Học kỹ năng gần như theo... "mốt"

Dường như câu chuyện kĩ năng sống đã trở thành cái “mốt” đề người ta nghĩ tới... Các chuyên gia giáo dục cho rằng, sở dĩ các em hành xử như vậy vì các em chưa bao giờ được dạy cách đương đầu với những khó khăn của cuộc sống... Trong khi đó, các giáo viên đến lớp chỉ mỗi việc đọc cho học sinh chép, hết giờ thì ra khỏi lớp một cách vô cảm.

“Đưa giáo dục kỹ năng sống vào một số môn học như thế nào? Làm sao để không gây quá tải đối với học sinh?...” -  đang là vấn đề đặt ra với nhà trường khi hàng ngày, tại các thành phố lớn, các bậc phụ huynh vẫn say sưa đi luyện... kỹ năng.

Năm học 2011-2012, Bộ Giáo dục & Đào tạo sẽ triển khai đại trà chương trình giáo dục kỹ năng sống trong trường phổ thông.

Làm sao để kĩ năng sống trở thành một nét riêng của mỗi học sinh...
Làm sao để kĩ năng sống trở thành một nét riêng của mỗi học sinh...

"Mốt"... kỹ năng sống

Những năm gần đây, chúng ta phải đối diện với một vấn đề hết sức báo động đó là gần như khi xã hội có tiêu cực gì, trong nhà trường cũng có tiêu cực đó. Một ví dụ nhỏ: Những vụ án giết người, cố ý gây thương tích mà đối tượng gây án là học sinh và nạn nhân chính là bạn học và thầy cô giáo của họ đang xảy ra ngày một nhiều.

Cùng với đó là sự bùng phát hiện tượng học sinh phổ thông hút thuốc lá, uống rượu, tiêm chích ma tuý, quan hệ tình dục sớm..., thậm chí là tự sát khi gặp vướng mắc trong cuộc sống. Nhiều em học giỏi, nhưng ngoài điểm số cao thì khả năng tự chủ và kỹ năng giao tiếp lại rất kém. Các em sẵn sàng đánh nhau, chửi bậy, sa đà vào các tệ nạn xã hội, thậm chí liều lĩnh từ bỏ cả mạng sống...

Và dường như câu chuyện kĩ năng sống đã trở thành cái “mốt” đề người ta nghĩ tới. Các chuyên gia giáo dục cho rằng, sở dĩ các em hành xử như vậy vì các em chưa bao giờ được dạy cách đương đầu với những khó khăn của cuộc sống như cha mẹ ly hôn, gia đình phá sản, kết quả học tập kém... Các em không được dạy để hiểu về giá trị của cuộc sống. Trong khi đó, các giáo viên đến lớp chỉ mỗi việc đọc cho học sinh chép, hết giờ thì ra khỏi lớp một cách vô cảm.

Nắm bắt nhu cầu xã hội, hàng loạt các trung tâm, khoá học dạy kỹ năng sống đua nhau “mọc lên như nấm sau mưa”. Có thể kể đến Cung Thiếu nhi Hà Nội, Trường đội Lê Duẩn, Trung tâm ABS Training, Eveil, Skids Club... Các trung tâm này, chiêu sinh đủ mọi lứa tuổi, thậm chí, có khoá học chiêu sinh trẻ ở tuổi lên... 3.

Mức học phí cũng đủ mức, tùy theo các chương trình, các khoá học: Từ 5 buổi/tuần hay từ 1 đến 2 năm... Hầu hết, nội dung các chương trình học vẫn nặng về lý thuyết, kết hợp hỏi - đáp, giống như sinh hoạt chuyên đề tập thể hơn là thực hành để rèn luyện hay sở hữu kỹ năng. Gần đây, có thêm một số công ty dạy kỹ năng sống nhưng nội dung vẫn chỉ loanh quanh ở các kỹ năng như giao tiếp, thuyết trình, dẫn chương trình...

Chưa hết áp đặt?

Bà Lê Thị Minh Châu, chuyên gia phát triển thanh thiếu niên Unicef Việt Nam - người đã tham gia Dự án “Thúc đẩy Sự phát triển của Trẻ em và Thanh thiếu niên” (2006-2010) chia sẻ kinh nghiệm: Hiện có ít nhất 70 quốc gia đang phát triển có đưa KNS vào chương trình học chính khóa, dưới hình thức môn học riêng hoặc lồng ghép, tích hợp vào môn học. Tại Việt Nam, những năm gần đây cũng đã xuất hiện loại hình này song chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM...

