An toàn thực phẩm nâng cao sức cạnh tranh chuỗi giá trị nông sản

Nông nghiệp xanh, ứng dụng công nghệ cao đang là một xu thế
Nông nghiệp xanh, ứng dụng công nghệ cao đang là một xu thế
0:00 / 0:00
0:00

(PLVN) - TS. Nguyễn Hữu Dũng -Trưởng Bộ môn Kinh tế Tài nguyên,Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, theo kinh nghiệm của các nước, muốn phát triển được mô hình quản lý chuỗi giá trị nông sản thì trước hết phải phát triển được các chuỗi giá trị nông sản có tính cạnh tranh trong đó an toàn thực phẩm là một thuộc tính quan trọng đóng góp vào tính cạnh tranh của chuỗi giá trị.

PLVN trao đổi với ông Dũng xung quanh vấn đề này.

- Ông đánh giá thế nào về cơ hội và thách thức đối với nông sản Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế?

Trong một khoảng thời gian tương đối ngắn, Việt Nam nổi lên như một nhà cung cấp lớn trên toàn cầu đối với nhiều loại hàng hóa nông sản và thực phẩm như gạo, café, điều... và trong một số lĩnh vực khác, nông nghiệp Việt Nam đã sánh ngang hoặc vượt trội so với nhiều nước đang phát triển.

Tuy nhiên, ngành Nông nghiệp của chúng ta hiện đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng tăng cả trong và ngoài nước. Chi phí lao động tăng đang bắt đầu kìm hãm khả năng cạnh tranh toàn cầu của ngành. Một phần lớn tăng trưởng nông nghiệp của chúng ta đến từ việc thâm dụng tài nguyên thiên nhiên, sử dụng tương đối nhiều phân bón và nông dược hoá học. Kết quả là thành công trong nông nghiệp phải trả giá bằng ô nhiễm môi trường, bao gồm cả việc mất rừng và cạn kiệt nguồn thủy sản, tỷ lệ suy thoái đất và ô nhiễm nước ngày càng gia tăng.

Để phát triển bền vững, nông nghiệp của chúng ta sẽ cần giảm thâm dụng tài nguyên nhưng vẫn tạo ra nhiều giá trị kinh tế hơn (và phúc lợi cho người nông dân và người tiêu dùng), tăng trưởng trong tương lai cần phụ thuộc vào nâng cao hiệu quả và sự đổi mới.

Cơ hội và thách thức lớn sẽ có cả trên thị trường trong nước và quốc tế, nhưng dù ở thị trường nào thì cạnh tranh hiệu quả vẫn phụ thuộc vào khả năng cung cấp sản phẩm của nông dân và doanh nghiệp trên cơ sở đáng tin cậy, với chất lượng có thể dự đoán được, đảm bảo an toàn thực phẩm và các hoạt động bền vững.

- Theo ông Việt Nam cần đổi mới như thế nào để đảm bảo an toàn thực phẩm và nâng cao chuỗi giá trị nông sản?

Để đạt được sự thay đổi quy mô lớn và nhanh, đòi hỏi những thay đổi quan trọng trong chính sách của ngành và những thay đổi, bổ sung lớn đối với các thể chế cốt lõi phục vụ nông nghiệp.

Với nguồn lực hạn chế hiện nay thì Việt Nam nên tập trung phát triển nhóm sản phẩm chủ lực cấp tỉnh và quốc gia theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với công nghiệp chế biến nông sản. Dần xây dựng nông nghiệp theo hướng hình thành chuỗi giá trị nông sản gắn với công nghệ cao và chuyển đổi số để thay đổi mô hình tăng trưởng, giúp ngành Nông nghiệp tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Mặc dù Việt Nam là nơi có nhiều tổ chức sản xuất nhưng phần lớn là các hợp tác xã sản xuất, chỉ một phần nhỏ các hợp tác xã làm dịch vụ thương mại ở đầu vào hoặc đầu ra. Khi nền nông nghiệp chủ yếu dựa trên quy mô hộ gia đình sản xuất nhỏ sẽ tiềm ẩn chi phí giao dịch phát sinh cao, và điều này nên thay đổi.

Chúng ta cần phát triển hợp đồng canh tác (giữa nhà cung cấp và người tiêu dùng sản phẩm nông nghiệp) để hỗ trợ truy tìm nguồn gốc và đảm bảo độ tin cậy, số lượng, chất lượng của nguồn cung.

Ngoài ra, cần phát triển cụm nông nghiệp dựa trên tiềm năng nông nghiệp là một chiến lược phù hợp bối cảnh của Việt Nam, với lợi ích đến từ việc tăng cường liên kết giữa nông dân và người giao dịch khác nhau, trong đó có cơ sở hạ tầng làm nền tảng.

An toàn thực phẩm nâng cao sức cạnh tranh chuỗi giá trị nông sản  ảnh 1

TS. Nguyễn Hữu Dũng, Trưởng Bộ môn Kinh tế Tài nguyên, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.

Theo kinh nghiệm của các nước, thì muốn phát triển được mô hình quản lý chuỗi giá trị nông sản thì trước hết phải phát triển được các chuỗi giá trị nông sản có tính cạnh tranh trong đó an toàn thực phẩm là một thuộc tính quan trọng đóng góp vào tính cạnh tranh của chuỗi giá trị.

Các quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, tăng thu nhập và sự thay đổi thị hiếu của người tiêu dùng theo hướng ưa chuộng thực phẩm chế biến có giá trị cao… đã làm tăng yêu cầu về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của người tiêu dùng.

