Hành trình đi tìm chân lý của nhà yêu nước Nguyễn An Ninh

Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh bị địch bắt đi tù vào tháng 10 (1939) tại Mỹ Tho, sau đó bị đày ra Côn Đảo và hy sinh ngày 14/8/1943. Hiện nay mộ chí của nhà yêu nước này nằm tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo. Nhân kỷ niệm 70 năm ngày mất của ông (14/8/1943-14/8/2013), báo PLVN xin giới thiệu bài nghiên cứu của TS Phạm Đào Thịnh về hành trình tìm chân lý của Nguyễn An Ninh.

Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh bị địch bắt đi tù vào tháng 10 (1939) tại Mỹ Tho, sau đó bị đày ra Côn Đảo và hy sinh ngày 14/8/1943. Hiện nay mộ chí của nhà yêu nước này nằm tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo. Nhân kỷ niệm 70 năm ngày mất của ông (14/8/1943-14/8/2013), báo PLVN xin giới thiệu bài nghiên cứu của TS Phạm Đào Thịnh về hành trình tìm chân lý của Nguyễn An Ninh.

Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh
Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh.

Tốt nghiệp Cử nhân Luật từ Pháp về nước cuối năm 1922, đầu năm 1923, Nguyễn An Ninh diễn thuyết và làm báo để đánh thức thế hệ thanh niên còn mê ngủ. Bài diễn thuyết có tiếng vang lớn là Lý tưởng thanh niên An Nam. Nội dung bài diễn thuyết đã tạo ra ảnh hưởng lớn đối với thanh niên Nam Bộ nói chung và trí thức nói riêng.

Giáo sư Trần Văn Giàu đánh giá bài diễn thuyết có vai trò như “tiếng chuông đầu tiên thức tỉnh thế hệ  thanh niên Việt Nam”  về vấn đề nâng cao trình độ văn hóa của dân tộc, về tinh thần yêu nước, về giải phóng dân tộc...

Vấn đề khó khăn nhất của Nguyễn An Ninh khi về nước là dân tộc Việt Nam đi theo con đường cách mạng nào để giành được độc lập dân tộc?. Từ những năm đầu quá trình hoạt động cách mạng (1921), Nguyễn An Ninh đã hết sức băn khoăn, trăn trở về việc đi tìm chân lý con đường cách mạng giải phóng dân tộc, tâm tư ấy được Nguyễn An Ninh viết trong bài báo “Có thể làm một cuộc cách mạng hay không” trên báo La Cloche Fêlée (19/5/1924).

Theo ông, đi theo con đường cách mạng dân chủ tư sản của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh thì Việt Nam không thể thực hiện giải phóng dân tộc được, ông viết: “Phan Châu Trinh đang sống ở Paris, tuổi già đã hạn chế không cho phép cụ hoạt động tích cực… Phan Bội Châu không còn nữa. Thành Thái và Duy Tân thì chỉ còn cách tiêu khiển thời gian trên sân quần vợt”. Nhưng đi theo cách mạng vô sản thì Việt Nam chưa đủ điều kiện, mà trước hết là thiếu người lãnh đạo.

Trước sự bế tắc ấy, ở trong nước, Nguyễn An Ninh nhận thấy một thực trạng là nhiều cuộc nổi dậy của nhân dân chống thực dân xâm lược bị đàn áp, dẫn đến hậu quả là dân tộc bị hao tổn sức lực, tiền của và con người mà vẫn không làm thực dân chùn bước. Cho nên, Nguyễn An Ninh có chủ trương là tổ chức ra những Liên đoàn, hiệp hội đấu tranh đòi những quyền cơ bản của nhân dân, vận động đồng bào đoàn kết, đấu tranh chống bất công, bạo ngược của thực dân.

Như vậy, ngay từ những năm bước vào hoạt động độc lập, Nguyễn An Ninh tán thành chủ nghĩa cộng sản nhưng do dân tộc Việt Nam chưa có điều kiện nên trước mắt làm cuộc cách mạng tư sản dân quyền.

Nguyễn An Ninh chịu ảnh hưởng về sự định hướng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc từ những năm hoạt động ở Pháp, đặc biệt là lần gặp gỡ cuối cùng của ba người bạn chí cốt: Nguyễn Ái Quốc, Nguyễn Thế Truyền, Nguyễn An Ninh vào cuối năm 1927 tại Paris.

Về cuộc gặp gỡ này, Sở Mật thám Nam Kỳ đã ra thông tri mật số 523 – S, ngày 22 tháng 8 năm 1927, có đoạn viết: “Nguyễn An Ninh sẽ nhân dịp sang Pháp lần này để bắt liên lạc với những người cực đoan Pháp, trong đó có các nghị sĩ M.Cachin và Doriot đang có quan hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ý đồ của Nguyễn An Ninh trước sau vẫn là đưa Nguyễn Ái Quốc về thôn tính Đông Dương…”.

