Bí mật kỹ thuật ướp xác Ai Cập thời cổ đại

(PLVN) - Đối với người Ai Cập thời cổ đại, cuộc đời sau cái chết có tầm quan trọng rất lớn, nhưng sự thành công ở kiếp sau phụ thuộc vào việc bảo tồn thi thể để cho linh hồn có được chỗ trú ngụ thích hợp. Kỹ thuật ướp xác phát triển từ đó.
Bí mật kỹ thuật ướp xác Ai Cập thời cổ đại Một xác ướp 3000 năm tuổi được phát hiện tại Ai Cập

Phương pháp cơ bản 

Tại Ai Cập thời kỳ tiền vương triều (trước năm 3100 trước Công nguyên), các thi thể được bọc trong da hoặc vải lanh và chôn vào các huyệt nông trong sa mạc. Nếu các thi thể này không bị lũ chó hoang phát hiện hoặc bị quấy nhiễu thì cát khô nóng của sa mạc sẽ rút đi chất ẩm trong mô mềm, làm cho các xác khô quắt lại như da thuộc, nhưng hàng ngàn năm sau vẫn còn có thể nhận ra được.

Việc chôn xác trong các ngôi mộ đơn giản vẫn tiếp tục bình thường với nông dân, nhưng trong thời vương triều, các buồng chứa xác của Pharaoh và bậc quyền quý ngày càng trở nên tinh vi. 

Điều không may là khi để các thi thể vào sâu trong các ngôi mộ dưới đất là nơi tương đối mát và ẩm, lại càng làm cho các điều kiện thối rữa dễ tác động. Nếu các vị Pharaoh vừa muốn hưởng một nơi an nghỉ lịch sự lại bảo vệ tốt thi thể thì cần các phương pháp mới để chuẩn bị thi thể cho một cuộc sống vĩnh hằng.

Có nhiều điều thêu dệt quanh các bí mật của kỹ thuật ướp xác Ai Cập, nhưng các bước đều cơ bản: Lấy hết nội tạng, làm khô xác hoàn toàn rồi bọc lại. Qua khoảng 3.000 năm, phương pháp và chất lượng công việc thợ ướp xác có thay đổi, nhưng phương pháp cơ bản hầu như không thay đổi.

Một phương thức bí mật và kỳ bí chắc chắn sẽ bảo đảm cho một lộ trình tốt đến cõi vĩnh hằng. Thay vì dùng cát khô, nóng hoặc nước muối có dấm, thợ ướp xác sử dụng bột muối nở (natron - hỗn hợp tự nhiên nhiều loại muối) làm chất làm khô và họ lấy đi các tạng dễ bị thối rữa nhanh. Quả tim, vốn được coi như là “trung tâm của trí tuệ” được để nguyên bên trong cơ thể.

Học giả Herodotus để lại nhiều tài liệu về cách ướp xác, nhưng ý kiến của vị này bị đánh giá chứa nhiều điểm đáng ngờ và chỉ đề cập đến giai đoạn sau, có thể đã bị mai một của kỹ thuật này. Theo Herodotus, có 3 phương pháp ướp xác thay đổi tùy theo giá cả và có bao gồm toàn bộ xác hay không.

Theo quy trình “hạng nhất”, thì thợ ướp xác sẽ moi lấy não bộ bằng một cái móc sắt qua lỗ mũi. Ruột thì lấy qua một đường cắt bên hông, ổ bụng được rửa bằng rượu cọ và hương thơm, sau đó nhét vào bụng những loại hương liệu, và cái xác bị móc ruột đó được ngâm trong natron khoảng 70 ngày. Khi quá trình ướp hoàn tất, người ta đem rửa cái xác, lấy vải len mềm quấn lại, bôi nhựa lên rồi cho vào một hòm gỗ mang dạng hình người. 

Nếu được yêu cầu cách ướp xác tiết kiệm hơn, thì thợ ướp xác sẽ bỏ qua công đoạn móc lấy não bộ và móc ruột. Thay vào đó, họ bơm vào bụng một lượng “dầu bách hương” qua đường hậu môn và sau đó ướp xác bằng natron.

70 ngày sau, họ rút nút chặn ở hậu môn và tháo dầu có lẫn các phủ tạng phân rã ra ngoài. Cái xác giờ đây chỉ còn có da và xương, được trả lại cho thân nhân. Người nghèo hơn có thể mong chờ một cách tháo thụt đơn giản để làm sạch ổ bụng và sau đó ướp xác trong 70 ngày.

