Dấu tích vị thần sông nước bên sông Nhị Hà

(PLVN) - Dọc bờ sông Hồng, nơi ghi dấu nhiều dấu tích về vị thần làm chủ sông nước đó là Thánh Mẫu Thoải Cung. Trong tâm thức người Việt, đặc biệt là tín ngưỡng thờ Mẫu, bà có vị trí đặc biệt quan trọng. Không chỉ là vị thần trấn vùng sông nước, câu chuyện về Mẫu Thoải mang nhiều bi thương, ai oán chạm đến lòng người.
Dấu tích vị thần sông nước bên sông Nhị Hà Cảnh đền Xâm Thị nhìn ra phía sông Nhị Hà.

Thần tích mang nhiều nỗi oan khiên

“Vào thời kỳ sơ khai mở nước Văn Lang ta, trên thiên đình có nàng tiên nữ thứ 3 đến chầu thượng đế, chẳng may làm vỡ chén ngọc, trăm quan nghị tội, giáng xuống thủy cung làm con gái Thủy Quốc Động Đình Long Vương, sau gả cho Đô Đốc Côn Bằng đại tướng quân Kinh Xuyên.

Vợ lẽ của Kinh Xuyên là Thảo Mai, thấy nàng tài sắc bèn đem lòng ghen ghét, giả làm một bức thư, tố cáo Kinh Xuyên vu nàng tư thông phản bội chồng. Kinh Xuyên giận dữ đầy nàng xuống trần thế, 10 năm sống ở núi Ngọc Hồ Kim Quy, làm bạn với chim muông cầm thú, sinh sống bằng hoa trái qua ngày.

Một hôm thấy gió lướt mặt hồ, mây đùn lưng núi, tưởng nhớ quê nhà, thương cha nhớ mẹ, lòng buồn bã rối bời, nhân đó nàng ngâm một bài thơ rằng:

"Từ biệt Kinh Xuyên trải mấy thu

Trời xanh mây lượn nhớ quê nhà

Tiêu dao trần thế bao ngày tháng

Cố hương thủy quốc biết nao về".

Tiếng ngâm chưa dứt mà dòng lệ chứa chan, tựa vào gốc cây, tinh thần mê man lúc say lúc tỉnh. Lại nói thời ấy có 1 người ở xã Ngọc Lạp, huyện Thanh Miện, phủ Hồng Châu, đạo Hải Dương, họ Liễu, tên Nghị, là danh sĩ thời bấy giờ.

Một hôm Nghị cùng một vài tên ra đồng chèo thuyền đến Ngọc Hồ ngắm cảnh, để hưởng thú vị ngư ông. Thuyền đến hồ Kim Quy, bỗng nghe tiếng ngâm thơ văng vẳng, lời lẽ thảm thê, trong lòng lấy làm lạ, bèn nói với bọn ra đồng đi theo rằng: 

- Không biết thần tiên hay ma quỷ mà lại có lời lẽ thê thảm đến như vậy?

Ông bèn cho người dừng thuyền bên bờ quan sát thấy người con gái tuổi độ 18, mi xanh như liễu rủ, má thắm tựa hoa đào, dẫu tiên nữ ở cung trăng, hay phi tần nơi thượng giới, cũng không thể hơn được. Ông cười và bảo rằng: 

- Cốt cách trần thế mà dáng vẻ thần tiên, may mắn nay gặp gỡ, nếu không phải là trăng rằm thì cũng là băng tuyết quy hòa nhập lại.

Nhân đó ông mới hỏi về nguồn gốc nguyên do, người con gái ứa lệ thưa rằng: 

- Thiếp vốn là con gái Động Đình Quân là vợ của Kinh Xuyên, chẳng ngờ thiên sứ dáng họa vô cớ, nay may gặp ngưởi tốt ở đây, dám xin người có kế sách gì cứu giải oan khiên, thiếp nguyện thề có sông núi không quên ơn nghĩa.

Liễu Nghị lại hỏi: 

- Dương gian thủy quốc cách biệt lấy gì mà nghe thấu được?

- Thiếp có một cây kim thoa trao cho ngài, cảm phiền đi đến bờ biển Đông Hải, hễ thấy cây ngô đồng thì cầm cây trâm gõ vào ba tiếng tất thảy thủy cung sẽ đều nghe biết!

 Lăng Thánh Mẫu - tương truyền là nơi hiển hóa của Thánh Mẫu Vị Thủy Sông Hồng.

