Phát triển dòng sách di sản cần sự đầu tư liền mạch

(PLVN) - Đất nước ta tự hào với nghìn năm văn hiến, cùng với rất nhiều di sản vật thể, di sản phi vật thể độc đáo. Dù là đề tài có tiềm năng khai thác vô tận, nhưng trước đây dòng sách di sản thường chỉ trông chờ vào các công trình của cơ quan nghiên cứu và một số học giả.

Tín hiệu mừng là, những năm gần đây, lĩnh vực này đã thu hút đa dạng đối tượng, lứa tuổi, đặc biệt là giới trẻ, với nhiều ấn phẩm kỳ công, tỉ mỉ, được giới chuyên môn đánh giá cao.

Dòng sách di sản đang có những hướng tiếp cận mới mẻ, đưa di sản tới gần công chúng hơn.

Khi người trẻ say mê 

Sách về di sản cung cấp nhiều kiến thức chuyên môn, từ đó nâng cao cảm nhận thẩm mỹ, cũng như tinh thần trách nhiệm của cộng đồng đối với công tác bảo vệ, bảo tồn di sản trong cuộc sống hiện đại. Trong đó có không ít tác phẩm phải mất từ 5 đến 10 năm để tìm kiếm, tập hợp tư liệu, nghiên cứu, phân tích, phục dựng/tái hiện và hoàn thiện sách.

Do vậy, một thời gian dài, dòng sách này xuất phát chủ yếu từ các trung tâm nghiên cứu, bảo tàng, các hội thảo chuyên môn về bảo tồn di sản… Ví dụ với chủ đề dòng tranh dân gian, các cuốn sách như: “Dòng tranh dân gian Đông Hồ” do Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội và NXB Thế giới thực hiện, đã đưa ra cái nhìn bao quát, toàn diện về xuất xứ, lịch sử, kỹ thuật về dòng tranh dân gian đặc biệt nổi tiếng này; Sau đó, “Dòng tranh dân gian Kim Hoàng” cũng là tư liệu quý giá về một dòng tranh vốn được cho là “đã bị chìm trong quên lãng”, được người đọc hâm mộ đến mức hiện nay không còn ấn bản nào trên thị trường.

Hoặc cũng có thể nhắc tới cuốn “Song xưa phố cũ” của họa sĩ Trần Hậu Yên Thế đã đem đến cho độc giả sự ngạc nhiên về khả năng dung hợp văn hóa Ðông - Tây của cha ông ta trong trang trí sắt mỹ nghệ trong quá trình người Pháp đô hộ Việt Nam. Trần Hậu Yên Thế cũng là chủ biên cuốn “Phác họa Nghê - Gã linh vật bên rìa” mà theo các nhà phê bình mỹ thuật, “đây là tài liệu quý cho việc khẳng định giá trị của linh vật thuần Việt, nhằm đẩy lùi hiện tượng “xâm thực” của linh vật ngoại lai”.

Hiện nay, với nhiều cách làm khác nhau của nhiều nhóm tác giả khác nhau, sách về di sản đã và đang góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng. Cùng xuất phát từ tình yêu đối với nền văn hóa di sản nước nhà, không ít tác giả trẻ thuộc lứa 8x, 9x đã không ngại khó ngại khổ “khai phá” những cách tiếp cận mới mẻ trong nghiên cứu di sản.

Đơn cử, cũng về tranh dân gian, nhóm S-River, sáng lập bởi nhà thiết kế Trịnh Thu Trang đã cho ra mắt cuốn sách “Họa sắc Việt từ tranh Hàng Trống”, hướng đến ứng dụng của tranh Hàng Trống vào trang trí, thiết kế mỹ thuật đương đại.

Mặt khác, cuốn “Hoa văn Ðại Việt” của nhóm Đại Việt Cổ Phong được coi là cuốn sách tô màu đầu tiên được “số hóa” từ những họa tiết hoa văn trang trí nổi tiếng của Việt Nam qua các triều đại, Lý, Trần, Lê cho đến triều Nguyễn. Cuốn “Lịch sử thư pháp Việt Nam” của Nguyễn Sử đưa ra cái nhìn bao quát cùng những tranh luận liên quan đến thư pháp Việt Nam lâu nay. Hay cuốn “Ngàn năm áo mũ” của Trần Quang Ðức giải thích các kiểu dáng, quy chế của các loại áo mũ được sử dụng trong cung đình và dân gian Việt Nam, giai đoạn từ 1009 – 1945.

Đáng nói, những cuốn sách này chú trọng đến những độc giả phổ thông. Không chỉ đảm bảo về nội dung, cuốn sách còn đảm bảo thiết kế bìa bắt mắt, tăng cường hình ảnh, bản vẽ để nâng cao hiệu quả trực quan, để độc giả dễ tiếp cận hơn với kiến thức chuyên môn.

