Con đĩ đánh bồng – điệu múa cổ đất Thăng Long chỉ của riêng phái mạnh

(PLVN) - UBND xã Tân Triều, huyện Thanh Trì tổ chức lễ hội truyền thống tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng và đón nhận Bằng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây chính là cái nôi điệu múa “Con đĩ đánh bồng” – một trong 10 điệu múa cổ của đất Thăng Long xưa. Và đặc biệt hơn nữa là điệu múa đó chỉ dành riêng cho phái mày râu.
Con đĩ đánh bồng – điệu múa cổ đất Thăng Long chỉ của riêng phái mạnh Nét độc đáo của điệu múa “con đĩ đánh bồng” là trai giả gái với mặt hoa da phấn, động tác uyển chuyển, mềm mại.

Điệu múa động viên tướng sĩ

Cứ mỗi độ xuân về, Tết Nguyên đán đi qua, nhân dân làng Triều Khúc lại mở hội, chung vui trong ngày lễ lớn của làng. Đây không chỉ là dịp để tưởng nhớ công lao to lớn của vị Vua Phùng Hưng mà còn là dịp vui chơi, trẩy hội đầu xuân năm mới của người dân trong làng. Lễ hội của làng Triều Khúc luôn được tổ chức tôn nghiêm, trật tự, văn minh, tạo không khí vui vẻ cho người tham dự.

Bắt đầu lễ hội là những nghi lễ quan trọng không thể thiếu như: Lễ dâng hương, lễ rước sắc, lễ nhập tịch, tế lễ,… cùng nhiều hoạt động sinh hoạt văn hóa dân gian đặc sắc như múa rồng, múa lân, múa sênh tiền, múa bồng, múa chạy cờ… Đặc sắc nhất trong lễ hội chính là điệu múa bồng hay còn gọi là “con đĩ đánh bồng” – sản phẩm văn hóa độc đáo, là niềm tự hào lớn của người dân nơi đây.

Tục xưa kể rằng, vào thế kỷ thứ 8, Vua Phùng Hưng Bố Cái Đại Vương tập kết các nghĩa sĩ tại làng Triều Khúc để bao vây đạo quân nhà Đường. Để khích động tướng sĩ và cũng là để giải trí cho nghĩa quân, Nhà vua đã cho binh lính đóng giả làm gái, ăn mặc sặc sỡ và đeo trống múa bồng.

Kể từ đó, hàng năm vào mùa xuân, từ ngày 9 đến 12 tháng Giêng Âm lịch, dân làng lại tổ chức lễ hội rước Thành Hoàng Phùng. Trong lễ rước trang trọng, lễ hội của cả làng có nhiều nghi thức từ xưa truyền lại. Đặc biệt, rất nhiều điệu múa được tổ chức linh đình, hấp dẫn và thu hút người xem. Quan trọng nhất là điệu múa trống bồng hay còn gọi là múa “con đĩ đánh bồng”. 

Nhiều người khi nghe từ “đĩ” thấy phản cảm nhưng trước kia từ “đĩ” không phải là một từ mang ý nghĩa tiêu cực. Nó chỉ dùng để ám chỉ những người con trai giả dạng nữ nhân. Cũng bởi vì thấy thuộc hạ nam nhân giả gái, múa may quá lả lơi mà Vua Phùng Hưng gọi họ là những “con đĩ”.

Dù từ này ở thời thế bây giờ được dùng như một câu chửi tục hay nói về những người phụ nữ làm nghề “bán hoa”, tuy nhiên trong điệu múa “con đĩ đánh bồng” lại không hề có nữ nhân, bởi thế dù thời cuộc đã thay đổi, người làng Triều Khúc vẫn quyết định giữ lại tên gọi cũ.

Trong mỗi lần hội làng Triều Khúc, ít nhất phải có 6 “con đĩ” nhảy điệu múa bồng. Họ đều phải là trai tân chưa vợ, mặt mũi khôi ngô, tuấn tú, tươi tắn, ngoan ngoãn, con nhà gia giáo. Mặt hoa da phấn, môi son, má hồng, mặc đồ giả gái, khoác trống bồng trước ngực, nhảy những điệu múa phải cực kỳ lả lơi, quấn quýt bên nhau.