Quan điểm sai lệch về “bột xác ướp” thời Trung cổ

Nhiều ý kiến sau này cho rằng Herodotus đã nhầm lẫn một vài chi tiết trong quy trình ướp xác. Những nguồn tài liệu khác cho thấy thợ ướp xác sử dụng dầu cây bách xù (juniper) thay vì dầu bách hương và toàn bộ quy trình ướp xác mất 70 ngày, nhưng trong đó có 40 ngày dành cho việc làm kiệt nước của cái xác bằng cách nhét bên trong và chèn bên ngoài các bao chứa bột muối nở dạng viên nhỏ. 

Đôi khi, thợ ướp xác dùng tới các phương thức đơn giản hơn, không cần moi các tạng và nhét vào đó hành và tỏi thay vì các chất bảo quản có mùi thơm đúng cách. 

Một đoàn thám hiểm người phương Tây tại Ai Cập đầu thế kỷ 20

Trên nhiều xác ướp cũng thấy được tay nghề kém và sự gian lận trắng trợn với các phủ tạng bị cắt xẻo, xương bị mất hoặc bị gãy, hài cốt của động vật hoặc những mảnh gỗ được nhét vào cho đầy. Các nhà hóa học đã cố tái tạo và phân tích thành phần của những chất bảo quản thời xa xưa.

Một số nhà khoa học tin rằng người ta dùng một chiết xuất của gỗ bách hương bởi vì gỗ bách hương có chứa chất guaiacol mà dầu cây bách xù không có. Các nhà hóa học có thể so sánh các xác ướp có dầu bách hương với những mẫu xác khác không sử dụng vật liệu ướp xác. Dầu bách hương ngăn được sự phát triển của vi khuẩn và rất hiệu quả để bảo quản các mô.

Một trong những cách sử dụng kỳ dị nhất vào thời Trung cổ với xác ướp Ai Cập là đem nghiền xác ướp thành bột để đắp chữa các vết thương và máu bầm. Đến cuối thế kỷ 16 “bột xác ướp” được bán ở tất cả các tiệm thuốc ở châu Âu.

Cái khôi hài khi chế tạo thuốc bằng cách phá hủy hài cốt mong có một cuộc sống vĩnh cữu đã được một thầy thuốc người Anh, Thomas Browne (1605-1682) tác giả bộ “Religio Medici” (1642), ghi nhận. Ông nhận xét là các xác ướp được thời gian và những nhà chinh phục thời trước “cất giữ thì nay lại được tiêu thụ. Xác ướp đã trở thành hàng hóa... và Pharaoh bị bán làm thuốc cao”.

Nhiều năm sau, khi cao trào “bột xác ướp” qua đi, phát minh ra tia X của William Konrad Roentgen đã làm cho phương Tây chú ý trở lại những cổ vật Ai Cập. Trong suốt thời gian ban đầu, có khoảng 8.000 xác ướp được nghiên cứu vội vã và sơ sài.

Tại trường Y khoa Cairo, bộ ba nhà khoa học gồm Grafton Elliot Smith - giải phẫu học, Marc Armand Ruffer - vi trùng học, và Alfred Lucas - hóa học, đã tiên phong đưa ra phương pháp phân tích các mô xác ướp và làm thực nghiệm với các phương pháp ướp xác.

Gần đây nhất, các nhà cổ sinh bệnh học đã khảo sát các xác ướp bằng X quang, kính hiển vi điện tử, phân tích hóa học, miễn dịch và các kỹ thuật phân tích khác. Những xác ướp được bảo quản tốt cung cấp các thông tin về các bệnh ký sinh trùng, chấn thương, nhiễm trùng, bệnh chuyển hóa và các khuyết tật di truyền.  

Sự đầy rẫy các bệnh tật hoành hành tại Ai Cập thời cổ đại đã củng cố cơ sở cho một nhận xét là đất nước này thời xưa có các thầy thuốc có trình độ chuyên nghiệp cao chuyên chữa những bệnh về mắt, đầu, răng, dạ dày và nhiều bệnh ít biết đến khác.

Không phải tất cả các thầy thuốc thời cổ đại đều là thầy thuốc chuyên khoa và còn có bằng chứng là những chuyên gia, thầy thuốc tổng quát, tu sĩ, và thầy pháp đều làm việc nhịp nhàng và giới thiệu bệnh nhân cho nhau khi cần thiết. 

