Đặc sản tương La

(PLVN) - “Ai đi Yên Tử, Quỳnh Lâm/ Vĩnh Nghiêm chưa đến thiền tâm chưa đành”- Đó là câu ca của người xưa nhằm khẳng định tầm quan trọng của chùa Vĩnh Nghiêm, còn gọi là chùa Đức La (xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang) trong dòng chảy của Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Cũng chính tại ngôi chùa này, các nhà sư còn gìn giữ được những bí quyết quan trọng để làm ra một thứ nước chấm truyền thống thường được sử dụng để các bậc tu hành nơi cửa thiền thọ chay sớm chiều, nay đã thành đặc sản được nhiều người ưa chuộng -  đó là tương La.
Đặc sản tương La Người dân ủ tương.

Xã Trí Yên vẫn được mọi người gọi là “chốn Tổ” bởi nơi đó vẫn đều đặn sáng mõ chiều chuông, tiếng kinh kệ quen thuộc vang dài trong gió từ ngôi chùa cổ Vĩnh Nghiêm - một công trình văn hóa Phật giáo tiêu biểu thời Trần gắn với Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử do Tam Tổ Trúc Lâm sáng lập và phát triển.

Nếu có dịp hành hương về ngôi cổ tự này, du khách nên một lần thưởng thức đặc sản tương La, sản phẩm thủ công gắn bó bao đời nay với người dân “một nắng hai sương”. Cảm giác bùi béo, đậm đà, ngọt mặn quyện vào nhau, tan ra nơi đầu lưỡi thật khó quên là cảm nhận khi thưởng thức tương La. Đại đức Thích Thanh Vịnh, Phó trụ trì chùa Vĩnh Nghiêm kể rằng: “Món tương được nhà chùa sử dụng thường xuyên trong các bữa cơm chay hàng ngày”.

Trải qua thời gian, các vị sư trụ trì ở đây đã truyền dạy những bí quyết làm tương ngon cho các phật tử, nhân dân sinh sống những khu vực lân cận. Vì thế, tương ở đây còn gọi là tương La.

Tuy nhiên, cũng có thể do ảnh hưởng của kinh tế thị trường, sự phát triển nhanh chóng của xã hội với nhiều loại nước chấm khác nhau, trong khi đó để làm ra một mẻ tương lại rất cầu kỳ, mất nhiều thời gian, công sức nên có những lúc cả vùng chỉ còn các nhà sư trong chùa và một số ít gia đình còn duy trì việc làm tương để sử dụng quanh năm. Và gia đình tôi là một trong số ít ấy. Nhiều hộ dân khác bỏ hẳn nghề. Chum vại xếp ở xó vườn. Cối đá quẳng nơi góc bếp. 

Theo kinh nghiệm được lưu truyền ở Trí Yên, để làm được một mẻ tương như ý và đúng với kỹ thuật xưa cần trải qua rất nhiều công đoạn phức tạp. Nguyên liệu làm tương La không thể thay thế được chính là gạo nếp cái hoa vàng và đậu (đỗ) tương hạt nhỏ. Đầu tiên, muốn tương ngon, là phải có nguyên liệu tốt, hạt gạo nếp để đồ xôi làm mốc phải đều, không lẫn gạo tẻ, không xát trắng quá. 

Ngày trước, gạo nếp đem giã dập 600 chày là được, còn bây giờ mua loại nào đều hạt, có màu vàng xen lẫn màu mận chín. Thứ nữa là đỗ tương, phải chọn loại đỗ ré hạt nhỏ, tròn, ăn bùi, thơm và béo. Để sản xuất một lít nước tương cần có hai 200 gram đỗ tương.

Ngay cả việc chọn nước ngâm đỗ làm tương cũng phải chú ý. Tương ngon hay không cũng ở nguồn nước. Người dân kể lại, ngày trước sử dụng nước mưa đã được tích trữ vài tháng hoặc nguồn nước ngầm ở làng.

Tóm lại, để làm ra một mẻ tương cần rất nhiều công đoạn mà công đoạn nào cũng quan trọng, chỉ cần bị lỗi một khâu nào đó là mẻ tương kém chất lượng ngay. Ví dụ như nếu đồ xôi nát quá, tương sẽ bị đen, xôi sống thì tương sẽ bị chua, nếu đỗ rang già quá thì cùi đen, màu tương sẽ bị đen...

Có một điều khó lý giải được, mà chỉ dựa theo kinh nghiệm dân gian, đó là không phải chum vại nào dùng để đựng cũng cho ra những mẻ tương như ý, do đó việc chọn chum vại luôn được chú trọng. Phải để những chum nước đỗ tương đó vào chỗ râm mát, nhiệt độ vừa phải. 

Ngoài chứa đựng yếu tố vật thể, tương La còn chứa đựng những nét văn hóa ẩm thực mang tính phi vật thể, đó là những tri thức, bí quyết, sự tài hoa trong chế biến của người xưa. 

Phạm Thị Ngoan
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nhiều hoạt động chào mừng 91 năm Ngày thành lập Đảng

Nhiều hoạt động chào mừng 91 năm Ngày thành lập Đảng
(PLVN) - Chào mừng 91 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2021) và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, nhiều địa phương trên cả nước tổ chức các hoạt động chào mừng sôi nổi, ý nghĩa.

