"Bài toán" khó về ngân sách cho cán bộ xã

(PLO) - Các địa phương đang có xu hướng biến thiết chế trưởng thôn/tổ trưởng tổ dân phố thành một cấp chính quyền tại cấp xã. Theo đó bài toán ngân sách chi trả cho các đối tượng này vẫn còn nan giải. Đây là những nhận định đáng chú ý được rút ra từ Dự án điều tra cơ bản mà Bộ Tư pháp tiến hành nhằm đánh giá thực trạng thi hành Pháp lệnh Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn năm 2007.

Trưởng thôn biến thành một cấp chính quyền

Phó Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Hiển chia sẻ, tình trạng hành chính hóa, biến thiết chế trưởng thôn trở thành một cấp chính quyền cơ sở đang có xu hướng phát triển. Nhiều công việc lẽ ra phải do chính quyền cấp xã thực hiện đang bị đẩy về cho trưởng thôn/tổ trưởng tổ dân phố như việc thu thuế, thu phí, việc xác minh các thủ tục hành chính…, cách thức tổ chức và hoạt động của thiết chế này cũng đang từng bước hành chính hóa và theo các khuôn mẫu chung khá cứng nhắc.

Nghĩa là không có sự phân biệt giữa các vùng, miền, địa phương, không có sự phân biệt giữa đô thị, nông thôn và dân tộc thiểu số, trong khi thực tế công việc của già làng/trưởng bản rất khác so với người đồng nhiệm ở miền xuôi và đô thị.

"Bài toán" khó về ngân sách cho cán bộ xã ảnh 1
 Cần những quy định, chính sách cụ thể hơn cho cán bộ cấp xã.
Ảnh minh họa
Bên cạnh đó, trình độ đội ngũ trưởng thôn còn nhiều bất cập, nhiều trưởng thôn chưa tốt nghiệp trung học phổ thông, trong đó không ít trưởng thôn chỉ học hết lớp 4… Là cầu nối giữa nhân dân và chính quyền, trưởng thôn phải tiếp thu khối lượng thông tin rất nhiều từ dân số - kế hoạch hóa gia đình, kỹ thuật sản xuất đến tuyển nghĩa vụ quân sự, phòng chống tệ nạn xã hội… Chưa kể phải giải quyết những việc phát sinh đột xuất như tranh chấp đất đai, cờ bạc, trộm cắp, rượu chè bê tha, đánh nhau… xảy ra trong thôn, tổ dân phố.

Đứng trước thực tế ấy, nhiều trưởng thôn lúng túng và mỗi người xử lý công việc theo cách khác nhau nên chất lượng, hiệu quả không cao. Từ sự nhận thức không đúng về pháp luật, về trách nhiệm nên không ít trưởng thôn đã lạm quyền. Chẳng hạn, tại xã Kim Sơn, huyện Gia Lâm, Hà Nội có trường hợp trưởng thôn đã tự cho mình quyền cắt đất công ra bán, đấu thầu hoặc xẻ đất cho thuê trái phép, cho phép lập ba-ri-e ở đường đi chung để thu tiền phương tiện qua lại.

Vì vậy, dư luận đang đặt ra hàng loạt câu hỏi: thiết chế thôn/tổ dân phố có vị trí như thế nào trong mô hình tổ chức bộ máy nhà nước, là cánh tay nối dài của chính quyền cơ sở hay là thiết chế tự quản tại cơ sở, có nhất thiết cách thức tổ chức, trình tự hình thành, địa vị pháp lý thiết chế này ở tất cả các vùng, miền, địa phương là như nhau hay không? 

Trước các câu hỏi trên, ông Hiển kiến nghị phải thay đổi các quy định về tỷ lệ trúng cử trưởng thôn cho phù hợp với tình hình thực tế; quy định cụ thể hơn nữa số lượng phó thôn, tổ phó tổ dân phố; ghi nhận quy mô cụm/khu dân cư, các vấn đề về cán bộ của cụm/khu dân cư… Ngoài ra, điều quan trọng là tiếp tục bổ sung các quy định kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của trưởng thôn nhằm phát hiện kịp thời những lệch lạc, sai sót trong quá trình hoạt động của trưởng thôn, bảo đảm quyền làm chủ, quyền lợi của người dân ở cấp xã.