Trước đó, vào ngày 9/6/1927, trên tờ báo “L’ Annam”, Nguyễn An Ninh đã viết bài “Chủ nghĩa Cộng sản ở Đông Dương”, trong đó ông nhận định, tại Đông Dương chưa có chủ nghĩa cộng sản nhưng đối với thực dân Pháp là một sự đe dọa, vì chủ nghĩa cộng sản sẽ xuất hiện và phát triển ở Đông Dương khi có đủ điều kiện. Theo Nguyễn An Ninh, chủ nghĩa Mác – Lênin cần phải được truyền bá vào đời sống tinh thần của xã hội Việt Nam vì nó đáp ứng yêu cầu của dân tộc mất nước.

Trong Lời tuyên bố cuối cùng của Nguyễn An Ninh đăng trên báo Dân chúng, chúng ta có thể nhận thấy ông đã rất sớm chuyển sang cách mạng vô sản để giải phóng dân tộc. Mặc dù, lúc bấy giờ Nguyễn An Ninh nhận thấy ở Việt Nam chưa có đủ các điều kiện để thực hiện cuộc cách mạng vô sản như lực lượng vô sản còn quá yếu, tiềm lực kinh tế, quân sự..., còn hạn chế nhưng ông cũng đã thừa nhận lập trường cách mạng vô sản.

Ông viết: “Trên lập trường quốc gia vô sản, phải cùng với các lớp dân chúng tranh đấu cho thành lập được chế độ dân chủ, dẫu rằng tư bản dân chủ (démocratie bourgeoise), để gầy tạo lực lượng của mình và tham gia chính trị. Trên lập trường quốc tế, phải liên hiệp với vô sản, với dân chúng các xứ khác và ngăn cản sự bành trướng của phát xít chủ nghĩa”.

Những năm hai mươi đầu thế kỷ XX, Nguyễn An Ninh đã xác định đúng đắn mục tiêu của cách mạng Việt Nam là giải phóng dân tộc và sau khi hoàn thành mục tiêu này sẽ thành lập một quốc gia dân chủ. Con đường cách mạng của dân tộc Việt Nam phải trải qua nhiều giai đoạn, trước mắt là làm cách mạng tư sản dân quyền, sau khi có đủ điều kiện thì tiến hành cách mạng vô sản.

Cuộc hành trình tìm chân lý của ông đã trải qua thời gian hoạt động thực tiễn cách mạng hàng chục năm từ hoạt động báo chí để giác ngộ quần chúng, thành lập tổ chức Thanh niên Cao vọng để chuẩn bị lực lượng cho Đảng Cộng sản đến tổ chức Đại hội Đông Dương để vận động đoàn kết toàn dân trong một mặt trận thống nhất... Ông tin tưởng vào đường lối cách mạng vô sản và tích cực hoạt động nhưng Nguyễn An Ninh bị địch bắt đi tù vào tháng 10/1939 tại Mỹ Tho, sau đó bị đày ra Côn Đảo và hy sinh ngày 14/8/1943.

Đánh giá công lao và ghi nhận những đóng góp của Nguyễn An Ninh đối với cách mạng Việt Nam, nguyên cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng viết: “Tôi có cơ hội gặp và sống với Nguyễn An Ninh trong nhiều tháng ở khám Lớn Sài Gòn trong những năm 1929 – 1930. Từ đó tôi biết rõ Nguyễn An Ninh và tôi khẳng định rằng Nguyễn An Ninh là một nhà yêu nước, một chiến sĩ cách mạng kiên cường, kiên quyết đấu tranh vì Tổ Quốc và dân tộc cho đến hơi thở cuối cùng. Nguyễn An Ninh có tầm vóc một nhà lãnh đạo một cuộc cách mạng, cho nên chúng ta phải ghi nhớ những cống hiến quan trọng của một nhân vật có tầm vóc lịch sử”.

Ts Phạm Đào Thịnh

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Việt Nam đóng góp trách nhiệm vào nỗ lực chung đẩy nhanh phục hồi kinh tế, phát triển bền vững

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu theo hình thức trực tuyến tại buổi lễ. Ảnh: VGP
(PLVN) - Việt Nam sẽ cùng các nước ASEAN và các đối tác liên quan tiếp tục thảo luận, làm rõ hơn nội hàm của các trụ cột hợp tác, đem lại một chương trình nghị sự kinh tế tích cực, hiệu quả, khả thi cho khu vực và cho mỗi nước; vì hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển, và thịnh vượng trong khu vực và trên toàn thế giới.