Điệu múa đánh bồng cực phóng khoáng, dứt khoát mạnh mẽ, nhưng cũng rất mềm mại, linh hoạt. Chỉ có mấy động tác đơn giản như xoay tròn, dựa lưng, úp mặt vào ngực nhau nhưng quả thực mang cái dáng dấp, kiểu cách mà không phải ai cũng bắt chước được.

Ước mong tiếng trống múa bồng mãi vang xa

Người viết bài này cũng đã có đôi lần được xem điệu múa “con đĩ đánh bồng” khi làng Triều Khúc mở hội. Thật ấn tượng với các “hotboy” ngày thường nam tính là vậy mà vào hội giả gái tô son phấn, xúng xính trong áo tứ thân, váy đụp, đeo bông tai, chít khăn mỏ quạ thật là duyên.

Chàng trai Nguyễn Văn Chí Hiếu (Triều Khúc) chia sẻ: “Đây là năm thứ 5 em được tham gia biểu diễn múa “con đĩ đánh bồng”. Em rất tự hào khi được tham gia đội múa. Để có thể biểu diễn, đội múa đã bỏ ra rất nhiều ngày và tâm huyết tập luyện”. Nhìn Hiếu trong dáng vẻ của một cô gái chính nhiều bà, nhiều chị cũng phải cười khúc khích bình luận “sao mà xinh thế, điệu thế”.

 “Con đĩ đánh bồng” là một trong 10 điệu múa dân gian xưa của đất Thăng Long.

Một chàng trai trẻ như Hiếu mà vẫn ý thức và say mê điệu múa cổ của quê hương thì có thể nói người dân Triều Khúc nói chung tâm huyết với việc giữ gìn điệu múa cổ này như thế nào.  

Là một trong những người già của làng rất tâm huyết với điệu múa cổ là ông Triệu Đình Hồng. Ông cho biết ông say mê điệu múa này từ những năm còn rất nhỏ tuổi. Năm 1975 ông Hồng bắt đầu tham gia đội múa và gắn bó với nó cho đến ngày nay.

Ước muốn lan tỏa điệu múa trong cộng đồng, từ năm 1985, ông Hồng bắt đầu vận động thanh niên trẻ trong làng học múa bồng, điệu múa có nguyên tắc chỉ truyền dạy cho thanh niên trong làng Triều Khúc với tiêu chuẩn ngoan ngoãn, không vướng tệ nạn xã hội, khuôn mặt khôi ngô, tuấn tú và gia đình sung túc, đầy đủ.

Từ năm 2010, được sự nhất trí của địa phương, các lớp học múa bồng được tổ chức trong Trường cấp 2 Tân Triều. Cứ hai khóa sẽ có một lớp mở ra để dạy những em muốn học. Mỗi lớp kéo dài khoảng hai đến ba tháng, mỗi tuần hai buổi, mỗi buổi một đến hai tiếng.

Năm 2015, Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội đã chính thức công nhận câu lạc bộ múa bồng do ông Hồng làm chủ nhiệm, đồng thời bảo trợ về mặt tổ chức và chuyên môn của câu lạc bộ. Năm 2010, ông Triệu Đình Hồng vinh dự được trao tặng danh hiệu “Nghệ nhân dân gian”.

Đến năm 2013, ông được Thành ủy Hà Nội trao tặng Bằng khen đã có thành tích xuất sắc trong 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa 8) về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”…

“Biểu diễn múa bồng là có dàn nhạc đánh hai bên, người múa ở giữa. Tiếng trống râm ran, cờ hoa bay trong không trung rất là vui, hạnh phúc vô cùng. Điệu múa này chạm tới trái tim người xem, rất hồ hởi, xem mà chân tay ngứa ngáy muốn vào múa cùng, ấy mới là cái hay.

Mong muốn các cháu yêu thích rồi lưu truyền điệu múa này, mong muốn ngành Văn hóa cho phép chúng tôi đem điệu múa này đến những sự kiện lớn hơn để chúng tôi quảng bá điệu múa bồng, được thế thì quá tuyệt vời, để tiếng trống còn vang mãi” - ông Hồng chia sẻ niềm vui trong dịp lễ hội làng Triều Khúc được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 14/2 vừa rồi.