Dạy thêm kỹ năng sống nhưng không tăng tiết

Theo Tiến sĩ Lưu Thu Thủy - Viện Khoa học Giáo dục: Có thể giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong tất cả các bài học mà không cần phải đưa thêm thông tin, kiến thức và tăng thời gian tiết học như một số băn khoăn của giáo viên.

Việc đưa và tăng cường giáo dục các kỹ năng sống vào môn Giáo dục công dân là thực hiện được và phải phù hợp với môn học.

Bà Thủy nêu ví dụ về việc giáo dục kỹ năng sống trong môn Giáo dục công dân nhằm: Giúp học sinh biết sống và ứng xử phù hợp với các mối quan hệ với người thân, bạn bè, cộng đồng, đất nước...

Giúp học sinh biết sống tích cực, chủ động, hài hòa, lành mạnh, có kỷ luật, có kế hoạch phù hợp với các chuẩn mực đạo đức, pháp luật; phòng tránh những tệ nạn xã hội ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thể chất và tinh thần của các em...

Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định đưa Giáo dục kỹ năng sống vào môn học và hoạt động giáo dục là phù hợp với xu hướng quốc tế, mong đợi của xã hội. Học sinh cần phải được rèn luyện song song cả kiến thức và kỹ năng, nếu chỉ có kiến thức không thì các em sẽ gặp khó khăn trong cuộc sống, dễ bị sa vào tệ nạn xã hội. Tình trạng bạo lực học đường cũng một phần do các em thiếu kỹ năng sống như kiềm chế cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn, đoàn kết...

Tuy nhiên, bà Châu cũng cho biết, một trong những vấn đề giáo viên băn khoăn nhất là liệu việc đưa Giáo dục kỹ năng sống vào các môn học có làm nặng thêm chương trình phổ thông vốn dĩ đã quá tải hiện nay. Thêm nữa, mặc dù, giáo viên hết sức nhiệt tình, nhưng chỉ biết làm một cách máy móc theo đề cương hướng dẫn. Cũng hỏi đáp, hát hò, trẻ cũng thích nhưng không có một sự thay đổi sâu sắc. Thầy vẫn là một “nhân vật có quyền lực” và trò vẫn làm theo lệnh... Vì thầy cô chưa thoát khỏi cách làm của giáo dục áp đặt.

Muốn dạy kỹ năng sống phải học kỹ năng dạy

Qua 1 năm thực hiện tăng cường giáo dục kỹ năng sống ở tiểu học, nhiều giáo viên cho rằng: Việc đưa Giáo dục kỹ năng sống vào giảng dạy là rất cần thiết, giúp học sinh tự tin hơn, có trách nhiệm hơn. Tiết dạy hiệu quả hơn khi học sinh say mê với môn học, bài học cũng bớt khô cứng, cuốn hút học sinh hơn. Học sinh có nhiều cơ hội thảo luận để đưa ra rất nhiều ý kiến khác nhau. Nhiều giáo viên bất ngờ trước khả năng sáng tạo của học sinh.

Bà Minh Châu cũng bày tỏ: Điều thuận lợi khi triển khai Giáo dục kỹ năng sống trong một số môn học và hoạt động giáo dục ở trường phổ thông là Bộ Giáo dục đã có sẵn một số kinh nghiệm và tài liệu về kỹ năng sống, với sự vào cuộc của các chuyên gia trong nước và quốc tế. Giáo viên 3 miền cũng đã được tập huấn về vấn đề Giáo dục kỹ năng sống. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đã nảy sinh những khó khăn cho giáo viên như: Chương trình giáo dục phổ thông đã ổn định, bài giảng kỹ năng sống được biên soạn bổ sung sau, nhiều giáo viên chưa được tiếp cận nên việc áp dụng chưa đồng bộ. Với kinh nghiệm của mình, bà Minh Châu cho rằng, với tâm lý của nhiều phụ huynh và học sinh là “có thi mới học” thì cần đưa Giáo dục kỹ năng sống vào chương trình chính khóa để đánh giá và kiểm tra thì mới hiệu quả.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển cho rằng: Thực tế, hiện nay Giáo dục kỹ năng sống cũng chỉ mới được tích hợp vào môn số môn học, bài học. Lâu nay, chúng ta không coi trọng Giáo dục kỹ năng sống, chưa coi trọng việc “Học để biết - Học để làm”, cụ thể là việc học sinh sẽ được gì sau khi lĩnh hội những kiến thức nặng về lý thuyết, chưa có kiểm tra đánh giá năng lực của học sinh sau khi học. Bộ sẽ có hướng dẫn, chỉ đạo cụ thể hơn về Giáo dục kỹ năng sống trong môn học. Hay nói cách khác, giáo viên muốn truyền đạt kỹ năng sống tới học sinh thì trước hết phải được học về kỹ năng dạy. Và đó cũng là mong muốn của nhiều học sinh, phụ huynh.

