Quản lý hội ở “đầu ra” để bảo đảm quyền của người dân

Giáo sư Nghiêm Vi Khải đề xuất quản lý hội ở  "đầu ra" thay vì quản lý "đầu vào" như hiện nay.
Giáo sư Nghiêm Vi Khải đề xuất quản lý hội ở "đầu ra" thay vì quản lý "đầu vào" như hiện nay.
(PLO) - Sáng qua (7/7), tại Hội thảo “Môi trường pháp lý cho các tổ chức xã hội – nhu cầu đặt ra đối với luật về hội” do Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức, nhiều chuyên gia đề nghị sớm hoàn thiện Luật về hội để các hội, các tổ chức xã hội có thể chính danh hoạt động trong khung pháp lý.

“Hành chính hóa” làm mất động lực thành lập hội

Chỉ 10 năm trở lại đây, số lượng hội tăng trung bình gấp 2 lần so với 30 năm trước. “Đây thực sự là “nguồn lực xã hội” cần được huy động có hiệu quả vào tiến trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo quan điểm, nhân dân là chủ thể của mọi quyền lực nhà nước” – ông Thang Văn Phúc, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ nhận xét.

Đánh giá những đóng góp tích cực của hội hiện nay nhưng ông Thang Văn Phúc cũng chỉ ra nhiều hạn chế trong hoạt động của hội như chưa phát huy đầy đủ chức năng, vai trò, bị “hành chính hóa”, hạn chế khả năng thu hút quần chúng. Chưa thực hiện nghiêm 3 nguyên tắc tổ chức hoạt động tự nguyện, tự trang trải và tự chịu trách nhiệm. Ước tính vào thời điểm cuối năm 2015 của Viện Nghiên cứu Kinh tế và chính sách, nếu tính đủ cả chi phí kinh tế - xã hội, chi phí toàn hệ thống của các tổ chức hội đoàn thể dao động 45.600 - 68.100 tỷ đồng/năm (tương đương 1-1,7% GDP).

Cùng với đó, tổ chức hội có tính áp đặt hệ thống từ cấp trên TƯ, không thực sự xuất phát từ nhu cầu của quần chúng và điều kiện địa phương, thiếu tính độc lập của các hội, tổ chức phi chính phủ (TCPCP). Các cơ chế pháp lý quy định việc tư vấn, phản biện, giám sát của các hội, các TCPCP chậm được quy định nên hiệu quả trên các lĩnh vực này còn bị hạn chế.

Những bất cập này được hy vọng dự thảo luật về hội sẽ giải quyết nhưng LS.TS.Hoàng Ngọc Giao - Viện Chính sách, pháp luật và phát triển, đánh giá, dự thảo “chưa tạo điều kiện cho hoạt động của hội do nhân dân thành lập”. Dẫn quy định về điều kiện, thủ tục thành lập hội trong dự thảo, LS.Hoàng Ngọc Giao nhận thấy, các quy định này hạn chế quyền lập hội của nhân dân vì phải chờ cơ quan nhà nước “công nhận điều lệ thành lập hội và/hoặc người đại diện của hội”.

Với các nhà khoa học của VUSTA, cùng với quy định này, nhiều quy định khác của dự thảo còn khiến việc quản lý hoạt động hội bị “hành chính hóa” song lại “bỏ ngỏ” vấn đề giám sát, phản biện xã hội của các hội, các tổ chức xã hội. Phân tích sâu hơn, LS. Hoàng Ngọc Giao cho rằng, quyền lập hội của nhân dân bị hạn chế đáng kể với các quy định trong dự thảo áp đặt mô hình tổ chức và hoạt động hội theo kiểu “một doanh nghiệp cổ phần”, gây ra khó khăn, rườm rà và làm mất động lực thành lập hội của nhân dân.

Làm “ra ngô, ra khoai” để các hội được chính danh

Trong bối cảnh chuyển đổi đầy đủ sang nền kinh tế thị trường và xu hướng phát triển của các tổ chức xã hội, GS.Nghiêm Vi Khải – nguyên thành viên Ban Nghiên cứu Thủ tướng cho rằng, dù chưa có luật về hội nhưng các hội, các TCPCP vẫn thành lập và hoạt động bình thường nhưng “không chính danh”. Do đó, nhiều nhà khoa học của VUSTA kiến nghị phải sớm hoàn thiện luật về hội, trong đó phải làm “ra ngô, ra khoai” ngay cả những khái niệm liên quan để các tổ chức xã hội có thể chính danh hoạt động trong khung pháp lý.

Với mong muốn này, có ý kiến đề nghị chưa trình dự thảo luật về hội ra Quốc hội vì còn có nhiều vấn đề cần giải quyết thấu đáo. Đặc biệt, các chuyên gia lưu ý, việc quản lý hội “không phải cho các tổ chức vào một cái hộp (luật) và chỉ cựa quậy trong đó, mà là xây dựng khung pháp lý để bảo đảm quyền tự do lập hội của người dân”. Vì thế, GS Nghiêm Vi Khải đề xuất, trong hoạt động hội, “nên quản lý hội ở “đầu ra” chứ không phải “đầu vào” mới phù hợp với thực tiễn”.

