Tin vui cho phạm nhân đang nỗ lực cải tạo

(PLO) - Quyết định số 1461/QĐ-TTg phê duyệt Đề án triển khai thực hiện tha tù trước thời hạn có điều kiện vừa được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành thực sự là tin vui cho các phạm nhân đang ngày đêm nỗ lực cải tạo tốt. Đây cũng là một cách thiết thực triển khai chính sách hình sự mới theo quy định của Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015. Bà Lê Thị Hòa, Phó Trưởng phòng Phòng Pháp luật hình sự (Vụ Pháp luật hình sự hành chính, Bộ Tư pháp) trao đổi xung quanh vấn đề này.
Chế định tha tù trước thời hạn có điều kiện được đánh giá là có nhiều điểm tích cực (Ảnh minh họa). Chế định tha tù trước thời hạn có điều kiện được đánh giá là có nhiều điểm tích cực (Ảnh minh họa).

Chính sách mới nhân đạo

Xin bà cho biết điểm tích cực của chế định tha tù trước thời hạn có điều kiện?

- Tha tù trước thời hạn có điều kiện là một chính sách hình sự mới hết sức nhân đạo được quy định tại BLHS năm 2015 nhằm thực hiện chủ trương “đề cao hiệu quả phòng ngừa và tính hướng thiện trong việc xử lý người phạm tội” đã được nêu rõ trong Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020. 

Về bản chất, tha tù trước thời hạn có điều kiện là việc cho phép người đang chấp hành hình phạt tù có đủ điều kiện theo quy định được quay trở về với cộng đồng để cải tạo, sửa chữa lỗi lầm với sự giúp đỡ, giám sát của gia đình, các cơ quan, đoàn thể xã hội và họ phải tuân thủ một số nghĩa vụ nhất định. Nếu vi phạm các nghĩa vụ đến một mức độ nào đó thì Tòa án sẽ hủy bỏ việc tha trước thời hạn và buộc họ phải chấp hành phần hình phạt tù còn lại chưa chấp hành. 

Xin bà nói rõ hơn những điểm tích cực của chính sách này?

- Với Việt Nam thì đây là chế định mới nhưng trên phạm vi thế giới thì có rất nhiều nước đã áp dụng từ rất lâu do những mặt tích cực mà nó đem lại: 

Thứ nhất, quy định này một mặt tạo điều kiện cho người bị kết án phạt tù có cơ hội được cải tạo trong môi trường bình thường, qua đó hạn chế những tác động tiêu cực do việc giam giữ mang lại, tạo thuận lợi cho việc phục hồi, tái hòa nhập cộng đồng của họ. Mặt khác, với các điều kiện thử thách chặt chẽ đặt ra cho người được tha trước thời hạn sẽ có tác dụng giáo dục họ sống có trách nhiệm, có kỷ luật, tăng quyết tâm sửa chữa lỗi lầm, khắc phục nguyên nhân, điều kiện phạm tội, qua đó bảo đảm hiệu quả trong việc phòng ngừa tái phạm. 

Thứ hai, biện pháp này khuyến khích, nâng cao trách nhiệm của cộng đồng, gia đình, các đoàn thể xã hội trong việc phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước trong việc tham gia giám sát, giáo dục, phục hồi người được tha tù trước thời hạn, góp phần thực hiện chủ trương xã hội hóa công tác thi hành án của Nhà nước ta, giảm gánh nặng ngân sách cho Nhà nước liên quan đến công tác quản lý, giám sát, chế độ ăn ở, sinh hoạt, học tập của phạm nhân.

Thứ ba, với việc áp dụng chế định này, hàng năm sẽ có một lượng lớn phạm nhân được trả tự do và do đó giúp giảm bớt tình trạng quá tải trong các cơ sở giam giữ hiện nay, cải thiện các điều kiện sinh hoạt cho người đang chấp hành án phạt tù.

Đã tham khảo luật pháp nước ngoài

Như bà vừa chia sẻ, rất nhiều nước trên thế giới đã áp dụng từ rất lâu, còn ở Việt Nam thì quá trình xây dựng chế định pháp lý này tại BLHS diễn ra như thế nào?

- Mặc dù chế định tha tù trước thời hạn có điều kiện mới được đưa vào BLHS năm 2015 nhưng đây không phải là vấn đề mới đặt ra trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách hình sự. 