 
Thời xưa, bên trong ngôi mộ, người Ai Cập giàu có chất đầy các đồ tùy táng để bảo đảm họ được thoải mái ở thế giới bên kia. Ngoài những báu vật gợi lòng tham của bọn cướp mộ (và các nhà khảo cổ học) ngay cả đối với các ngôi mộ được bảo vệ kỹ càng nhất, trên tường các ngôi mộ và quan tài chứa các xác ướp đều có khắc kèm các văn bản gọi là Tử thư (sách viết về cái chết). Những sách này chứa một loạt các bùa chú và bản đồ để hướng dẫn cho hồn người vừa lìa đời con đường mà người chết phải theo.  
Nguyễn Hà
Loading...

Cùng chuyên mục

Hùng Lekima kể “nỗi đau” rác thải qua ảnh

Hùng Lekima kể “nỗi đau” rác thải qua ảnh

(PLVN) - Hùng Lekima trở thành nhiếp ảnh gia đầu tiên thực hiện hành trình xuyên Việt kéo dài 43 ngày đêm, chụp hàng nghìn bức ảnh về thực trạng kinh hoàng của rác thải nhựa dọc đường bờ biển Việt Nam. Trong chuyến độc hành này, anh gặp những hôm mưa gió, đêm tối không có đèn đường phải đi qua những cung đường xấu, hoang vắng không bóng người, rủi ro bất trắc luôn rình rập.

Đọc thêm

Cứu sống bệnh nhân bị viêm cơ tim tối cấp

Cứu sống bệnh nhân bị viêm cơ tim tối cấp
(PLVN) - Ngày 18/8, Bệnh viện (BV) Trung ương Huế cho biết, vừa cứu sống bệnh nhân một nữ bệnh nhân bị viêm cơ tim tối cấp bằng kỹ thuật oxy hóa qua màng ngoài cơ thể (ECMO). Đây là bệnh lý nghiêm trọng có tỷ lệ biến chứng tử vong cao (nguy cơ tử vong đến 70%) nếu không được điều trị tích cực kịp thời.

Hùng Lekima kể “nỗi đau” rác thải qua ảnh

Hùng Lekima kể “nỗi đau” rác thải qua ảnh
(PLVN) - Hùng Lekima trở thành nhiếp ảnh gia đầu tiên thực hiện hành trình xuyên Việt kéo dài 43 ngày đêm, chụp hàng nghìn bức ảnh về thực trạng kinh hoàng của rác thải nhựa dọc đường bờ biển Việt Nam. Trong chuyến độc hành này, anh gặp những hôm mưa gió, đêm tối không có đèn đường phải đi qua những cung đường xấu, hoang vắng không bóng người, rủi ro bất trắc luôn rình rập.

Vụ chiến sỹ CAND tử vong bất thường: Sự việc liệu có bị lãng quên?

Vụ chiến sỹ CAND tử vong bất thường: Sự việc liệu có bị lãng quên?
(PLVN) - Đã hơn 40 ngày kể từ ngày chiến sỹ Đỗ Triệu Anh tử vong, đến nay gia đình và người thân vẫn chưa có được kết quả khám nghiệm pháp y xác định nguyên nhân tử vong của chiến sỹ Anh. Bố mẹ chiến sỹ Anh vẫn ngày đêm mong mỏi các cơ quan chức năng sớm có câu trả lời về nguyên nhân tử vong với các dấu hiệu bất thường trên thi thể của con trai mình.
Loading...
Nam thanh niên bị chém dã man: Vì sao chưa khởi tố vụ án?

Nam thanh niên bị chém dã man: Vì sao chưa khởi tố vụ án?

(PLVN) - Anh Trần Phước Đạt (28 tuổi, ở xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh, TP HCM) đang ngồi chơi ở quán karaoke thì bất ngờ bị nhóm thanh niên lao vào chém xối xả, phải nhập viện cấp cứu nhưng nhiều bộ phận cơ thể bị đứt lìa không thể nối lại. Trong khi công an huyện Bình Chánh đang chờ củng cố hồ sơ thì luật sư cho rằng có thể khởi tố vụ án ngay sau khi sự việc xảy ra.

Balsamic - Vua của các loại giấm chỉ dành cho giới “lắm tiền nhiều của”

Balsamic - Vua của các loại giấm chỉ dành cho giới “lắm tiền nhiều của”
(PLVN) - Những người yêu thích Ẩm thực châu Âu hẳn không còn thấy xa lạ với giấm Balsamic - một loại gia vị nổi tiếng làm nên nhiều món ăn châu Âu hấp dẫn. Tuy nhiên không phải ai cũng muốn chi ra một số tiền lớn để mua một chai giấm nhỏ này, thường chỉ có giới “lắm tiền nhiều của” mới đủ điều kiện thưởng thức nó.