Nói xong nàng đưa một phong thư nói rõ sự việc rồi đưa thư và cây trâm cho Liễu Nghị. Sau khi từ biệt người đẹp Liễu Nghị gắng sức lên đường, qua bẩy ngày đêm đến cửa biển Đông Hải (nay là cửa Diêm Hộ huyện Thái Thụy tỉnh Thái Bình) thì thấy cây ngô đồng cổ thụ, ông làm đúng lời người con gái dặn, tay cầm kim thoa gõ vào gốc cây ngô đồng, bỗng thấy một con rắn trắng nổi lên khỏi mặt nước, Liễu Nghị đem sự việc trên nói với rắn, rắn trắng rẽ nước đưa ông về thủy phủ.

Đến nơi ông vào bái yết Long Vương trình rõ sự việc và đem thư cùng trâm vàng dâng lên. Long Vương xem xong thư bèn truyền rắn trắng đưa Liễu Nghị về lầu Nam dọn tiệc khoản đãi. Ngay hôm đó truyền sai con trai là Xích Lân và quân thủy tiến thắng đến xứ Ngọc Hồ Kim Quy đón công chúa về thủy quốc.

Hiển linh phù trợ ở nhiều nơi

Chuyện ở Nghi Xuyên, Chí Tân, Khoái Châu kể lại, làng có lăng một là nơi thác hóa của Thánh Mẫu Đệ Tam, hiệu Thủy Tiên Công Chúa. Các cụ cao niên kể lại thời xa xưa, có người con gái dạo thủy trên sông Nhị Hà. Chẳng may thuyền lật, gặp cơn sóng dữ.

Thi hài người con gái dạt vào bờ sông làng Nghi Xuyên (trước cửa đền ngày nay). Nhân dân trong làng thấy vậy liền đẩy ra ngoài xa nhưng ba lần không được. Biết là có sự lạ, các cụ khấn trời đất để xin phép được an táng thi hài người con gái. Bấy giờ, khi dân làng chuẩn bị thì chỗ người con gái tự nhiên ùn ùn mối xông. 

 Đền Dầm nơi cổ tích thờ Thánh Mẫu Đệ Tam . 

Sau nhiều đời Vua được hiển linh phù trợ, sắc phong là Thánh Mẫu Vị Thủy Sông Hồng, Thủy Tiên công Chúa. Cũng là phúc thần của dân làng khu vực Nghi Xuyên. Đến nay, tại đây vẫn giữ được lăng mộ còn nguyên vẹn từ thời Lê và các sắc phong có giá trị về sự hiển linh của Thánh Mẫu. 

Trong thần phả đền Xâm Dương (đền Dầm) tại Thường Tín, Hà Nội có ghi lại chuyện Thánh Mẫu hiển linh thời Trần Nhân Tông chống giặc Nguyên Mông. Bấy giờ, Vua ban Việt Cờ Mai cho Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn làm đại nguyên soái chống giặc. Khi qua Xâm Miện (nơi có đền Dầm và Xâm Thị ngày nay) trời đà xẩm tối bèn cho quân sỹ thuyền bè neo đậu lại bên sông nghỉ lại.

 Trời đêm bỗng thấy sóng nổi cát bay mây trời vần vũ, một chốc bỗng thấy mặt nước long lanh ánh bạc một người tiên nữ mặc áo trắng, đai lưu ly cưỡi rồng vàng bay lên mặt nước. Vương cả kinh nhưng tiên nữ bèn nói:

 - Ta phụng mệnh thượng đế hộ quốc an dân, nay Quốc Công Tiết Chế hành quân qua đây xin âm phù giết giặc.

Quả nhiên ít lâu sau thuyền giặc kéo qua Xâm Dương thì bỗng dưng nổi sóng to gió lớn thuyền bè quân lương đều chìm cả, giặc chết vô số. Các trận chiến trên Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương Đô, Đông Bộ Đầu... Đều có Thánh Mẫu  linh phù làm sóng to gió lớn chìm tàu bè giặc chết đuối nhiều giúp quân ta thừa thắng. 

Một chuyện khác tại đền Xâm Thị ghi lại, sau khi công chúa về thủy quốc tất cả dân hai bên bờ sông từ thượng nguồn nơi Ngọc Hồ Kim Quy đến hạ lưu Ba Lạt - đều mắc bệnh dịch. Dân chúng cùng quan lại bèn lập đàn cầu nguyện và dâng biểu lên Thượng đế.

Thánh Mẫu Đệ Tam trên tranh thờ hàng Trống. 

