Lạm quyền trong bổ nhiệm: Tại cơ chế hay người thực thi

(PLO) - Cho rằng pháp luật hiện hành không cấm người đứng đầu bổ nhiệm người thân thích vào vị trí lãnh đạo của cơ quan, đơn vị do mình quản lý nên thời gian qua có khá nhiều trường hợp cả vợ chồng, bố con cùng làm lãnh đạo trong một cơ quan. 
Lạm dụng quyền lực trong bổ nhiệm cũng là hình thức tham nhũng Lạm dụng quyền lực trong bổ nhiệm cũng là hình thức tham nhũng

Không chỉ bổ nhiệm theo “truyền thống cả họ làm quan”, những vị quan mang danh quyền lực nhà nước còn bổ nhiệm ồ ạt vào thời điểm “hoàng hôn nhiệm kỳ”; có trường hợp bổ nhiệm cả cán bộ có trách nhiệm trong việc làm thua lỗ, thất thoát lớn vốn, tài sản nhà nước.

Những câu chuyện này không phải là hiếm và mới, nó đã diễn ra từ nhiều năm trước, để lại nhiều hệ lụy xấu mà đến bây giờ nhiều cơ quan, bộ, ngành vẫn chưa giải quyết xong những hậu quả từ “quyết định bổ nhiệm” của người lãnh đạo tiền nhiệm. 

Do “lỗ hổng” pháp luật?

Không phải ngẫu nhiên mà ngay tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7 vừa qua - phiên họp đầu tiên của Chính phủ nhiệm kỳ mới, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đặc biệt lưu ý về công tác cán bộ. Nhấn mạnh “công tác cán bộ rất quan trọng, con người là quyết định”, Thủ tướng đã yêu cầu “phải đổi mới công tác cán bộ”, đồng thời kiên quyết phải chấn chỉnh ở tất cả các khâu, từ tuyển chọn, sử dụng, bổ nhiệm. “Chúng ta thi tuyển để tìm người tài chứ không phải để tìm người nhà. Đừng để nhiệm kỳ này tai tiếng về cán bộ”- người đứng đầu Chính phủ nêu quyết tâm. 

Sau đó, tại phiên họp thứ 3 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH), khi thẩm tra báo cáo của Chính phủ về công tác phòng chống tham nhũng năm 2016, Ủy ban Tư pháp đã nêu lại phản ánh của đại biểu QH, dư luận cử tri và báo chí trong công tác điều động, bổ nhiệm cán bộ thời gian qua. Đó là tình trạng có một số trường hợp lạm dụng quy định để điều động, bổ nhiệm cán bộ không đủ điều kiện, tiêu chuẩn, phẩm chất, năng lực, chưa thật sự tiêu biểu, thiếu kinh nghiệm thực tế là người thân, người trong gia đình…

Vấn đề đặt ra là khi dư luận đã lên tiếng, các cơ quan chức năng cũng đã biết tường tận, tại sao nhiều vụ việc không được xử lý nghiêm khắc đến nơi đến chốn? Trong nhiều trường hợp chỉ có thể giải thích rằng: do thiếu chế tài của pháp luật.

Theo bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp của QH thì Luật hiện hành chưa quy định về việc cấm người đứng đầu bổ nhiệm người thân thích vào vị trí lãnh đạo trong cơ quan, tổ chức, đơn vị do mình quản lý. Chính bởi vậy, thời gian qua, tại một số địa phương mới có hiện tượng “cả họ làm quan”, nhưng vẫn “đúng quy trình”. 

Chỉ rõ những “lỗ hổng” luật pháp trong chế tài hình sự, ông Thái Trường Giang (đại biểu QH tỉnh Cà Mau) cho biết, mặc dù Bộ luật Hình sự đã quy định một số tội liên quan đến lạm dụng chức vụ trong quản lý, nhưng chưa có điều khoản nào quy định về tội cố ý làm trái các quy định về tuyển dụng công chức, cán bộ. Để lấp chỗ trống này, theo ông Giang, Bộ luật Hình sự cần bổ sung tội danh cố ý làm trái quy định về tuyển dụng cán bộ, công chức.

Cùng băn khoăn trên, không ít ý kiến lại bày tỏ nghi ngại khi luật pháp không “rờ” tới được những sai phạm của các quan chức đã nghỉ hưu. Nếu có xử lý thì chỉ là “rút kinh nghiệm sâu sắc”, cùng lắm là khiển trách hoặc cảnh cáo về hành vi lạm quyền trong bổ nhiệm; còn về mặt hình sự thì hầu như được “miễn trừ”, bởi luật… chưa quy định.

Phải xử lý theo tội danh tham nhũng

Trái với quan điểm trên, các chuyên gia pháp luật cho rằng, hệ thống pháp luật của chúng ta hiện nay không thiếu các quy định xử lý hành vi lạm quyền trong bổ nhiệm, vấn đề là các cơ quan chức năng có muốn “áp” nó vào thực tiễn để xử lý hay không và “áp” như thế nào mà thôi.