Một điều quan trọng nữa là, theo bà Minh Châu, không phải lứa tuổi nào học kỹ năng sống, cũng không phải kĩ năng sống chỉ học qua những cuốn sách, mà là sự nhuần nhuyễn qua các môn học khi còn rất nhỏ, qua cuộc sống mỗi ngày để trở thành một điều gì đó rất riêng của mỗi người, làm xã hội trong lành và tốt đẹp hơn...

Sách đạo đức “tự chế” gây hoang mang

Thông tin về cuốn sách có tên “Tập bài đạo đức dành cho học sinh trường THPT Đồng Hòa” (gồm 16 bài giảng đạo đức, mỗi bài được dạy trong một tuần và học sinh phải viết bài thu hoạch để nộp lại để thầy cô chấm điểm sau mỗi buổi học) dành cho học sinh của Trường THPT Đồng Hòa (Kiến An, Hải Phòng) chứa nhiều nội dung sai lệch, cách diễn đạt ngô nghê, đang là chủ đề nóng trên nhiều diễn đàn.

Nhiều phụ huynh tỏ ra vô cùng bức xúc khi biết được cuốn sách này lại được viết ra với mục đích “giáo dục, định hướng kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp” của cô hiệu trưởng. Có nhiều ý kiến tỏ ra bất bình khi đọc nội dung của cuốn sách và tỏ ra nghi ngờ trước trình độ của người biên soạn cuốn sách này.

Ngay bài đầu tiên, với tiêu đề “Cách cư xử lúc ra đường và ở nơi công cộng” tác giả đưa ra nội dung như sau: “Tục ngữ có câu: “Tiên học lễ, hậu học văn”. Câu này cho thấy mỗi học sinh phải học lễ, học văn hóa. Các em phải có ý thức tự trọng, giữ gìn danh dự để người khác không thể chê trách được!”.

Trong bài: “Cách ứng xử với ông bà nội, ngoại, cô, dì, chú, bác”, tác giả viết: “Biết ơn ông bà, các cháu phải nói năng lễ phép, phải chiều chuộng ông bà vì người lớn tuổi thường khó tính (do cơ thể không được khỏe)”.

Bài “Tình yêu”: “Tình yêu đôi lứa là đề tài vĩnh hằng?!” và “Xã hội thời xa xưa trọng nam khinh nữ, người con gái không được học hành, phải lo việc nhà, việc đồng áng, lo dệt vải, thêu thùa may vá. Tuổi thọ của con người hồi ấy trung bình chỉ 40-45. Vì vậy thời xa xưa người ta lập gia đình rất sớm, nam cỡ 16 tuổi, nữ cỡ 13 tuổi (Nữ thập tam, nam thập lục)”.

Trong bài “Cách ăn uống” lại có đoạn “Tóm lại, ta phải ăn uống điều độ, đúng giờ, hợp vệ sinh thì mới có lợi cho sức khỏe, không sinh bệnh tật. Ta phải luôn nhớ câu tục ngữ: “Ăn để sống chứ không phải sống để ăn””...

Uyên Na

Đọc thêm

Phụng sự Tổ quốc, phụng sự Nhân dân: Sứ mệnh chưa bao giờ thay đổi của Báo chí Cách mạng Việt Nam

Nhà báo Lê Quốc Minh trình bày tham luận trong một Hội thảo.
(PLVN) -  "...Qua thời gian và biến động, gặp nhiều khó khăn, thách thức nhưng sứ mệnh của Báo chí Cách mạng Việt Nam (BCCMVN) chưa bao giờ thay đổi. Đó là phải phụng sự Tổ quốc, phụng sự Nhân dân, phải tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, cung cấp thông tin tri thức cho người dân để phục vụ cuộc sống và sự phát triển của Tổ quốc", Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, khẳng định.