Khi tiến hành những cải cách này, kinh nghiệm quốc tế trong kiểm soát an toàn thực phẩm cho thấy sự chia sẻ trách nhiệm một cách hợp lý giữa các cấp chính quyền và các đơn vị tư nhân, và các cách tiếp cận chủ động để bảo vệ sự an toàn cho người tiêu dùng sẽ là những chính sách hiệu quả.

Việt Nam nên tiến tới các phương pháp tiếp cận quản lý an toàn thực phẩm ưu tiên cho việc ngăn ngừa các mối nguy sinh học, hóa học và vật lý trong các sản phẩm. Một trong những trụ cột cơ bản của phòng ngừa chủ động là nguyên tắc giám sát mối nguy. Một cách thực tế để thực hiện điều này là truy xuất nguồn gốc và giám sát rủi ro. Khả năng phòng ngừa rủi ro thường đòi hỏi từ khả năng ghi nhận hồi cứu các dấu vết an toàn thực phẩm, tới việc đánh giá khả năng xảy ra các vấn đề trong tương lai.

Quản lý an toàn thực phẩm chỉ thành công khi nó có khả năng thay đổi rộng rãi, nhất quán và lâu dài hành vi của nhiều người, bao gồm người tiêu dùng, nông dân, người chế biến thực phẩm nhỏ, công nhân sản xuất thực phẩm và những người làm việc trong các doanh nghiệp nông nghiệp.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Đọc thêm

'Bài toán khó' an toàn thực phẩm

Đảm bảo an toàn thực phẩm trong hệ thống phân phối còn gặp nhiều khó khăn. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Đảm bảo an toàn thực phẩm hiện nay là “bài toán khó” do lượng thực phẩm lưu thông qua hệ thống chợ dân sinh, chợ truyền thống vẫn chiếm đến 70%. Nhiều doanh nghiệp cũng muốn vào cuộc nhưng gặp khó vì thiếu vốn.

'Cần thiết phải có nghị quyết riêng của Đảng về công nghiệp hóa, hiện đại hóa'

Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh khẳng định việc ban hành Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 về “Tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” là hết sức cần thiết.
(PLVN) -  Trao đổi bên lề Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Trung ương 6, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh khẳng định việc Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII ban hành Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 về “Tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” là hết sức cần thiết.

Vẫn còn nhiều thách thức chờ doanh nghiệp vận tải biển

Ngành cảng biển và vận tải biển còn khó khăn phía trước. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Hàng hóa qua các cảng biển Việt Nam tăng so với năm ngoái, nhất là hàng hóa nội địa. Trong hoàn cảnh đó, doanh nghiệp cảng biển có nhiều cơ hội để tích luỹ doanh thu và lợi nhuận. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức với doanh nghiệp vận tải biển.

Ngành Hải quan nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh

Cán bộ Hải quan địa phương đang làm nghiệp vụ. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Theo công bố mới đây của Bộ Tài chính, trong khối Tổng cục, Tổng cục Hải quan dẫn đầu với 93,7/100 điểm Chỉ số theo dõi, đánh giá kết quả cải cách hành chính năm 2021. Kết quả này một lần nữa cho thấy những nỗ lực trong cải cách của ngành Hải quan nhằm mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh và tạo thuận lợi thương mại.

Hợp lực đẩy mạnh phát triển công nghiệp

Quyết sách của các địa phương đóng vai trò quan trọng trong phát triển công nghiệp. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 11 chỉ tăng 0,3% so với trước đó; đơn hàng của các ngành xuất khẩu chủ lực đang giảm dần. Bộ Công Thương cho biết đang tháo gỡ dần các vướng mắc để các ngành công nghiệp có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn.

Vĩnh Phúc thu ngân sách đạt kỷ lục

Sản xuất xe máy đóng góp lớn vào số thu ngân sách của Vĩnh Phúc.
(PLVN) - Vượt xa con số dự toán năm 33.141 tỷ đồng, vượt xa dự báo 35.700 tỷ đồng đưa ra vào cuối tháng 11, khả năng thu ngân sách Nhà nước (NSNN) của Vĩnh Phúc năm nay có thể đạt 37.500 tỷ đồng có dư. Đây là năm số thu ngân sách của địa phương này đạt mức cao nhất từ trước đến nay.

Kỳ vọng Chỉ số FTA sẽ 'như một PCI của hội nhập'

Nếu FTA Index thành công như PCI, DN sẽ hưởng lợi nhiều trong XNK hàng hóa. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) ra đời từ năm 2005 được đánh giá là có tác động rất lớn đến môi trường kinh doanh, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển. Còn Chỉ số FTA (FTA Index) có thể triển khai từ đầu năm 2023 được kỳ vọng sẽ giúp cho các địa phương tận dụng được FTA, đẩy mạnh năng lực xuất khẩu.

Ông Nguyễn Hưng có nhiệm kỳ thứ ba liên tiếp làm Tổng Giám đốc TPBank

Ông Nguyễn Hưng có nhiệm kỳ thứ ba liên tiếp làm Tổng Giám đốc TPBank
(PLVN) - Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) vừa công bố quyết định chính thức tái bổ nhiệm ông Nguyễn Hưng làm Tổng Giám đốc, theo đó ông Nguyễn Hưng sẽ tiếp tục đảm đương vị trí quan trọng tại TPBank trong nhiệm kỳ thứ ba, từ năm 2022 đến 2027, sau khi đã có văn bản chấp thuận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Ngành dệt may còn lúng túng tận dụng ưu đãi CPTPP

Dệt may Việt Nam cần liên kết để tận dụng ưu đãi xuất xứ. (Ảnh minh họa)
(PLVN) -  Đứng thứ 2 thế giới về kim ngạch xuất khẩu, nhưng dệt may Việt Nam lại đang lúng túng trong việc tận dụng các ưu đãi để gia tăng xuất khẩu vào các nước trong khối CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện xuyên Thái Bình Dương).