Phát minh thay đổi cuộc sống loài người

(PLVN) - Sau khoảng 400 ngàn năm phát triển, loài người đã làm chủ được hai “báu vật”. Trước tiên là lửa, xuất hiện vào thuở sơ khai. Một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử tiến hóa nhân loại. Với khả năng tạo ra lửa, cách sống của con người được thay đổi hoàn toàn: Từ cách chế biến thức ăn, sản xuất ra của cải, cải thiện cách ăn mặc… Rồi rất lâu, rất lâu sau đó, gần 4000 thế kỷ sau, con người đã làm được chủ điều ngược lại: Chế tạo ra hơi lạnh.
Phát minh thay đổi cuộc sống loài người Willis Carrier, cha đẻ của máy lạnh.

Ít ai biết rằng điều khám phá thứ hai cũng đã làm thay đổi toàn bộ xã hội Mỹ và thế giới đến dường nào. Có ai từng dám nghĩ rằng tại một xứ nóng, nhiệt độ lên 40°C như ở Dubai, người ta vẫn có thể chơi môn trượt tuyết? Đương nhiên là ở trong nhà có mái che.

Con người ngày nay có được điều kỳ diệu này đó là nhờ vào chiếc máy điều hòa nhiệt độ. Tháng 7/1960, khi những chiếc máy lạnh đầu tiên được lắp đặt cho các hộ gia đình Mỹ, một ý kiến thán phục thốt lên rằng “một cuộc cách mạng về điều hòa không khí”.

Dấu mốc năm 1902

Cuộc tìm kiếm phát minh này khởi hành vào đầu thế kỷ 20 với mục đích ban đầu là để bảo quản hàng hóa chứ không vì sự tiện ích của con người. Mọi việc bắt nguồn từ một xưởng in ở New York năm 1902. Vị giám đốc của hãng phải đối mặt với một vấn đề nan giải: Độ ẩm trong nhà xưởng cao làm biến dạng giấy trong quá trình in ấn. Và thành phẩm in ra cho kết quả xấu không thể nào tả được.

Xưởng in này đã đề nghị một kỹ sư trẻ vừa mới ra trường, Willis Carrier, thiết kế một thiết bị có khả năng kiểm soát độ ẩm và duy trì một nhiệt độ vừa phải. Và thế là chiếc máy điều hòa đầu tiên ra đời năm 1902. Bằng cách thay đổi độ ẩm, cỗ máy to lớn này làm mát không khí nhờ vào hệ thống các ống dẫn khí có chứa chất làm lạnh.

Một thành công ngoài sức tưởng tượng. Trong vòng có 10 năm, dệt may, thuốc lá, bột bánh thực phẩm, chewing-gums, bột, chocolat … tất cả những ngành công nghiệp nào mà chu trình sản xuất phải hứng chịu sự dao động nhiệt kế đều lao vào lắp chiếc máy lạnh thần kỳ đó.

Tại các nhà xưởng, không khí cũng nóng hừng hực. Trước đó người ta nói rằng những ai làm việc đổ nhiều mồ hôi thì đó là một công nhân làm việc rất cật lực và chăm chỉ. Để thuyết phục các nhà xưởng trang bị máy lạnh, các nhà sản xuất máy điều hòa công bố một nghiên cứu, cho thấy là năng suất lao động của các công chức tăng thêm 24% nếu như văn phòng của họ có trang bị máy điều hòa.

Có thể nói rằng mục đích ban đầu của việc điều hòa không khí là mang tính kinh tế và chính điều này đã tạo thuận lợi cho sự phát triển của ngành sản xuất máy điều hòa nhiệt độ.

Lúc ban đầu, máy điều hòa nhiệt độ rất đắt tiền. Nhưng cỗ máy này cũng bắt đầu được các hãng chiếu bóng để ý tới. Cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, rạp chiếu bóng chỉ thu hút khách vào mùa đông. Vào mùa hè, những điểm giải trí này chẳng khác gì những kho hàng, nhiều người bị chết ngạt vì nóng trong bóng tối, vì vậy trở nên hoang vắng.

Trước tình cảnh này, chuỗi rạp chiếu bóng Balaban & Katz quyết định làm mát các phòng chiếu của mình tại Chicago kể từ năm 1917. Một sự đánh cược thành công. Chi phí lắp đặt đắt đỏ đã kịp thu hồi trong một mùa hè. Các chuỗi rạp khác lần lượt nối gót theo ngay. Người ta có thể thấy các tấm biển ghi “Rạp có trang bị máy điều hòa không khí”, “ở trong rạp lạnh”, “nhiệt độ luôn ở mức 20°C”.

Tại New York, Houston hay Los Angeles, lối vào các rạp có các tấm biển hình con gấu Bắc cực, viên nước đá hay những hạt bông tuyết. Mùa hè không còn là “mùa chết chóc”, mà là mùa bội thu cho các điểm giải trí.

