Phát triển dòng sách di sản cần sự đầu tư liền mạch

(PLVN) - Đất nước ta tự hào với nghìn năm văn hiến, cùng với rất nhiều di sản vật thể, di sản phi vật thể độc đáo. Dù là đề tài có tiềm năng khai thác vô tận, nhưng trước đây dòng sách di sản thường chỉ trông chờ vào các công trình của cơ quan nghiên cứu và một số học giả.

Tín hiệu mừng là, những năm gần đây, lĩnh vực này đã thu hút đa dạng đối tượng, lứa tuổi, đặc biệt là giới trẻ, với nhiều ấn phẩm kỳ công, tỉ mỉ, được giới chuyên môn đánh giá cao.

Dòng sách di sản đang có những hướng tiếp cận mới mẻ, đưa di sản tới gần công chúng hơn.

Khi người trẻ say mê 

Sách về di sản cung cấp nhiều kiến thức chuyên môn, từ đó nâng cao cảm nhận thẩm mỹ, cũng như tinh thần trách nhiệm của cộng đồng đối với công tác bảo vệ, bảo tồn di sản trong cuộc sống hiện đại. Trong đó có không ít tác phẩm phải mất từ 5 đến 10 năm để tìm kiếm, tập hợp tư liệu, nghiên cứu, phân tích, phục dựng/tái hiện và hoàn thiện sách.

Do vậy, một thời gian dài, dòng sách này xuất phát chủ yếu từ các trung tâm nghiên cứu, bảo tàng, các hội thảo chuyên môn về bảo tồn di sản… Ví dụ với chủ đề dòng tranh dân gian, các cuốn sách như: “Dòng tranh dân gian Đông Hồ” do Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội và NXB Thế giới thực hiện, đã đưa ra cái nhìn bao quát, toàn diện về xuất xứ, lịch sử, kỹ thuật về dòng tranh dân gian đặc biệt nổi tiếng này; Sau đó, “Dòng tranh dân gian Kim Hoàng” cũng là tư liệu quý giá về một dòng tranh vốn được cho là “đã bị chìm trong quên lãng”, được người đọc hâm mộ đến mức hiện nay không còn ấn bản nào trên thị trường.

Hoặc cũng có thể nhắc tới cuốn “Song xưa phố cũ” của họa sĩ Trần Hậu Yên Thế đã đem đến cho độc giả sự ngạc nhiên về khả năng dung hợp văn hóa Ðông - Tây của cha ông ta trong trang trí sắt mỹ nghệ trong quá trình người Pháp đô hộ Việt Nam. Trần Hậu Yên Thế cũng là chủ biên cuốn “Phác họa Nghê - Gã linh vật bên rìa” mà theo các nhà phê bình mỹ thuật, “đây là tài liệu quý cho việc khẳng định giá trị của linh vật thuần Việt, nhằm đẩy lùi hiện tượng “xâm thực” của linh vật ngoại lai”.

Hiện nay, với nhiều cách làm khác nhau của nhiều nhóm tác giả khác nhau, sách về di sản đã và đang góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng. Cùng xuất phát từ tình yêu đối với nền văn hóa di sản nước nhà, không ít tác giả trẻ thuộc lứa 8x, 9x đã không ngại khó ngại khổ “khai phá” những cách tiếp cận mới mẻ trong nghiên cứu di sản.

Đơn cử, cũng về tranh dân gian, nhóm S-River, sáng lập bởi nhà thiết kế Trịnh Thu Trang đã cho ra mắt cuốn sách “Họa sắc Việt từ tranh Hàng Trống”, hướng đến ứng dụng của tranh Hàng Trống vào trang trí, thiết kế mỹ thuật đương đại.

Mặt khác, cuốn “Hoa văn Ðại Việt” của nhóm Đại Việt Cổ Phong được coi là cuốn sách tô màu đầu tiên được “số hóa” từ những họa tiết hoa văn trang trí nổi tiếng của Việt Nam qua các triều đại, Lý, Trần, Lê cho đến triều Nguyễn. Cuốn “Lịch sử thư pháp Việt Nam” của Nguyễn Sử đưa ra cái nhìn bao quát cùng những tranh luận liên quan đến thư pháp Việt Nam lâu nay. Hay cuốn “Ngàn năm áo mũ” của Trần Quang Ðức giải thích các kiểu dáng, quy chế của các loại áo mũ được sử dụng trong cung đình và dân gian Việt Nam, giai đoạn từ 1009 – 1945.

Đáng nói, những cuốn sách này chú trọng đến những độc giả phổ thông. Không chỉ đảm bảo về nội dung, cuốn sách còn đảm bảo thiết kế bìa bắt mắt, tăng cường hình ảnh, bản vẽ để nâng cao hiệu quả trực quan, để độc giả dễ tiếp cận hơn với kiến thức chuyên môn.