Mặc dù giả gái nhưng người múa lại toát lên phong thái nam nhi

Hội làng Triều Khúc được đánh giá là vẫn giữ được nét nguyên sơ nhất của lễ hội truyền thống, nó mang cốt cách, nét đẹp tâm linh của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Theo truyền thuyết thì hội làng là lễ Tức vị (tức lễ lên ngôi) của Phùng Hưng. Một đám rước long trọng, với đầy đủ nghi lễ cần thiết rước mũ áo hoàng đế của Phùng Hưng từ đình Sắc về đình Đại.

Các cụ già, những chàng trai, cô gái làng ăn mặc đẹp theo đúng nghi thức hội lễ: Quần lụa, áo the, áo gấm, hài thêu hoa văn cầu kì, rực rỡ. Đoàn khiêng kiệu toàn những thanh niên trai tráng chưa vợ, vừa rước kiệu, nghi trượng che lọng vàng, lọng tía… vừa múa hát các điệu múa cổ như: Múa trống bồng, múa sênh tiền trong tiếng nhạc réo rắt của đội nhạc phụ hoạ. Điều đặc biệt ở đám rước này, người rước hai bên vừa đi vừa ngoảnh mặt vào nhau.

Khi đám rước đến nơi, các bô lão kính cẩn đọc văn tế, làm lễ dâng hương, mở hòm sắt lấy bút và chính thức bắt đầu cuộc tế lễ. Ngoài phần lễ còn có phần hội rộn ràng hơn với các điệu múa cổ như: Múa rồng, múa lân, múa sênh tiền, múa bồng và múa chạy cờ.

Đáng chú ý nhất trong ngày hội làng là múa “con đĩ đánh bồng”, một điệu múa có tính ước lệ cao. Mặc dù giả gái nhưng những động tác của người múa lại toát lên phong thái nam nhi, tinh thần thượng võ. Phụ nữ khó thể hiện được tính cách ấy.

Diệu Hương
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Vạn An Phát “tung” dự án 8ha ở Long Thành đã có QĐQH 1/500 và GPXD

Vạn An Phát “tung” dự án 8ha ở Long Thành đã có QĐQH 1/500 và GPXD
(PLVN) - Dự án Phước Bình LakeView đã được UBND tỉnh Đồng Nai chấp thuận chủ trương đầu tư 2288/QĐ-UBND ngày 25/07/2019 cho Công ty CP BĐS May Mắn với phân khu 1 và 426/QĐ-UBND ngày 01/02/2019 Công ty TNHH Phương Minh Triết với phân khu 2 làm chủ đầu tư xây dựng Khu dân cư với tên gọi Khu dân cư Phước Bình – Long Thành Phát. 

Cơn sốt đất đang bùng nổ trên toàn cầu

Cơn sốt đất đang bùng nổ trên toàn cầu
(PLVN) - Thời gian gần đây, sốt đất không chỉ ở Việt Nam, mà còn diễn ra ở nhiều nước trên thế giới. Theo dữ liệu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), giá nhà tại 37 quốc gia phát triển tăng kỷ lục trong quý III/2020. Giá tăng gần 5% so với cùng kỳ năm trước - mức tăng nhanh nhất trong gần 20 năm qua.

Bi hài học lớp 1 cùng con

Bi hài học lớp 1 cùng con
(PLVN) - Ngày nay, con đi học lớp 1 là cả một đoạn trường gian nan đối với phụ huynh! Sau khi cả năm chạy ngược xuôi, huy động các mối quan hệ, tiền bạc lo cho con một môi trường học theo ý nguyện và tiêu chí của gia đình như: trường điểm, cô giáo giỏi… Cuộc chiến của các vị phụ huynh thực sự bắt đầu khi vật lộn từng ngày với nhiệm vụ dạy con học bài. Và từ đó xuất hiện những câu chuyện “dở khóc, dở cười” mà chỉ có “người trong cuộc” mới thấm...