“Ông trùm” dược phẩm bị phạt 3 tỉ USD

“Ông trùm” dược phẩm bị phạt 3 tỉ USD
(PLVN) - Năm 2012, hãng dược nổi tiếng của Anh GlaxoSmithKline đã phải thừa nhận các cáo buộc hình sự và chấp nhận trả khoản tiền phạt 3 tỉ USD để dàn xếp vụ kiện về gian lận y tế lớn nhất từ trước đến nay tại Mỹ, cũng là khoản tiền lớn nhất mà một công ty dược phải trả vì những hành vi kinh doanh không lành mạnh của mình.

Những người 'giữ lửa' trên rẻo cao

Những người 'giữ lửa' trên rẻo cao
(PLVN) - Trong một lần tình cờ, khi theo chân anh Cường - một youtuber có đam mê với vùng đất Tây Bắc, tôi đã may mắn được gặp ông Tho, anh Tống. Họ là những người thợ tài hoa nơi vùng cao hẻo lánh, đang ngày ngày gìn giữ những kinh nghiệm quý giá về nghề rèn dao đậm đà bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, những bí kíp tuyệt vời đó đang đứng trước nguy cơ thất truyền vì cái nghèo, cái thiếu vẫn còn đang đeo bám nơi đây…
Đi xuất khẩu lao động bị lọt vào hang ổ bắt cóc

Đi xuất khẩu lao động bị lọt vào hang ổ bắt cóc

(PLVN) - Không đi xuất khẩu lao động (XKLĐ) qua các công ty chính thống, hàng trăm người dân lao động tự do tại các miền quê ở Nghệ An đã tự tìm đường sang Trung Quốc lao động “chui” nhằm giảm chi phí với những  thủ tục khắt khe. Tuy nhiên, đối mặt với đó là những hệ lụy khôn lường về an ninh, trật tự, thậm chí cả tính mạng, chưa kể bị bán, bị bắt cóc tống tiền người thân…

Mông lung phạt hành chính khiêu dâm trong thể thao?

Mông lung phạt hành chính khiêu dâm trong thể thao?
(PLVN) - Ngày 1/8, Nghị định 46/2019 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thể thao chính thức có hiệu lực. Song ngay từ những ngày đầu được áp dụng, Nghị định trên đã gây tranh luận khi đưa ra quy định xử phạt đối với hành vi sử dụng bài tập, môn tập thể thao hoặc các phương pháp tập luyện, thi đấu thể thao mang tính chất khiêu dâm, đồi trụy...

Con cháu “Vua Mèo” trao lại kỷ vật vô giá cho đất nước

Con cháu “Vua Mèo” trao lại kỷ vật vô giá cho đất nước
(PLVN) - Cách đây hơn 70 năm, đã diễn ra một cuộc gặp gỡ lịch sử giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và ông Vương Chí Sình. Cuộc gặp là minh chứng rõ nét mang tính bước ngoặt, đánh dấu sự kiện ông Vương Chí Sình - thủ lĩnh đồng bào H’Mông - đi theo tiếng gọi của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh giữ yên vùng biên ải Mèo Vạc - Đồng Văn và cùng quân dân cả nước đóng góp sức người, sức của trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp làm nên thắng lợi có ý nghĩa lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954. 

Đóng học phí bằng chai nhựa, điều chỉ có ở Nigeria

Đóng học phí bằng chai nhựa, điều chỉ có ở Nigeria
(PLVN) - Một hoạt động rất nhân văn đang diễn ra tại một số trường học ở Negeria, khi mà hơn 1.000 trẻ em được đến trường với cặp sách và quần áo mới mà không mất tiền học phí, thay vào đó họ đóng chai nhựa cho nhà trường. 
Đông Anh, Hà Nội: Ngang nhiên vi phạm trước cửa “quan”

Đông Anh, Hà Nội: Ngang nhiên vi phạm trước cửa “quan”

(PLVN) - Một công trình không phép được xây dựng ngay đối diện trụ sở UBND thị trấn Đông Anh, tồn tại trong một thời gian dài, thế nhưng chính quyền nơi đây không thể xử lý triệt để. Nó như một minh chứng cho sự “bất lực” của địa phương trong xử lý vi phạm trật tự xây dựng, khiến người dân vô cùng bức xúc, hoài nghi...