Làm rõ trách nhiệm, xử lý tổ chức và cá nhân vi phạm trong lập, chấp hành dự toán ngân sách

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc trình bày báo cáo tại phiên họp.
(PLVN) - Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương làm rõ trách nhiệm và có hình thức xử lý cụ thể đối với tổ chức, cá nhân nhiều năm vi phạm trong lập, chấp hành dự toán, quyết toán Ngân sách Nhà nước (NSNN); thực hiện nghiêm các giải pháp tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng NSNN theo đúng các Nghị quyết của Quốc hội.

Phấn đấu hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ năm 2022 và những năm tiếp theo

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành thay mặt Chính phủ trình bày Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2021. Ảnh: VGP
(PLVN) - Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành nhấn mạnh khi thay mặt Chính phủ trình bày Báo cáo bổ sung Kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) năm 2021, tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển KTXH những tháng đầu năm 2022 tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV sáng nay, 23/5.

Giải quyết thấu đáo những vấn đề 'tồn đọng' về đất đai do lịch sử để lại

Ông Đỗ Văn Chiến, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam trình bày báo cáo tại phiên họp.
(PLVN) - Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân cả nước, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam kiến nghị Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo giải quyết thấu đáo những vấn đề "tồn đọng" về đất đai do lịch sử để lại, nhất là tình trạng nhiều hộ gia đình đã nộp tiền sử dụng đất hàng chục năm nhưng chưa được giao đất, chưa được xây dựng nhà ở để ổn định cuộc sống.

Khai mạc trọng thể Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

Hình ảnh tại phiên khai mạc Kỳ họp.
(PLVN) - Đúng 9h hôm nay, 23/5, Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV khai mạc trọng thể tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội, với sự tham dự của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng; các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng gần 500 đại biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri trong cả nước.

Khai mạc Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV: Thảo luận dân chủ, bảo đảm chất lượng các quyết sách

Khai mạc Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV: Thảo luận dân chủ, bảo đảm chất lượng các quyết sách
(PLVN) - Hôm nay (23/5), Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV sẽ chính thức khai mạc tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội. Theo dự kiến chương trình, Quốc hội sẽ họp trong thời gian 19 ngày. Tại kỳ họp, Quốc hội sẽ tập trung vào công tác lập pháp, đồng thời xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và các nội dung quan trọng khác.

Đề nghị quy định Lịch sử là môn học bắt buộc cấp trung học

Các thành viên Ủy ban biểu quyết thông qua các báo cáo tại Phiên họp.
(PLVN) - Ủy ban Văn hóa, Giáo dục thống nhất đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu ý kiến các tầng lớp Nhân dân, đội ngũ chuyên gia lịch sử, các đại biểu Quốc hội, quy định môn học Lịch sử cấp trung học phổ thông trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là môn học bắt buộc.

Thủ tướng Chính phủ dự lễ kỷ niệm 90 năm thành lập tỉnh Gia Lai

Thủ tướng Chính phủ dự lễ kỷ niệm 90 năm thành lập tỉnh Gia Lai
(PLVN) - Tối ngày 21/5, tại quảng trường Đại Đoàn Kết, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ tỉnh tổ chức trọng thể Lễ kỷ niệm 90 năm thành lập tỉnh Gia Lai (24/5/2032- 24/5/2022), công bố di sản thiên nhiên thế giới, di tích lịch sử tiêu biểu của tỉnh.

Kỷ niệm 75 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về ATK Định Hóa: Góp phần giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở ATK Định Hóa, năm 1950. (Ảnh tư liệu).
(PLVN) - Chiều qua (20/5), tại Khu Di tích Quốc gia đặc biệt An toàn khu (ATK) Định Hóa, Tỉnh ủy Thái Nguyên phối hợp với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “Bác Hồ về An toàn khu Định Hóa, Thái Nguyên – Quyết định lịch sử mở ra thắng lợi vẻ vang của cuộc kháng chiến, kiến quốc”.

Hà Nội bố trí khoảng 23.524 tỷ đồng cho Dự án đường Vành đai 4

Các đại biểu tại Kỳ họp.
(PLVN) - Sáng nay, 20/5, tại Kỳ họp thứ 5 (kỳ họp chuyên đề), với 100% đại biểu có mặt tán thành, HĐND TP Hà Nội khóa XVI đã quyết nghị thống nhất chủ trương dự kiến nguồn vốn triển khai thực hiện Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô được bố trí từ ngân sách TP là khoảng 23.524 tỷ đồng.