Cụ thể, để phòng tránh nguy cơ tham nhũng, Luật Phòng chống tham nhũng năm 2005 đã dành một điều luật quy định những việc cán bộ, công chức, viên chức không được làm. Theo đó, “người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị không được bố trí vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh, chị, em ruột của mình giữ chức vụ quản lý về tổ chức nhân sự, kế toán - tài vụ, làm thủ quỹ, thủ kho trong cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc giao dịch, mua bán vật tư, hàng hoá, ký kết hợp đồng cho cơ quan, tổ chức, đơn vị đó.  Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan không được để vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con kinh doanh trong phạm vi do mình quản lý trực tiếp”.

Tuy nhiên, trong thực tiễn, không ít cán bộ lãnh đạo đã bất chấp hoặc lợi dụng các kẽ hở của pháp luật để trục lợi. Nói như một cán bộ nguyên là Thứ trưởng Bộ Nội vụ  thì chúng ta đã quy định rất rõ việc hàng năm, cơ quan sử dụng cán bộ xây dựng kế hoạch tuyển dụng, bổ nhiệm… báo cáo cơ quan quản lý để phê duyệt và tổ chức thực hiện theo quy định. Tuy nhiên, lâu nay việc này chưa được làm chặt chẽ, chưa chuẩn mực và có nhiều “lỗ hổng” nên người ta có thể lợi dụng, “lách” được luật.

Đồng tình với quan điểm lạm dụng quyền lực trong bổ nhiệm để đưa người thân vào bộ máy lãnh đạo là “biến tướng của hành vi tham nhũng”, ông Nguyễn Ngọc Phương (Đoàn đại biểu QH tỉnh Quảng Bình) quả quyết: hành vi này phải là hành vi tham nhũng. Theo ông Phương, trong các hình thức tham nhũng thì tham nhũng về quyền lực đang là vấn đề gây bức xúc, bất bình trong dư luận.

“Lợi dụng chức quyền để bố trí, bổ nhiệm con cháu, họ hàng, nói như Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đó là tìm người nhà mà không tìm người tài… Từ vụ án Trịnh Xuân Thanh đến tất cả các trường hợp báo chí đưa, chỗ này thì em tôi, chỗ kia thì cháu tôi, họ hàng tôi… Mà tất cả đều cho là đúng quy trình. Vậy quy trình đó đúng hay sai, điều này cần có hướng xử lý trong thời gian tới”- vị đại biểu QH tỉnh Quảng Bình đề nghị. 

Nhưng nói đi cũng phải nói lại. Không phải tất cả nhân sự được bổ nhiệm thuộc thành phần “con ông cháu cha” đều không có năng lực; trong số họ cũng có người thực sự có tài, có tâm, có chí cống hiến và họ xứng đáng được bổ nhiệm vào vị trí công tác ấy. Chính vì họ có tài, có tâm nên việc bổ nhiệm sẽ “vẹn cả đôi đường” nếu những cá nhân này được bố trí ở nơi khác (không phải cùng cơ quan với bố, mẹ hoặc vợ, chồng… của mình). Làm được như vậy sẽ vừa phát huy được năng lực cán bộ, vừa giữ được uy tín của người lãnh đạo. 

Bởi, đứng trên phương diện pháp luật thì dù là con quan hay con dân, cơ hội thăng tiến cũng phải như nhau, do đó mọi công dân đều được bình đẳng về cơ hội cống hiến cho Tổ quốc và tham gia quản lý xã hội. Nhưng với cương vị là người lãnh đạo, việc bổ nhiệm vợ, con hoặc anh, em của mình trong cùng cơ quan phải hết sức khách quan, cẩn trọng.

“Có những việc luật không cấm nhưng không nên làm. Vì đây là cơ quan, không phải là của riêng ai cả, trọng trách của các đồng chí lãnh đạo do dân giao, Đảng giao cho nên phải tuyển thế nào cho minh bạch, công khai tất cả các tiêu chí”- điều này đã được bà Bùi Thị An, nguyên đại biểu QH khóa XIII  đề xuất. 

Vân Thanh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ra mắt giao diện mới Trang thông tin điện tử Hồ Chí Minh

Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa cùng các đại biểu bấm nút ra mắt giao diện mới Trang thông tin điện tử Hồ Chí Minh. Ảnh: VGP
(PLVN) - Nhân dịp kỷ niệm 111 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (05/6/1911- 05/6/2022) và 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2022), ngày 19/5/2022, Báo Điện tử Đảng Cộng sản chính thức ra mắt giao diện mới Trang thông tin điện tử Hồ Chí Minh nhằm tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng nội dung, hình thức giao diện đáp ứng nhu cầu của độc giả trong nước và quốc tế.