Tại vùng đền Xâm Thị ngày nay, vào nửa đêm dân làng đều nghe thấy tiếng chó sủa liên hồi và mơ thấy một người con gái mình mặc áo trắng mang đai ngọc lưu ly ngự trên rồng vàng bay lên từ mặt nước nói rằng: "Ta là Thủy Tinh Ngọc Dung Công Chúa, con gái Động Đình Long Vương, Thượng đế sắc phong cho ta giúp nước cứu dân cõi Nam Giao, nay dân chúng gặp tai họa ta phụng lệnh Thượng đế đến cứu giúp. Sau được bình yên lên dựng miếu thờ viết thần vị thì ắt được nhân khang vật thịnh”.

Trời sáng các vị bô lão cùng dân làng ai cũng nói có cùng giấc mơ như vậy và bệnh tật dần tiêu tan hết. Dân làng bèn cùng nhau xây dựng ngôi miếu thờ hàng năm quốc cầu, dân đảo đều linh ứng rõ rệt."

Như vậy, dù không được nhắc đến nhiều trong lịch sử, nhưng Mẫu Thoải đã để lại nhiều dấu tích linh thiêng khắp các miền sông Nhị Hà. Ngày nay, hai bên bờ nhiều nơi thờ tự được coi là tích Thánh hiển hóa phù Vua giúp nước độ dân. Dù mỗi câu chuyện mang màu sắc huyền bí riêng, nhưng dù ở hình tướng nhân vật nào bà cũng đều như người Mẹ hiền hậu, hiển linh nhiều nơi để bảo vệ dân chúng.

Đến ngày nay, khắp miền sông nước đặc biệt sông Hồng đều có nhiều đền thờ Mẫu Thoải như một sự lưu dấu bước chân vị Thần nữ tối linh trong tâm thức người Việt. Đặc biệt, bà coi như một vị thần sông nước, trấn giữ các cửa sông, cửa bể, phù trợ những mảnh đời mưu sinh trên khắp các con sông lớn như sông Hồng. 

Minh Hải
Cùng chuyên mục
Bí thư Hà Nội Vương Đình Huệ: Sự phục hồi du lịch là yếu tố quan trọng bậc nhất

Bí thư Hà Nội Vương Đình Huệ: Sự phục hồi du lịch là yếu tố quan trọng bậc nhất

(PLVN) - Sáng qua (19/1), Thường trực Thành ủy Hà Nội làm việc với Sở Du lịch và ngành du lịch về kết quả thực hiện Nghị quyết 06-NQ/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về phát triển du lịch Hà Nội giai đoạn 2016-2020; kết quả ngành du lịch TP năm 2020; định hướng nhiệm vụ, giải pháp năm 2021 và giai đoạn 2021-2025.

Đọc thêm

Nhân dân Bạc Liêu kỳ vọng Đại hội XIII của Đảng tạo đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kỳ tới

Nhân dân Bạc Liêu kỳ vọng Đại hội XIII của Đảng tạo đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kỳ tới
(PLVN) - Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã cận kề. Đây là sự kiện chính trị có ý nghĩa quan trọng, thu hút sự quan tâm của đông đảo cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân cả nước đang kỳ vọng về những định hướng, quyết sách đúng đắn, tạo đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kỳ tới.

Hải Dương: Vận động người dân tự giác bàn giao 02 cá thể khỉ cho trung tâm bảo tồn động vật hoang dã

Hải Dương: Vận động người dân tự giác bàn giao 02 cá thể khỉ cho trung tâm bảo tồn động vật hoang dã
(PLVN) - Mới đây,Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Hải Dương đã phối hợp với Hạt kiểm lâm TP Hải Dương, Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội và các cơ quan chức năng tiến hành nhận bàn giao 02 cá thể khỉ do người dân nuôi nhốt để đưa về Trung tâm bảo tồn động vật hoang dã.

Báo chí đóng góp vào thắng lợi của công tác đối ngoại

Báo chí đóng góp vào thắng lợi của công tác đối ngoại
(PLVN) - Ngày 19/1, Bộ Ngoại giao đã tổ chức gặp gỡ thường niên với báo chí trong nước tại Nhà khách Chính phủ, với sự tham gia của đông đảo lãnh đạo các cơ quan báo chí, phóng viên công tác trong lĩnh vực thông tin đối ngoại cùng nhiều lãnh đạo các bộ, ban, ngành có liên quan.
Hàng không dịp Tết Tân Sửu: Giai đoạn cao điểm sẽ có 150 chuyến bay đêm/ngày

Hàng không dịp Tết Tân Sửu: Giai đoạn cao điểm sẽ có 150 chuyến bay đêm/ngày

(PLVN) - Theo Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Đinh Việt Thắng, do tác động của dịch Covid-19, dịp Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, các hãng hàng không Việt Nam sẽ không khai thác các đường bay quốc tế như thường lệ mà thay vào tập trung khai thác các đường bay nội địa nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của nhân dân.