Ngoài ra, cần tăng cường nhận thức của xã hội về tổ chức xã hội để tạo điều kiện cho các hội, tổ chức xã hội có thể hoạt động hiệu quả. Qua khảo sát 20 doanh nghiệp (DN) cho thấy, trung bình DN bỏ ra 500 triệu/năm cho hoạt động từ thiện, nhất là các DN trên địa bàn TP HCM. Nhưng DN thường trực tiếp tổ chức các hoạt động từ thiện chứ không thông qua các tổ chức xã hội vì không biết hoặc ngại thủ tục phức tạp… Ông Hàn Mạnh Tiến – Chủ tịch Hội các nhà quản trị doanh nghiệp cho rằng: “Điều đó cho thấy có khoảng trống lớn về nhận thức của DN với các tổ chức xã hội chứ không phải do thiếu hụt chính sách”.

 Gần 9.000 hội được Nhà nước “bao cấp”

Hiện cả nước có 500 hội, TCPCP có phạm vi toàn quốc, hơn 4.000 hội, TCPCP có phạm vi cấp tỉnh và hàng vạn hội, TCPCP ở phạm vi huyện, xã và rất đa dạng về hình thức, tính chất của hội và TCPCP.

Ngoài 06 tổ chức chính trị xã hội không thuộc đối tượng áp dụng của luật về hội, còn 8.792 hội có tính chất đặc thù được Nhà nước đảm bảo về nhân sự, kinh phí, cơ sở vật chất.

Tin cùng chuyên mục

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại phiên họp.

Thống nhất trình Quốc hội tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng

(PLVN) - Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét quyết định giảm thuế giá trị gia tăng theo Tờ trình của Chính phủ; đề nghị Chính phủ tiếp thu các ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, tăng sự thuyết phục của việc giảm thuế trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Đọc thêm

Thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Đà Nẵng: Khoanh định phạm vi, bảo đảm chặt chẽ về miễn trừ trách nhiệm

Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: Lê Hải Sơn)
(PLVN) - Ngày 12/6, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Đà Nẵng, đa số ý kiến tán thành sự cần thiết quy định miễn trừ trách nhiệm trong thử nghiệm có kiểm soát nhưng cần khoanh định phạm vi miễn trừ và quy định bảo đảm chặt chẽ.

Vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế Kỳ cuối: Khẳng định tầm vóc, vị thế mới của Việt Nam

Tại buổi tiếp của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Tổng Thư ký LHQ António Guterres đánh giá cao những nỗ lực to lớn của Việt Nam. (Ảnh: TTXVN)

(PLVN) - “Liên hợp quốc tự hào khi được là đối tác của Việt Nam”, “Tất cả những nỗ lực mà Việt Nam đã thể hiện trong thời gian qua là một sự đột phá…”. Đó là những đánh giá rất chân thực của người đứng đầu Liên hợp quốc dành cho Việt Nam, thể hiện Việt Nam đã từng bước khẳng định được tầm vóc, vị thế mới trên trường quốc tế.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì cuộc họp lãnh đạo chủ chốt

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại cuộc họp. (Ảnh: Trí Dũng/TTXVN)
Chiều 12/6, tại trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì cuộc họp lãnh đạo chủ chốt để đánh giá về tình hình và kết quả công việc tháng 4, 5/2024 và nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Tham dự cuộc họp, có đồng chí Lương Cường, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng.

Tìm giải pháp đổi mới tổ chức bộ máy của MTTQ Việt Nam

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Hương Diệp.
(PLVN) -Ngày 12/6, tại Hà Nội, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTƯ MTTQ)  Việt Nam chủ trì phối hợp với Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản, Ban Dân vận Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “Một số vấn đề về đổi mới tổ chức bộ máy của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”.

Quyết tâm - yếu tố quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhiều lần nhắc đến tinh thần “chỉ bàn làm, không bàn lùi”. Đây được xem là phương châm hành động Thủ tướng yêu cầu khi chỉ đạo điều hành kinh tế - xã hội đất nước nói chung, cũng như từng lĩnh vực cụ thể.

Vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế (Kỳ 3): Thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế

Tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình LHQ góp phần nâng cao vị thế, vai trò của Việt Nam đối với thế giới. (Ảnh: TTXVN).
(PLVN) - Quán triệt tư tưởng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh “giữ gìn hòa bình thế giới tức là giữ gìn lợi ích của nước ta”, Đảng và Nhà nước ta đã triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại trên tinh thần chủ động và phát huy vai trò tại các cơ chế đa phương, là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Cảnh cáo nguyên Phó Chủ tịch tỉnh Gia Lai

Ông Phùng Ngọc Mỹ - nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai. Ảnh: Tỉnh ủy Gia Lai
Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang vừa ký Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 11/6/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc thi hành kỷ luật đối với ông Phùng Ngọc Mỹ, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai.

Thượng tướng Lương Tam Quang giữ chức Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương

Chủ tịch nước Tô Lâm chúc mừng Bộ trưởng Lương Tam Quang được Bộ Chính trị chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, nhiệm kỳ 2020 - 2025.
(PLVN) - Sáng 11/6, Đảng ủy Công an Trung ương phối hợp Văn phòng Trung ương Đảng và Ban Tổ chức Trung ương tổ chức Lễ công bố Quyết định của Bộ Chính trị chỉ định đồng chí Thượng tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công an giữ chức Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, nhiệm kỳ 2020 - 2025.