Rồi kích cỡ của máy điều hòa nhiệt độ nhỏ dần, giá thành giảm xuống. Chiếc máy lạnh cho các nhà xưởng công nghiệp bắt đầu chuyển sang chinh phục các hộ gia đình, xe ô tô…

Theo thống kê, trong những năm 1960, tại Mỹ chỉ có khoảng 10% hộ gia đình trang bị máy điều hòa không khí, nhưng đến năm 2000 tỷ lệ này tăng vọt lên đến 90%. Máy điều hòa nhiệt độ trở thành một vật dụng không thể thiếu.

Một hệ thống máy lạnh cho nhà xưởng ở Mỹ đầu thế kỷ 20.

Sự lệ thuộc này để lại một hệ quả khá lớn: Với máy điều hòa nhiệt độ, người dân Mỹ thích ở nhà hơn, tạo đà phát triển ngành vô tuyến truyền hình. Ngược lại, người ta ít ra sân vận động để xem các trận bóng chày.

Nhưng đáng ngạc nhiên nhất là sự ra đời của máy điều hòa có một tác động to lớn đến dân số Mỹ. Trước khi có chiếc máy lạnh, người ta quan sát thấy tỷ lệ sinh nở giảm mạnh 9 tháng sau những giai đoạn nóng nhất. Vào những thời điểm này, không thể nào nói đến chuyện sinh con. Sự xuất hiện của máy điều hòa nhiệt độ trong nhà đã thu ngắn khoảng cách dao động sinh sản theo mùa. Số trẻ sơ sinh tăng, số người chết giảm. Chiếc máy điều hòa đã làm giảm mạnh tỷ lệ tử vong trong các đợt nắng nóng gay gắt.

Thay đổi diện mạo nước Mỹ

Hơn thế nữa, máy điều hòa còn làm thay đổi cả diện mạo nước Mỹ, nhất là tại vùng Sun Belt, miền nam nước Mỹ. Cho đến tận những năm 1960, người Mỹ có xu hướng đến phía bắc để kiếm việc làm. Nhưng chiếc máy lạnh ra đời đã giúp cho vùng Sun Belt (Vành đai Mặt trời) ở miền Tây và Tây Nam nước Mỹ trở nên năng động và dễ sống hơn. 

Không có chiếc máy làm mát không khí, những thành phố như Miami hay Las Vegas có lẽ sẽ không thể nào phát triển được. “Nằm tại một nơi mà tình trạng trước đây được cho là không thể nào chịu đựng nổi, ngay giữa lòng sa mạc Nevada, thành phố này trước hết hiện hữu cho khách làng chơi và du khách”, đó là một lời bình luận về sự hồi sinh một thành phố sau khi có máy điều hòa nhiệt độ. 

Các thành phố ở Mỹ cũng dần dần thay đổi theo nhịp phát triển của chiếc máy lạnh. Để nơi ở được mát, nhà trước kia được xây theo kiểu nền nhà nâng cao, cổng tam quan che bóng, phòng liền kề để thông khí. Giờ đây, nhờ có máy điều hòa, người ta có thể xây những tòa nhà chọc trời, dưới ánh nắng chói chang ở những nơi mà trước đây người ta từng nghĩ rằng chỉ thích hợp để trồng cà chua.

Tuy nhiên, mỗi một sự tiện ích đều có cái giá phải trả. Máy điều hòa không khí bị cáo buộc là “kẻ gây ô nhiễm” không khí nguy hiểm. Ông Benoit Hartmann, đại diện cho hiệp hội France Nature Environnement, giải thích: “Vấn đề ở đây là chiếc máy điều hòa không khí cũng giống như một chiếc tủ lạnh, bên trong có sử dụng khí ga làm lạnh. Nếu bị rò rỉ, đây sẽ là một khí ga cực kỳ độc hại cho môi trường. Loại khí này nóng hơn rất nhiều so với khí CO2, đôi khi cao gấp hơn 800 lần loại khí ga dùng làm khí đốt. Do vậy, một cách tiềm tàng, đây là một thiết bị có hại cho môi trường”.

 Một bài báo giới thiệu chiếc điều hòa tự động đầu tiên trên xe hơi.

Tại Phonenix, một nghiên cứu cho thấy ban đêm nhiệt độ bên ngoài đã bị tăng thêm từ 1-2°C, hệ quả là ở trong nhà, người ta còn cho chạy máy điều hòa nhiệt độ nhiều hơn. Điểm cuối cùng, máy điều hòa nhiệt độ tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Theo ghi nhận: Năng lượng tiêu thụ cho máy điều hòa nhiệt độ ở Mỹ tương đương với mức tiêu thụ của toàn châu Phi.