Không ít thách thức

Có thể thấy, tình trạng “mạnh ai nấy làm”, nguồn kinh phí eo hẹp đang là hạn chế lớn nhất đối với xu hướng phát triển dòng sách này. Dòng sách di sản có yêu cầu cao về chuyên môn, do vậy “kén” bạn đọc hơn so với các dòng sách đại trà khác. Nhiều di sản không dễ để tiếp cận (ví dụ: hiện vật đã bị rạn nứt, phong hóa, không còn nguyên bản nên việc phục dựng, họa lại sẽ thiếu chính xác); bên cạnh đó, nếu nguồn quỹ hạn hẹp, không ít nhóm tác giả phải cam chịu “đứt gánh giữa đường” dù ý tưởng có triển vọng đến đâu. Một phương thức phổ biến hiện nay là gây quỹ từ cộng đồng. Hình thức này có nhược điểm là tính ổn định không cao.

Chưa kể, sách về di sản, cơ bản vẫn chưa dễ tiếp cận với đông đảo công chúng và số đầu sách được yêu thích chưa nhiều. Tuy nhiên, nhu cầu đọc sách chuyên môn về văn hóa – nghệ thuật không phải là không có, đặc biệt là đối tượng người nước ngoài, giới nghiên cứu, học giả, người làm trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật.

Chị Phương Thảo, du học sinh tại Đại học Myeongji (Hàn Quốc) với chuyên ngành Lịch sử Mỹ thuật, chia sẻ: “Khi trở về Việt Nam, tôi cảm thấy hơi sốc vì các đầu sách hay về mỹ thuật Việt Nam hay mỹ thuật thế giới đều rất khó tìm. Khác ở Hàn Quốc, tư liệu sách văn hóa – nghệ thuật rất phong phú, hầu như nhà sách nào cũng có các khu sách chuyên ngành. Những đầu sách hiếm có thể được tìm thấy ở nhà sách lớn hoặc nhà sách online”.

Nếu tham chiếu với nước ngoài, dòng sách về di sản văn hóa – nghệ thuật luôn giành được sự đầu tư, mối quan tâm nhất định. Còn ở trong nước, các đầu sách về văn hóa Hàn, Nhật, Âu, Mỹ…. xuất hiện ở các nhà sách, tủ sách của người Việt có thể nhiều hơn các đầu sách về văn hóa Việt Nam.

Thiết nghĩ, khơi mạch dòng sách di sản sẽ tạo dựng một kho tàng kiến thức vô giá về di sản văn hóa không chỉ với người Việt, mà còn có thể gây tiếng vang trên cộng đồng quốc tế. Cuối năm 2018, có một cuốn sách gây chú ý là “Di sản văn hóa phi vật thể Hà Nội trong đời sống đương đại”, được Trung tâm Thông tin và Mạng lưới quốc tế về di sản văn hóa phi vật thể khu vực châu Á - Thái Bình Dương (ICHCAP) tài trợ toàn bộ kinh phí.

Theo ông Kwon Huh - Tổng giám đốc ICHCAP: “Cuốn sách sẽ giúp nâng cao tầm nhìn của di sản văn hóa phi vật thể và xác định sự đa dạng văn hóa của Việt Nam, đặc biệt góp phần nâng cao nhận thức về di sản văn hóa phi vật thể của Hà Nội. Ấn phẩm này còn có thể được sử dụng làm tài liệu giáo dục và quảng bá di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam. Giá trị lớn hơn nữa là sách còn làm cơ sở để hoạch định chính sách bảo vệ di sản”. 

Những đầu sách về nền văn hiến Việt Nam, viết bởi tác giả Việt Nam chưa xuất hiện trên các tủ sách, thư viện của các nước. Đáng suy ngẫm, trong quá khứ, văn hóa Việt Nam đã từng đi vòng quanh thế giới, đó là nhờ những cuốn sách của những học giả người Anh, Pháp như Charles Hocquard, Henri Oger, Langer, Goerge Manington,… với những tác phẩm kinh điển như “Tonkin” (1886), “Kỹ thuật của người An Nam” (1909), Con người An Nam (1913), “Huyền thoại người chiến sĩ” (1907)… mà đến nay vẫn được bạn đọc săn tìm.
Đỗ Trang
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Đừng để trẻ vị thành niên trở thành “nạn nhân” của TikTok

Đừng để trẻ vị thành niên trở thành “nạn nhân” của TikTok

(PLVN) - Xu thế sử dụng của người dùng trong nước thời gian này cùng một số hậu quả không hay xảy ra với người dùng nhỏ tuổi trên thế giới đã cho thấy một “mảng tối” của mạng xã hội TikTok. Đáng lo ngại là trẻ vị thành niên rất có thể sẽ trở thành những “nạn nhân”.

Đọc thêm

"Tự hào Đảng Cộng sản Việt Nam"

 "Tự hào Đảng Cộng sản Việt Nam"
(PLVN) - Là chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng do Ban tổ chức kỷ niệm các ngày lễ lớn TP HCM phối hợp với Trung tâm Ca nhạc nhẹ TP tổ chức tối 25/1.

Nhiều hoạt động chào mừng 91 năm Ngày thành lập Đảng

Nhiều hoạt động chào mừng 91 năm Ngày thành lập Đảng
(PLVN) - Chào mừng 91 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2021) và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, nhiều địa phương trên cả nước tổ chức các hoạt động chào mừng sôi nổi, ý nghĩa.

