Thu giữ tài sản bảo đảm: Làm sao để “tốt cho cả hai“?

(PLO) -Triển khai đúng quy trình, pháp luật cho phép, thế nhưng khi ngân hàng thực hiện thu giữ tài sản khách hàng thế chấp thì rất dễ sinh chuyện. Khách hàng kêu cứu, dư luận không đồng tình, phê phán, hình ảnh ngân hàng bỗng dưng trở nên méo mó, xấu xí, thậm chí bị “kiện ngược”. Vì đâu nên nỗi?
Hình minh họa Hình minh họa

Trăm cái lý

Việc xử lý tài sản bảo đảm là hoạt động được pháp luật cho phép, quy định khá cụ thể tại nghị định số 163/2006/NĐ-CP, thông tư liên tịch số 16/2014/TTLT-BTP-BTNMT-NHNN.

Theo đó, tổ chức tín dụng được thực hiện xử lý tài sản bảo đảm theo phương thức mà các bên thỏa thuận, bao gồm: Bán tài sản bảo đảm, nhận tài sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ của khách hàng.

Nếu khách hàng không giao tài sản bảo đảm cho cán bộ ngân hàng để xử lý thì ngân hàng có quyền thu giữ tài sản bảo đảm. 

Khoản 1 Điều 63 Nghị định 163/2006/NDD-CP quy định rõ: “Bên giữ tài sản bảo đảm phải giao tài sản đó cho người xử lý tài sản theo thông báo của người này; nếu hết thời hạn ấn định trong thông báo mà bên giữ tài sản bảo đảm không giao tài sản thì người xử lý tài sản có quyền thu giữ tài sản bảo đảm theo quy định tại khoản 2 Điều này để xử lý hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết”. 

Hành lang pháp lý đã có thể nhưng thực tế khi thực hiện thu giữ tài sản bảo đảm theo Nghị định 163/2006/NĐ-CP và các văn bản pháp lý hiện hành, tổ chức tín dụng gặp muôn vàn khó khăn. “Đứng cho vay, quỳ thu nợ” đang là hình ảnh khá chua chát nhưng phản ánh đúng thực trạng thu hồi nợ xấu của các ngân hàng thời gian qua. 

Thống kê những vụ thu giữ tài sản bảo đảm (TSBĐ) ồn ào dư luận nhất thời gian qua cho thấy một motip điển hình: khi vay, khách hàng tự nguyện ký hợp đồng dùng tài sản thế chấp (bất động sản, tài sản lưu động…) để bảo đảm cho khoản vay của mình, chấp nhận hạn chế quyền sở hữu của mình liên quan tới tài sản đó.

Tuy nhiên, khi không còn khả năng trả nợ, bị tổ chức tín dụng tiến hành các biện pháp xử lý nợ xấu, thu giữ tài sản đảm bảo thì khách hàng quay ngược 180 độ vi phạm cam kết, không thiện chí trả nợ, thậm chí “kiện ngược” ngân hàng. 

Hầu hết các ngân hàng lớn như VPBank, Techcombank, Vietinbank…đều từng gặp phải thực trạng “dở khóc, dở cười” như trên. Trưởng bộ phận thu hồi nợ của một ngân hàng lớn ngán ngẩm cho hay “nản” bậc nhất khi thu hồi tài sản bảo đảm là bất động sản.

Lúc ký hợp đồng thế chấp tài sản khách hàng hoàn toàn tự nguyện và đã được tư vấn, thông báo kỹ càng các hình thức ngân hàng áp dụng khi thu giữ tài sản bảo đảm (bao gồm cả việc ngân hàng được phép niêm phong tài sản, quản lý tài sản, thực hiện quyền thu giữ tài sản bảo đảm).

Thế nhưng khi ngân hàng tới thực hiện các biện pháp thu giữ tài sản bảo đảm thì khách hàng kiện cáo, kêu cứu tới công an địa phương, báo chí.

Ngân hàng đang ở thế “đi đòi nợ” bỗng dưng trở thành “đi xin nợ”, thành “ngáo ộp”, “xã hội đen” xâm phạm nơi cư trú của công dân. Khách hàng đảo ngược tình thế, từ “con nợ” thành “khách nợ” và ra các yêu cầu buộc ngân hàng phải “chiều theo ý mình”.

Không bằng một tý duy tình?

Theo các chuyên gia pháp lý và các chuyên gia tài chính, ngân hàng thì sở dĩ ngân hàng trở thành “nạn nhân” khi thực hiện các giải pháp thu hồi tài sản bảo đảm, trước hết là bởi các quy định của pháp luật tuy đã đầy đủ nhưng còn có điểm “mờ”, từ đây, khách hàng nương theo để “bắt bí” ngân hàng. 