Xây dựng ngành Hải quan hiện đại, số hóa trước năm 2025

Xây dựng ngành Hải quan hiện đại, số hóa trước năm 2025
(PLVN) - Chúng tôi đang phấn đấu xây dựng Hải quan Việt Nam hiện đại, thông minh, tiến tới “Hải quan số”, kết nối với mọi quốc gia trước năm 2025, là chia sẻ của Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn tại buổi gặp mặt báo chí hôm qua (19/1).

Bộ GTVT yêu cầu xem xét lại quy hoạch sân bay Quảng Trị

Bộ GTVT yêu cầu xem xét lại quy hoạch sân bay Quảng Trị
(PLVN) - Bộ GTVT cho biết đã nhận được Tờ trình số 2946 của Cục Hàng không về việc phê duyệt quy hoạch cảng hàng không Quảng Trị giai đoạn đến 2030 và văn bản tiếp thu, giải trình, hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch.

Bí thư Hà Nội Vương Đình Huệ: Sự phục hồi du lịch là yếu tố quan trọng bậc nhất

Bí thư Hà Nội Vương Đình Huệ: Sự phục hồi du lịch là yếu tố quan trọng bậc nhất
(PLVN) - Sáng qua (19/1), Thường trực Thành ủy Hà Nội làm việc với Sở Du lịch và ngành du lịch về kết quả thực hiện Nghị quyết 06-NQ/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về phát triển du lịch Hà Nội giai đoạn 2016-2020; kết quả ngành du lịch TP năm 2020; định hướng nhiệm vụ, giải pháp năm 2021 và giai đoạn 2021-2025.

Nhận hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội từ 22/2

Nhận hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội từ 22/2
(PLVN) - Ngày 19/1, ông Trần Văn Túy, Trưởng ban Công tác đại biểu thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cho biết Hội đồng bầu cử quốc gia vừa thông qua Nghị quyết hướng dẫn về mẫu hồ sơ ứng cử, phiếu bầu cử... sử dụng trong công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026. 

Bộ Công an tiếp tục quyết liệt dẹp nạn “tín dụng đen”

Bộ Công an tiếp tục quyết liệt dẹp nạn “tín dụng đen”
(PLVN) - Mới đây, cử tri tỉnh Lâm Đồng có kiến nghị đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ TT&TT phối hợp kiểm tra, xử lý các dịch vụ cho vay nặng lãi của các DN nước ngoài thuê người Việt Nam đứng tên hoạt động biến tướng "vay qua app" trên các thiết bị điện tử.

Thu hút trí thức trẻ tham gia phát triển vùng đặc biệt khó khăn: Tránh bề nổi, hình thức

Thu hút trí thức trẻ tham gia phát triển vùng đặc biệt khó khăn: Tránh bề nổi, hình thức
(PLVN) - Đó là nhấn mạnh của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình khi chủ trì Hội nghị tổng kết Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020; Đề án 500 Tri thức trẻ và Đề án bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý nhà nước cho cán bộ, công chức trẻ ở xã giai đoạn 2014 - 2020 (Đề án 567), diễn ra ngày 19/1.

Lĩnh vực phân bón ngành Dầu khí: Vượt thử thách đạt kết quả ấn tượng

Lĩnh vực phân bón ngành Dầu khí: Vượt thử thách đạt kết quả ấn tượng
(PLVN) - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) có hai đơn vị chuyên sản xuất phân bón là Tổng công ty Phân bón và Hoá chất Dầu khí (PVFCCo) với thương hiệu Đạm Phú Mỹ và Công ty CP Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) với thương hiệu Đạm Cà Mau. Năm qua, lĩnh vực sản xuất phân bón của PVN đã nỗ lực vượt khó, đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.
Thị trường chứng khoán Việt Nam 2021: Nhiều cơ hội bứt phá

Thị trường chứng khoán Việt Nam 2021: Nhiều cơ hội bứt phá

(PLVN) - Mặc dù dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp, khó dự báo hết tác động lên nền kinh tế song Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán nhà nước (UBCKNN) Trần Văn Dũng cho rằng 2021 là năm được kỳ vọng thị trường chứng khoán (TTCK) sẽ có sự bứt phá, nhất là khi Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư mới cùng có hiệu lực thi hành.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