Nhưng điều đó không ngăn cản được chiếc máy điều hòa thương hiệu Carrier tiếp tục chinh phục thế giới trong vòng một thế kỷ qua. Lượng máy điều hòa bán ra bùng nổ tại nhiều nước mới trỗi dậy như Ấn Độ, Trung Quốc hay Indonesia.

Cứ mỗi một giây có 10 chiếc máy điều hòa nhiệt độ được bán ra trên thế giới. Đến năm 2050, người ta ước tính thế giới sẽ có khoảng sáu tỷ chiếc máy điều hòa. Một “thảm họa” tiềm tàng cho môi trường chăng?

Ngọc Trâm

Cùng chuyên mục

Ba nhà khoa học được tôn vinh Giải thưởng Tạ Quang Bửu 2019

Ba nhà khoa học được tôn vinh Giải thưởng Tạ Quang Bửu 2019

(PLVN) - Chiều 18/5, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức kỷ niệm Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam, trao giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2019 và giải Báo chí viết về khoa học và công nghệ 2018. Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cùng đại diện nhiều bộ, ngành, viện nghiên cứu đã tham dự sự kiện.

Đọc thêm

Đề xuất “Tạm hoãn xuất cảnh đối với người chưa thực hiện xong nghĩa vụ thi hành án”: Nhiều ý kiến đồng tình, ủng hộ

Đề xuất “Tạm hoãn xuất cảnh đối với người chưa thực hiện xong nghĩa vụ thi hành án”: Nhiều ý kiến đồng tình, ủng hộ
(PLVN) - Báo Pháp luật Việt Nam số ra ngày 17/5 đăng tải bài viết “Chưa thực hiện xong nghĩa vụ thi hành án: Chưa được xuất cảnh?”. Theo đó, khi xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 62/2015/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp đề xuất tạm hoãn xuất cảnh đối với người phải thi hành án chưa thi hành xong nghĩa vụ theo bản án, quyết định, đang thu hút sự quan tâm của dư luận.

Doanh nhân Nguyễn Thị Nga: Biến khó khăn, thách thức thành cơ hội để doanh nghiệp phát triển!

Doanh nhân Nguyễn Thị Nga: Biến khó khăn, thách thức thành cơ hội để doanh nghiệp phát triển!
(PLVN) - “Kinh doanh không nhất thiết ban đầu phải có nhiều vốn, vì vốn có thể huy động từ nhiều nguồn. Trong kinh doanh, quan trọng nhất phải có định hướng, lý tưởng kinh doanh đúng đắn, có tư duy tổ chức và phải quyết tâm thực hiện” – doanh nhân Nguyễn Thị Nga - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Bắc Mỹ (Bắc Ninh) chia sẻ. 

Tội phạm ấu dâm đến Việt Nam: Cho phép hay không cho phép?

Tội phạm ấu dâm đến Việt Nam: Cho phép hay không cho phép?
(PLVN) - Mới đây, dư luận xã hội lại một lần dậy sóng khi biết được thông tin từ báo chí nước Anh cho thấy Christopher Trinnaman (41 tuổi) - kẻ từng bị kết án về tội ấu dâm tại Anh năm 2015 đã đến Việt Nam sinh sống. Điều đáng nói là đây không phải lần đầu tiên câu chuyện này xảy ra ở Việt Nam. 

Khánh thành cầu Vàm Cống

Khánh thành cầu Vàm Cống
(PLVN) - Sau gần 6 năm thi công, ngày 19/5, Bộ Giao thông Vận tải phối hợp với UBND TP Cần Thơ và UBND tỉnh Đồng Tháp long trọng tổ chức Lễ khánh thành cầu Vàm Cống nối liền TP Cần Thơ và tỉnh Đồng Tháp. 
Diễn biến vụ dân đóng cọc tre ngăn DN “rút ruột” sông Bồ”: Đề xuất phạt 1,6 tỷ, tước giấy phép khai thác khoáng sản

Diễn biến vụ dân đóng cọc tre ngăn DN “rút ruột” sông Bồ”: Đề xuất phạt 1,6 tỷ, tước giấy phép khai thác khoáng sản

(PLVN) - PLVN trong số báo ra ngày 8/5 có bài viết “Dân đóng cọc tre ngăn doanh nghiệp “rút ruột” sông Bồ” phản ánh người dân ở TDP Lại Bằng 2 (phường Hương Vân, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên - Huế) dùng cọc tre đóng ngang sông phản đối nạn khai thác cát rầm rộ. Mới đây, Sở Tài nguyên và Môi trường thông tin với PLVN, sau khi đo đạc tại hai mỏ được cấp phép, đã phát hiện doanh nghiệp khai thác cát sỏi có sai phạm.