Điện thoại thông minh - công cụ đa năng, đa nhiệm để nhà báo tác nghiệp

TS. Phan Quốc Hải cho rằng: “Smartphone là trợ thủ đắc lực của người làm báo”.
(PLVN) - Sự phát triển nhanh chóng của điện thoại thông minh (smartphone) là cơ hội và cũng là thách thức của người làm báo; đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh cạnh tranh thông tin hiện nay. Báo PLVN có cuộc trao đổi với TS. Phan Quốc Hải (Trưởng khoa Báo chí - Truyền thông, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế) xung quanh vấn đề này.

Thúc đẩy hợp tác kinh tế Việt Nam – Liên bang Nga

Thủ tướng Phạm Minh Chính hội kiến Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin.
(PLVN) - Nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế là trụ cột quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, hai bên nhất trí nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ chế hợp tác song phương, đặc biệt là Ủy ban liên chính phủ về hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học – kỹ thuật; tăng cường hợp tác tài chính - tín dụng phù hợp với luật pháp quốc tế và quy định pháp luật hai nước nhằm tạo thuận lợi cho thương mại đầu tư hai nước.

Toàn văn Tuyên bố chung Việt Nam - Liên bang Nga

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin hội đàm. Ảnh: Trí Dũng/TTXVN
Nhận lời mời của Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Vladimirovich Putin (Vladimir Putin) đã thực hiện chuyến thăm cấp Nhà nước đến nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ ngày 19 - 20/6/2024.

Từ 1/7/2024: Lương cơ sở tăng cao nhất từ trước tới nay

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà chia sẻ tại cuộc họp báo.
(PLVN) -Chiều 20/6, tại họp báo cung cấp thông tin định kỳ do Bộ Nội vụ tổ chức, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà cho biết, Bộ Chính trị đã thống nhất chủ trương tăng lương cơ sở cho cán bộ, công chức, viên chức lên 30%.

Kiên quyết xóa bỏ tư duy nhiệm kỳ, 'lợi ích nhóm' trong xây dựng, điều chỉnh quy hoạch

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật.
(PLVN) - Về định hướng nội dung xây dựng Luật Quy hoạch đô thị và quy hoạch nông thôn, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đề nghị nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết xóa bỏ tư duy nhiệm kỳ, cơ chế “xin - cho”, “lợi ích nhóm” trong xây dựng, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch, dẫn đến tình trạng dự án chậm triển khai trên thực tế...

Tạo cơ hội mới, giá trị mới trong phát triển Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại

Quang cảnh phiên họp.
(PLVN) - Các đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát Quy hoạch Thủ đô và điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô để bảo đảm 2 nhiệm vụ quy hoạch tuân thủ Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị; phù hợp với chủ trương của Đảng, có tầm nhìn mới, tư duy mới toàn cầu, tư duy Thủ đô và hành động Hà Nội; tạo ra cơ hội mới, giá trị mới trong phát triển Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại cả trước mắt và lâu dài...

Thủ tướng bổ nhiệm 3 nhân sự

Thủ tướng bổ nhiệm 3 nhân sự
(PLVN) - Thủ tướng Chính phủ vừa có các quyết định phê chuẩn kết quả bầu Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, bổ nhiệm lại 2 Phó Giám đốc Đại học quốc gia.

Hiệu quả chuyển đổi số công tác hậu cần trong Quân đội

Tổng cục Hậu cần tập huấn chuyển đổi số năm 2024. (Ảnh trong bài: Thăng Bảy)
(PLVN) -  Từ những kết quả bước đầu trong năm 2022 khi được Bộ Quốc phòng chọn làm đơn vị điểm về thực hiện chuyển đổi số (CĐS), Đảng ủy, chỉ huy Tổng cục Hậu cần (TCHC) tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai quyết liệt, đồng bộ nhiều biện pháp nhằm đẩy mạnh CĐS công tác hậu cần Quân đội (HCQĐ). Nhờ đó, công tác CĐS trong TCHC đạt hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao chất lượng bảo đảm hậu cần trong tình hình mới.

Quy hoạch báo chí, xuất bản: Bảo đảm thực chất, có tính mở và khả thi

Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang yêu cầu chỉ ra định hướng tháo gỡ những vướng mắc về nguồn lực và hành lang pháp lý để thực hiện Quy hoạch. (Ảnh: VGP)
(PLVN) - Sáng 19/6, chủ trì cuộc họp để nghe báo cáo về dự thảo Quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở báo chí, phát thanh truyền hình, thông tin điện tử, cơ sở xuất bản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang giao cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn chỉnh dự thảo Quy hoạch theo nguyên tắc bảo đảm thực chất, có tính mở và khả thi trong thực hiện.