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Khoa học công nghệ phải là nền tảng để xây dựng quân đội hiện đại

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Khoa học công nghệ phải là nền tảng để xây dựng quân đội hiện đại
(PLVN) - Sáng 19/5, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Quốc Phòng tổ chức Lễ trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ đợt 6 cho hai công trình đặc biệt xuất sắc trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc dự và trao giải. Lễ trao giải thưởng được tổ chức đúng dịp kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trước anh linh Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, các lãnh đạo bày tỏ lòng biết ơn vô hạn, lòng thành kính tưởng nhớ công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng
(PLVN) - Nhân dịp kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2022), sáng 19/5, Đoàn đại biểu lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tới đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh và dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ.

Chuyến công tác “ba trong một” của Thủ tướng: Nhiều kết quả toàn diện, tạo dấu ấn lớn

Tổng thống Mỹ chào đón Thủ tướng Phạm Minh Chính. Ảnh: VGP
(PLVN) - Chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN - Mỹ, thăm và làm việc tại Mỹ và Liên Hợp quốc (LHQ) từ ngày 11/5 đến ngày 17/5 của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đạt được mục tiêu đề ra với những kết quả toàn diện, vừa cụ thể, thiết thực, vừa có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, tạo ra những dấu ấn lớn, đồng thời khẳng định nhiều thông điệp quan trọng về các vấn đề trong nước và quốc tế.

Hồ Chí Minh - Người truyền cảm hứng vĩ đại

Chủ tịch Hồ Chí Minh là biểu tượng của văn hóa ứng xử tinh tế và bao dung. (Ảnh tư liệu: Bác Hồ thăm nông dân đang gặt lúa trên cánh đồng xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, Thái Nguyên).
(PLVN) - “Tôi vẫn cho rằng Hồ Chí Minh là người truyền cảm hứng vĩ đại, truyền ngọn lửa và niềm tin yêu đến tất cả mọi người. Điều đó làm cho giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác ngày càng trở nên sâu lắng, bền bỉ trong lòng dân” - Giáo sư Hoàng Chí Bảo, chuyên gia cao cấp, nguyên Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương chia sẻ về những tình cảm đặc biệt đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân
(PLVN) - Trong hệ thống quan điểm của tư tưởng Hồ Chí Minh có tư tưởng về xây dựng Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Hồ Chí Minh đã tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, tìm thấy ở lý luận đó những giá trị phổ biến có tính quy luật và phương pháp luận khoa học, để vận dụng và phát triển sáng tạo.

Thủ tướng Phạm Minh Chính kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tại Mỹ

Thủ tướng và bà con kiều bào tại cuộc gặp gỡ. Ảnh: VGP
(PLVN) - Tối 17/5, theo giờ địa phương, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và đoàn công tác rời thành phố San Francisco, lên chuyên cơ trở về Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN Mỹ, thăm và làm việc tại Mỹ và Liên Hợp quốc từ ngày 11-17/5/2022.

Đề nghị kỷ luật Chủ tịch Hà Nội Chu Ngọc Anh và Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long và Chủ tịch UBND TP Hà Nội Chu Ngọc Anh bị đề nghị xem xét, thi hành kỷ luật.
(PLVN) - Ủy ban Kiểm tra Trung ương đề nghị Bộ Chính trị xem xét, thi hành kỷ luật ông Chu Ngọc Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Bí thư Ban cán sự đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, nguyên Bí thư Ban cán sự đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; ông Nguyễn Thanh Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Ban cán sự đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế.

Tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, ban hành các chính sách đột phá cho phát triển đô thị bền vững

Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng chủ trì hội nghị.
(PLVN) - Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng đề nghị cần tập trung vào nhiệm vụ quan trọng là hoàn thiện hệ thống pháp luật và ban hành các cơ chế, chính sách có tính đột phá vượt trội cho phát triển đô thị bền vững, thúc đẩy kinh tế khu vực đô thị tăng nhanh và hiệu quả.

Kiểm tra, giám sát về phòng chống tham nhũng, tiêu cực: Phải thể hiện tinh thần chiến đấu cao, không bao che, bỏ sót

Ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Trưởng đoàn Kiểm tra số 7 Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đã chủ trì Hội nghị Triển khai kế hoạch, chương trình kiểm tra tại Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa.
(PLVN) - Sáng 17/5, ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Trưởng đoàn Kiểm tra số 7 Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đã chủ trì Hội nghị Triển khai kế hoạch, chương trình kiểm tra tại Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa.

Nhân dân là chủ thể tối thượng của quyền lập Hiến và lập pháp

Quang cảnh Tọa đàm.
(PLVN) - Các ý kiến tham dự Tọa đàm khẳng định nhân dân là chủ thể tối thượng của quyền lập Hiến và lập pháp nhưng trong thực tiễn, chưa thể hiện đầy đủ quyền này của nhân dân, nhất là quyền đề xuất sáng kiến xây dựng luật của công dân, quyền phúc quyết Hiến pháp của nhân dân...