Không ít thách thức

Có thể thấy, tình trạng “mạnh ai nấy làm”, nguồn kinh phí eo hẹp đang là hạn chế lớn nhất đối với xu hướng phát triển dòng sách này. Dòng sách di sản có yêu cầu cao về chuyên môn, do vậy “kén” bạn đọc hơn so với các dòng sách đại trà khác. Nhiều di sản không dễ để tiếp cận (ví dụ: hiện vật đã bị rạn nứt, phong hóa, không còn nguyên bản nên việc phục dựng, họa lại sẽ thiếu chính xác); bên cạnh đó, nếu nguồn quỹ hạn hẹp, không ít nhóm tác giả phải cam chịu “đứt gánh giữa đường” dù ý tưởng có triển vọng đến đâu. Một phương thức phổ biến hiện nay là gây quỹ từ cộng đồng. Hình thức này có nhược điểm là tính ổn định không cao.

Chưa kể, sách về di sản, cơ bản vẫn chưa dễ tiếp cận với đông đảo công chúng và số đầu sách được yêu thích chưa nhiều. Tuy nhiên, nhu cầu đọc sách chuyên môn về văn hóa – nghệ thuật không phải là không có, đặc biệt là đối tượng người nước ngoài, giới nghiên cứu, học giả, người làm trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật.

Chị Phương Thảo, du học sinh tại Đại học Myeongji (Hàn Quốc) với chuyên ngành Lịch sử Mỹ thuật, chia sẻ: “Khi trở về Việt Nam, tôi cảm thấy hơi sốc vì các đầu sách hay về mỹ thuật Việt Nam hay mỹ thuật thế giới đều rất khó tìm. Khác ở Hàn Quốc, tư liệu sách văn hóa – nghệ thuật rất phong phú, hầu như nhà sách nào cũng có các khu sách chuyên ngành. Những đầu sách hiếm có thể được tìm thấy ở nhà sách lớn hoặc nhà sách online”.

Nếu tham chiếu với nước ngoài, dòng sách về di sản văn hóa – nghệ thuật luôn giành được sự đầu tư, mối quan tâm nhất định. Còn ở trong nước, các đầu sách về văn hóa Hàn, Nhật, Âu, Mỹ…. xuất hiện ở các nhà sách, tủ sách của người Việt có thể nhiều hơn các đầu sách về văn hóa Việt Nam.

Thiết nghĩ, khơi mạch dòng sách di sản sẽ tạo dựng một kho tàng kiến thức vô giá về di sản văn hóa không chỉ với người Việt, mà còn có thể gây tiếng vang trên cộng đồng quốc tế. Cuối năm 2018, có một cuốn sách gây chú ý là “Di sản văn hóa phi vật thể Hà Nội trong đời sống đương đại”, được Trung tâm Thông tin và Mạng lưới quốc tế về di sản văn hóa phi vật thể khu vực châu Á - Thái Bình Dương (ICHCAP) tài trợ toàn bộ kinh phí.

Theo ông Kwon Huh - Tổng giám đốc ICHCAP: “Cuốn sách sẽ giúp nâng cao tầm nhìn của di sản văn hóa phi vật thể và xác định sự đa dạng văn hóa của Việt Nam, đặc biệt góp phần nâng cao nhận thức về di sản văn hóa phi vật thể của Hà Nội. Ấn phẩm này còn có thể được sử dụng làm tài liệu giáo dục và quảng bá di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam. Giá trị lớn hơn nữa là sách còn làm cơ sở để hoạch định chính sách bảo vệ di sản”. 

Những đầu sách về nền văn hiến Việt Nam, viết bởi tác giả Việt Nam chưa xuất hiện trên các tủ sách, thư viện của các nước. Đáng suy ngẫm, trong quá khứ, văn hóa Việt Nam đã từng đi vòng quanh thế giới, đó là nhờ những cuốn sách của những học giả người Anh, Pháp như Charles Hocquard, Henri Oger, Langer, Goerge Manington,… với những tác phẩm kinh điển như “Tonkin” (1886), “Kỹ thuật của người An Nam” (1909), Con người An Nam (1913), “Huyền thoại người chiến sĩ” (1907)… mà đến nay vẫn được bạn đọc săn tìm.
Đỗ Trang
Loading...

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ngừng cấp phép kinh doanh đánh bạc trên mạng

Ngừng cấp phép kinh doanh đánh bạc trên mạng
(PLVN) - Ngày 18/8, Thủ tướng Campuchia Samdech Techo Hun Sen cho hay nước này sẽ không cấp phép mới cho hoạt động kinh doanh đánh bạc trên mạng, cũng như không gia hạn cho các giấy phép sắp hết hiệu lực trong thời gian tới đây.
Loading...
Triệt xóa nhiều vụ trộm, trả lại tang vật và bình yên cho người dân vùng U Minh Thượng

Triệt xóa nhiều vụ trộm, trả lại tang vật và bình yên cho người dân vùng U Minh Thượng

(PLVN) - Trước thực trạng liên tiếp xảy ra các vụ trộm cắp tài sản với thủ đoạn táo tợn, tinh vi xảy ra trên địa bàn các huyện thuộc vùng U Minh Thượng (tỉnh Kiên Giang) thời gian gần đây, Công an huyện U Minh Thượng và Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Kiên Giang đã khẩn trương lập chuyên án triệt xoá, bắt giữ nhiều đối tượng, tịch thu tang vật, lập lại bình yên cho nhân dân...