Đừng để trẻ vị thành niên trở thành “nạn nhân” của TikTok

Đừng để trẻ vị thành niên trở thành “nạn nhân” của TikTok
(PLVN) - Xu thế sử dụng của người dùng trong nước thời gian này cùng một số hậu quả không hay xảy ra với người dùng nhỏ tuổi trên thế giới đã cho thấy một “mảng tối” của mạng xã hội TikTok. Đáng lo ngại là trẻ vị thành niên rất có thể sẽ trở thành những “nạn nhân”.
Bệnh viện “toát mồ hôi” cứu bệnh nhân của “bác sĩ mạng”

Bệnh viện “toát mồ hôi” cứu bệnh nhân của “bác sĩ mạng”

(PLVN) - Hiện nay, việc sử dụng các trang tìm kiếm để tìm hiểu thông tin về thầy thuốc, cơ sở y tế, thuốc và sử dụng thuốc đem lại rất nhiều lợi ích cho người bệnh. Tuy nhiên, sử dụng những thông tin trên mạng để tự ý điều trị bệnh lại đang khiến nhiều người trả giá đắt. Thậm chí, nhiều trường hợp nhập viện, tử vong cũng chỉ vì “bác sĩ Youtube”, “bác sĩ Google”.

Bạo lực học đường – không ngẫu nhiên đến và tự nhiên biến mất

Bạo lực học đường – không ngẫu nhiên đến và tự nhiên biến mất
(PLVN) - Không phải ngẫu nhiên mà tháng 12/2020, trong các nội dung làm việc của Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ do Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng làm Trưởng đoàn làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã có đề cập đến vấn đề bạo lực học đường (BLHĐ), đề nghị Bộ GD-ĐT quan tâm đến vấn đề bạo lực học đường còn xảy ra ở một số nơi, một bộ phận học sinh, sinh viên có biểu hiện sa sút về đạo đức, lối sống.

Dịch Covid-19 sáng ngày 26/1: Vượt mốc 100 triệu người nhiễm; Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh hạn chế đi lại từ châu Âu, Brazil và Nam Phi

Dịch Covid-19 sáng ngày 26/1: Vượt mốc 100 triệu người nhiễm; Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh hạn chế đi lại từ châu Âu, Brazil và Nam Phi
(PLVN) - Theo trang thống kê worldometers.info, tính đến 00h ngày 26/1 (giờ Việt Nam), toàn thế giới đã ghi nhận 100.075.603 ca nhiễm virus SARS-CoV-2 gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19, trong đó có 2.144.661 ca tử vong. Số bệnh nhân được điều trị khỏi bệnh là 72.012.568 người.

Để vẹn toàn niềm vui ngày Tết

Để vẹn toàn niềm vui ngày Tết
(PLVN) - Thông tin trước và sau Tết Tân Sửu, tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận dù chưa hoàn thiện nhưng sẽ tạm được đưa vào sử dụng nhằm “chia lửa” cho QL1, khiến nhiều người dân miền Nam vui mừng. 

Chung tay mang Tết đến với người nghèo

Chung tay mang Tết đến với người nghèo
(PLVN) - Ngày 25/1, tại UBND xã Yên Thành, huyện Yên Mô, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Ninh Bình phối hợp cùng các doanh nghiệp, nhà hảo tâm tổ chức chương trình “Chợ Tết nhân đạo: Xuân yêu thương - Tết sẻ chia” cho người nghèo, người khuyết tật của 3 xã khó khăn nhất huyện Yên Mô là xã Yên Thành, Yên Đồng và Yên Thái.

Không để xảy ra khan hàng, tăng giá đột biến trong dịp Tết

Không để xảy ra khan hàng, tăng giá đột biến trong dịp Tết
(PLVN) - Bộ Công Thương vừa có công văn đề nghị Sở Công Thương các tỉnh, thành phố theo dõi, đánh giá nguồn cung, nhu cầu hàng hóa, nhất là các mặt hàng thiết yếu, đề xuất giải pháp bảo đảm cân đối cung-cầu, ổn định thị trường, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, gián đoạn nguồn hàng gây tăng giá đột biến.
Giao thông đường thủy được hoàn thiện sẽ giúp TP HCM “bứt phá”

Giao thông đường thủy được hoàn thiện sẽ giúp TP HCM “bứt phá”

(PLVN) - Việc đầu tư cho hệ thống giao thông đường thủy đã được TP HCM nhắm đến từ trước, tuy nhiên, cho đến nay chưa hoàn thiện vì nhiều lý do. Với ưu thế sẵn có, hệ thống giao thông đường thủy nếu được hoàn thiện sẽ khiến TP HCM có thêm rất nhiều lợi thế trong du lịch và giao thương.

Siêu robot Sophia sẽ được sản xuất hàng loạt

Siêu robot Sophia sẽ được sản xuất hàng loạt
(PLVN) - Kể từ khi được công bố vào năm 2016, Sophia - một robot hình người - đã trở nên phổ biến. Giờ đây, công ty đứng sau cô đang có kế hoạch sản xuất hàng loạt robot vào cuối năm nay.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