Bài toán ngân sách không có lời giải hoàn hảo

Cũng theo kết quả của Dự án, cả nước hiện có hơn 11 nghìn xã, phường, thị trấn với gần 130 nghìn thôn, ấp, bản, tổ dân phố… và rất nhiều chức danh cán bộ từ trưởng thôn, phó trưởng thôn, bí thư chi bộ, trưởng các đoàn thể chính trị (Mặt trận Tổ quốc, Phụ nữ, Cựu chiến binh, Thanh niên, Nông dân…) và một số chức danh khác (Hòa giải viên nhân dân, Thanh tra nhân dân…). Đội ngũ cán bộ này làm rất nhiều công việc ở cơ sở và được hưởng lương/phụ cấp từ ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, thực tiễn pháp luật và thực tiễn thi hành còn có một số hạn chế. Cụ thể là, các văn bản pháp luật hiện hành giao rất nhiều công việc cho đội ngũ cán bộ trên; có quy định phụ cấp đối với một số chức danh (hạn chế số chức danh và mức kinh phí rất khiêm tốn) và một số chức danh không có phụ cấp (như phó thôn). 

Vấn đề ở chỗ, các cán bộ trên sinh ra để thực hiện công việc của Đảng/Nhà nước hay thực hiện các công việc của cộng đồng với tư cách là đại diện cho các thành viên trong cộng đồng cơ sở mà trong thực tế họ đang đảm nhiệm cả hai. Song nếu họ thực hiện công việc thay/hỗ trợ hoặc theo ủy quyền của chính quyền cơ sở thì phải được hưởng lương hoặc phụ cấp hoặc một số quyền lợi nào đó (ví dụ quyền được bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp…). Có điều rất khó phân định khi nào họ thực hiện công việc của chính quyền, khi nào họ là thiết chế đại diện cho cộng đồng và bài toán ngân sách có lẽ không bao giờ có đủ để chi trả cho đội ngũ cán bộ vô cùng đông đảo này.

Thục Quyên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Báo chí và câu chuyện 'không có ai bị bỏ lại phía sau'

Với sự phản ảnh chân thật của báo chí, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam trở thành một trong những biểu tượng mạnh mẽ để người dân dựa vào trong thời điểm dịch bùng phát.
(PLVN) - Không thể phủ nhận rằng, trong những biến cố của cuộc sống như thiên tai, dịch bệnh, vai trò truyền tải thông tin của báo chí càng được phát huy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Có thể nói, báo chí chính là lực lượng quan trọng không thể thiếu, góp phần không nhỏ vào công tác phòng chống dịch của đất nước thời gian qua.

Trách nhiệm xã hội là điều không thể thiếu trong hoạt động báo chí

Báo PLVN tiếp sức Bắc Giang chống dịch COVID-19.
(PLVN) - Bất cứ ngành nghề nào trong xã hội đều có vị trí và vai trò riêng, song hành theo đó là trách nhiệm mà những người hành nghề phải gánh vác. Nghề báo cũng vậy. Báo chí với vai trò và vị trí đặc biệt, có trách nhiệm vô cùng lớn lao trong việc thông tin tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật đi sâu vào tư tưởng, đời sống, thực hiện giám sát, phản biện xã hội.