Chính sách mới có hiệu lực từ giữa tháng 4

Chính sách mới có hiệu lực từ giữa tháng 4
(PLVN) - Điều kiện cấp Giấy phép lái tàu tuyến đường sắt đô thị; Quy định về hồ sơ yêu cầu phân tích để phân loại hàng hoá XNK... là những chính sách có hiệu lực từ giữa tháng 4. 

Kienlongbank “dậm dạp” thương hiệu mới với việc chuyển địa điểm hoạt động và đổi tên 3 Phòng giao dịch tại Hà Nội

Kienlongbank “dậm dạp” thương hiệu mới với việc chuyển địa điểm hoạt động và đổi tên 3 Phòng giao dịch tại Hà Nội
(PLVN) - Được sự phê duyệt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong tháng 4/2021, Ngân hàng TMCP Kiên Long (Kienlongbank) chính thức chuyển địa điểm trụ sở hoạt động và đổi tên 03 Phòng Giao dịch (PGD) tại Hà Nội. Đây cũng là lần đầu tiên ngân hàng này ra mắt hệ thống văn phòng kiểu mẫu mang thương hiệu KSBank...

Phát triển Nghệ An thành Trung tâm y tế chuyên sâu vùng Bắc Trung Bộ

Phát triển Nghệ An thành Trung tâm y tế chuyên sâu vùng Bắc Trung Bộ
(PLVN) - Nhấn mạnh tại buổi làm việc với lãnh đạo chủ chốt tỉnh Nghệ An về công tác y tế GS.TS Nguyễn Thanh Long, Bộ trưởng Bộ Y tế nêu rõ: Nghệ An cần phấn đấu trở thành trung tâm y tế chuyên sâu khu vực Bắc Trung Bộ. Trung tâm này phải tổng thể, toàn diện tất cả các chuyên khoa, có cả khám chữa bệnh và y tế dự phòng.

Chủ tịch Sacombank tại lễ ký hợp tác toàn diện với Bamboo Airways: “Hai thương hiệu, triệu giá trị”

Chủ tịch Sacombank tại lễ ký hợp tác toàn diện với Bamboo Airways: “Hai thương hiệu, triệu giá trị”
(PLVN) - Sacombank và hãng hàng không Bamboo Airways & hệ sinh thái Bamboo Airways vừa tiến hành ký kết hợp tác toàn diện. Sự kiện này đánh dấu bước tiến mới trong mối quan hệ giữa hai bên, là động lực để nâng cao năng lực cạnh tranh, tối đa hóa hiệu quả kinh doanh và gia tăng tiện ích cho khách hàng.
Những hình phạt được học trò trân quý

Những hình phạt được học trò trân quý

(PLVN) - Không phải hình phạt nào từ thầy, cô cũng phản cảm, đáng lên án. Khi người dạy có tâm, ngay cả hình phạt cũng sẽ trở thành một khắc dấu ý nghĩa trong cuộc đời học trò. Để rồi sau này khi trưởng thành nhớ lại sẽ đọng mãi trong mỗi người là sự trân quý tình cảm của người thầy, cô nghiêm khắc ấy…

“Mặc áo giáp” cho trẻ vị thành niên

“Mặc áo giáp” cho trẻ vị thành niên
(PLVN) - Năm 2019, trong khóa tập huấn “Kiến thức giám định pháp y trong lĩnh vực phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em” do Hội Liên hiệp Phụ nữ TP HCM cùng Hội Bảo vệ quyền trẻ em tổ chức, nhiều khách mời đã sốc khi được nghe kể về câu chuyện một bé gái quan hệ tình dục từ lúc 8 tuổi và đã từng đi phá thai nhiều lần…

Ấm áp những người thầy áo xanh

Ấm áp những người thầy áo xanh
(PLVN) - Họ, trên giảng đường vẫn là những sinh viên chăm chỉ học hành, phấn đấu cho tương lai. Rời khỏi ghế nhà trường, họ lại hóa thân thành những người thầy đầy trách nhiệm. Công việc của họ không đem lại tiền bạc hay danh vọng, chỉ nhằm tưới tắm cho những mầm cây bé nhỏ đang gian khó vươn lên giữa cõi đời.