TP HCM yêu cầu các trường học phải đảm bảo an toàn

TP HCM yêu cầu các trường học phải đảm bảo an toàn
(PLVN) - Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM vừa có văn bản đề nghị Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo 24 quận, huyện, chỉ đạo Hiệu trưởng các đơn vị Trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và các cơ sở giáo dục trực thuộc rà soát, đánh giá thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và học, lập các thủ tục theo quy định để sửa chữa, cải tạo, nâng cấp trước ngày khai giảng năm học mới 2019-2020.

Sau loạt bài “Cảnh báo nạn lừa bán phụ nữ vào “tổ quỷ”: Khởi tố 5 đối tượng liên quan

Sau loạt bài “Cảnh báo nạn lừa bán phụ nữ vào “tổ quỷ”: Khởi tố 5 đối tượng liên quan
(PLVN) - Mới đây, PLVN đã đăng tải loạt bài điều tra “Cảnh báo nạn lừa bán phụ nữ vào “tổ quỷ”, phản ánh nạn lợi dụng những cô gái quê lên thành phố xin việc chưa biết gì, một số đối tượng thường đăng tin trên các mạng xã hội tuyển nhân viên nữ cho quán massage, karaoke, cà phê với mức lương cao. Khi có được “con mồi”, các đối tượng môi giới sẽ phân loại các cô gái theo từng mức độ, tùy vào nhan sắc để ra giá với các chủ kinh doanh từ 5 -10 triệu đồng/cô gái.

Người phụ nữ nghèo hơn 15 năm dạy bơi miễn phí cho trẻ em

Người phụ nữ nghèo hơn 15 năm dạy bơi miễn phí cho trẻ em
(PLVN) - Chỉ là một người phụ nữ nghèo, mưu sinh bằng nghề bán vé số và nhiều công việc khác nhau, nhưng đã hơn 15 năm qua bà Trần Thị Kim Thia (tên thường gọi là bà Sáu Thia, SN 1952) ở xã Hưng Thạnh, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp đã không ngại vất vả tự nguyện dạy bơi miễn phí cho hơn 2.000 trẻ em.  

Thi lớp 10 ở Hà Nội: Điểm chuẩn có giảm?

Thi lớp 10 ở Hà Nội: Điểm chuẩn có giảm?
(PLVN) - Chỉ còn hơn 10 ngày nữa, gần 100 nghìn học sinh lớp 9 tại Hà Nội sẽ bước vào kỳ thi tuyển sinh THPT. Đây là giai đoạn ôn thi căng thẳng nhất đối với các em học sinh trong năm này bởi số lượng môn thi nhiều gấp đôi so với những năm trước…

Hà Tĩnh: Hiệu quả từ việc đào tạo nghiệp vụ cho cán bộ tư pháp huyện, xã

Hà Tĩnh: Hiệu quả từ việc đào tạo nghiệp vụ cho cán bộ tư pháp huyện, xã
(PLVN) - Gần 300 công chức tư pháp huyện, xã đã có một tinh thần làm việc tràn đầy hứng khởi từ sau khi được đào tạo, cấp tín chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ vừa được tổ chức thành công. Công việc suôn sẻ hơn, hướng dẫn, giải quyết nhanh chóng các thủ tục, vướng mắc, yêu cầu của bà con nhân dân thuận tiện hơn trước là những gì họ cảm nhận được.

Đoàn Thanh niên Tổng cục THADS: Sôi nổi các hoạt động kỷ niệm 129 năm Ngày sinh nhật Bác

Đoàn Thanh niên Tổng cục THADS: Sôi nổi các hoạt động kỷ niệm 129 năm Ngày sinh nhật Bác
(PLVN) - Thực hiện Kế hoạch của Đảng ủy Tổng cục Thi hành án dân sự (THADS) về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2019, Chương trình công tác đoàn và phong trào thanh niên năm 2019 của Đoàn cơ sở Tổng cục, được sự nhất trí của Đảng ủy, Lãnh đạo Tổng cục, Đoàn cơ sở Tổng cục THADS đã sôi nổi tổ chức các hoạt động kỷ niệm 129 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2019). 

Số văn bản sai năm 2018 đã giảm gần 50%

Số văn bản sai năm 2018 đã giảm gần 50%
(PLVN) - Bộ Tư pháp vừa có Báo cáo số 126/BC-BTP gửi Thủ tướng Chính phủ về công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) năm 2018, đồng thời đưa ra nhiều đánh giá tích cực hơn về việc kiểm tra, xử lý văn bản so với năm 2017 trước đó.
Thụy Sỹ muốn thắt chặt luật về súng đạn

Thụy Sỹ muốn thắt chặt luật về súng đạn

(PLVN) - Cử tri Thụy Sỹ ngày 19/5 đi bỏ phiếu trong cuộc trưng cầu ý dân về việc đưa luật về kiểm soát vũ khí của nước này tương thích với hệ thống luật pháp của Liên minh châu Âu (EU).

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%