Hồ Chí Minh - Nhà báo vĩ đại

Nguyễn Ái Quốc - nhà báo kiệt xuất của báo chí cách mạng Việt Nam. (Ảnh tư liệu)
(PLVN) - Không chỉ là một lãnh tụ chính trị kiệt xuất, một danh nhân văn hóa của nhân loại, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là một nhà báo vĩ đại. Người coi báo chí là phương tiện để vận động, tập hợp lực lượng cách mạng, tổ chức, thực hiện mục tiêu cách mạng một cách nhanh chóng, sâu rộng và hiệu quả nhất. Do đó, trong suốt 60 năm vừa hoạt động cách mạng vừa cầm bút, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết hàng ngàn bài báo các loại…

Tăng cường phối hợp giữa 3 trụ cột của nền ngoại giao Việt Nam

Tăng cường phối hợp giữa 3 trụ cột của nền ngoại giao Việt Nam
(PLVN) - Đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân luôn kết hợp chặt chẽ, nhuần nhuyễn, bổ sung cho nhau, làm nên sức mạnh tổng hợp cho nền ngoại giao Việt Nam hiện đại - Nhận định được đưa ra tại Tọa đàm “Đối ngoại nhân dân trong tình hình mới: Cơ hội, thách thức và yêu cầu” do Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị Việt Nam (Liên hiệp Hữu nghị) tổ chức ngày 18/6.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương: "Phải tạo đột phá để an dân"

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương: "Phải tạo đột phá để an dân"
(PLVN) - Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị Điện Biên tiếp tục xây dựng chương trình hành động để đưa Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII vào sát với thực tế, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào, ý chí của tỉnh trong thời kỳ mới...

Thủ tướng khen 10 tập thể, cá nhân xuất sắc trong phòng chống dịch

Trường Đại học Y Hà Nội, Bộ Y tế được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong công tác phòng, chống dịch COVID-19.
(PLVN) – Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định 969/QĐ-TTg tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho 3 tập thể và 7 cá nhân thuộc Bộ Y tế đã có thành tích xuất sắc trong công tác phòng, chống dịch COVID-19, góp phần vào sự nghiệp bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân. 

Phát triển hiệu quả, lành mạnh hệ thống báo chí

Công tác thông tin, tuyên truyền phòng, chống dịch Covid-19 tạo được tính lan tỏa, hiệu ứng, tâm lý tích cực
(PLVN) - Phát triển hiệu quả, lành mạnh hệ thống báo chí, đồng thời tăng cường thông tin, phản bác, đấu tranh với các luận điệu sai trái của các thế lực thù địch, sớm hình thành thị trường sản phẩm dịch vụ văn hóa, thông tin lành mạnh… là những định hướng quan trọng về lĩnh vực truyền thông, báo chí trong Dự thảo Kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm giai đoạn 2021-2026 (dự thảo Báo cáo) mà Chính phủ giao Bộ KH&ĐT chủ trì cùng các Bộ ngành tham gia ý kiến để hoàn thành trước khi báo cáo Quốc hội.

Chỉ thị của Ban Bí thư về công tác thu hồi tài sản tham nhũng (Bài 4): Cần cụ thể hóa chỉ thị bằng những văn bản luật

Chỉ thị của Ban Bí thư về công tác thu hồi tài sản tham nhũng (Bài 4): Cần cụ thể hóa chỉ thị bằng những văn bản luật
(PLVN) - Nhiều ý kiến đề xuất, từ Chỉ thị của Ban Bí thư, Thủ tướng cần cụ thể hóa để đưa Chỉ thị vào cuộc sống. Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, Bộ Tư pháp cần giúp Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ xem xét, điều chỉnh, bổ sung các quy định hiện hành để hoàn thiện hệ thống pháp luật về vấn đề này...

Chủ tịch nước ký Quyết định tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cho hai đơn vị của Bộ Quốc phòng

Lực lượng bộ đội hóa học phun khử trùng, tẩy độc tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Dương Giang/TTXVN
(PLVN) - Ngày 17/6, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã ký Quyết định số 997/QĐ-CTN về việc tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cho hai tập thể của Bộ Quốc phòng: Binh chủng Hóa học và Viện Y học dự phòng Quân đội, Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần, đã có thành tích xuất sắc trong tham gia thực hiện nhiệm vụ phòng, chống dịch COVID-19.