Nên trả lại chiếc “roi” cho người thầy

Nên trả lại chiếc “roi” cho người thầy
(PLVN) - Trước các sự việc đau lòng gần đây như học sinh tát cô giáo, cô giáo Nguyễn Thị Tuất (Tiểu học Sài Sơn B, Quốc Oai, Hà Nội) tố cáo nhà trường trù dập và bao che cho học sinh quậy phá, hành hung cô giáo đang là tâm điểm của dư luận… 

Chuyện ít biết về gian nhà hơn 1 thế kỷ của cụ Nguyễn Khuyến

Chuyện ít biết về gian nhà hơn 1 thế kỷ của cụ Nguyễn Khuyến
(PLVN) - Trải qua hơn 100 năm tuổi, khu nhà gỗ của cụ "Tam nguyên Yên Đổ", tức nhà thơ Nguyễn Khuyến ở Hà Nam vẫn giữ được vẹn nguyên những kỷ vật quý báu, lối kiến trúc độc đáo từ thời xa xưa. Ngôi nhà gỗ hơn 100 năm tuổi ở làng Vị Hạ, xã Trung Lương (Bình Lục, Hà Nam) là nơi thờ Nguyễn Khuyến. 
“Chúng ta không nên chiều chuộng đứa trẻ quá lố”…

“Chúng ta không nên chiều chuộng đứa trẻ quá lố”…

(PLVN) - Trong tác phẩm “Triết lý Giáo dục”, Jean Château khi nhận định về quan điểm giáo dục của John Locke (nhà tư tưởng người Anh) đã viết: “Chúng ta không nên chiều chuộng đứa trẻ quá lố, lấy lý do làm cho nó sống hạnh phúc. Con người hạnh phúc thật sự đó là con người đã học được cách tự ghép mình vào kỷ luật…”. 

Chuyện về cây thước kẻ và tấm lòng người thầy

Chuyện về cây thước kẻ và tấm lòng người thầy
(PLVN) - Những cây thước kẻ giờ đây không còn là “công cụ” để thầy cô phạt những trò hư. Xã hội nhiều thay đổi, các giá trị cũ cũng dần đổi thay trước các luồng quan điểm mới cũ. Hình ảnh những cây thước kẻ nghiêm khắc nhưng mang tấm lòng người thầy vẫn khắc khoải trong lòng những học trò thế hệ ngày xưa…

“Bài học sớm mai trên bục giảng”…

“Bài học sớm mai trên bục giảng”…
(PLVN) - Năm 2020, chúng ta chứng kiến những thay đổi dữ dội khi dịch Covid-19 bùng phát khắp thế giới, dẫu đến nay vẫn chưa biết đến khi nào sẽ kết thúc, nhưng chúng ta đã bình tĩnh “chung sống”. 

Chuyện về nữ sinh đầu tiên giành vòng nguyệt quế Olympia 2021

Chuyện về nữ sinh đầu tiên giành vòng nguyệt quế Olympia 2021
(PLVN) - Với phần thi bản lĩnh đầy thuyết phục, Nguyễn Thị Thu Hương đến từ Trường THPT Lương Phú (Thái Nguyên) đã giành chiến thắng tại cuộc thi tuần 1, tháng 1, quý III, chương trình Đường lên đỉnh Olympia và trở thành nữ sinh đầu tiên giành vòng nguyệt quế tại Olympia 2021.

Du lịch giáo dục: Thầy cô và học trò cùng nhau trải nghiệm

Du lịch giáo dục: Thầy cô và học trò cùng nhau trải nghiệm
(PLVN) - Du lịch giáo dục trở thành hình thức phổ biến trong hoạt động giảng dạy của nhà trường hiện nay. Nhiều cơ sở du lịch, địa thắng, di tích cũng kết hợp với đội ngũ giáo viên xây dựng những chương trình giáo dục cân đối, phù hợp với từng lứa tuổi học sinh. Qua đó, học sinh vừa được trải nghiệm cảm giác vui chơi du lịch, vừa học thêm nhiều kiến thức và kỹ năng thực hành trong cuộc sống. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376