Cụ thể, pháp luật quy định trước khi thu giữ tài sản bảo đảm, tổ chức tín dụng phải gửi văn bản thông báo, tiến hành gặp gỡ, trao đổi với bên thế chấp, bên quản lý tài sản để thực hiện quyền thu giữ tài sản.

Bên thu giữ không áp dụng các biện pháp vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội trong quá trình thu giữ tài sản bảo đảm. “Khách hàng chây ỳ, không có thiện chí trả nợ đã “vin” vào quy định mập mờ này để “tố ngược”ngân hàng xử lý nợ theo kiểu cưỡng bức, trái đạo đức xã hội, dồn khó cho khách hàng.

Hàng loạt những từ ngữ đao to, búa lớn được tung ra để gây sức ép, ví dụ như: phá nhà dân, niêm phong nhà dân, đuổi khách hàng ra khỏi nhà…Ngân hàng bị “bêu xấu” mà phải “ngậm bồ hòn”, một cán bộ trực tiếp tham gia một vụ thu hồi nợ tốn nhiều giấy mực mới đây ở Hà Nội chia sẻ.

Vẫn theo vị cán bộ này thì chiêu “tung hỏa mù”, “kêu khổ, tố oan” này của một số khách hàng nhận được sự thông cảm của dư luận, xã hội là bởi tâm lý người Việt khá duy tình, thiên lệch về phía khách hàng với suy nghĩ khách hàng là người yếm thế, ngân hàng là “người nắm đằng chuôi”. 

Chính bởi sự “duy tình” này của cả xã hội mà nhiều khi ngân hàng dở khóc dở cười. Vụ thu hồi tài sản bảo đảm của một ngân hàng lớn ở Hà Đông (Hà Nội) mới đây là ví dụ điển hình.

Tổ công tác của ngân hàng này khi thực hiện các bước thu hồi tài sản bảo đảm đã bị khách hàng “tố” hành hung, xô ngã khách hàng để chiếm giữ, niêm phong tài sản.

Trong khi clip ghi lại thực tế tại hiện trường cho thấy người bị đánh, bị dùng vũ lực để uy hiếp chính là những nhân viên của ngân hàng. Khi nhân viên ngân hàng đến làm việc thì các thành viên gia đình có tài sản bị thu giữ đã chửi bới, khóa cửa nhốt, bóp cổ và đẩy ngã nhân viên ngân hàng.

Giải pháp nào “tốt cho cả hai”? 

Lãnh đạo các ngân hàng đều chia sẻ không ngân hàng nào muốn căng thẳng với khách hàng khi thực hiện thu giữ tài sản bảo đảm song nếu như không xử lý mạnh thì chắc chắn xã hội sẽ nảy sinh một tầng lớp khách hàng chây ỳ, vay dễ, khó đòi dẫn tới nợ xấu cho ngân hàng.

Trong khi đó, các chuyên gia tài chính khuyến cáo: nợ xấu không khác gì “quả bom”, mối nguy hiểm tiềm ẩn, trực tiếp ảnh hưởng tới cả hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Để công bằng cho các tổ chức tín dụng cũng như khách hàng trong hoạt động thu hồi tài sản bảo đảm, đã đến lúc cần có những nhìn nhận đúng đắn, khách quan, không thiên lệch trên tinh thần thượng tôn pháp luật. Những quy định pháp luật chưa phù hợp cũng cần sớm được sửa đổi, bổ sung để bảo vệ quyền lợi chính đáng của ngân hàng cũng như khách hàng.

Ngân Hương
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

'Cát cứ' dữ liệu - trở lực vô hình của kinh tế số

Chuyển đổi số tạo ra tài nguyên mới là dữ liệu, nguồn lực cho kinh tế số phát triển
(PLVN) - Chuyên gia cho rằng, các nguồn lực của chúng ta hiện không chỉ thiếu mà còn bị phân mảnh. Sự hợp lực giữa bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp sẽ tạo ra được những chương trình bài bản, có định hướng với những hệ sinh thái số phù hợp, thay vì "cát cứ" thông tin, dữ liệu.

Từ những món nợ ngàn tỷ tới tài khoản ‘rủng rỉnh’ tỷ USD

Công trình khai thác dầu khí trên biển của PVEP
(PLVN) - Tổng công ty Thăm dò và Khai thác dầu khí (PVEP) đã chính thức bước sang “tuổi” 15, với một chỗ đứng vững chắc trong ngành Năng lượng. Hành trình xây dựng thương hiệu và phát triển doanh nghiệp này đan xen nhiều khó khăn, thuận lợi như thử thách tinh thần lao động dầu khí nhất là với những người “đứng mũi chịu sào” ở đây.