Trong khi xây dựng Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 1999 (năm 2009), chế định này cũng đã được đề xuất để đưa vào dự thảo Luật. Tuy nhiên, do phạm vi sửa đổi, bổ sung Bộ luật chỉ dừng lại ở việc sửa đổi, bổ sung một số điều nên chưa được đưa vào Luật Sửa đổi, bổ sung 2009.

Các cơ quan xây dựng Đề án có tham khảo quy định tương tự của nước ngoài?

- Quy định về tha tù trước thời hạn có điều kiện tại BLHS năm 2015 là kết quả của quá trình nghiên cứu lâu dài, kỹ lưỡng về luật pháp, kinh nghiệm thực tiễn và áp dụng của các nước như Nhật Bản, Australia, Thái Lan, Hoa Kỳ... cũng như đánh giá điều kiện thực tế của Việt Nam để bảo đảm tính khả thi, phù hợp, đánh giá với các chế định hiện hành về miễn, giảm hình phạt tù, đặc xá để tránh chồng chéo. Quá trình xây dựng quy định này cũng được sự tham gia đóng góp ý kiến của các chuyên gia quốc tế, chuyên gia trong nước, sự phối hợp tích cực của các bộ, ngành hữu quan, nhất là Bộ Công an.  

Ngoài ra, thời điểm xây dựng dự thảo BLHS cũng là thời điểm xây dựng Bộ luật Tố tụng Hình sự nên có thể bổ sung ngay quy định về thẩm quyền, trình tự áp dụng tha tù trước thời hạn có điều kiện. Đặc biệt, Bộ Công an cũng đã chủ động xây dựng Đề án về thực hiện tha tù trước thời hạn có điều kiện và vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án này. Đây là cơ sở để triển khai thực hiện một cách nhanh chóng, đồng bộ, thống nhất và hiệu quả việc tha tù trước thời hạn cho người đang chấp hành án có đủ điều kiện.

Thưa bà, dư luận cũng muốn biết rõ hơn về vai trò của Bộ Tư pháp trong việc xây dựng Đề án triển khai thực hiện tha tù trước thời hạn có điều kiện?

- Chế định tha tù trước thời hạn có điều kiện của BLHS năm 2015 chính là tiền đề, cơ sở pháp lý cho việc xây dựng Đề án triển khai thực hiện tha tù trước thời hạn có điều kiện. Thời điểm Bộ Tư pháp tham mưu giúp Chính phủ xây dựng BLHS năm 2015 cũng là thời điểm Bộ Công an xây dựng Đề án này. Do vậy, Bộ Tư pháp đã phối hợp rất chặt chẽ với Bộ Công an trong quá trình xây dựng Đề án để bảo đảm sự thống nhất, phù hợp của Đề án với quy định của BLHS, đặc biệt là liên quan đến điều kiện tha tù trước thời hạn, thẩm quyền, cơ chế, trình tự, thủ tục áp dụng... 

Theo bà, việc áp dụng tha tù trước thời hạn có điều kiện có gặp khó khăn gì không?

- Tha tù trước thời hạn có điều kiện là biện pháp mới nên để áp dụng có hiệu quả trên thực tế sẽ có nhiều vấn đề cần phải giải quyết như xây dựng bộ máy tổ chức thực thi, cơ chế quản lý, giám sát, giáo dục tại cộng đồng đối với người được tha tù trước thời hạn; xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện phục vụ cho việc quản lý, giám sát, giáo dục người được tha tù trước thời hạn; xây dựng cơ sở dữ liệu, phần mềm quản lý; tổ chức thực thi trong toàn quốc... Về lâu dài, hiệu quả của việc áp dụng quy định này là rất lớn, nhưng bước đầu để thực hiện những công việc này cũng cần đầu tư nguồn kinh phí đáng kể.

Xin cảm ơn bà!

Hoàng Thư (thực hiện)
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc lên đường thăm hữu nghị chính thức Cuba

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc lên đường thăm hữu nghị chính thức Cuba
Nhận lời mời của Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel, sáng nay, 18/9 (theo giờ Việt Nam), Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dẫn đầu đoàn cấp cao đã lên đường thăm chính hữu nghị chính thức Cuba từ 18 - 21/9. 

