện tại, đầu ra sản phẩm cũng bắt đầu ổn định. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của thị trường, tôi không ngừng đổi mới mẫu mã, nâng cao tay nghề”./.

Thục Miên
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông mùa thi

Đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông mùa thi
(PLVN) - Bố trí lực lượng bảo vệ ba vòng độc lập khu vực in sao đề thi; kiểm tra an ninh khu vực in sao đề thi, trang thiết bị phục vụ công tác in sao đề thi và cán bộ tham gia in sao đề thi; kịp thời giải tỏa ùn tắc giao thông. Đó là những giải pháp Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu Bộ Công an phối hợp triển khai nhằm đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông trong mùa thi năm nay.

Nuôi con công bằng

Nuôi con công bằng
(PLVN) - Cha mẹ nuôi dạy con, nếu tạo cho con trẻ cảm giác không được đối xử công bằng, sẽ khiến trẻ nảy sinh nhiều vấn đề về tâm lý. Từ đó dễ dẫn đến những hậu quả không hay cho sự phát triển của con trẻ, khiến tình cảm gia đình sứt mẻ, thậm chí mất mát tình cảm về sau.

Gia đình @: Đứa trẻ và chú cún

Gia đình @: Đứa trẻ và chú cún
(PLVN) - Chiều hôm đó, chị đi làm về mệt, tình cờ nhìn thấy hai cậu con trai đang chơi cùng lũ trẻ trong sân, cả đám vây quanh một chú chó con, vừa hò hét, hù dọa chú chó. Chú chó con sợ hãi cuống cuồng, chạy đến đầu nào cũng bị lũ trẻ chặn lối không cho đi. Nó vừa sủa, vừa đưa ánh mắt khẩn cầu.

Bảo hiểm vi mô: Tiếp tục xem xét mở rộng phạm vi, đối tượng tham gia

Bảo hiểm vi mô: Tiếp tục xem xét mở rộng phạm vi, đối tượng tham gia
(PLVN) - Tại phiên họp thường trực mở rộng của Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, thẩm tra dự thảo Nghị định quy định về bảo hiểm vi mô của các tổ chức chính trị  - xã hội diễn ra chiều 6/7, nhiều ý kiến đại biểu băn khoăn về sự cần thiết ban hành Nghị định riêng về hoạt động này vào thời điểm hiện nay và đề nghị nghiên cứu, xem xét thí điểm mở rộng phạm vi, đối tượng tham gia bảo hiểm vi mô của các tổ chức chính trị - xã hội.
Hơn 21.000 lao động nước ngoài chưa quay lại Việt Nam vì Covid-19

Hơn 21.000 lao động nước ngoài chưa quay lại Việt Nam vì Covid-19

(PLVN) - Theo báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội về tình hình lao động, việc làm 6 tháng đầu năm 2020 thì tính đến thời điểm hiện nay, cả nước có 93.425 lao động nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam, trong đó số lao động nước ngoài chưa quay trở lại Việt Nam làm việc do dịch bệnh Covid-19 là 21.641 người, chủ yếu là các chuyên gia, lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, có kinh nghiệm quản lý tại các doanh nghiệp.

Hội thảo khoa học cấp quốc gia về cố Luật sư Nguyễn Hữu Thọ

Hội thảo khoa học cấp quốc gia về cố Luật sư Nguyễn Hữu Thọ
(PLVN) - Hôm qua (6/7), tại tỉnh Long An, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Văn phòng Quốc hội, Ban Tuyên giáo Trung ương và Tỉnh ủy Long An phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “Đồng chí Nguyễn Hữu Thọ với cách mạng Việt Nam và quê hương Long An”, nhân dịp kỷ niệm 110 năm Ngày sinh của Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ (10/7/1910 - 10/7/2020).

Chọn cán bộ đủ phẩm chất, năng lực

Chọn cán bộ đủ phẩm chất, năng lực
(PLVN) - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Võ Văn Thưởng nhấn mạnh yêu cầu trên khi cùng Đoàn công tác đã kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị số 35-CT/TW của Bộ Chính trị về Đại hội đảng bộ các cấp ở Hà Tĩnh, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng chiều 6/7.

“Biến tướng” dự án dịch vụ thành dự án nhà ở: Lâm Đồng “xé luật” cho nhà đầu tư 5 lần gia hạn?

“Biến tướng” dự án dịch vụ thành dự án nhà ở: Lâm Đồng “xé luật” cho nhà đầu tư 5 lần gia hạn?
(PLVN) - Dự án Trung tâm thương mại và dịch vụ giải trí do Công ty CP Đầu tư Long Vân làm chủ đầu tư tại 37 Trần Hưng Đạo, phường 10, TP Đà Lạt “đắp chiếu” 10 năm nay. Thay vì cho dự án chấm dứt hoạt động, UBND tỉnh Lâm Đồng lại gia hạn tới 5 lần và trong cả 5 quyết định đều ghi “gia hạn lần cuối”…

Không đặt tên trẻ quá dài, khó sử dụng

Không đặt tên trẻ quá dài, khó sử dụng
(PLVN) - Bộ Tư pháp vừa ban hành Thông tư 04/2020/TT-BTP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Hộ tịch và Nghị định 23/2015/NĐ-CP. Thông tư có hiệu lực từ 16/7/2020 quy định cụ thể về trình tự, thủ tục đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử, nhận cha, mẹ, con và một số việc hộ tịch khác; việc đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử lưu động; ban hành, hướng dẫn sử dụng, quản lý Sổ hộ tịch, giấy tờ hộ tịch…
Rào cản tiến độ giải phóng mặt bằng dự án truyền tải điện

Rào cản tiến độ giải phóng mặt bằng dự án truyền tải điện

(PLVN) - Vấn đề khó khăn nhất đối với các dự án truyền tải điện chính là bồi thường giải phóng mặt bằng. Trong khi các thủ tục chuyển đổi đất rừng vẫn chưa hoàn thành, chưa thể bàn giao mặt bằng thi công thì một số nơi trên tuyến ở miền Trung, một lực cản tiến độ không nhỏ của dự án lại xuất hiện, đó là các nhà nuôi chim yến. 

UBND tỉnh Phú Yên yêu cầu xử lý thông tin Báo PLVN phản ánh

UBND tỉnh Phú Yên yêu cầu xử lý thông tin Báo PLVN phản ánh
(PLVN) - Ngày 1/7, Báo PLVN có đăng tải bài viết: “Lại thêm một địa phương cho cả Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác mặt trận,… nhận tiền hỗ trợ Covid-19”. Ngay sau đó, UBND tỉnh Phú Yên đã có văn bản gửi UBND huyện Đồng Xuân yêu cầu kiểm tra, xử lý nội dung thông tin mà Báo PLVN nêu và báo cáo UBND tỉnh trước ngày 7/7.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Trưởng ban Báo Điện tử: Xuân Bính

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