Chuyển đổi số công tác hậu cần quân đội

ÔngTrần Duy Giang, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần và Chủ tịch Tập đoàn Viettel Tào Đức Thắng ký kết hợp tác về chuyển đổi số.
(PLVN) -Tổng cục Hậu cần (Bộ Quốc phòng) và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa ký kết chương trình phối hợp thực hiện chuyển đổi số công tác hậu cần quân đội giai đoạn 2022- 2025, định hướng đến năm 2030.

Xây 'tổ' đón thêm nhà đầu tư từ Hàn Quốc

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Nhiều tập đoàn lớn của Hàn Quốc đang có nhu cầu mở rộng sản xuất ở Việt Nam, nhiều doanh nghiệp Hàn cũng đã “đánh tiếng” muốn xây dựng nhà xưởng sản xuất ở Việt Nam, thậm chí một khu công nghiệp dành riêng cho các doanh nghiệp Hàn cũng đã được đề xuất.

HNX bắt đầu công bố dữ liệu tự doanh chứng khoán

HNX bắt đầu công bố dữ liệu tự doanh chứng khoán
(PLVN) -Thực hiện công văn số 2828/UBCK-VP ngày 16/5/2022 của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) về việc công bố thông tin đối với giao dịch tự doanh, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) đã thực hiện công bố thông tin dữ liệu giao dịch tự doanh trên trang thông tin điện tử của Sở này, bắt đầu từ ngày 20/5/2022.

Cần nhân rộng mô hình 'chuyển nhượng quyền thu phí' cao tốc

Cao tốc TP Hồ Chí Minh – Trung Lương là tuyến đường bộ cao tốc đầu tiên áp dụng hình thức “chuyển nhượng quyền thu phí”
(PLVN) - TS Lê Đỗ Mười - Viện trưởng Viện Chiến lược và Phát triển Giao thông vận tải - cho rằng, cần học hỏi kinh nghiệm của một số nước có hạ tầng giao thông phát triển như Nhật Bản, Trung Quốc… để nước ta quản lý, khai thác hiệu quả khối tài sản đường cao tốc hơn 40 tỷ USD.

Về miền Tây xem kênh Chợ Gạo được 'rót' thêm ngàn tỷ

Kênh Chợ Gạo giai đoạn II do PMU Đường thủy (Bộ GTVT) làm đại diện chủ đầu tư, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2023
(PLVN) - Dự án kênh Chợ Gạo (Tiền Giang) đã được đầu tư giai đoạn I (phía Bắc của kênh), nay tiếp tục được Bộ GTVT đầu tư nâng cấp giai đoạn II, trị giá hơn 1.300 tỷ đồng. Đây là tuyến giao thông thủy huyết mạch nối liền vựa lúa, vựa thủy sản… ở Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm kinh tế TP.HCM và ngược lại.

Nhiều nước ngừng xuất nông sản, Việt Nam ảnh hưởng thế nào?

Việc nhiều nước cấm xuất khẩu lúa mì sẽ ảnh hưởng đến ngành chế biến thực phẩm, thức ăn chăn nuôi của Việt Nam.
(PLVN) - Nhiều dự báo cho thấy, thị trường toàn thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng về giá do nhiều mặt hàng thiết yếu, nông sản là nguyên liệu sản xuất đã bị nhiều quốc gia cấm xuất khẩu. Thị trường Việt Nam bị tác động ra sao sau các lệnh cấm này?

Quy hoạch điện VIII: Đã 'chốt' nhưng vẫn còn... chỉnh

Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương làm rõ tính khả thi, hiệu quả trong phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng đối với điện mặt trời tới năm 2030
(PLVN) - Mặc dù Hội đồng thẩm định đã quyết định "chốt" Quy hoạch điện VIII tại cuộc họp thẩm định trước kỳ nghỉ lễ 30/4/2022, nhưng mới đây Văn phòng Chính phủ tiếp tục có văn bản đề nghị Bộ Công Thương làm rõ hơn các vấn đề trong Quy hoạch điện VIII 

Sẽ đưa tài sản ảo vào Luật Phòng, chống rửa tiền?

Một buổi tọa đàm về phòng, chống rửa tiền thông qua tài sản ảo.
(PLVN) - Ngân hàng nhà nước đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất các nội dung sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền 2012, một trong các vấn đề được bàn thảo là việc đưa tài sản ảo vào dự luật này như thế nào khi hiện nay chưa có quy định rõ ràng tài sản ảo, tiền ảo là tài sản.

Mục tiêu 'zero' tiền mặt ở Kho bạc

 Mục tiêu đến năm 2025, sẽ không còn giao dịch chi bằng tiền mặt qua hệ thống kho bạc.
(PLVN) - Theo Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống Kho bạc Nhà nước, cơ quan này phấn đấu đến cuối năm 2025 không còn giao dịch chi bằng tiền mặt và sẽ giảm đến mức tối thiểu các giao dịch thu bằng tiền mặt.