Đừng để trẻ vị thành niên trở thành “nạn nhân” của TikTok

Đừng để trẻ vị thành niên trở thành “nạn nhân” của TikTok
(PLVN) - Xu thế sử dụng của người dùng trong nước thời gian này cùng một số hậu quả không hay xảy ra với người dùng nhỏ tuổi trên thế giới đã cho thấy một “mảng tối” của mạng xã hội TikTok. Đáng lo ngại là trẻ vị thành niên rất có thể sẽ trở thành những “nạn nhân”.

Bệnh viện “toát mồ hôi” cứu bệnh nhân của “bác sĩ mạng”

Bệnh viện “toát mồ hôi” cứu bệnh nhân của “bác sĩ mạng”
(PLVN) - Hiện nay, việc sử dụng các trang tìm kiếm để tìm hiểu thông tin về thầy thuốc, cơ sở y tế, thuốc và sử dụng thuốc đem lại rất nhiều lợi ích cho người bệnh. Tuy nhiên, sử dụng những thông tin trên mạng để tự ý điều trị bệnh lại đang khiến nhiều người trả giá đắt. Thậm chí, nhiều trường hợp nhập viện, tử vong cũng chỉ vì “bác sĩ Youtube”, “bác sĩ Google”.

Bạo lực học đường – không ngẫu nhiên đến và tự nhiên biến mất

Bạo lực học đường – không ngẫu nhiên đến và tự nhiên biến mất
(PLVN) - Không phải ngẫu nhiên mà tháng 12/2020, trong các nội dung làm việc của Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ do Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng làm Trưởng đoàn làm việc với Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã có đề cập đến vấn đề bạo lực học đường (BLHĐ), đề nghị Bộ GD-ĐT quan tâm đến vấn đề bạo lực học đường còn xảy ra ở một số nơi, một bộ phận học sinh, sinh viên có biểu hiện sa sút về đạo đức, lối sống.

Dịch Covid-19 sáng ngày 26/1: Vượt mốc 100 triệu người nhiễm; Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh hạn chế đi lại từ châu Âu, Brazil và Nam Phi

Dịch Covid-19 sáng ngày 26/1: Vượt mốc 100 triệu người nhiễm; Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh hạn chế đi lại từ châu Âu, Brazil và Nam Phi
(PLVN) - Theo trang thống kê worldometers.info, tính đến 00h ngày 26/1 (giờ Việt Nam), toàn thế giới đã ghi nhận 100.075.603 ca nhiễm virus SARS-CoV-2 gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19, trong đó có 2.144.661 ca tử vong. Số bệnh nhân được điều trị khỏi bệnh là 72.012.568 người.

Để vẹn toàn niềm vui ngày Tết

Để vẹn toàn niềm vui ngày Tết
(PLVN) - Thông tin trước và sau Tết Tân Sửu, tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận dù chưa hoàn thiện nhưng sẽ tạm được đưa vào sử dụng nhằm “chia lửa” cho QL1, khiến nhiều người dân miền Nam vui mừng. 
Chung tay mang Tết đến với người nghèo

Chung tay mang Tết đến với người nghèo

(PLVN) - Ngày 25/1, tại UBND xã Yên Thành, huyện Yên Mô, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Ninh Bình phối hợp cùng các doanh nghiệp, nhà hảo tâm tổ chức chương trình “Chợ Tết nhân đạo: Xuân yêu thương - Tết sẻ chia” cho người nghèo, người khuyết tật của 3 xã khó khăn nhất huyện Yên Mô là xã Yên Thành, Yên Đồng và Yên Thái.

Không để xảy ra khan hàng, tăng giá đột biến trong dịp Tết

Không để xảy ra khan hàng, tăng giá đột biến trong dịp Tết
(PLVN) - Bộ Công Thương vừa có công văn đề nghị Sở Công Thương các tỉnh, thành phố theo dõi, đánh giá nguồn cung, nhu cầu hàng hóa, nhất là các mặt hàng thiết yếu, đề xuất giải pháp bảo đảm cân đối cung-cầu, ổn định thị trường, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, gián đoạn nguồn hàng gây tăng giá đột biến.

Giao thông đường thủy được hoàn thiện sẽ giúp TP HCM “bứt phá”

Giao thông đường thủy được hoàn thiện sẽ giúp TP HCM “bứt phá”
(PLVN) - Việc đầu tư cho hệ thống giao thông đường thủy đã được TP HCM nhắm đến từ trước, tuy nhiên, cho đến nay chưa hoàn thiện vì nhiều lý do. Với ưu thế sẵn có, hệ thống giao thông đường thủy nếu được hoàn thiện sẽ khiến TP HCM có thêm rất nhiều lợi thế trong du lịch và giao thương.

Siêu robot Sophia sẽ được sản xuất hàng loạt

Siêu robot Sophia sẽ được sản xuất hàng loạt
(PLVN) - Kể từ khi được công bố vào năm 2016, Sophia - một robot hình người - đã trở nên phổ biến. Giờ đây, công ty đứng sau cô đang có kế hoạch sản xuất hàng loạt robot vào cuối năm nay.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