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Đảm bảo tính thực tiễn, tính khoa học và thận trọng trong việc sử dụng đất đai

Quang cảnh phiên họp.
(PLVN) -  Đây là nhấn mạnh của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành khi chủ trì phiên họp đầu tiên của Hội đồng thẩm định Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm (2021-2025) ngày 17/9.

Chủ tịch nước đề nghị TP Hồ Chí Minh xem xét chế độ đãi ngộ y, bác sĩ

Chủ tịch nước đề nghị xem xét để có chế độ đãi ngộ và ghi nhận xứng đáng hơn nữa với đội ngũ y, bác sĩ, những người ở tuyến đầu chống dịch.
(PLVN) - Trong thư vừa gửi cử tri TP HCM, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc cho biết, do bận rộn với chương trình công tác đã lên kế hoạch, ông không thể trực tiếp vào TP dự hoạt động đầu tiên với tư cách là đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tại hội nghị trực tuyến làm việc với UBND quận 8, quận Gò Vấp, quận Bình Tân và huyện Hóc Môn để thực hiện nhiệm vụ của ĐBQH trong hoạt động giám sát.

Tổ chức thực hiện nghiêm ngặt, thực chất hơn giãn cách xã hội

Chính phủ yêu cầu phải tổ chức thực hiện nghiêm ngặt, thực chất hơn giãn cách xã hội với tinh thần “ai ở đâu ở yên đó”; giữ vững “vùng xanh”, “xanh hóa vùng vàng, thu hẹp vùng đỏ”.
(PLVN) - Theo Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8/2021, Chính phủ yêu cầu phải tổ chức thực hiện nghiêm ngặt, thực chất hơn giãn cách xã hội với tinh thần “ai ở đâu ở yên đó”; giữ vững “vùng xanh”, “xanh hóa vùng vàng, thu hẹp vùng đỏ”; cách ly, phong tỏa triệt để, chặt chẽ các ổ dịch, nguồn lây trong thời gian nhanh nhất, phạm vi nhỏ nhất và xét nghiệm nhanh nhất.

Bộ Chính trị nhất trí báo cáo cơ quan thẩm quyền xem xét cho chủ trương lùi thời điểm thực hiện cải cách chính sách tiền lương mới

Bộ Chính trị nhất trí báo cáo cơ quan thẩm quyền xem xét cho chủ trương lùi thời điểm thực hiện cải cách chính sách tiền lương mới
(PLVN) -  Cho ý kiến về tình hình thực hiện kinh tế-xã hội 2021, Bộ Chính trị đề nghị tuyệt đối không chủ quan, mất cảnh giác, chủ động các phương án phòng, chống dịch phù hợp, thực hiện hiệu quả Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế, ứng phó mọi tình huống.

Chuyến công tác của Chủ tịch nước tới Cuba, Mỹ: Triển khai ở cấp cao đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng XIII

Chủ tịch nước sẽ có chuyến công tác quan trọng tới Cuba, Mỹ.
(PLVN) - Đó là nhấn mạnh của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang khi trả lời báo chí về chuyến công tác sắp tới của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm chính thức Cuba; sau đó dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp quốc Khóa 76 và thực hiện một số hoạt động song phương tại Mỹ.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thanh Hóa nghiên cứu lại đề án thí điểm thu thuế nhà ở đô thị

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thanh Hóa nghiên cứu lại đề án thí điểm thu thuế nhà ở đô thị
(PLVN) - Tiếp tục chương trình Phiên họp 3, sáng 16/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Tờ trình về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Thanh Hóa. Nếu tới đây được Quốc hội xem xét, thông qua thì sẽ áp dụng Nghị quyết từ 1/1/2022 và thực hiện trong 5 năm.

Chống tham nhũng, tiêu cực lợi ích nhóm ngay trong xây dựng và hoàn thiện thể chế

Hội nghị của Chính phủ về xây dựng và hoàn thiện thể chế.
(PLVN) -  Phát biểu khai mạc hội nghị của Chính phủ về công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, được kết nối tới tất cả các tỉnh, thành trong cả nước sáng nay (16/9), Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, từ Đại hội XI của Đảng, xây dựng và hoàn thiện thể chế đã được xác định là một trong ba khâu đột phá chiến lược.

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong phòng chống dịch

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Hội nghị.
(PLVN) - Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc “Đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng” vào chiều 15/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị đội ngũ trí thức cần tích cực nghiên cứu, phát triển các biện pháp, các sản phẩm khoa học và công nghệ chống dịch...