Phó chánh Thanh tra Sở GTVT An Giang bị kỷ luật vì nạt nộ cấp dưới phải “bỏ qua” cho xe vi phạm

Phó chánh Thanh tra Sở GTVT An Giang bị kỷ luật vì nạt nộ cấp dưới phải “bỏ qua” cho xe vi phạm
(PLVN) - Ông Vũ Văn Nhượng - Phó chánh Thanh tra Sở GTVT An Giang điện thoại lực lượng thanh tra giao thông huyện đang làm nhiệm vụ với thái độ cậy quyền, nạt nộ cấp dưới và chỉ đạo phải "bỏ qua" cho xe khách vi phạm. Trước thái độ và việc làm không đúng pháp luật đó, những cán bộ cấp dưới đã gửi đơn thư khiếu nại khiến ông Phó Chánh thanh tra bị xử lý kỷ luật cảnh cáo về mặt Đảng.
“Ông trùm” dược phẩm bị phạt 3 tỉ USD

“Ông trùm” dược phẩm bị phạt 3 tỉ USD

(PLVN) - Năm 2012, hãng dược nổi tiếng của Anh GlaxoSmithKline đã phải thừa nhận các cáo buộc hình sự và chấp nhận trả khoản tiền phạt 3 tỉ USD để dàn xếp vụ kiện về gian lận y tế lớn nhất từ trước đến nay tại Mỹ, cũng là khoản tiền lớn nhất mà một công ty dược phải trả vì những hành vi kinh doanh không lành mạnh của mình.

Bị chém trọng thương vì rủ nhậu mà không đến

Bị chém trọng thương vì rủ nhậu mà không đến
(PLVN) - Ngày 18/8, Công an huyện An Biên (tỉnh Kiên Giang) cho biết, sau khi có kết luận giám định thương tật, đơn vị này đã bắt tạm giam Võ Minh Tâm (23 tuổi) ngụ xã Nam Yên và Nguyễn Thanh Sơn (18 tuổi) ngụ xã Hưng Yên, huyện An Biên về hành vi “Cố ý gây thương tích”. 

Bắt 'thiếu gia' miền Tây Tô Công Lý

Bắt 'thiếu gia' miền Tây Tô Công Lý
(PLVN) - Ông Tô Công Lý, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại - Du lịch Công Lý, bị bắt liên quan đến những công trình xây dựng nhà máy xử lý rác thải ở Cà Mau.

Cứu sống bệnh nhân bị viêm cơ tim tối cấp

Cứu sống bệnh nhân bị viêm cơ tim tối cấp
(PLVN) - Ngày 18/8, Bệnh viện (BV) Trung ương Huế cho biết, vừa cứu sống bệnh nhân một nữ bệnh nhân bị viêm cơ tim tối cấp bằng kỹ thuật oxy hóa qua màng ngoài cơ thể (ECMO). Đây là bệnh lý nghiêm trọng có tỷ lệ biến chứng tử vong cao (nguy cơ tử vong đến 70%) nếu không được điều trị tích cực kịp thời.
Hùng Lekima kể “nỗi đau” rác thải qua ảnh

Hùng Lekima kể “nỗi đau” rác thải qua ảnh

(PLVN) - Hùng Lekima trở thành nhiếp ảnh gia đầu tiên thực hiện hành trình xuyên Việt kéo dài 43 ngày đêm, chụp hàng nghìn bức ảnh về thực trạng kinh hoàng của rác thải nhựa dọc đường bờ biển Việt Nam. Trong chuyến độc hành này, anh gặp những hôm mưa gió, đêm tối không có đèn đường phải đi qua những cung đường xấu, hoang vắng không bóng người, rủi ro bất trắc luôn rình rập.

Vụ chiến sỹ CAND tử vong bất thường: Sự việc liệu có bị lãng quên?

Vụ chiến sỹ CAND tử vong bất thường: Sự việc liệu có bị lãng quên?
(PLVN) - Đã hơn 40 ngày kể từ ngày chiến sỹ Đỗ Triệu Anh tử vong, đến nay gia đình và người thân vẫn chưa có được kết quả khám nghiệm pháp y xác định nguyên nhân tử vong của chiến sỹ Anh. Bố mẹ chiến sỹ Anh vẫn ngày đêm mong mỏi các cơ quan chức năng sớm có câu trả lời về nguyên nhân tử vong với các dấu hiệu bất thường trên thi thể của con trai mình.

Nam thanh niên bị chém dã man: Vì sao chưa khởi tố vụ án?

Nam thanh niên bị chém dã man: Vì sao chưa khởi tố vụ án?
(PLVN) - Anh Trần Phước Đạt (28 tuổi, ở xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh, TP HCM) đang ngồi chơi ở quán karaoke thì bất ngờ bị nhóm thanh niên lao vào chém xối xả, phải nhập viện cấp cứu nhưng nhiều bộ phận cơ thể bị đứt lìa không thể nối lại. Trong khi công an huyện Bình Chánh đang chờ củng cố hồ sơ thì luật sư cho rằng có thể khởi tố vụ án ngay sau khi sự việc xảy ra.